تاریخ علم و اندیشه

به بازخوانی یکی از مفاهیم بنیادین در تاریخ فیزیک و نجوم می‌پردازیم: «اصل سادگی».پارادوکس مدل ۱۶ کره‌ای عطارد چیست و چرا منجمان مکتب مراغه پیچیدگیِ کمّی را برای حفظ «سادگی کیفی» (حرکت یکنواخت) پذیرفتند؟چگونه اصل «یکنواختی حرکت» در نجوم قدیم، به عنوان معیار اصلی بساطت و سادگی، زمینه‌ساز درک گالیله از سادگیِ طبیعت شد؟منابع این اپیزود:Gamini, A. M., & Sadrforati, M. M. (2022). "The principle of simplicity for Quṭb al-Dīn Shīrāzī". Studies in History and Philosophy of Science.۲. گمینی، امیرمحمد. (۱۴۰۰). «اصل سادگی در آثار هیئت و نگاهی دوباره به انگیزه ایجاد مدل‌های غیربطلمیوسی». جاویدان خرد. [۴۵]

ایرانیان تا پیش از قرن نوزدهم میلادی از نظریۀ خورشیدمرکزی اطلاعی نداشتند. در سفرنامه‌های ایرانیانی که به هندوستان یا انگلستان سفر کرده‌اند نخستین بار با این نظریه روبرو می‌شوند و شرح حیرت خود را از این اندیشه‌ها در سفرنامه‌های خود آورده‌اند. در اینجا قسمتهایی از سفرنامه‌های عبداللطیف شوشتری، ابوطالب اصفهانی، آقااحمد کرمانشاهی و میرزا صالح شیرازی را مرور می‌کنیم.سخنران: امیرمحمد گمینی، از پژوهشکدۀ تاریخ علم دانشگاه تهراناین سخنرانی به میزبانی مهدی گوهری در برنامۀ سفرنامه‌خوانی در موزۀ سینما (شهریور 1404) برگزار شده است.ویدیوی سخنرانیhttps://www.aparat.com/v/zav5cc7

شَبَه علم: آیا فلسفۀ علم می‌تواند ما را از «شر» شبه‌علم خلاص کندسخنرانی امیرمحمد گمینی در کافه تلسیشهریورماه 1403آیا روش علم استقرا یا ابطال پذیری است؟آیا می توان مرزی میان علم و شبه‌علم کشید؟آیا مطلوب است که همه یک طور فکر کنند؟آیا بحث دربارۀ ارزش و برتری علم بحثی علمی است؟معرفی کتابچرا به علم اعتماد کنیم؟ نوشته نیومی اورسکیز. نشر نوفلسفۀ علم. نوشتۀ لیدیمن. نشر حکمت

آیا علوم جهان اسلام ریشه در عقاید دینی اسلامی داشت؟ به چه معنا می توان علم آن روزگار را اسلامی دانست و به چه معنا نمی توان؟نقدی بر آرای سیدحسین نصر درباره تاریخ علوم قدیمامیرمحمد گمینی در پژوهشکدۀ مطالعات علم و فناوریدانشگاه ملیآذرماه 1403ویدیو جلسهhttps://aparat.com/v/tdc89y9

آیا نصیرالدین طوسی مهندس بوده است؟ آیا جابر بن حیان پدر شیمی مدرن است؟ آیا دانشمندان جهان اسلام نظریۀ تکامل داروین را گفته بودند؟ آیا بیت الحکمة دانشگاه بود؟ آیا مسلمانان هواپیما را اختراع کردند؟ آیا چارطاقی‌ها رصدخانه بودند؟ویدیوی سخنرانیhttps://www.aparat.com/v/Q9Ngmسخنرانی امیرمحمد گمینی در دانشگاه تربیت مدرسدبیرنشست دکتر فائزه اسکندریاسفندماه 1402