Discover
MadBoys - پادکست مدبویز

MadBoys - پادکست مدبویز
Author: Sasan Aghaei, Mojtaba Hessami
Subscribed: 11,187Played: 381,931Subscribe
Share
© MadBoys
Description
پادکست «پسران دیوانه» روز ۲۵ فروردین ۲۵۸۰ شاهنشاهی (۱۴۰۰ خورشیدی) نخستین اپیزود خود را با نام «اژدها حریصانه میبلعد» منتشر کرد. آن زمان در توضیح پادکست خود نوشته بودیم: «مدبویز جستوجوییست برای یافتن دریچههای نو در رویدادها. ما میخواهیم مخاطبان پادکست به جای وقتگذرانی، مجال اندیشیدن به حرفهایمان را داشته باشند».
اندیشهی تاسیس رسانهای شبیه به مدبویز را از سالها قبل در سر داشتیم. ما میخواستیم آزاد، رایگان و مستقل باشیم و بدون دریافت امکانات دولتی و رسمی، تنها به مدد رسانههای نوین، حرفهای تازه بزنیم. نخستین تلاش گروه مدبویز، تاسیس یک گروه مولتیمدیا با محوریت کانال یوتیوب بود. آن گروه «وات تیوی» نام داشت اما کار گروه، هنوز در دورهی آزمایشی خود بود که با شرایط دشوار پاییز و زمستان ۹۸ روبهرو شد و در پی جنبش آبان ۹۸، قطع اینترنت و به دنبال آن بروز پاندمی کرونا، کار وات تیوی متوقف شد.
پادکست مدبویز یا «پسران دیوانه»، حدود ۱.۵ سال بعد از خاکستر «وات تیوی» برخاست. بنیانگذاران مدبویز ساسان آقایی و مجتبی حصامی هستند و در ابتدا تنها یک پادکست بود با شعار ثابت و همیشگی؛ «مدبویز دربارهی مسایلی که ایران بهش مبتلاست، حرف میزنه».
به مرور، همچنان که دایرهی مخاطبان مدبویز بزرگتر میشد و در این راه گروهی از فرهیختگان، اساتید دانشگاه، دانشجویان و علاقهمندان به ایران و تمدن و فرهنگ ایرانی در این مسیر به ما پیوستند، فکر بزرگتر کردن پویش مدبویز با گامهایی تازه و جدید و استفاده از پلتفرمهای نو نیز به وجود آمد.
گروه مدبویز هم اکنون یک کانال ویدیویی در یوتیوب دارد، داکیومنتهای صوتی و متنی تولید و در سایت خود به اشتراک میگذارد و دورههای حضوری مختلفی را را نیز برگزار میکند. اندیشهی ما، تبدیل پویش مدبویز به «مدرسهی مدبویز» است که در آن علاقهمندان به تاریخ، فرهنگ، تمدن و هویت ایرانی، گردهم آیند تا در بازخوانی درست تاریخ و اندیشهی ایرانی انتقال آن به نسل نو موثر باشد.
از روز نخست، آنچه به ما دلگرمی داد و چراغ این مسیر ناهموار شد، پشتیبانی گرم شما همراهان مدبویز بود، و امروز نیز از شما میخواهیم تا مانند همیشه همراه ما باشید، پادکستهای ما را بشنوید، ویدیوهای ما را ببینید، و مدبویز را با دیگران به اشتراک بگذارید تا در انتشار آگاهی شریک باشید: ممنون و سپاسگزاریم
اندیشهی تاسیس رسانهای شبیه به مدبویز را از سالها قبل در سر داشتیم. ما میخواستیم آزاد، رایگان و مستقل باشیم و بدون دریافت امکانات دولتی و رسمی، تنها به مدد رسانههای نوین، حرفهای تازه بزنیم. نخستین تلاش گروه مدبویز، تاسیس یک گروه مولتیمدیا با محوریت کانال یوتیوب بود. آن گروه «وات تیوی» نام داشت اما کار گروه، هنوز در دورهی آزمایشی خود بود که با شرایط دشوار پاییز و زمستان ۹۸ روبهرو شد و در پی جنبش آبان ۹۸، قطع اینترنت و به دنبال آن بروز پاندمی کرونا، کار وات تیوی متوقف شد.
پادکست مدبویز یا «پسران دیوانه»، حدود ۱.۵ سال بعد از خاکستر «وات تیوی» برخاست. بنیانگذاران مدبویز ساسان آقایی و مجتبی حصامی هستند و در ابتدا تنها یک پادکست بود با شعار ثابت و همیشگی؛ «مدبویز دربارهی مسایلی که ایران بهش مبتلاست، حرف میزنه».
به مرور، همچنان که دایرهی مخاطبان مدبویز بزرگتر میشد و در این راه گروهی از فرهیختگان، اساتید دانشگاه، دانشجویان و علاقهمندان به ایران و تمدن و فرهنگ ایرانی در این مسیر به ما پیوستند، فکر بزرگتر کردن پویش مدبویز با گامهایی تازه و جدید و استفاده از پلتفرمهای نو نیز به وجود آمد.
گروه مدبویز هم اکنون یک کانال ویدیویی در یوتیوب دارد، داکیومنتهای صوتی و متنی تولید و در سایت خود به اشتراک میگذارد و دورههای حضوری مختلفی را را نیز برگزار میکند. اندیشهی ما، تبدیل پویش مدبویز به «مدرسهی مدبویز» است که در آن علاقهمندان به تاریخ، فرهنگ، تمدن و هویت ایرانی، گردهم آیند تا در بازخوانی درست تاریخ و اندیشهی ایرانی انتقال آن به نسل نو موثر باشد.
از روز نخست، آنچه به ما دلگرمی داد و چراغ این مسیر ناهموار شد، پشتیبانی گرم شما همراهان مدبویز بود، و امروز نیز از شما میخواهیم تا مانند همیشه همراه ما باشید، پادکستهای ما را بشنوید، ویدیوهای ما را ببینید، و مدبویز را با دیگران به اشتراک بگذارید تا در انتشار آگاهی شریک باشید: ممنون و سپاسگزاریم
77 Episodes
Reverse
سهگانهی جنگ ظفار (۲) - ایران چگونه وارد جنگ شد؟ تو دههی ۱۹۷۰، خلیج فارس صحنهی یکی از پیچیدهترین درگیریهای جنگ سرد بود. جنگ در عمان، به ویژه در منطقهی ظفار، به سود کمونیستها پیش میرفت. همونجور که تو اپیزود پیشین مدبویز گفتیم، تروریستهای مارکسیست-لنینیست ظفار با پشتیبانی مستقیم شوروی، یمن جنوبی، چین و باقی کشورهای کمونیستی جهان کنترل بخشهای بزرگی از جنوب عمان رو به دست گرفته بودند. این پیشروی نه تنها سلطنت جوان قابوس رو تهدید میکرد، بلکه میتونست کمونیستها رو در موقعیتی قرار دهد که بر تنگهی هرمز، این شاهراه حیاتی صادرات نفت جهان دست پیدا کنند.تصور کنید: شورشیانی که شاه اونا رو «وحشیتر از کمونیستها» توصیف میکرد، کنترل ساحل مقابل تنگه رو به دست بیاورند. این امری نبود که ایران، به عنوان قدرت برتر منطقه، بتونه تحمل کند. شاه که خودش رو نگهبان خلیج فارس میدانست، نمیتونست اجازه بده کمونیسم مانند خورهای به قلب منطقه نفوذ کنه و امنیت صادرات نفت ایران که بیش از ۹۰ درصد درآمد کشور رو تشکیل میداد، به خطر بندازه.سلطان جوان عمان، قابوس بن سعید، مسیر اصلاحات و ترقی کشور رو در پیش گرفته بود اما در برابر بحران ظفار، دستبسته بود. شورشیان با تاکتیکهای چریکی، حملات غافلگیرانه و حمایت خارجی، ارتش کوچک عمان رو زمینگیر کرده بودند. متحدان سنتی قابوس، یعنی انگلیسیها هم کمک شایانی روی زمین ارائه نمیکردند. سلطان قابوس در این زمان در خاطراتش نوشت که بدون کمک خارجی، سقوط سلطنتم اجتنابناپذیر است.بحران عمیقتر شد وقتی شورشیان در سال ۱۹۷۲ کنترل شهرهایی مانند راکیوت رو به دست گرفتند و حتی به سمت مسقط، پایتخت، پیشروی کردند. سلطان قابوس دست به دامن عربها و شیخنشینها شد. اون از عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت و دیگران درخواست کمک کرد. عربستان کمک مالی و تسلیحاتی محدودی ارایه داد، اما از اعزام نیرو خودداری کرد. امارات و کویت هم ترجیح دادند در حاشیه بمانند. تنها اردن بود که با اعزام نیرویی برای آموزش ارتش عمان، یک پشتیبانی جدی از خود نشان داد. این کمکها البته که کافی نبود. تمام دربها به روی عمان بسته بود به جز یک در، دری که به پدر منطقه، بزرگ منطقه و قدرت اصلی منطقه میرسید: ایران در عصر محمدرضا پهلوی. شاه با موفقیت در پیشبرد دکترین نیکسون، آماده میشد تا نقش «پلیس خلیج فارس» رو در حفظ ثبات این منطقه از جهان نشان بدهد و اکنون ظفار رو هم فرصتی برای نمایش قدرت میدید.درخواستهای سلطان قابوس از تهران برای دستگیری و کمک، به فوریت از سوی ایران اجابت میشد. نخستین سفر خارجی قابوس به عنوان سلطان، در اکتبر ۱۹۷۱ به ایران بود، جایی که در جشنهای ۲۵۰۰ ساله امپراتوری ایران شرکت کرد و با شاه ملاقات کرد. این دیدار زمینهساز همکاری شد. شاه که آمادهی نجات منطقه از چنگال کمونیسم بود، سخاوت ایران رو به عمان نشان داد. کمکها از سال ۱۹۷۲ آغاز شد و به آرامی گسترش یافت اما مسیر مشارکت ایران در جنگ عمان، چندان هم که فکر میکنید هموار نبود. از کمکهای فنی و لجستیکی و آموزشی تا اعزام رسمی نیروهای ارتش شاهنشاهی به خط مقدم نبرد با کمونیستهای ظفار، مسیری چند ساله پیموده شد اما بسیار حسابشده و سیاستمدارانه.اپیزود ۷۴ پادکست مدبویز در ادامهی چندگانهی جنگ ظفار، این مسیر رو بررسی میکند. این دومین قسمت از مجموعهای است که داستان کامل این جنگ فراموششده رو روایت میکند: از ریشههای شورش در ۱۹۶۵ تا اوج درگیریها در دهه ۱۹۷۰، و هنوز به پایان نرسیده؛ قسمتهای پسین این چندگانه، جزییات بیشتری از عملیات نهایی و پیامدهای منطقهای رو پوشش خواهند داد.در این اپیزود، دشواریهای حضور نظامی ایران در عمان، دلیل و چرایی این مداخله (از جمله ترس از نفوذ شوروی و حفاظت از منافع نفتی) و البته نگاههای منطقهای و جهانی به آن رو در اوج جنگ سرد بررسی کردهایم. کشورهای عربی مانند عربستان با تردید به دخالت ایران مینگریستند، در حالی که آمریکا اون رو بخشی از استراتژی ضدکمونیستی میدانستند. این اپیزود، پاسخی به این پرسش است که چرا ایران، عمان رو نجات داد؟ آیا این فقط یک کمک برادرانه بود یا بخشی از جاهطلبیهای شاه برای تسلط بر خلیج فارس؟ پنجم آبان ۲۵۸۴ / ۱۴۰۴گوینده: مجتبی حصامینویسنده: ساسان آقایییادبود این شماره: صدراعظمی امیرکبیرتقدیم شماره ۷۴ به: هوشنگ نهاوندی * منابعی که در نوشتن این اپیزود از اونها استفاده شده، در زیر لیست میشه:منابع انگلیسی:1. Book: The Emergence of States in a Tribal Society / Uzi Rabi2. Book: Statebuilding and Counterinsurgency in Oman / James Worrall3. Book: Nixon, Kissinger, and the Shah: The United States and Iran in the Cold War / Roham Alvandi4. Book: The Memoirs of Richard Nixonمنابع فارسی:5. مجموعه گفتوگوهای تاریخ شفاهی هاروارد / حبیب لاجوردی و ضیاء صدقی6. کتاب «شورش ظفار و نقش ایران» / ابراهیم نوروزیدرونکلا و محمدجواد آسایشزارچی7. کتاب «سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی» / عبدالرضا هوشنگ مهدوی8. کتاب «دیکتاتوری و توسعهی سرمایهداری در ایران» / فرد هالیدی9. کتاب «ایران؛ ابرقدرت قرن؟» / یوسف مازنی10. کتاب «پرواز عقابها» / امید کریمی11. مقالهی آکادمکیک «زمینههای مداخله نظامی دولت پهلوی دوم در بحران ظفار» / محمدجعفر چمنكار12. مقالهی آکادمیک «چگونگی موضعگيری ايران در برابر تشكيل كنفدراسيون شيوخ جنوب خليج فارس» / محمدجعفر چمنكار13. مقالهی آکادمیک «تحلیل سیاست رژیم پهلوي در منطقه خلیج فارس» / امیرحسین وزیریان14. مقاله «ناگفتههای جنگ ظفار» / محمدجعفر چمنكار15. کتاب «وقایع جنگ ظفار و خاطرات رزمندگان ایرانی شرکت کننده در عملیات آزادسازی منطقه ظفار» / رضا كبيريان دهكردی16. کتاب «همراه با انقلابیون ظفار» / تقی شامخی17. کتاب «یادداشتهای جنگ ظفار» / مجبوبه افراز و رفعت افراز18. جزوه «آغاز دهمین سال انقلاب ظفار جنبش آزادیبخش ظفار» / کمیته فلسطین اتحادیه انجمن اسلامی دانشجویان موسیقیها: 1. آهنگ عربی «Dance in the Desert» از هنرمندی به نام Darren Curtis2. آهنگ «LDark Knight» از MaxKoMusic3. مارش نظامی «شهریار»4. ترانه «خلیج فارس» از رضا یزدانی5. ترانه حماسه «وطن» از علیرضا عصار6. ترانه «کوه» از گوگوش
سهگانهیجنگ ظفار )۱( - خاورمیانه در دههی ۱۹۶۰ و مقدمات برتری نظامی ایرانخاورمیانه و خلیج فارس تو دههی ۶۰ و ۷۰ میلادی، تبدیل شده بود به نقطهی کانونی نزاع جهان کمونیسم و جهان سرمایهداری. بریتانیاییها داشتند از خلیج فارس میرفتند و آمریکا هم پس از جنگ ویتنام نمیتونست باز هزینههای نظامی منطقهی پرآشوب چون خاورمیانه رو به تنهایی به دوش بکشه و از امنیت این شاهراه جهانی استفاده کنه.برخلاف اینها، شوروی کاملن آماده بود تا خلا قدرت رو تو خلیج فارس پر کنه و یه خاورمیانهیکمونیستی بسازه، امری بسیار پرمخاطره برای ایران شاهنشاهی که داشت براساس به برنامهی اقتصادی دقیق، تبدیل به یه قدرت اقتصادی میشد.شاه متوجه ضعف غربیها و اشتیاق خطرناک شوروی برای بلعیدن کشورهای عربی بود و خودش رو آمادهی دفاع از منافع استراتژیک و هژمونیک ایران تو خاورمیانه و خلیج فارس میکرد. خریدهای نظامی پیشرفتهی ایران و نوسازی سریع ارتش شاهنشاهی با همین هدف انجام میشد. ایران نه تنها توان سیاسی، اقتصادی و انگیزهاش رو داشت که براساس سنت تاریخی و هژمونی مسلطش بر غرب آسیا، باید تبدیل به قدرت نخست منطقهای و ژاندارم خاورمیانه بشه.در این راه، به قدرت رسیدن مردی دانا و خردمند مانند ریچارد نیکسون در آمریکا و پایهگذاری دکترین نیکسون به شاه و رویاهایش برای ایران کمک شایانتوجهی کرد. نیکسون، مردی بود که به درستی میفهمید هیچ کس به اندازهیمحمدرضا شاه، درک درست و دقیقی از خاورمیانه نداره و آمریکا بهتره به جای مزاحمتهای بیهوده برای طرحهای ایران در خلیج فارس، پشت دست شاه بازی کنه.شوروی که به شدت نگران این پیوند استراتژیک بود، البته موقعیتی چشمگیر در جنوبیترین نقطهی شبه جزیرهی عربستان یافت و تونست با روی کار آوردن یک رژیم مارکسیستی-لنینیسی در یمن جنوبی، جای پایی در منطقه پیدا کنه. این موفقیت، به سرعت جهان کمونیستی رو به سمت گسترش نفوذش به عمان، همسایهی یمن جنوبی کشوند و منطقهی پرکشکمش "ظفار" بستری بود که میتونست محل یک جنگ سرنوشتساز برای براندازی سلطنت مسقط رو فرآهم کنه.حکومت عمان حتا با پشتیبانی بریتانیاییها هم در دفع خطر و زدن ریشهی شورشیان ظفار ناکام بود و اگر عمان از دست میرفت، شوروی در استراتژیکترین تنگهی جهان، تنگه هرمز تسلطی خطرناک پیدا میکرد.اپیزود ۷۳ مدبویز که آغازگر فصل هفتم ماست، به روایت خاورمیانه ۱۹۶۰ و ۷۰، دکترین نیکسون، روابط نیکسون و شاه و تلاش شوروی برای یافتن جای پایی در منطقه میپردازه. این اپیزود، اپیزود نخست از سهگانهی جنگ طفار مدبویزه که در اون پاسخ میدیم، چرا شاه، به دنبال کسب برتری نظامی در غرب آسیا و ساختن یک ارتش بسیار قدرتمند بود و به چه میاندیشید؟محمدرضا پهلوی در لحظهی انتخابی بسیار نفسگیر و سرنوشتساز قرار گرفته بود ... بیستششم شهریور ۲۵۸۴ / ۱۴۰۴گوینده: مجتبی حصامینویسنده: ساسان آقایییادبود این شماره: برگزاری نخستین انتخابات تاریخ ایرانتقدیم شماره ۷۳ به: تمامی جانباختگان خیزش مهسا * منابعی که در نوشتن این اپیزود از اونها استفاده شده، در زیر لیست میشه:منابع انگلیسی:1. Book: The Emergence of States in a Tribal Society / Uzi Rabi2. Book: Statebuilding and Counterinsurgency in Oman / James Worrall3. Book: Nixon, Kissinger, and the Shah: The United States and Iran in the Cold War / Roham Alvandi4. Book: The Memoirs of Richard Nixonمنابع فارسی:5. مجموعه گفتوگوهای تاریخ شفاهی هاروارد / حبیب لاجوردی و ضیاء صدقی6. کتاب «شورش ظفار و نقش ایران» / ابراهیم نوروزیدرونکلا و محمدجواد آسایشزارچی7. کتاب «سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی» / عبدالرضا هوشنگ مهدوی8. کتاب «دیکتاتوری و توسعهی سرمایهداری در ایران» / فرد هالیدی9. کتاب «ایران؛ ابرقدرت قرن؟» / یوسف مازنی10. کتاب «پرواز عقابها» / امید کریمی11. مقالهی آکادمکیک «زمینههای مداخله نظامی دولت پهلوی دوم در بحران ظفار» / محمدجعفر چمنكار12. مقالهی آکادمیک «چگونگی موضعگيری ايران در برابر تشكيل كنفدراسيون شيوخ جنوب خليج فارس» / محمدجعفر چمنكار13. مقالهی آکادمیک «تحلیل سیاست رژیم پهلوي در منطقه خلیج فارس» / امیرحسین وزیریان14. مقاله «ناگفتههای جنگ ظفار» / محمدجعفر چمنكار15. کتاب «وقایع جنگ ظفار و خاطرات رزمندگان ایرانی شرکت کننده در عملیات آزادسازی منطقه ظفار» / رضا كبيريان دهكردی16. کتاب «همراه با انقلابیون ظفار» / تقی شامخی17. کتاب «یادداشتهای جنگ ظفار» / مجبوبه افراز و رفعت افراز18. جزوه «آغاز دهمین سال انقلاب ظفار جنبش آزادیبخش ظفار» / کمیته فلسطین اتحادیه انجمن اسلامی دانشجویان * آهنگهایی که در این اپیزود استفاده شدند۱) آهنگ "Racecar" از گروه The Grey Room۲) از گفتوگوی ساسان آقایی با رسانه پارسی۳) آهنگ یمنی "یا علی یا ناس" از "یوسف علوی"۴) موزیک عمانی "شمس الشروق" از "احمد غدیر"۵) بخشی از مستند American History برای چهلمین سالگرد گروگانگیری۶) موزیک "طلوع مغربی"، کاری از ادیب قربانی، آیدا شاهقاسمی و دیگر هنرمندان گمنام
سرکوب خاموش مخالفان در ساختارهای بسته (۳) - هدف: حذف دشمن عینی در اپیزود ۷۲ پادکست مدبویز، ما به عمق تاریک رژیمهای توتالیتر و نوتوتالیتر سفر میکنیم و پرده از روشهای پنهان سرکوب در توتالیتاریسم کمونیستی برمیداریم. اگه اپیزود ۷۱، شما رو با شستوشوی مغزی و تسخیر ذهنها در نظامهای بسته شگفتزده کرد، این بار میبینیم که «رفلکس شرطی» چگونه در یک جامعه علیه مردم به کار گرفته میشه و به قول هانا آرنت سبب مسخشدگی جامعه میشه. آرنت، این فیلسوف شهیر آزادی تو این اپیزود مدبویز حضور پررنگی داره و به بررسی دیدگاههاش دربارهی ویژگیهای حکومتهای توتالیتر و نوتوتالیتر پرداختیم تا ببینیم رژیمهای کمونیستی در شوروی، آلمان شرقی، رومانی، چکسلواکی، و چین چگونه نهتنها مخالفان واقعی، بلکه حتی مردم عادی رو تبدیل به «مخالفان عینی» کردند و سپس با روشهای خاموش، دست به سر به نیست کردن اونا زدند.«مخالف عینی» به این معنیست که در رژیمهای توتالیتر حتی لازم نیست علیه سیستم حرفی بزنی یا کاری کنی؛ کافی است رژیم تو را بهعنوان یک تهدید بالقوه ببینه. یک نگاه، یک سکوت، یا حتی یک سبک زندگی متفاوت میتونه تو را به دشمن سیستم تبدیل کند. این اپیزود نشان میدهد که چگونه نهادهای امنیتی توتالیتر و نوتوتالیتر با استفاده از تکنیکهایی مثل سزتسون یا «تجزیه روانی»، زندگی افراد را بهگونهای تخریب میکردند که هیچ اثری از دخالت مستقیم رژیم باقی نماند. این اپیزود مدبویز، رویکردهایی بیرحمانه علیه انسان رو برای شما بازنمایی میکنه که شنیدنش دشوار خواهد بود. همچنین ما به نمونههای واقعی و تکاندهندهای از قربانیان این سرکوبهای پنهان میپردازیم. از یورگن فوکس، نویسندهای که اشتازی با شایعات و نظارت، روح و روانش را متلاشی کرد، تا شهروندان عادیای که بهخاطر یک انتخاب ساده مثل پوشیدن شلوار جین، هدف دستگاه امنیتی قرار گرفتند. این داستانها فقط تاریخ نیستند؛ هشداریاند برای امروز. رژیمهای نوتوتالیتر مدرن، مثل چین با سیستم امتیازدهی اجتماعی یا روسیه با سرکوب رسانهای، هنوز از این الگوها استفاده میکنند، منتها با تکنولوژی پیشرفتهتر.چرا باید این اپیزود را گوش کنید؟ چون این فقط داستان گذشته نیست؛ این لنزی است برای دیدن جهانی که هنوز درگیر سایههای توتالیتاریسم یا به بیان دقیق نوتوتالیتریسمه. با روایتهای نفسگیر، تحلیلهای عمیق، و ارجاع به منابع معتبری مثل آرنت و اسناد آرشیوی بلوک شرق، اپیزود ۷۲ مدبویز مخاطب رو به سفری میبره که هم ترسناکه، هم روشنگر. در این سفر میفهمیم که کاگب، سرویس اطلاعات خارجی روسیه، اشتازی آلمان شرقی، STB چکسلواکی و سازمانهای امنیتی دیگر ساختارهای توتالیتری و نوتوتالیتری چگونه ذهن و اراده انسانها خرد میکنند و میکوشند اونهایی که تسلیم نمیشن رو به سمت سقوط و پایان سوق بدن و خب، این یه موضوع حیاتی برای ماست، ما که مدام با خبر مرگ خاموش افراد روبهرو میشیم.۲۴ اردیبهشت ۲۵۸۴ / ۱۴۰۴گوینده: مجتبی حصامینویسنده: ساسان آقایییادبود این شماره: تاسیس «فرهنگستان ایران» با فرمان رضاشاهتقدیم شماره ۷۲ به: قربانیان انفجار بندرعباس منابعی که در نوشتن این اپیزود از اونها استفاده شده1) کتاب «توتالیتاریسم» / هانا آرنت2) کتاب «انقلاب مجارستان؛ مقاومت مردمی علیه توتالیتاریسم» / هانا آرنت3) کتاب « قحطی سرخ؛ جنگ استالین در اوکراین / ان اپلبوم4) کتاب «پرده آهنین؛ مقهور کردن اروپای شرقی ۱۹۴۴-۱۹۵۶» / ان اپلبوم5) کتاب «تاریخ سری جنایتهای استالین / الکساندر آرلوف6) کتاب «استالین و استالینیسم / آلن وود7) کتاب دوجلدی «استالین جوان» / سایمن سیبیگ مانتیفوری8) کتاب «روح پراگ» / ایوان کلیما9) کتاب «اسرار کا.گ.ب» / الکس میاکوف10) کتاب «کا.گ.ب امروز» / جان بارن11) کتاب « کا گ ب دولتی در دولت» / یوگنیا آلباتس12) کتاب «مرد بیچهره» / مارکوس وولف13) کتاب «روانشناسی و سازمانهای اطلاعاتی» / عمر هارون خلیفه14) کتاب «نبرد برای ذهن» / ويليام سارگنت15) کتاب «پرونده: یک تاریخچه شخصی» / تیموتی گارتن اَش16) کتاب «اشتازی: داستان ناگفته پلیس مخفی آلمان شرقی» / جان اُ. کولر17) مجموعه پژوهشهای ایوان پاولف18) مقالهی پژوهشی «نظارت فرهنگی در رومانی کمونیستی در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰: سرکوب، بازآموزی و بازپروری - مورد کنستانتین نویکا» / آندری دالالوآهنگهایی که در این اپیزود استفاده شدند 1) قطعهای به نام «Shady Guise»2) سرود کمونیستی « «Moscow–Beijing3) قطعه Hopeless از Jimena Contreras4) سرود حماسی «German tank song» برای آلمان شرقی5) قطعهی Crystaline از Quincas Moreira6) قطعهی Hine Ma Tov از E's Jammy Jams7) گزارش تاریخی سیانان از پای دیوار در حال فرو ریختن برلین در شامگاه ۱۰ نوامبر ۱۹۸۹8) آهنگ دشتی با صدای ابراهیم خلج
سرکوب مخالفان در ساختارهای بسته -۲ - روش: حذف فردیترژیمهای توتالیتر قرن بیستم، از شوروی استالین تا چین مائو، نهتنها با سرکوب فیزیکی مخالفان که با شستوشوی مغزی و بازسازی ذهن انسانها، الگویی ماندگار برای خودکامگی خلق کردند. این الگوها، که ریشه در آزمایشهای علمی مثل کارهای ایوان پاولف و ایدئولوژیهای افراطی لنین، استالین، و مائو دارن، هنوز تو ساختارهای نوتوتالیتر امروزی مثل روسیه پوتین و چین کمونیست زندهان.ما در ادامهی اپیزود ۷۰مدبویز که به شیوههای سرکوب خاموش مخالفان در ساختارهای بسته میپردازه، میریم، سراغ مکانیزمهای سرکوب و شستوشوی مغزی و نشون میدیم که چطور این روشها، اراده آزاد رو رام و انسانها رو به ابزار حزب و انقلاب تبدیل کردن.توتالیتاریسم فقط با زندان و اعدام پیش نمیره؛ اون ذهن رو هدف میگیره. وقتی پاولف تو آزمایشگاهش با سگها، به یک انقلاب در علم روانشناسی رسید و فهمید که میشه ذهن رو هدف گرفت و تغییر داد، استالین، بعد اون هیتلر و موسولینی و بعدش مائو از کشف این روانشناس برجسته استفاده کردند. در حقیقت، ریشهی مشترک کمونیسم و فاشیسم از یک جا میومد. نمونهاش همین که لنین، با حذف فردیت به نفع حزب، و هیملر، با ذوب کردن هویت تو اساس، هر دو از این منطق پیروی کردن که هیچکس حق نداره برای خودش باشه، همه باید برای سیستم باشن. در ادامه هم تو چین، مائو با انقلاب فرهنگی، میلیونها نفر رو با پروپاگاندا و فشار روانی به تسلیم کشوند. اینها مصداقهای واقعی شستوشوی مغزیان که تو قرن بیستم، صدها میلیون نفر رو تو سکوت مرگبار به زانو درآوردن.اما این فقط تاریخ نیست. امروز، نوتوتالیترها این الگوها رو مدرن کردن. روسیه پوتین، با سرکوب خاموش مخالفان و کنترل رسانهها، و چین، با سیستم امتیازدهی اجتماعی و بازداشتهای پنهان، همون روشهای قدیمی رو با تکنولوژی روز به کار میبرن. شستوشوی مغزی حالا با الگوریتمها و نظارت دیجیتال پیش میره، ولی هدف همونه: نابودی اراده آزاد و تسخیر ذهنها برای حفظ قدرت.مدبویز امروز به ریشههای روانشناختی و تاریخی سرکوب میپردازه. از آزمایشهای پاولف تو سیل لنینگراد، که تغییر رفتار تحت استرس رو ثابت کرد، تا محاکمات مسکو که اعترافات اجباری رو به نمایش گذاشت، ما الگوهای مشترکی رو میبینیم: استرس، تکرار، و بازسازی ذهن. این اپیزود، دومین بخش از چندگانهی سرکوب در نظامهای بسته و توتالیتر و نوتوتالیتره و به «شستوشوی مغزی» بهعنوان ابزار اصلی سرکوب نگاه میکنه. امروز میبینیم که سرکوب تو ساختارهای توتالیتر فقط کشتن جسم نیست، بلکه کشتن ذهنه.۱۷ فروردین ۲۵۸۴ / ۱۴۰۴گوینده: مجتبی حصامینویسنده: ساسان آقایییادبود این شماره: زادروز اشو زرتشت، پیامبر ایرانیتقدیم شماره ۷۱ به: مردمی که لحظهی تحویل سال را در کنار بناهای تاریخی ایران سپری کردند منابعی که در نوشتن این اپیزود از اونها استفاده شده1- کتاب «توتالیتاریسم» / هانا آرنت2- کتاب «انقلاب مجارستان؛ مقاومت مردمی علیه توتالیتاریسم» / هانا آرنت3- کتاب « قحطی سرخ؛ جنگ استالین در اوکراین / ان اپلبوم4- کتاب «پرده آهنین؛ مقهور کردن اروپای شرقی ۱۹۴۴-۱۹۵۶» / ان اپلبوم5- کتاب «تاریخ سری جنایتهای استالین / الکساندر آرلوف6- کتاب «استالین و استالینیسم / آلن وود7- کتاب دوجلدی «استالین جوان» / سایمن سیبیگ مانتیفوری8- کتاب «روح پراگ» / ایوان کلیما9- کتاب «اسرار کا.گ.ب» / الکس میاکوف10- کتاب «کا.گ.ب امروز» / جان بارن11- کتاب « کا گ ب دولتی در دولت» / یوگنیا آلباتس12- کتاب «مرد بیچهره» / مارکوس وولف13- کتاب «روانشناسی و سازمانهای اطلاعاتی» / عمر هارون خلیفه14- کتاب «نبرد برای ذهن» / ويليام سارگنت15- مجموعه پژوهشهای ایوان پاولفآهنگهایی که در این اپیزود استفاده شدند1- آهنگ «Killer In The Mirror» از Empire Of Excellence2- سرودی رسمی اتحاد جماهیر شوروی3- سمفونی کلاسیک «Arcadian» از Thomas Adès4- ارکستر سمفونیک روسی5- سرود «انترناسیونال» روسی6- قطعه «Marta Theme» از گروه Horror Trailer Music7- قطعهی ای ایران از کنسرت معین
زایش نوروز باستانی و چیستی و چرایی آیین نیاکانی ما به آخرین اپیزود مدبویز در سال ۲۵۸۳ خوش اومدید. این عیدی کوچکی از ما به مخاطبان ارجمند مدبویزه، درسته که امسال در شرایط دشواری سال رو تحویل میکنیم اما جشن بزرگ نوروز، هیچگاه متوقف نشده و چه به گاه شکست، چه در پیروزی، چه در کامیابی و چه در ناکامی همواره، سال به سال و بدون تعطیلی این دیرپاترین سنت ایرانی، برگزار شده. چرا نوروز؟ و چرا آیینی چنین کهن زنده مونده؟ در این اپیزود نوروزانه، تلاش کردیم تا با بررسی چیستی نوروز و قدمت اون، به همین پرسش پاسخ بدیم. نوروز از روزگاری بسیار کهن به ما رسیده و جاودانه شده. بیمرگی نوروز نمادی از نامیرایی ایرانه و جوهرهی هویتی ماست و هر بار اون رو جشن میگیریم، به بلندترین و رساترین صداها، فریاد میزنیم که ایران زنده است چه به گاه جنگ، چه در صلح. نوروز این پیام رو در دل خودش نهفته و وجهه تمایز ایران و انیرانه، نمادی دربارهی یک مفهوم مشترک، یکپارچه، تاریخی، کهن و گرانسنگه و به هر دشمنی یادآوری میکنه: ملتی که نوروز دارد، شکست نمیخورد. ۲۹ اسفند ۲۵۸۳ / ۱۴۰۳گوینده: مجتبی حصامینویسنده: ساسان آقاییتقدیم شماره ۷۰.۵ به: ژاله آموزگار * منابعی که در نوشتن این اپیزود از اونها استفاده شده1- کتاب «مقالاتی دربارهی نوروز» / بنیاد دکتر محمود افشار یزدی2- آرشیو مجلهی «دنیای سخن»3- آرشیو مجلههای «فردوسی» و «نگین» * آهنگهایی که در این اپیزود استفاده شدند۱- قطعهی »سرنای نوروز« از گروه رستاک۲- قطعهای از یاسمنا۳- تصنیف «نوروز» با صدای همایون شجریان۴- قطعهی »نوروز« از علیرضا قربانی











