Asoy Runaki

**مامۆستا باوەر محمد فەرەج**، مامۆستا لە زانکۆی هەڵەبجە و ڕاهێنەری پێداگۆجییە. ماستەری لە **بیرکاریی کارپێکراو (Applied Mathematics)** لە زانکۆی Harran بەدەستهێناوە و بەرنامەی پەرەپێدانی شارەزایانی پێداگۆجی لە **Häme University of Applied Sciences**ی فینلەندا تەواو کردووە.لە بوارەکانی **پەروەردە، پێداگۆجی دیجیتاڵ، زیرەکی دەستکرد و توێژینەوە** چالاکە و زیاتر لە ٢٠ توێژینەوەی زانستیی لە گۆڤارە نێوخۆیی و نێودەوڵەتییەکاندا بڵاوکردووەتەوە. هەروەها دامەزرێنەر و بەڕێوەبەری **EngiScience Publisher** و **QAASPA Publisher**ە.لە ئەم گفتوگۆیەدا لەگەڵ مامۆستا باوەر دەچینە ناو بابەتی **فێربوون، پەروەردە، ڕۆڵی زانکۆ، ژيری دەستکرد و داهاتووی گەنجان و پەروەردە لە کوردستان**.**00:00** — پێشەکی و دەستپێکی بەرنامە**01:45** — ناساندنی میوانی بەرنامە: مامۆستا باور محمد فەرەج**07:45** — باسی ئەزموونی پێش زانکۆ و ئەو هۆکارانەی بوونە هاندەر بۆ ڕێگای فێربوون و گەشەکردن**16:25** — شێوازی دروستی فێرکردن و هاندانی منداڵان بۆ خوێندنەوەی کتێب؛ ئەزموونی میوان لە ژیان**21:55** — بۆچوون لەسەر فێربوون لە ژیان: تا کەی دەبێت بەردەوام بین لە فێربوونی شتی نوێ؟**24:50** — گەنجانی وڵاتمان دوای زانکۆ چۆن دەتوانن ڕۆڵ و شوێنی خۆیان لە کۆمەڵگا بدۆزنەوە؟**27:00** — لە وڵاتانی پێشکەوتوو چی هەیە بۆ فێربوون کە بتوانین لە کوردستان جێبەجێی بکەین و لێی کەڵک وەربگرین؟**31:30** — بەرنامەکانی پێداگۆجی و پەرەپێدانی تواناکانی مامۆستایان؛ کاریگەرییان لەسەر داهاتووی پەروەردە لە کوردستان**36:27** — ڕۆڵی زیرەکی دەستکرد لە زانکۆکانی کوردستان**39:00** — هاوکاریی نێوان زانکۆ و کۆمپانیاکان لە کوردستان؛ چۆن دەتوانین ئەم پەیوەندییە پەرە پێ بدەین؟**42:25** — کێشە و بەربەستەکانی کوردستان کە ڕێگر دەبن لە هاتنی وەبەرهێنان بۆ ناوچەکە**48:00** — چۆن لە تەنها بەکارهێنانی زیرەکی دەستکرد تێپەڕین و بیخەینە خزمەت دروستکردنی بەها و کاریگەریی ڕاستەقینە؟**55:30** — پەیام و پێشنیارەکانی میوان بۆ گەنجانی وڵاتمان**01:02:30** — قسە و پەیامی کۆتایی--------https://youtu.be/oq4wGcOv91Q

لەم ئەڵقەیەی «ئاسۆی ڕووناکی»دا، میوانمان ئەندازیار شه‌باب کوهییە؛ ئەندازیاری باڵای نەرمەکاڵا لە یەکێک لە کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆژیا و چالاکوانێکی بواری زیرەکیی دەستکرد، فێربوونی ئامێر (Machine Learning) و مۆدێلە گەورەکانی زمان (LLMs).لەگەڵ شه‌باب گفتوگۆیەکی قووڵمان کردووە دەربارەی ئەوەی کە لە سەردەمی زیرەکیی دەستکرددا چەمکی فێربوون چۆن گۆڕاوە و مرۆڤ چۆن دەتوانێت لەبری تەنها بەکارهێنانی AI، تێگەیشتن و فێربوونی قووڵی خۆی پەرە پێ بدات.لە گفتوگۆکەدا باس لەم تەوەرانە دەکەین:🔹 فێربوون پێش و دوای پەیدابوونی زیرەکیی دەستکرد🔹 فێربوونی قووڵ و تێگەیشتنی قووڵی چەمکەکان لە سەردەمی AI-دا🔹 چۆن لەگەڵ AI گەشە بکەین و شێوازی فێربوونمان بگۆڕین🔹 کاری ٢٤ کاتژمێری و گۆڕانی شێوازی کارکردن لە سەردەمی زیرەکیی دەستکرددا🔹 ئەزموونی پەرەپێدانی مۆدێلێکی زیرەکیی دەستکرد بۆ شیعری کوردی🔹 داهاتووی AI و ئەو گۆڕانکارییانەی لە ژیانی مرۆڤ و پیشەکاندا دروستی دەکات🔹 گرنگتر لە هەموویان: لە کوردستان چۆن دەتوانین بۆ داهاتوو ئامادە بین و لەگەڵ ئەم گۆڕانکارییەدا گەشە بکەین؟ئەندازیار شه‌باب پێشتر مۆدێلی «کوردانە»ی بۆ شیعری کوردی پەرە پێ داوە؛ ئەزموونێک کە تێیدا زیرەکیی دەستکرد لەگەڵ زمان و ئەدەبیاتی کوردی یەک دەگرێت. مۆدێلەکە بە بەکارهێنانی داتای شیعری کوردی ڕاهێنراوە و توانای بەرهەمهێنانی شیعری کوردیی هەیە.ئەم گفتوگۆیە تەنها دەربارەی تەکنەلۆژیا نییە؛ بەڵکوو گفتوگۆیەکە دەربارەی فێربوون، گەشەکردن، داهاتوو، هەروەها ئەوەی کە ئێمە لە کوردستان چۆن خۆمان بۆ جیهانێکی نوێ ئامادە بکەین.https://youtu.be/IVw6_DPKhP0لینکدین:https://www.linkedin.com/in/shabab-koohi/---------**00:00 ** — هایڵایتەکانی ئەپیزۆد و پێشەکی**01:00** — گەڕانەوەی دووبارە دوای ئەو هەموو ڕووداوە گرنگانەی ئەم دواییانە**05:20** — ناساندنی میوانی بەرنامەکە**10:24** — بەراوردی فێربوون پێش و دوای هاتنی زیرەکی دەستکرد (AI)**15:57** — فێربوونی قووڵ و تێگەیشتنی قووڵی چەمکەکان لە سەردەمی زیرەکی دەستکرد**21:30** — چۆن بە تێگەیشتن و فێربوونی قووڵ، لەسەر گەشەکردن و فێربوونی خۆمان کار بکەین**3** — جێبەجێکردنی شێفتی شەوانەی زیرەکی دەستکرد و سەردەمی کاری ٢٤ کاتژمێری**35:00** — ئەزموونی فێرکردنی مۆدێلێک بۆ شیعری کوردی**38:35** — گفتوگۆ و بەردەوامبوون لەسەر ئەزموونەکە**40:00** — داهاتوو چۆن دەبینن؟**44:00** — بەردەوامی گفتوگۆ لەسەر داهاتوو و گۆڕانکارییەکان**47:00** — لە کوردستان چۆن دەبێت لەسەر پلان‌دانان بۆ داهاتوو و گەشەکردن کار بکەین؟ — قسە و پەیامی کۆتاییhttps://youtu.be/IVw6_DPKhP0

در این اپیزود، یک گفت‌وگوی صریح و عمیق درباره نقش واقعی CTO، تفاوت آن با Tech Lead و Engineering Manager، و اشتباهات رایج تیم‌های فنی و استارتاپ‌ها می‌شنوید.این گفتگو با تکیه بر تجربه‌های واقعی از پروژه‌های بزرگ بین‌المللی و فضای استارتاپی ایران، به موضوعاتی مثل تصمیم‌گیری فنی مبتنی بر بیزینس، معماری نرم‌افزار (Microservices، Clean Architecture، DDD)، بدهی فنی و مدیریت تیم‌های تکنیکال می‌پردازد.در این اپیزود مشخص می‌شود:- چه زمانی یک شرکت واقعاً به CTO نیاز دارد- چرا بسیاری از استارتاپ‌ها زودتر از زمان مناسب سراغ CTO می‌روند- چرا معماری نرم‌افزار نباید بر اساس ترند انتخاب شود- چرا در بسیاری از پروژه‌ها «دیتا» مهم‌تر از «کد» است- تفاوت فضای فنی ایران با شرکت‌های بزرگ بین‌المللیاین اپیزود مخصوص برنامه‌نویسان، CTOها، Tech Leadها، فاوندرها و تمام کسانی است که می‌خواهند تصمیم‌های فنی بهتری بگیرند و از شکست‌های پرهزینه جلوگیری کنند.https://youtu.be/vO2K-gakjo4--------------------00:00 : چکیده و شروع پادکست###🎙 معرفی و مسیر شغلی**00:05:25** – معرفی مهمان برنامه: اکبر رضاییان قانع (CTO و معمار نرم‌افزار)**00:06:15** – معرفی هم‌میزبان: مصطفی درخشان**00:07:47** – ۲۴ سال زندگی با تکنولوژی؛ از کدنویسی تا معماری سیستم---### 🧠 نقش CTO و مدیریت فنی**00:11:40** – تعریف واقعی نقش CTO و تفاوت آن با مدیر فنی و Tech Lead**00:15:41** – چه زمانی یک شرکت واقعاً به CTO نیاز دارد؟**00:19:18** – تفکر سیستماتیک (مثل IBM) در مقابل مدیریت فردمحور در ایران**00:23:32** – اولویت نیاز بیزینس بر تکنولوژی (مثال سیستم‌های هواپیمایی)**00:26:41** – نقش CTO در استارتاپ‌ها؛ مشاور فنی یا مدیر تمام‌وقت؟---### 🚀 اکوسیستم استارتاپی**00:31:30** – تفاوت‌های بنیادین مدل‌های استارتاپی در ایران و غرب**00:36:46** – فقدان حمایت‌های دولتی و زیرساختی برای استارتاپ‌ها در ایران**00:38:22** – چالش‌های آموزشی و بلعیده‌شدن استارتاپ‌ها توسط شرکت‌های بزرگ---### 🏗 معماری نرم‌افزار و مهندسی**00:43:14** – ورود به بحث معماری: Clean Architecture و DDD**00:44:08** – نقد تب میکروسرویس و توسعه رزومه‌محور در ایران**00:48:16** – انتخاب معماری بر اساس نیاز واقعی و پروپوزال، نه ترند**00:56:00** – چرا شرکت‌هایی مثل Facebook هنوز از Monolith استفاده می‌کنند؟**01:00:25** – بازنویسی (Rewrite) یا ریفکتور؟ تصمیم درست کدام است؟**01:04:11** – اهمیت حیاتی طراحی دیتا در معماری و مهاجرت سیستم‌ها**01:15:35** – هزینه تغییرات، بدهی فنی و بروزرسانی نرم‌افزار**01:21:27** – انتخاب ابزار (Kafka vs RabbitMQ)؛ تعصب فنی یا نیاز بیزینس؟---### 👥 فرهنگ سازمانی و مدیریت تیم**01:24:02** – مدیریت هیئتی و بحران‌محور در ایران در مقابل فرهنگ برنامه‌ریزی**01:32:11** – بحران فرآیند استخدام؛ از نبود استراتژی تا اخراج‌های بی‌برنامه**01:34:43** – تفاوت واحد اداری با منابع انسانی (HR) واقعی**01:38:53** – فرهنگ مصاحبه در ایران (بازجویی) در مقابل استانداردهای جهانی**01:46:55** – اهمیت Soft Skills و Culture Fit در شرکت‌های بین‌المللی**01:56:31** – چالش‌های آنبوردینگ (Onboarding) و پذیرش عضو جدید**01:58:07** – شفافیت حقوق و مدیریت تعارض ناشی از اختلاف دستمزد**02:04:13** – سیستم‌های ارزیابی عملکرد و جنگیدن برای پاداش تیم**02:16:00** – مدیریت حواشی و نیروهای سمی (Toxic) در محیط کار**02:23:36** – جراحی تیم؛ چه زمانی باید نیروی ناسازگار را حذف کرد؟### 🤖 هوش مصنوعی و آینده شغلی**02:29:35** – تأثیر هوش مصنوعی بر آینده شغلی مهندسین نرم‌افزار**02:32:47** – آیا AI جایگزین برنامه‌نویس می‌شود؟**02:42:24** – تفاوت Engineer و Developer در عصر جدید**02:51:45** – جمع‌بندی: تعادل کار و زندگی و تک‌بعدی نبودنhttps://youtu.be/vO2K-gakjo4

لە دۆخی دامەزرێنەرەوە بۆ سەرکردەی گەشەپێدەر: لە گەورەکردنی ستارتەپەکانەوە بۆ فرۆشتن تا گەشەپێدانی ئوبەر لە نەرویجChapters: 00:00 : پوختەیەک لە ئامۆژگارییەکانی پۆدکاست02:00 : پێشەکی 04:10 : ناساندنی میوانی بەرنامەکە06:35 : گەشتی بازرگانیت وەک خاوەنکارێک لە کوێوە دەستی پێکرد؟11:40 : شێوازی بیرکردنەوەت و شێوازی ژیانت چۆن ڕێنمایی ڕێگای گەشەکردنتی کرد؟21:17 : چۆن بەرهەمەکەتان خستە بازاڕەوە؟ 31:30 : چۆن یارمەتی founderکان دەدەن لە کارەکانیان؟ وە چۆن ڕێنمایییان دەکەن لە ڕێگادا؟35:45 : چ هەڵە و کێشەیەک دەبینیت کە زۆربەی ستارتاپەکان ئەنجامی دەدەن؟ 40:00 : بە لەبەرچاوگرتنی پێشهاتەکانی ئەم دواییە، کوالیتی بەرهەم چەندە گرنگتر بووە لە پێشوو؟50:30 : چۆن وەک Sales & Growth لە ئۆبەر کار دەکەن؟01:04:00 : یەکێک لە ئەزموونەکانت لە چارەسەرکردنی کێشەیەک 01:12:10 : ڕۆژی کاریه‌کەتان چۆن دەڕوات وەک sales & Growth لە ئۆبەر؟01:19:00 : پێشنیارتان چییە بۆ گەنجان و داهاتو چۆن دەبینن؟01:27:50 : قسه‌ی کۆتایی----  / arkoayobh  

سڵاوێکی گەرم بۆ هەموو بینه‌ران و بیسەرانی ئازیز.بەخێربێن بۆ ئه‌ڵقەیەکی نوێی پۆدکاستەکەمان؛ ئه‌مڕۆ میوانێکی تایبەتمان هه‌یه‌، کەسایەتییەک که‌ زیاتر لە دوو ده‌یه‌یه‌ ڕۆڵی گرنگی هه‌بووه‌ له‌ گەشەپێدانی کەرتی تەکنەلۆجیای زانیاری له‌ هه‌رێمی کوردستان.کاک یاد ڕەشید، بەڕێوبەری جێبەجێکاری گرووپی #ئاڤێستا.ئه‌و له‌ ساڵی ٢٠٠٧، له‌ کاتێکدا که‌ #عێراق کەم‌وکوڕییەکی زۆری لە شارەزایی تەکنەلۆجیدا هەبوو، دامەزرێنەری کۆمپانیای ئاڤێستا بوو. ئه‌و کۆمپانیایه‌ی که‌ وه‌ک تیمێکی بچووک بۆ دیزاینی وێبسایت ده‌ستی پێکرد و ئێستا بووه‌ به‌ یەکێک لە گەورەترین دابینکارانی خزمەتگوزاری IT له‌ عێراق، کە نووسینگەکانی لە سلێمانی، هەولێر، بەغدا و بەسرە هه‌یه‌.ئاڤێستا لە بوارەکانی وەک گۆڕانکاری دیجیتاڵی، خزمەتگوزارییەکانی کڵاود، ئاسایشی سایبەری، پەرەپێدانی سۆفتوێر و چارەسەرەکانی مایکرۆسۆفت کار دەکات و خه‌ڵاتی نێودەوڵەتی بەنرخی لە کۆمپانیاکانی وەک مایکرۆسۆفت، ئادۆبی، کاسپێرسکی و ئاکرۆنیس وه‌رگرتووه‌.کاک یاد ڕەشید جگە لە بەڕێوەبردنی کارەکانی، یەکێکە لە کەسایەتییە دیارەکانی بواری تەکنەلۆجیا لە کوردستان؛ ئەو بە شێوەیەکی چالاکانە لە میدیاکان، بۆنەکان و پێشبڕکێکانی داهێناندا بەشدارە و هەمیشە پشتگیری لە گەنجان و ستارتئەپە تەکنەلۆجییەکان دەکات.ئەمڕۆ لەگەڵ بەڕێزیاندا باسی گەشتە پیشەییەکەی، داهاتووی تەکنەلۆجیا لە #کوردستان و ئاستەنگ و دەرفەتەکانی داهاتوو دەکەین.  / yadrashid  https://www.avestagroup.net--------------------------------------------------------------------------------00:00 : پوختەیەک لە ئامۆژگارییەکانی پۆدکاست02:30 : پێشەکی04:24 : ناساندنی میوانی بەرنامەکە کاک یاد ڕەشید06:00 : ڕێگای سەرەتای ژیانت کە گەیاندیتە ئەم خاڵەی سەرکەوتن و دەستپێکردنی کۆمپانیای تایبەت بە خۆت11:45: شێوازی بیرکردنەوەت چۆن پەرەی سەند و چۆن ئەم متمانەیەت بە خۆت بەدەست هێنا؟14:15 : ئامۆژگاریتان بۆ گەنجان و کارمەندانی پەیوەست بە کۆمپانیایەکی نوێ22:40 : کۆمپانیاکەتان چۆن لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ناسرا؟26:55 : چۆن دەتوانین زمانی کوردی بپارێزین و خزمەت بە نەتەوەی کورد بکەین؟29:30 : ستارتاپەکان ڕووبەڕووی چ کێشەیەک دەبنەوە لە گەشەکردن لە کوردستان؟34:00 : کاتێک کۆمپانیاکەتان دەستپێکرد، ڕووبەڕووی چ ئاستەنگێک بوویتەوە؟ چۆن گەورە بوویت؟41:50 : ژیری دەستکرد و ئەو پێشهاتانەی کە ڕوویانداوە چۆن کاریگەری لەسەر کارەکانت داناوە؟44:30 : ئایا ژیری دەستکرد دەتوانێت کاری کارمەندێکت بۆ بکات؟45:15 : لقەکانتان چۆن کاریگەرییان لەسەر گەشەی کۆمپانیاکەتان هەبووە و پلانەکانتان بۆ داهاتوو چین؟48:00 : داهاتوی کوردستان لە دونیای تەکنەلۆجیا چۆن دەبینن؟51:00 : پێشنیارەکانتان بۆ ئەو گەنجانەی دەیانەوێت گەشە بکەن؟56:00 : پرۆسەی اینترنشیپ لە کۆمپانیاکان01:01:00 : فێربوون و گەشەکردن لە کۆمپانیاکەتان چۆنە؟01:08:00 : وشەی کۆتایی