De Dag

De VS wil dat NAVO-landen helpen met het heropenen van de Straat van Hormuz, door olietankers daar met marineschepen te escorteren. Maar wat is ervoor nodig om veilig door de zee-engte tussen Iran en Oman te varen? Bart Gonnissen was jarenlang stuurman van olietankers in de straat van Hormuz, ook in gevaarlijke periodes. 'Ik zag de zeemijnen drijven.' Hij vertelt in de podcast wat de moeilijkheden zijn voor olieschepen (en hun bemanning) om daar in tijden van conflict te varen. En hoe militaire escortes ook geen garantie zijn voor een veilige doorvaart. Aan hoe de Amerikanen momenteel opereren, zegt hij, zie je 'dat Trump niets heeft begrepen van de complexiteit van de straat van Hormuz.' John Weyne is Kapitein ter zee buiten dienst en heeft supertankers helpen beschermen in de straat van Hormuz toen het daar in het verleden ook gevaarlijk was. Ook hij wijst op de moeilijkheden om dit gebied te beschermen en vindt dat de Amerikanen de situatie onderschatten.  Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Lars Hulshof

Woensdag gaan de stembussen open, in elke gemeente wordt weer een nieuwe gemeenteraad gekozen. Wat leeft er lokaal? Nieuwsuurverslaggever Jan Eikelboom onderzoekt dat al bijna 10 jaar in zijn serie De Onderstroom. Hij trekt naar plekken toe die juist niet in het nieuws zijn om de gewone verhalen die onder gewone mensen leven op te tekenen. Voor deze verkiezingen dook hij in de versnippering van partijen door een AZC in Schiedam, in betaald parkeren in Amersfoort en in de lage opkomst in Rotterdam. Eikelboom zag het sentiment richting asielzoekers verharden en de boosheid richting de politiek blijft altijd. "Hoeveel inspraak je ook regelt, als burgers hun zin niet krijgen zeggen ze er wordt niet naar ons geluisterd. De mensen blijven gewoon boos." Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Mensje van Keulen (79), Iduna Paalman (35) en Iraida Martha Ooft (51) kozen voor deze podcast drie boeken uit die wat hen betreft alle generaties gelezen moeten hebben.  Het thema van de Boekenweek, die vanavond tijdens het Boekenbal gevierd wordt door mensen uit het boekenvak, is dit jaar: mijn generatie. De drie schrijvers vertellen welke boeken hen gevormd hebben en waarom goede literatuur uiteindelijk universeel en generatieoverschrijdend is.  Mensje van Keulen: Alleen op de wereld van Hector Malot Iduna Paalman: Minihorror van Barbi Markovic Iraida Martha Ooft: De jaren van Annie Ernaux Reageren? Mail dedag@nos.nl Redactie: Meryem El Mandoudi & IJsbrand Terpstra

3 op de 5 Nederlanders heeft hoogstens een mbo-opleiding afgemaakt. Maar slechts 1 op de 5 raadsleden is praktisch opgeleid. De politiek is een plek voor hoogopgeleiden, wordt al jaren beschreven. De zogenoemde diplomademocratie. En daarom is er nu een cursus voor mbo'ers om ze te helpen een eerste stap te zetten in bijvoorbeeld gemeenteraad na de verkiezingen volgende week. Sunita Biharie moest niets van politiek hebben. Ze zag mannen in pak die moeilijke taal gebruikten en voelde vooral afstand. Biharie werd na haar mbo-opleiding activist en ontdekte later pas dat ze eigenlijk een politieke stem had die ze wilde laten horen. Ze ging de gemeenteraad van Apeldoorn in voor de SP en is nu wethouder: "Je voelt dat er op je neergekeken wordt. Er werd me 100 keer hetzelfde uitgelegd. En ik begreep wel wat er werd gezegd, maar ik was het er niet mee eens. Maar de houding werd op een gegeven moment: we leggen het haar nog wel een keer uit." Stichting Voor Democratie probeert met de cursus meer mbo'ers enthousiast te maken voor de politiek. Ze zien dat er vooral veel wantrouwen is, maar ook grote maatschappelijke betrokkenheid. Door de scheve afspiegeling is vooral de stem van de universitair opgeleide Nederlander doorslaggevend in politieke besluiten.  Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek Verslag: Marc-Robin Visscher

De prijzen aan de pomp stijgen door, de zorgen over de wereldwijde toevoer van olie groeien en de oorlog in het Midden-Oosten is nog niet voorbij. Door de Iraanse blokkade van de Straat van Hormuz komt eenvijfde van de wereldwijde olie niet de markt op. De regering Trump probeert van alles om de prijsstijging af te remmen, maar kunnen ze een nieuwe oliecrisis voorkomen? Amerikakenner en journalist voor de Groene Amsterdammer Casper Thomas vertelt dat het hoofdtoneel van de oorlog in Iran is verschoven van het vasteland naar deze nauwe zeestraat. De stijgende olieprijzen raken de VS nog niet heel hard, omdat de Amerikanen niet heel erg afhankelijk zijn van de wereldmarkt. Maar als dit langere tijd gaat duren, en de midterm-verkiezingen in het najaar dichterbij komen, kan het politieke probleem voor president Trump wel groeien. Opvallend is dat de afgelopen dagen de olieprijs direct steeg of daalde door uitspraken van Trump zelf. De Amerikaanse president is één van de grote factoren die invloed hebben op de olieprijs, analyseert directeur van het Centre for International Energy Policy (CIEP) Pier Stapersma. Om de olieprijs te laten dalen kan de Amerikaanse regering van alles proberen, maar essentieel is dat de olietankers weer gaan varen door de Straat van Hormuz. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

De PVV en BBB verkeren zichtbaar in crisis, Forum voor Democratie is in opspraak vanwege rechtsextreme kandidaten, JA21 is muisstil en de afgesplitste groep Maruszower zoekt juist de schijnwerpers. Wat is er aan de hand op rechts?  'De korte samenvatting,' zegt politiek verslaggever Ewoud Kieviet in deze podcast, 'is dat de PVV wankelt en dat je ziet dat andere partijen en individuele politici denken dat dit mogelijk hun kans is om het nieuwe gezicht op rechts te worden.' Wie wordt dan 'de nieuwe Wilders'? Of zou Wilders zélf nog de nieuwe Wilders kunnen worden?  Reageren? mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Lisa Konings

Terwijl de oorlog in Iran z'n tweede week in gaat, blijft het moeilijk om contact te krijgen met Iraniërs die daar wonen. Met veel moeite lukte het de redactie van Nieuwsuur toch om verschillende mensen te spreken. Redacteur Kaja Bouman vertelt hoe de vreugde die aanvankelijk bij sommige Iraniers nog heerste, verdwenen is. 'De realiteit van de oorlog daalt nu in.' Een Iraanse journalist, die anoniem wil blijven, zegt: "Ik hoop dat iedereen begrijpt dat er een zeer ernstige oorlog gaande is, die veel ernstiger is dan de Twaalfdaagse Oorlog die hier eerder gevoerd werd. Laten we hopen dat deze oorlog snel eindigt. Oorlog geeft geen vreugde, en ik zie ook nergens blijdschap." Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Rosanne Sies Op zondag 22 maart staat Podcast De Dag samen met Podcast De Stemming op het NPO Podcastfestival. Kaarten verkrijgbaar via: https://npoluister.nl/festival

Op de intensive care van het Erasmus Medisch Centrum, onder leiding van Diederik Gommers, heerst al jaren een vertrouwenscrisis tussen een deel van de medewerkers en de leiding van de afdeling.  Onderzoeksjournalist van Nieuwsuur Renee van Hest en NOS-gezondheidsredacteur Sander Zurhake spraken de afgelopen maanden tientallen medewerkers en oud-medewerkers en zagen honderden interne mails, documenten, appverkeer en interne rapporten in. Medewerkers spreken van een verziekte werkcultuur en vrezen voor de mogelijke effecten daarvan op de patiëntenzorg. In deze podcast vertelt Renee van Hest hoe dit gevoelige dossier op haar bureau terechtkwam en hoe zij samen met Sander Zurhake te werk is gegaan. 'Dit verhaal stijgt boven het verhaal van een slechte werksfeer alleen uit.'  Lees hier (https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2605173-verantwoording-onderzoek-werkcultuur-erasmus-mc)meer over het onderzoek naar de werkcultuur op de ic van het Erasmus MC. Daar lees je ook meer over het wederhoortraject met het ziekenhuis en Gommers. De volledige reactie van het Erasmus MC lees je hier (https://bijlagen.nos.nl/artikel-24733716/Wederhoor_Erasmus_MC.pdf). Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: Judith van de Hulsbeek

Van iced matcha latte met aardbeiensmaak tot hot hojicha met sojamelk: drankjes met een Japanse thee- achtergrond zijn de afgelopen jaren enorm populair geworden. TikTok staat er vol mee en in grote steden staan er lange rijen voor de tentjes waar je ze kunt drinken, en… fotograferen voor je sociale media. Ze heten matcha en hojicha, maar ze hebben heel weinig te maken met hoe die theesoorten in Japan worden gedronken. Matcha werd oorspronkelijk volgens  allerlei precieze regels voorbereid, en met een eeuwenoud ceremonieel geserveerd. In de podcast legt thee-sommelier Mariela Erkens uit waar het groene drankje vandaan komt, wat die traditie inhoudt en hoe matcha en hojicha zich tot elkaar verhouden. Hoogleraar Japanse studies  Katarzyna Cwiertka doet onderzoek naar Japanse eetcultuur. Ze legt uit waarom Japanse voedseltrends, van sushi tot hojicha zo aantrekkelijk voor ons zijn. En wat de rol van de Japanse voedselindustrie is geweest. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel Redactie: Ulrike Nagel

Het houdt ons land al drie weken bezig: de hack bij Odido. Gegevens van 6,5 miljoen klanten en oud-klanten van het telecombedrijf verschenen op het darkweb. Nummers van unieke ID-bewijzen, geboortedata, bankrekeningnummers, telefoonnummers en e-mailadressen van de klanten. Bijna 100 gigabyte aan data is buit gemaakt en daarmee is dit datalek de grootste in ons land tot nu toe.  Hackgroep Shinyhunters zit erachter: hoe deden ze het? Techredacteur Joost Schellevis dook de afgelopen weken in deze hack en vertelt in podcast De Dag ook wat er nu met de gegevens gebeurt. De data is vogelvrij en de vraag is nu hoe zorgvuldig bedrijven omgaan met de gegevens van hun klanten. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redacteur: IJsbrand Terpstra

De gemeenteraadsverkiezingen over twee weken kunnen de krimp van zwembaden keren, dat is de hoop van eigenaren van zwembaden. Al jaren neemt het aantal binnenbaden af. Gemeentes worstelen ermee, omdat het duur is om de baden open te houden en gemeentes de afgelopen jaren zijn gefuseerd. Ook in Harmelen, dat onderdeel is geworden van de gemeente Woerden, is dat het geval. De gemeente heeft twee zwembaden, wat moeten ze ermee? De lokale politiek denkt er verschillend over. Vaste bezoeker Gerrie de Kruijf zou het kapitaalvernietiging vinden als het zwembad in haar dorp moet sluiten. Het bad is 25 jaar oud en kan nog wel even mee. Maar wethouder Jacques Rozendaal (CU/SGP) legt uit dat op de lange termijn twee zwembaden heel duur zijn. Dit voorbeeld laat zien hoe in meer plekken in ons land geworsteld wordt met het zwembad. Het doet pijn om te laten gaan, want inwoners vinden het heel belangrijk blijkt uit onderzoek van het Mulier instituut. Maar een zwembad verwarmen en schoonhouden kost 400 euro per uur, legt zwembaddirecteur Robert Hoogland uit. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: IJsbrand Terpstra

Sinds de Israelisch-Amerikaanse aanvallen op Iran, ligt bijna de hele Golfregio onder vuur. Dat zorgt voor onrust onder toeristen en bij mensen die daar permanent wonen, onder wie veel buitenlanders. Zij maken de balans op: blijven of vertrekken? Nederlanders die in verschillende Golfstaten wonen vertellen aan podcast De Dag hoe dichtbij de oorlog nu al voor hen is, waarom zij desondanks blijven en hoe zij zich voorbereiden op de komende periode.  Ondertussen staan de Golfstaten zelf ook voor een groot dilemma, want de neutrale geopolitieke positie waar ze de laatste jaren zo hard aan gewerkt hebben, die van diplomatieke bemiddelaar, is lastig vol te houden. Correspondent David Poort legt uit hoe de verhoudingen liggen en waarom deze landen nu serieus overwegen om mee te gaan vechten in de Israelisch-Amerikaanse oorlog tegen Iran.  Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz Redactie: IJsbrand Terpstra en Rosanne Sies

Waarom koos president Trump ervoor om een oorlog in het Midden-Oosten te starten en welke gevolgen heeft dit voor Iran?  Amerika-verslaggever Simone Tukker vertelt in de podcast wat vanuit Amerikaans perspectief de bedoeling was van de operatie om de opperste leider van Iran uit te schakelen - met alle gevolgen van dien. En correspondent Daisy Mohr duidt wat dit voor Iran betekent. De aanval op ayatollah Khamenei en een groot deel van de Iraanse politieke en militaire top heeft grote gevolgen voor de regio en markeert een kantelpunt in de Iraanse geschiedenis, vertelt Diasy Mohr. 'Het Iraanse regime is nu verwikkeld in een existentiele strijd,' zegt ze. En een vrij Iran? 'Dingen kunnen in het Midden-Oosten heel lang duren, maar soms ook heel snel gaan.' Reageren? Mail dedag@nos.nl Presentatie en montage: Elisabeth Steinz

De eerste week van kersvers D66-premier Rob Jetten zit erop. De beëdiging, het bordes, de nieuwe werkkamer, het eerste debat als minister-president in vak K, de eerste keer aan het hoofd van de ministerraad. Jetten beleefde veel eerste keren: hoe ging het hem af? Politiek duider van Nieuwsuur Arjan Noorlander volgde Rob Jetten de hele week van dichtbij.  Volgens Noorlander begon Jetten met veel zin en was hij zichtbaar onder de indruk van de zwaarte van het ambt. Jetten werd direct hard aangevallen door de oppositie in de Tweede Kamer en hij zal iedereen nodig hebben om zijn grootse plannen werkelijkheid te zien worden. Volgens Noorlander begint premier Jetten daarom heel voorzichtig aan zijn nieuwe baan. En houdt hij het dichtbij de stijl van zijn voorganger Mark Rutte. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Snoop Dogg trad deze week op in Amsterdam. Twee keer stond hij in de Melkweg, een kleine zaal voor zo'n hiphop-grootheid. Meer dan 100.000 mensen probeerden een kaartje te bemachtigen. FunX-DJ en hiphop-kenner Fernando Halman was 1 van de gelukkigen. In deze podcast hoor je fragmenten die hij bij het concert opnam. En aan de hand van vijf momenten in het leven van Snoop, schetsen we zijn portret.  Want hoe blijft de artiest, die inmiddels 54 jaar is, zo zichtbaar en zo populair? En hoe ziet het Snoop-imperium, dat al lang niet alleen meer bestaat uit muziek, er uit? Reageren? Mail naar dedag@nos.nl Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra Redactie: Judith van de Hulsbeek

Zeker 74 doden, uitgebrande auto's op snelwegen en tankstations die in vlammen op zijn gegaan. Een golf van geweld trok door Mexico nadat de leider van het Jaliscokartel werd gedood. El Mencho, opgeklommen van drugshandelaar tot baas van een van de grootste en machtigste criminele organisaties ter wereld is door Mexicaanse troepen om het leven gebracht. President van Mexico Claudia Sheinbaum kiest een harde confrontatie met de kartels, mede ingegeven door de druk van de bovenbuurman. De Amerikaanse president Donald Trump wil dat Mexico de kartels hard aanpakt. Maar de vraag is volgens correspondent Boris van der Spek in podcast De Dag of Sheinbaum Mexico daarmee veiliger maakt. Zeker met het oog op het aankomende WK Voetbal in juni. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Rosanne Sies

Historisch weinig animo was er vier jaar geleden voor de gemeenteraadsverkiezingen. Maar iets meer dan de helft van alle stemgerechtigden bracht z'n stem uit. In Den Haag lag de opkomst nog lager. In sommige wijken ging minder dan 1 op de 4 mensen stemmen. En dus doet de stad dit jaar van alles om inwoners te betrekken. Zo maakt tiktokker Haagse Juul uitlegfilmpjes. In deze podcast vertelt hij hoe hij dat doet, en waarom.  Socioloog Marianne van Bochove van de Haagse Hogeschool deed na de vorige verkiezingen onderzoek naar niet-stemmers. Zij legt uit waarom mensen niet gaan, en wat je moet doen om dat te veranderen.  Reageren? Mail naar: dedag@nos.nl  Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra Redactie: Judith van de Hulsbeek

Het is vandaag vier jaar na het begin van de Russische invasie in Oekraïne. Vier jaar lang wordt er al gevochten en al weken, maanden en zelfs jaren verschuift de frontlinie minimaal. Wat gebeurt er aan Russische kant? Hoe staat Poetin ervoor na vier jaar oorlog: aan het front en in z'n land? Rusland-deskundige Helga Salemon vertelt in deze podcast over een piepend en krakend Rusland, dat grote verliezen lijdt aan het front en er ook economisch niet al te best voor staat. Toch ziet ze nog niet dat president Poetin daar verantwoordelijk voor wordt gehouden. "Veel Russen worden in de Kremlin-bubbel gehouden en die geven hem toch het voordeel van de twijfel." Reageren? Mail naar dedag@nos.nl Presentatie & redactie: Marco Geijtenbeek Montage: Rosanne Sies

Het kabinet Jetten kan nu echt aan de slag. Ze zijn beëdigd voor de koning en op de foto gezet op de trappen van het bordes van Paleis Huis ten Bosch. Wat komt er allemaal op nieuwe ministers af op zo'n dag als vandaag? En hoe begin je goed aan die nieuwe baan? Oud-ministers Lilianne Ploumen (PvdA) en Robbert Dijkgraaf (D66) vertellen openhartig over de eerste dag als bewindspersoon. Vanaf het belletje begint het denken en voorbereiden al. En vanaf dag 1 ben je minister. Ploumen vloog direct naar Turkije voor een staatsbezoek en moest direct 1 miljard bezuinigen. En Dijkgraaf moest binnen een week beslissen waar hij een extra miljard voor het onderwijs aan wilde uitgeven. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Ulrike Nagel

Zeker tien Nederlandse modellen duiken op in de miljoenen bestanden die vrijgegeven zijn rond Jeffrey Epstein. Nieuwsuur dook erin en zag hoe ook een paar Nederlandse meisjes en vrouwen worden voorgesteld aan de veroordeeld zedendelinquent. Volgens de biograaf van Epstein misbruikte hij dagelijks 3 tot 4 meisjes. De aanwas moet enorm zijn geweest volgens hem. Anne Mae van Tilburg is redacteur bij Nieuwsuur en leest in deze podcast een paar mails voor die opdoken. Via ronselaars over de hele wereld, zoals Daniel Siad, werden de meisjes en vrouwen doorgestuurd naar Epstein. De Nederlandse modellen zijn geschrokken van deze onthulling. Ze willen anoniem blijven, uit angst om voor eeuwig met Jeffrey Epstein geassocieerd te worden. Reageren? Mail naar dedag@nos.nl (mailto:dedag@nos.nl) Met dank aan Anne Mae van Tilburg, Evert-Jan Offringa en Eelco Bosch van Rosenthal Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek