Claim OwnershipHet Mediaforum
Subscribed: 481Played: 81,980
Subscribe
© NPO Radio 1 / KRO-NCRV
Description
Podcast van Het Mediaforum, de dagelijkse mediarubriek in het programma Spraakmakers.
1969 Episodes
Reverse
Het was een intense geopolitieke nieuwsweek: Trumps importheffingen aan landen die militairen naar Groenland willen sturen, het World Economic Forum in Davos waar Trump vertelde Groenland niet in te willen nemen met geweld, het nieuws dat de heffingen voorlopig weer van de baan zijn, maar ook dat er een Groenland-raamwerk in de maak is. Hoe moeten de media omgaan met al dat geopolitieke nieuws? Welk nieuws geef je wel en geen aandacht? "Om maar iets te maken van alle gekte, proberen media het nieuws, bijvoorbeeld over de inname van Groenland, te ontleden, maar ze hebben een grotere verantwoordelijkheid om te zeggen dat het niet wettelijk is en waarom het niet wettelijk is. Door in het nieuws mee te gaan, normaliseer je zijn acties ook", zegt columnist en schrijver Haroon Ali. "Het viel mij op dat zowel voor- als tegenstanders van Trump aan het woord kwamen, maar dat die een gelijk podium kregen. Maar als de ene partij op basis van misinformatie iets vertelt, blijven we als kijker, luisteraar of lezer in verwarring achter", vertelt Sander Heijne, hoofdredacteur van Vrij Nederland.
Na uren vertraging landde president Trump gisteren in Zwitserland om het World Economic Forum in Davos toe te spreken. De toespraak duurde meer dan een uur, waarin hij loog, maar ook belangrijk dingen zei over bijvoorbeeld Groenland. Wat benoem je en wat niet? Hoe weeg je zijn uitspraken? Volgens Lucas Waagmeester, adjunct-hoofdredacteur bij NOS Nieuws, moet je daarover constant in gesprek blijven op redacties. "We zijn heel erg geneigd om te denken dat we te veel gaan zeggen wat we er zelf van vinden, dat is bij Trump vaak een valkuil." Maar zeggen dat hij liegt in zijn speech is volgens Waagmeester geen waardeoordeel maar een feit. Spraakmaker en journalist Jos de Groot vond dat ook sterk aan de bijdrage van correspondent Kysia Hekster in het journaal. "Trump zei dat hij nooit iets aan de NAVO heeft gehad, dat weerlegde ze heel duidelijk." De Groot vond het goed dat niet alleen de quote werd uitgezonden, maar dat er duidelijk bij werd gezegd dat het niet klopte. Daan Bonenkamp, hoofdredacteur van Twentsche Courant Tubantia, denkt dat er vaak lastige keuzes moeten worden gemaakt. "Je hebt bij wijze van spreken nog langer dan de speech nodig om alle onzin uit de speech te kunnen weerleggen."
Het is crisis bij de PVV. Zeven van de 26 PVV-Kamerleden zijn gisteren opgestapt vanwege felle kritiek op partijleider Wilders. De Kamerleden zijn het oneens met de koers van de partij. Onder leiding van Gidi Markuszower starten de Kamerleden nu een nieuwe fractie. In de media werd veel gespeculeerd over de gevolgen voor het minderheidskabinet, maar er werden maar weinig écht kritische vragen gesteld, bijvoorbeeld over het AIVD-onderzoek naar Markuszower en zijn wapenbezit. "Het verbaasde me het meest dat er werd benoemd dat het kansen biedt voor het kabinet, maar hij ís gewoon het PVV-partijprogramma", zegt politiek commentator Kees Boonman. Ook Henrike van Gelder was ontevreden over de vragen die journalisten stelden aan Markuszower. "De bevraging was te weinig kritisch. Ik kan me niet aan de gedachte onttrekken dat journalisten, en misschien ook andere politici, zich verkneukelen om deze bonje en daarmee voorbijgaan aan wie ze precies aan tafel hebben zitten", zegt Henrike van Gelder, hoofdredacteur van Kidsweek.
Aan tafel zitten Kees Boonman, Henrike van Gelder en Spraakmaker Niko Wanders.
Het is een jaar geleden dat Trump aan zijn presidentschap begon: een jaar waarin het nieuws uit Amerika ons om de oren vloog. Ook vandaag weer, want Trump deelde een tekstbericht dat hij ontving van NAVO-baas Rutte. Daarin prijst hij de president voor zijn werk in Syrië, Gaza en Oekraïne en hoopt dat er een oplossing voor Groenland wordt gevonden. Met zoveel nieuws uit het land, rijst de vraag wat je als nieuwsmedium wel en niet belicht. "Het is belangrijk om te constateren dat dit de strategie is waarmee Rutte de NAVO bij elkaar probeert te houden", zegt Pieter Klok, hoofdredacteur van de Volkskrant. Hij vindt het vooral belangrijk om aandacht te blijven besteden aan de verhalen van Amerikanen die lijden onder het beleid van Trump. "We moeten naar levens vragen, niet naar meningen. Hoe heeft Trump het leven van Amerikanen beïnvloed?" Volgens Niki van der Naald, adjunct-hoofdredacteur van de Gelderlander, moet je daarbij altijd nadenken over wie je als journalist belicht. "Je moet altijd nadenken over de mix van mensen die je in je verhaal aan het woord laat."
AVROTROS heeft de documentairereeks 'Hila voorbij de Taliban' offline gehaald nadat één van de vrouwen in de serie door de Taliban is vastgezet. Hoewel niet bekend is of de Taliban haar heeft opgepakt vanwege haar aandeel in de documentaire hebben de makers uit voorzorg alle afleveringen offline gehaald. "Het feit dat een vrouw die aan onze serie heeft meegewerkt nu vastzit, raakt ons diep en verplicht ons om alles te doen wat in ons vermogen ligt", laat de omroep in een reactie weten. Hadden de makers wellicht sowieso moeten zeggen: we brengen de vrouwen niet herkenbaar in beeld ook al geven ze daar zelf wel toestemming voor? Onderzoeksjournalist Sofyan El Bouchtili vindt het heel logisch dat de deelnemende vrouwen zelf zijn betrokken bij die keuze. "Misschien is dit een van de laatste manieren om hun noodkreet naar buiten te krijgen. Als je alle stappen hebt doorlopen en mensen kiezen er toch voor, dan moet je daar ook naar schikken." Presentator Mandy Woelkens kent Hila Noorzai als iemand die voorzichtig te werk gaat. "Ze is een hele integere maker en heeft het ook met alleen maar hele integere mensen gemaakt."
In Utrecht vond gistermiddag een grote explosie en brand plaats die sindsdien het nieuws domineerden. Met vier gewonden en geen zwaargewonden of doden lijkt de schade verder alleen materieel te zijn. Was de reactie van de media en hulpdiensten achteraf gezien passend? "Het viel me op hoe groot de journalistiek en de hulpdiensten dit oppakten", zegt podcastmaker Elger van der Wel. "Ik snap het, maar ik vraag me af of er evenveel aandacht voor was geweest als dit in een buitenwijk in Emmen was gebeurd." Marc Veeningen, hoofdredacteur Nieuws bij Talpa, begrijpt de reactie van de media goed. "Je weet nooit hoe breaking news zich ontwikkelt. Je moet elke keer een inschatting maken hoe je erop reageert."
Aan tafel zitten Marc Veeningen, Elger van der Wel en Spraakmaker Marc Slors. Eveline van Rijswijk van het Taalteam sluit het mediaforum af.
Grok, de AI-chatbot van Elon Musk, wordt volop gebruikt op X, het voormalige Twitter. Gebruikers vragen de chatbot om naaktbeelden of geseksualiseerde poses te simuleren van bestaande foto's, voornamelijk van (bekende) vrouwen en meisjes. Inmiddels is dat achter een betaalmuur gezet, maar daar kunnen gebruikers ook omheen werken. "Musk verdient er ook nog eens aan", reageert AI-expert Laurens Vreekamp. "Een verbod op Grok zou het ontmoedigen. Als de drempel hoger wordt, nemen gelegenheidsmomenten af en dat voorkomt schade." Siebe Sietsma, adjunct-hoofdredacteur van RTL Nieuws, stelt dat er vrouwen "roedels mannen over zich heen krijgen" die hen "kapot" willen maken. "Die chatbots hebben extreem veel macht", zegt Sietsma. "We zijn in het Wilde Westen terechtgekomen waarbij makkelijk slachtoffers vallen. Maar mensen ervaren er ook veel plezier aan. Het is een veelzijdig fenomeen."
Aan tafel zitten Laurens Vreekamp, Siebe Sietsma en Spraakmaker Ageeth Ouwehand.
Het is al dagen zeer onrustig in Iran. De massale protesten in het land hebben al een groot aantal slachtoffers geëist. Maar beelden van de protesten zien we maar weinig. En dan is het ook nog maar de vraag hoe echt die beelden zijn, aangezien het Iraanse regime er baat bij heeft om deze te beïnvloeden. Hoe breng je dan toch betrouwbaar en voldoende nieuws? "Dat is heel moeilijk, want de internet- en telefoonverbindingen zijn afgesloten", vertelt Wilma Haan, adjunct-hoofdredacteur van de NOS. "En met de Starlink-verbinding komt er wel wat beeldmateriaal van omstanders naar buiten en dat analyseren we met OSINT-specialisten die de beelden kunnen verifiëren." Volgens journalist en Amerikadeskundige Casper Thomas laten deze protesten ook goed zien "hoe belangrijk het is dat een redactie wortels heeft in de hele wereld". "Je moet overal thuis zijn." Politiek commentator Kees Boonman ziet ook hoe lastig het is om verslag te doen van de demonstraties. "Ik heb heel veel bewondering voor journalistieke redacties en correspondenten in de regio."
Aan tafel zitten Kees Boonman, Wilma Haan en Spraakmaker Casper Thomas.
De uitkoopregeling voor boeren had drie keer zoveel stikstof kunnen reduceren en had ook veel goedkoper kunnen zijn, blijkt uit een Woo-verzoek van NRC, Follow the Money en Omroep Gelderland. Het ministerie van Landbouw wilde deze gegevens lange tijd niet vrijgeven, maar na een jarenlang juridisch gevecht is een deel van deze informatie nu naar buiten gekomen. Clara van de Wiel, adjunct-hoofdredacteur van NRC, legt uit dat ze al sinds 2022 bezig zijn hiermee. "Je doet dit liever niet, het kost handenvol met geld. Maar we vonden het in dit geval echt relevant. Het is van de gekke dat we die gegevens vier jaar lang niet krijgen." Volgens Van de Wiel houdt de overheid zich niet "aan haar eigen regels" van een Woo-verzoek. Bovendien zijn bepaalde gegevens nog altijd niet vrijgegeven en daarom gaan ze in hoger beroep. "Het is een drogreden van de minister die haar eigen ineffectieve beleid wil verdoezelen door die gegevens niet te willen geven. Ik denk dat dat erachter zit", reageert Sander Heijne, hoofdredacteur van Vrij Nederland.
Het begin van 2026 werd getekend door de Amerikaanse inval in Venezuela en het oppakken van hun leider Maduro. Maar daar blijft het niet bij. In de eerste weken van het jaar worden we overspoeld met groot nieuws, zoals de dood van een demonstrant door een ICE-agent, Trumps uitspraken over Groenland, Colombia, Mexico en Cuba, de oorlog in Oekraïne, Gaza en de mogelijke implosie van de NAVO. "Het is ongekend", zegt Eelco Bosch van Rosenthal, presentator en verslaggever bij Nieuwsuur. "In wat voor onzekere tijd leven we?" Wendelmoet Boersema, hoofdredacteur van Trouw, erkent hoe ingewikkeld het is "orde in de chaos" te scheppen. "De spelregels zoals die er altijd waren, gelden niet meer." Ook oud-politicus André Rouvoet merkt op dat het onzekere tijden zijn. "Dit raakt ons directer dan anders wereldnieuws van de afgelopen jaren."
Het was een flinke chaos op Schiphol in de afgelopen dagen. Vier keer code oranje, de-icingvloeistof die op dreigt te raken en honderden vertraagde en geannuleerde vluchten. Bovendien werd er slecht gecommuniceerd met reizigers, met reputatieschade tot gevolg. Pas gisteravond zat Marjan Rintel, president-directeur van de KLM, bij Pauw & De Wit om verantwoording af te leggen voor de sneeuwchaos. "Het is niet handig dat je je als CEO van een groot bedrijf dat miskleunt niet in de media laat horen", zegt presentator Kefah Allush. Rennie Rijpma, hoofdredacteur van het AD, merkt op dat Rintel veel slimmer gebruik had kunnen maken van de media in de afgelopen dagen. "Je kunt niet alle gedupeerden één-op-één toespreken, dus dan moet je goed communiceren via de media. Mensen zijn niet zozeer gefrustreerd over hun vliegtuig dat niet vertrekt of de lange rijen die er staan, maar juist over dat ze geen informatie krijgen."
Aan tafel zitten Rennie Rijpma, Kefah Allush en Spraakmaker Ruben Terlou. Frank van Pamelen van het Taalteam sluit met Mediaforum af.
Het is al 12 dagen onrustig in Iran. In Teheran begonnen de protesten, maar inmiddels gaan er in steden over het hele land mensen de straat op om te protesteren tegen het regime van Ayatollah. Bij de protesten wordt de overheid openlijk gescandeerd, waar de regering behoorlijk hard tegen optreedt. Toch is er weinig media-aandacht voor in Nederland. Volgens Paul Römer, oud-directeur radio en tv bij Talpa, wordt het "ondergesneeuwd" door de sneeuwval in Nederland, de Amerikaanse inval in Venezuela en Trumps doel om Groenland in te nemen. "Maar wat daar gebeurt is heel bijzonder en kan gevolgen hebben voor Europa." Eveline Bijlsma, verslaggever bij De Telegraaf, stelt dat het ingewikkeld is om de verhalen vanuit Iran deze kant op te krijgen, omdat er maar weinig correspondenten daar zijn en het gevaarlijk kan zijn om je als Iraniër uit te spreken. "Het is een regime waar we zo snel mogelijk van af moeten willen. Als die hoop gloort, is dat belangrijk." Er bestaat een kans dat Trump zich zal mengen in de protesten. "Als de escalatie groeit, zal er meer aandacht voor zijn", aldus Römer.
Aan tafel zitten Paul Römer, Eveline Bijlsma en Spraakmaker Jet Berkhout.
De formatie wordt weer voortgezet. Tijdens en na de feestdagen was het even rustig in politiek Den Haag, maar de onderhandelingen gaan nu weer verder. D66 sprak al met het CDA en de VVD, maar de vraag is nu vooral of de deur wordt opengezet voor JA21. "De stabiliteit van de partij moet nog bewezen worden, zeker als bestuurspartij", reageert Tahrim Ramdjan, chef opinie bij Het Parool. "Ik denk dat Bontenbal het onder voorwaarden wel wil en ik denk dat Jetten nee gaat zeggen", zegt Marc Adriani, hoofdredacteur van BNR Nieuwsradio. De formatie gaat er wel anders aan toe dan voorgaande keren, valt Ramdjan op. "Ze vertrouwen elkaar blijkbaar om het binnenshuis te houden."
Aan tafel zitten Marc Adriani, Tahrim Randjam en Spraakmaker Peter Wijninga.
De Venezolaanse president Maduro is gevangengenomen door de VS en verscheen, net als zijn echtgenoot Cilia Flores, gisteren voor het eerst in de rechtbank in New York. Zoals we gewend zijn van de Amerikanen, ging dat gepaard een zogenoemde 'perp walk'. "Het leek de landing op de maan wel, echt Hollywood", zegt columnist Roos Schlikker over alle commotie. "Het is een groot nieuwsfeit, maar het is ook show." Volgens Kamran Ullah, hoofdredacteur van De Telegraaf, is dit de "ultieme vernedering" voor Maduro. "Het is een machtsspel." De Amerikaanse president Trump lijkt overigens nog niet klaar met zijn internationale inmenging, zo geeft hij aan dat Groenland de volgende is.
De Verenigde Staten vielen zaterdag Venezuela binnen en namen president Maduro gevangen. Sindsdien staat de wereld op scherp. Wat heeft dit voor geopolitieke consequenties? Welke gevolgen heeft dit voor de internationale rechtsorde? En wat betekent dit voor de inwoners van Venezuela? Het kwam de afgelopen dagen allemaal aan bod. De New York Times en de Washington Post werden kort voor de aanval op de hoogte gesteld, maar besloten er geen ruchtbaarheid aan te geven om de troepen niet in gevaar te brengen. Jildou van der Bijl, hoofdredacteur van Het Parool, begrijpt die keuze. "Je moet informatie altijd goed afwegen, zeker wanneer je troepen in gevaar kan brengen. Je neemt de gevolgen van je berichtgeving altijd mee." Sofyan El Bouchtili, onderzoeksjournalist bij Investico, was erg onder de indruk van hoe snel er door de Nederlandse journalistiek op dit nieuws gereageerd werd. "Het was fantastisch om te zien dat ons journalistiek apparaat zo goed in staat is om deze gebeurtenis van zoveel kanten te belichten. Trump en zijn presidentschap maken dat journalisten heel snel en goed moeten reageren op hoe belangrijk dit nieuws is en wat het betekent."
In een bar in het Zwitserse Crans-Montana vielen op oudejaarsavond tientallen doden en meer dan honderd gewonden bij een brand. De oorzaak van het vuur is nog niet officieel bevestigd, maar volgens ooggetuigen zouden het vonken van ijsfonteinen op champagneflessen zijn geweest. De brand doet denken aan de Volendamse cafébrand van 25 jaar geleden. "Het is verschrikkelijk voor alle mensen in Zwitserland en de herbeleving hiervan voor mensen in Volendam lijkt me ook heel moeilijk", zegt Paul Römer, voormalig directeur Radio en Televisie bij Talpa. Hij is "opgelucht" dat het niet om een aanslag gaat. "Daar denk je wel meteen aan." Ook Carmen Fernald, hoofdredacteur Levensbeschouwing en Caribisch Netwerk bij NTR, zag duidelijke parallellen met de ramp in Volendam waar zij destijds verslag van deed. "Ook daar waren de slachtoffers allemaal heel jonge mensen. Het is gewoon onbeschrijflijk tragisch."
Het was een bewogen politiek jaar met twee keer een kabinetsval, verkiezingen en een formatie die nog steeds bezig is. En dat betekende ook veel voor de journalistiek. "De politiek krijgt niets voor elkaar. Journalisten zijn veroordeeld tot het schrijven over ruzietjes, halfgare moties en het eindeloze gedoe om weer tot een nieuw kabinet te komen. Dat is niet altijd even motiverend", zegt Pieter Klok, hoofdredacteur van de Volkskrant. Ook journalist en oud-Duitsland correspondent Margriet Brandsma herkent dat. "Vroeger maakte ik als journalist in Den Haag weleens een kabinetsval mee, maar nu is het bijna ieder jaar zo. De draaiboeken zijn nu elke keer hetzelfde." Wilma Haan, adjunct-hoofdredacteur van de NOS, zag in de acties van politici soms een groot journalistiek dilemma. "Toen Wilders het kabinet liet vallen op migratie, was dat voor de NOS iets wat meteen verslagen moest worden, maar Wilders positioneerde zich ook als iemand die tegengewerkt was. Je kunt op zoveel manieren naar zo’n moment kijken, waardoor het soms moeilijk is om de val van het kabinet te verslaan maar tegelijkertijd ook betekenis te geven aan wat Wilders zegt."
Rusland zet propaganda in als een belangrijk wapen om de bevolking te beïnvloeden. Dat blijkt ook uit de documentaire 'Mr. Nobody Against Putin' die vanaf volgende maand te zien is. De documentaire is gemaakt door een Russische leraar die besloot de opgevoerde militarisering binnen zijn eigen basisschool vast te leggen. "Poetin zegt dat de oorlog wordt gewonnen door leraren, want het kweken van die moraal begint bij het opvoeden van kinderen. Dat is dodelijk beangstigend", zegt Sjirk Kuijper, journalist bij het Nederlands Dagblad. Ook Marc Veeningen, hoofdredacteur Nieuws bij Talpa, vindt het zorgelijk. "Deze kinderen worden niet opgevoed als autonome denkers." Daarom vindt hij het ook belangrijk dat deze documentaire gemaakt is. "Zo krijgen we nog iets te horen over hoe het er in Rusland aan toe gaat, want daar is geen sprake van vrije journalistiek."
In haar leven maakte Brigitte Bardot (91) op vele manieren impact. Want naast gevierd actrice en model was ze ook een omstreden figuur door haar radicaal-rechtse opvattingen. Hoe ga je daar als media na haar overlijden mee om? "Ze keerde zich tegen de islam en was tegen homoseksualiteit. Dat zijn opvattingen die we in culturele kringen niet zo herkennen. Dat maakte haar toch bijzonder", aldus Rennie Rijpma (AD-hoofdredacteur). Journalist en AI-expert Laurens Vreekamp benadrukt hoe in Bardot's leven ook de tijdsgeest veranderde. "Ze heeft op verschillende manieren impact gehad. Toen ze als filmster begon, had ze niet de impact waar we nu naar kijken. Als ze 60 was geworden, had ze een hele andere biografie gehad."
Aan tafel zitten Rennie Rijpma, Laurens Vreekamp en Spraakmaker Lotte Dunselman.
De Amerikaanse nieuwszender CBS besloot zondagavond op het laatste moment een tv-reportage uit het programma '60 Minutes' niet uit te zenden. In de reportage waren deportaties van Venezolaanse migranten naar een gevangenis in El Salvador te zien. Volgens CBS-hoofdredacteur Bari Weiss was de reportage niet evenwichtig genoeg, omdat er geen reactie van het Witte Huis in zat, terwijl er wel om wederhoor was gevraagd. "Nadat de hoofdredacteur de reportage gezien had, heeft het nog twee dagen geduurd voordat besloten is het niet uit te zenden. Die tijdspanne vind ik heel bijzonder", zegt Bas van Sluis, onderzoeksjournalist bij Dagblad van het Noorden. CBS zou niet kritisch durven zijn op het deportatiebeleid van Trump vanwege een eventuele overname van het mediabedrijf Warner Bros door moederbedrijf Paramount. "Het was wachten op de eerste fout of controversiële beslissing die Weiss zou maken. Hier zouden zakelijke belangen achter kunnen zitten die het verhaal kunnen kleuren", merkt Jildou van der Bijl, hoofdredacteur van Het Parool, op.
Comments
Download from Google Play
Download from App Store
United States