Bureau Buitenland

De oorlog in Iran gaat de vierde week in. Trump gaf een deadline om de Straat van Hormuz te openen: nu zegt Trump dat de VS en Iran in gesprek zijn over het pauzeren van aanvallen op Iraanse energie faciliteiten. Iran zegt op zijn beurt dat er helemaal geen gesprekken zijn geweest. Wat weten we? En wat is Irans eindspel? Daarover Midden-Oostenkenner Abdou Bouzerda. (12:44) Wereldwijde energiecrisis Het Internationaal Energieagentschap (IEA) trekt aan de bel: de oorlog in Iran brengt een energiecrisis met zich mee die een ‘grote bedreiging’ vormt voor de wereldeconomie. Met name in Azië zijn de gevolgen daarvan voelbaar, maar ook Europa is gewaarschuwd. Over die gevolgen en wat Europa kan doen, is te gast Lucia van Geuns, energie-expert bij HCSS.  Presentatie: Laila Frank.

Hoe groot is de economische schade van de oorlog in het Midden-Oosten nu al? En hoeveel erger kan die nog worden? We bespreken het met NRC-journalist Maarten Schinkel en expert in de energiepolitiek, Mathieu Blondeel. Ook vertelt Tom Dohle over de oorlog die online gevoerd wordt tussen de strijdende partijen. Presentatie: Sophie Derkzen

Humanitaire hulp was al getroffen door zware bezuinigingen. Door de oorlog in het Midden Oosten stijgt nu bovendien de olieprijs, wat de kosten van transport van eten en medicijnen flink zal verhogen. De Verenigde Naties waarschuwen voor acute hongersnood: maar liefst 45 miljoen mensen extra dreigen te worden getroffen.  Hierover Simon Vera, correspondent in Kenia en Thea Hilhorst, hoogleraar humanitaire hulp. (13:37) Verbod op traditionele Mexicaanse volksmuziek? De Mexicaanse overheid richt haar pijlen op de populaire corridos. Deze klassieke volksliedjes zouden drugsgeweld aanjagen en drugscriminelen verheerlijken. Maar muzikanten verzetten zich en stellen dat zij slechts zingen over het echte leven. En het grootschalige geweld van de strijd tegen de kartels is nu eenmaal onderdeel van het dagelijkse leven. Een reportage van Boris van der Spek. Presentatie: Nadia Moussaid

De Israëlische aanvallen op Libanon gaan onverminderd door, inmiddels is al 1/3 van de bevolking in Libanon ontheemd. Tom Fletcher, de VN-ondersecretaris-generaal voor Humanitaire Zaken, waarschuwt dat Libanon het nieuwe Gaza dreigt te worden. Midden-Oosten expert Brigitte Herremans ziet ook parallellen.    (14:21) Italië in de ban van referendum De gemoederen in Italië lopen hoog op over een belangrijk referendum dit weekend over de grondwet. De regering Meloni wil dat justitie onafhankelijker wordt. Maar critici vinden juist dat het juridisch apparaat straks wordt ondermijnd en vrezen voor democratische erosie. Te gast hierover is politicoloog en Italië-kenner Catherine de Vries. Presentatie: Nadia Moussaid

Bij de top van Europese leiders, morgen in Brussel, moet een toekomstvisie voor Europa centraal staan. Maar in plaats van te werken aan een onafhankelijke EU met een sterke industrie, zien leiders zich alweer voor de volgende crisis geplaatst: de oorlog in het Midden-Oosten laat de energieprijzen stijgen en roept om snelle oplossingen. En die staan vaak haaks op de langetermijndoelen, legt NRC-correspondent Rik Rutten uit. (12:15) Is Cuba de volgende? “Cuba heeft nieuwe leiders nodig.” Met die woorden jaagt de Amerikaanse minister Marco Rubio de Cubaanse regering opnieuw de stuipen op het lijf. Want na Venezuela en Iran is Cuba aan de beurt voor 'regime change', zo vrezen de Cubaanse leiders. Om ingrijpen voor te zijn, zoeken ze toenadering tot Washington. Intussen groeit de onrust onder de bevolking. Hierover collega en Cuba-kenner Edwin Koopman.  Presentatie: Nadia Moussaid.

Israël claimt de dood van twee belangrijke kopstukken in Iran. Het gaat om de veiligheidschef Ali Larijani en Gholamreza Soleimani van de Basij-paramilitaire groepering. Dat komt bovenop de eerdere dood van de opperste leider en andere machtige figuren in het land. Ondanks die zware klappen voorspellen de Amerikaanse inlichtingen paradoxaal genoeg dat het regime mogelijk intact zal blijven – en politiek stabieler en nog repressiever kan worden. Daarover arabist Leo Kwarten en Iraanse Nederlander Matin Abbasi. (13:36) Oeganda van opvangsucces naar crisis  Zuid-Soedan staat op de rand van een nieuwe totale burgeroorlog. Dat verhoogt ook de druk op buurland Oeganda, dat de meeste Zuid-Soedanese vluchtelingen opvangt. Jarenlang gold Oeganda als een succesverhaal voor opvang in de regio, maar inmiddels is de vluchtelingopvang uitgegroeid tot een nijpende humanitaire situatie. Collega-redacteur Noëlle Habraken ging ter plaatse en sprak met vluchtelingen over de uitdagingen waarvoor zij komen te staan. Presentatie: Sophie Derkzen

Naast stevige bombardementen op Zuid-Libanon, stuurt het Israëlische leger nu ook meer militairen naar het gebied. Hoewel er door Israël zelf nog wordt gesproken van een gerichte en tijdelijke operatie, is dat nog maar zeer de vraag. Ondertussen zijn er bijna een miljoen Libanezen op de vlucht, die in eigen land steeds vaker kunnen rekenen op wantrouwen en haat. Vanuit Beiroet Jenne Jan Holtland, correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. (09:57) En de burgerslachtoffers dan? Israël en de VS beroepen zich erop dat ze in Iran een schone oorlog voeren vol precieze aanvallen. Ondertussen stapelt het bewijs zich op dat een Amerikaanse raket op 28 februari insloeg in een Iraanse basisschool met 175 doden als gevolg. Veel ervan kinderen. Ondertussen moeten ook woonwijken en ziekenhuizen het ontgelden. Wat weten we op dit moment over het aantal burgerslachtoffers? In de studio Wim Zwijnenburg van Pax en Sabrina Brandt van Human Rights Watch. Presentatie: Laila Frank

Het is dag 16 in de oorlog in het Midden-Oosten: journalist Layla El-Dekmak over de gevolgen voor het land van haar vader, Libanon. (10:45) Trump claimt WK voor eigen politiek Op tal van fronten uitgedaagd, hoopt Trump zijn presidentschap toch een beetje glans te kunnen geven met het WK voetbal. Maar volgens sportjournalist Edwin Schoon kan het ook wel eens heel anders lopen. Presentatie: Bram Vermeulen

Nederland mengt zich in de genocidezaak bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag tegen Israël, die eerder werd aangespannen door Zuid-Afrika. Maar wat betekent dat nou precies? André Nollkaemper, hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit van Amsterdam en voormalig juridisch adviseur ministerie Buitenlandse Zaken (11:38) Radicaal-rechts ruikt Franse overwinning Er staat veel op het spel bij de gemeenteraadsverkiezingen in Frankrijk aanstaande zondag. Die vormen een opmaat voor de presidentsverkiezingen van volgend jaar. De Radicaal-rechtse Rassemblement National van Marine Le Pen doet in veel gemeenten mee en proeft de macht in een politiek verscheurd land. Daarover correspondent Eva Rammeloo en Koen Damhuis, politicoloog aan de Universiteit Utrecht. Presentatie: Sophie Derkzen

China rondt vandaag het grootste politieke evenement van het jaar af, het Nationale Volkscongres. In een instabiele wereld wil China vooral een baken van stabiliteit zijn. Het land werpt zich op als hoeder van internationaal recht, maar tegelijk worden in eigen land de rechten van minderheden verder ingeperkt onder het mom van ‘nationale eenheid’. Te gast is journalist en oud-correspondent Garrie van Pinxteren.  (10:42) Netanyahu’s oorlog De oorlog in Iran komt uit de koker van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, schrijft onder andere The Economist. En de timing van deze oorlog komt hem, met verkiezingen in het vooruitzicht, extra goed uit. Het overgrote deel van de bevolking staat achter deze oorlog. Maakt Netanyahu een comeback in eigen land? Daarover journalist Gilad Perez vanuit Tel Aviv, en Israël-kenner Erella Grassiani.  Presentatie: Sophie Derkzen.

De oorlog tegen Iran zadelt de wereld op met exploderende brandstofprijzen, een Golfregio in chaos en vooral heel veel meer onzekerheid. Maar voor sommige landen creëert de oorlog ook geweldige kansen. Het door sancties geplaagde Rusland profiteert van de stijgende olieprijs en de tanende aandacht voor de oorlog in Oekraïne. Voormalig Rusland-correspondent Eva Hartog over de vraag welke ruimte Poetin nu krijgt. (11:55) Zuid-Soedan op rand nieuwe burgeroorlog Het geweld in Zuid-Soedan laait opnieuw op. De Verenigde Naties trekken aan de alarmbel en waarschuwen voor de brute manier waarop dagelijks burgers worden gedood. Ook ziekenhuizen en hulpverleners worden getroffen. Over de opgelopen spanningen Stijn Vercruysse, Afrika-redacteur bij de VRT, en Daniëlle Brouwer van het Rode Kruis, aanwezig in Zuid-Soedan. Presentatie: Sophie Derkzen

Terwijl er wereldwijd veel aandacht is voor de oorlog in Iran, laait de oorlog in Libanon hoog op. Hezbollah vuurde raketten af op Israël na de Israëlische bombardementen op Iran. Israël lijkt nu militair met Hezbollah af te willen rekenen. Er vielen in een week honderden doden, waaronder tientallen kinderen. Honderdduizenden mensen in het land zijn op de vlucht geslagen. Niet iedereen in Libanon neemt het Hezbollah in dank af en ook onder de eigen achterban klinkt kritiek. Over het geweld en de humanitaire crisis Libanon-deskundige Nora Stel van de Radboud Universiteit en onze collega Abdou Bouzerda, die het Midden-Oosten volgt. (11:30) Voert Amerika een nieuwe kruistocht De beelden gingen de wereld over: Trump aan zijn bureau in the Oval Office, met een groep geestelijken om hem heen die voor hem aan het bidden zijn. De invloed van christenen die geloven in het einde der tijden is groot op de huidige Amerikaanse regering, en de oorlog in Iran wordt door hen gezien als een strijd tussen goed en kwaad. Ook de Amerikaanse minister van Defensie is een aanhanger van dit soort christelijk fundamentalistisch gedachtengoed. Maakt het uit dat hij nu direct aan de knoppen zit? Over de relatie tussen de oorlog in Iran en christelijk fundamentalisme in Washington is te gast journalist voor de Groene Amsterdammer Rutger van der Hoeven. Presentatie: Sophie Derkzen

De oorlog in het Midden-Oosten leidt tot een stevige stijging van de olie- en gasprijzen. Vandaag buigen de G7-landen zich over de vraag of een gezamenlijke vrijgave van noodoliereserves voldoende is om de wereldeconomie in veiligheid te brengen. De crisis laat ook zien hoe kwetsbaar Europa is: energie-intensieve sectoren zoals raffinaderijen, chemie en kunstmestproductie zijn sterk afhankelijk van import en energieprijzen. Daarover Jilles van den Beukel, energiespecialist van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. (08:34) Spanningen rond Irans noordgrens De oorlog rond Iran heeft ook gevolgen voor de buren in het noorden. Azerbeidzjan onderhoudt nauwe militaire en veiligheidsbanden met Israël, terwijl Turkije zich juist bedreigd voelt door de recente Israëlische aanval op Iran. Tegelijk wonen in Iran zelf miljoenen Turkstalige bevolkingsgroepen, wat de geopolitiek extra gevoelig maakt. Hoe kijken Ankara en Bakoe naar deze crisis, en wat betekent dat voor Iran? Hierover geopolitiek analist Isa Yusibov en NRC-Turkije-correspondent Suzan Yücel.  Presentatie: Laila Frank

Wie is er het meest afhankelijk van olie en gas uit de Golfstaten? Worden Saoedi-Arabië en ook NAVO-lid Turkije steeds verder de strijd ingezogen? En doet Europa niet eigenlijk al mee aan de oorlog tegen Iran? We bespreken het met ING-hoofdeconoom Marieke Blom, EU- en NAVO-correspondent Kysia Hekster en Midden-Oostenexpert Abdou Bouzerda. Presentatie: Sophie Derkzen.

De oorlog tussen de VS en Israël tegen Iran lijkt zoals verwacht uit te breiden. De raketten en drones treffen het hart van de Golfstaten en de export van olie lijkt tot stilstand te komen. Waarom zijn zij doelwit geworden van Iran en wat kunnen zij hiertegen doen? We spreken Jens Franssen, Midden-Oosten en Defensiespecialist van de VRT. (13:38) AfD stevent af op doorbraak In Duitsland wordt dit weekend het “superverkiezingsjaar” afgetrapt, met de eerste van vijf deelstaatverkiezingen. Ook de landelijke politiek kijkt gespannen naar de deelstaten omdat dit jaar een grote doorbraak wordt verwacht voor de radicaal-rechtse AfD. Daarover Djuna Kramer, collega en onze Duitsland-kenner. Presentatie: Laila Frank

De Verenigde Staten en Israël zijn een oorlog gestart met Iran zonder toestemming van de VN Veiligheidsraad. Inmiddels slaatIran zelf ook terug. Europese leiders zijn verdeeld, maar Macron lijkt de Amerikanen te hulp te schieten en mogelijk Nederland ook. Kan dat zomaar? En wat betekent deze oorlog voor bijvoorbeeld de burgers in Oekraïne, die berechting van Russische agressie afwachten. We spreken met Marieke de Hoon, docent internationaal strafrecht aan de UvA.  (12:43) Europa kijkt toe Europa blijft vooralsnog een passieve toeschouwer bij de oorlog in Iran. Maar hoe lang kunnen we dat nog volhouden? En wanneer gaan we daarvan de gevolgen voelen? We spreken daarover met twee europarlementariërs: Gerben-Jan Gerbrandy van D66 en Thijs Reuten van Groen Links/PvdA. Presentatie: Nadia Moussaid

Na de dood van ayatollah Khamenei is het aan de overgebleven Iraanse machthebbers om een nieuwe opperste leider naar voren te schuiven. Volgens Iraanse bronnen komt de naam van Mojtaba Khamenei, de zoon van de opperste leider, nu bovendrijven. Wie is deze man, en hoe gaat zo’n opvolging in zijn werk? Daarover Iran-kenner en Bureau Buitenland-collega Abdou Bouzerda.  (08:38) De rol van minderheden in Iran De Amerikaanse inlichtingendienst werkt aan een plan om milities in Iran te bewapenen, om zo een opstand te ontketenen en het regime onder druk te zetten. Dat melden verschillende bronnen aan nieuwszender CNN. In het etnisch verdeelde land zou zulke steun een lont in het kruitvat kunnen zijn, met alle gevolgen van dien. Wie zijn de minderheden in Iran, en hoe kijken zij naar de toekomst van het land? Te gast zijn journalist  Yaghoub Sharhani, die Arabisch-Iraans is, en de Koerdisch-Iraanse filmmaker Beri Shalmashi.  Presentatie: Sophie Derkzen.

Israëlische troepen rukken op om ‘strategische gebieden’ in Zuid-Libanon in te nemen. Dat wordt vanochtend bekendgemaakt door Israëlisch defensieminister Katz. In Beiroet worden inwoners al meerdere dagen opgeschrikt door bombardementen. Hezbollah houdt stand, maar de steun onder de bevolking kalft steeds verder af. Daarover journalist en Libanonkenner Fernande van Tets. (11:45) China woedend over oorlog Iran China is woedend over de aanval van de VS en Israël op Iran. Het is een grove schending van het internationale recht, aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken. Hoe weegt Beijing wat er nu gebeurt met bondgenoot Iran in het Midden-Oosten en wat betekent dit voor de veranderde wereldorde? We vragen het Haroon Sheikh, bijzonder hoogleraar aan de VU. Presentatie: Laila Frank

Aan de oorlog tegen Iran doet de EU niet mee, maar bij escalatie is de kans wel groot dat de ‘rekening’ (behalve in de regio) ook in Europa terecht komt. In Bureau Buitenland daarover Erwin van Veen van Instituut Clingendael. Daarnaast Peyman Jafari over het functioneren van het Iraanse regime na de dood van de opperste leider. En Abdou Bouzerda over het risico dat de oorlog zich regionaal uitbreidt. Wanneer komt het moment dat de Golfstaten zich gedwongen voelen te reageren op de Iraanse raketten en drones? Presentatie: Laila Frank

Het was het weekend van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. Nu ook de eerste Amerikaanse doden zijn gevallen, dringt de vraag zich op hoe deze gok van Donald Trump zich gaat uitpakken. Schrijver Ian Buruma schuift aan. Met ook Midden-Oostendeskundige Abdou Bouzerda over de gevolgen voor Iran en volkenrechtdeskundige Kyra Wigard over het gevaar van Operation Epic Fury voor andere conflicten. Presentatie: Bram Vermeulen