Tjipcast

Een schoolexamen is geen mini-versie van het centraal eindexamen, maar een toetsmoment waar je als school meer keuzes kunt maken dan we vaak denken: wat toets je, hoe toets je en vooral: waarom past dat deze vorm van toetsing bij de onderwijsvisie van de school? In deze aflevering wordt duidelijk hoeveel ruimte er in het schoolexamen eigenlijk zit, mits je het curriculum goed doorgrondt en als team een gezamenlijke taal en werkwijze ontwikkelt. Ik ga hierover in gesprek met Heike Conrad, docent biologie, natuur leven en technologie, mentor en coach van docenten bij de vrije school Parkstad in Heerlen. Heike houdt zich met name bezig met onderwijsontwikkeling. En Linda Spierings, adjunct-directeur bij Marcanti college in Amsterdam. Linda is kartrekker onderwijsontwikkeling binnen Marcanti college. Deze twee scholen laten zien hoe je vanuit visie aan het schoolexamen kan werken. Door projectmatig en vakoverstijgend te werken. Zo kan één project kan meetellen voor meerdere vakken, met beoordeling vanuit verschillende perspectieven. In Amsterdam kiezen ze voor leren zonder cijfers, met rubrics, portfolio’s en formatief evalueren als basis. In beide gevallen verschuift toetsen van “afrekenen” naar “richting geven”: leerlingen krijgen vooral feedback, leren reflecteren op leerdoelen en bouwen stap voor stap aan zelfregulatie. Opvallend is dat het schoolexamen hier niet begint in het examenjaar, maar eigenlijk al in de brugklas. Met taal die leerlingen begrijpen, met duidelijke leerdoelen en met verwachtingen die hoog blijven zonder te vervallen in cijferdruk. Het resultaat is een examenpraktijk die meer zegt over groei, eigenaarschap en voorbereiding op vervolgonderwijs, zonder de wettelijke eindtermen uit het oog te verliezen. Kernpunten uit het gesprek: 🔹 Het schoolexamen biedt meer ontwerpvrijheid dan veel scholen denken, maar vraagt stevige curriculumkennis en gezamenlijke keuzes in het PTA (programma van toetsing en afsluiting).🧩 Projectmatig en vakoverstijgend werken kan het schoolexamen “kleur” geven: één project kan voor meerdere vakken meetellen, mits beoordeling per vak helder blijft.📝 Alleen feedback werkt beter dan feedback mét cijfers: cijfers kunnen het leerproces en de werking van feedback ondermijnen.🎯 Formatief evalueren vraagt professionalisering én randvoorwaarden (tijd, kleine groepen, gedeelde rubrics, collegiale lesbezoeken).🧭 Begin in de brugklas: bouw taal, rubrics en zelfregulatie leeftijdsfase-gewijs op, zodat het schoolexamen later een logische afsluiting wordt. Deze aflevering maak ik in samenwerking met de VO-raad en het programma voortgezet leren. De VO-raad behartigt de belangen van het voortgezet onderwijs bij politiek, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Daarnaast bevordert de VO-raad de kwaliteit van het onderwijs in Nederland door schoolbestuurders en schoolleiders te faciliteren bij hun vervullen van hun taak. Samen maken we drie afleveringen over een waardevol schoolexamen. We gaan op zoek naar de bouwstenen hoe een schoolexamen beter kan aansluiten bij de visie van school en hoe je meer kleur in het schoolexamen kunt krijgen. Meer lezen? De gritfactor Carol Dweck Is het voor een cijfer? De meetmaatschappij Switchen en klimmen Tijdstempels 00:05 – Intro01:19 – Ruimte02:20 – PTA03:40 – Motivatie04:28 – Feedback05:53 – Projecten06:50 – Cijfers09:47 – Toetsvormen11:26 – Loslaten12:08 – Formatief13:49 – Verwachtingen15:27 – Zelfregulatie17:28 – Taal22:41 – Organisatie24:17 – Backwards26:50 – Docenten28:09 – Kleuren30:36 – Kansgelijkheid Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe werk je vanuit visie aan het ontwikkelen van het schoolexamen? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering blik ik terug op de onderwijsgeschiedenis van Nederland. Ik doe dit met Jacques Dane, historicus en hoofd collectie en onderzoek van het nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht. Onderwijs lijkt vaak een kwestie van “wat werkt nu?”, maar wie langer terugkijkt ziet hoe onderwijs veel meer is dan ‘leren rekenen, schrijven of lezen’. Oude schoolplaten, handleidingen en leerboeken laten niet alleen zien wat kinderen leerden, maar ook waarom dat zo moest. Soms verdwijnen leerdoelen volledig achter een beeld dat zó sterk is dat het alles overstemt. Denk aan de walvisvaartplaat die leerlingen vooral onthouden vanwege de harpoen en de ijsbeer, niet vanwege de economische les erachter. Onze onderwijsgeschiedenis maakt ook duidelijk dat lesgeven nooit waardevrij is. Bij bekende leermiddelen over Nederlands-Indië werd kolonialisme niet neutraal beschreven, maar gelegitimeerd: handel, winst en “ontwikkeling” vormden het vanzelfsprekende kader. Tegelijk relativeert de lange lijn van onderwijsverslagen en terugkerende paniek over lees- en rekenniveau het idee dat “vroeger alles beter was”. Want wat blijkt? Zorgen over kwaliteit blijken van alle tijden. Terugkijken helpt dus op twee manieren: het ontmythologiseert nostalgie én het maakt zichtbaar hoe onderwijs ons wereldbeeld vormt, vaak zonder dat we het doorhebben. Kernpunten uit de podcast: 🧾 Materiële cultuur werkt als collectief geheugen: schoolboeken, platen en modellen dragen ideeën over onderwijs én samenleving, met verhalen achter elk object. 🐋 Leerdoelen vs. wat blijft hangen: sterke beelden kunnen officiële doelen overschrijven; leerlingen onthouden niet altijd wat bedoeld was. 🌍 Onderwijs is nooit neutraal: koloniale leermiddelen legitimeerden economische exploitatie en stuurden actief op werving en beeldvorming. Ook nu in ons onderwijs dragen we ongemerkt waarden uit. 📉 Kwaliteitszorgen zijn van alle tijden: in oude onderwijsverslagen werd al geklaagd over zwak rekenonderwijs en docentkwaliteit. 🧭 Geschiedenis als vaccin tegen geheugenverlies: zonder kennis van herkomst herhalen we makkelijk discussies en “vernieuwingen” in nieuwe woorden. Quote uit de podcast: “Vroeger ging het ook niet goed en vroeger waren er ook zorgen. Dat is denk ik de troost van de geschiedenis.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:00 – Introductie en welkom00:37 – Materieel en onderwijsmaterialen01:58 – Schoolplaten03:28 – Leerdoelen04:14 – Museum05:19 – Kolonialisme07:31 – Niveau en zorgen10:04 – Tucht11:52 – Kind centraal13:04 – Geheugenverlies15:02 – Overheid17:11 – Artikel 2321:39 – Comenius26:42 – Bint29:43 – Thijssen32:23 – Nu Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Nog een paar leuke bronnen om door te lezen en te speuren over de rol die geschiedenis speelt in ons onderwijs: https://www.dbnl.org/tekst/_lit004201801_01/_lit004201801_01_0008.php https://www.dbnl.org/tekst/_lit004201601_01/_lit004201601_01_0045.php https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/16/elke-generatie-lezertjes-worstelt-met-leesplezier-a4016278 https://www.onderwijsmuseum.nl/files/2025-11/pip-141-blum-4-1.pdf?4afecfe800 https://www.onderwijsmuseum.nl/files/2025-09/schoolsparen-en-geldbesef.pdf?d990f57cb0 https://www.brabantserfgoed.nl/personen/g/geluk-jan https://van12tot18.nl/artikelen/onrust-gejaagdheid-soms-verwarring-in-den-gedachtengang https://www.onderwijsmuseum.nl/thuis/dorpsschoolmeester https://www.onderwijsmuseum.nl/thuis/boek-lezen https://didactiefonline.nl/blog/jacques-dane/leeswoede-en-stillezen https://demodernetijd.nl/wp-content/uploads/DNE-2000-34e-Dane.pdf https://www.nrc.nl/nieuws/2020/03/19/ook-tijdens-de-spaanse-griep-gingen-scholen-weken-dicht-a3994282 https://www.dbnl.org/tekst/ghes002land01_01/ghes002land01_01_0003.php Het bericht Wat kunnen we nu leren van onze onderwijsgeschiedenis? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is vijfde aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO.  Dit is de eerste aflevering van het thema bestuurlijk vermogen in het onderwijs. In deze aflevering ga ik in gesprek met Margriet van der Sluis en Marieke Gierveld. Margriet van der Sluis is associate professor en onderzoeker, verbonden aan TIAS school for business and society. Marieke Gierveld is programmamanager student, verbonden aan Deltion College. We gaan in gesprek over de vraag: Hoe versterk je het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams? We doen dit door het volgende onderzoeksproject te bespreken: Versterking van het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams. Dit onderzoeksproject is verschenen in 2024. Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Ter inspiratie: over betekenisgeving en de invloed van sociaal kapitaal in verandermanagement processen wordt het werk van hoogleraar Thijs Homan genoemd. Mocht je het leuk vinden, alweer ruim 5 jaar geleden sprak ik Thijs Homan in deze podcast aflevering. Ter inspiratie: hier vind je meer informatie over de transformatieve school. Eerder sprak ik ook met Iliass el Hadioui in deze aflevering over de cultuur van hoge verwachtingen. Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Over effectief werken in opleidingsteams: Effectief werken in opleidingsteams | Onderwijskennis  Over de relatie tussen schoolprestaties van studenten en onderwijskundig leiderschap in het mbo: Wat is bekend over de relatie tussen schoolprestaties van studenten en onderwijskundig leiderschap in het mbo? | Kennisrotonde  Meer weten over de podcastreeks? Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs | NRO Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag. Tijdstempels 00:00 Intro Tjipcast en samenwerking Nationaal Kennis Instituut00:50 Onderzoeksvraag mbo01:25 Scope onderzoek03:13 Complex mbo05:22 Bestuurlijk vermogen07:28 Sociaal kapitaal08:42 Netwerkanalyse11:55 Onderzoeksaanpak14:08 Rol staf18:40 Rol OR22:49 Teamontwikkeling24:56 Rolverwarring27:50 Bottom-up30:46 Dialoog proces35:32 Kennisdeling39:38 Middenmanagement42:57 Collectief versterken44:06 Afsluiting Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe versterk je het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams? verscheen eerst op Tjipcast.

Het is maandag 5 januari en ik ben te gast bij de jaarstart van het Stedelijk College Eindhoven. Leerlingen volgen op deze locatie de theoretische, kader- of basisberoepsgerichte leerweg. Naast deze leerwegen wordt er ook onderwijs verzorgd voor de EOA, Eerste Opvang voor Anderstaligen. Door de grote instroom de laatste jaren bevinden deze afdelingen zich niet meer onder een dak. De EOA-afdeling bevindt zich op twee buitenlocaties elders in Eindhoven onder de naam Global College. De docenten en onderwijsprofessionals zijn aan de slag met het toekomstbestendig maken van het onderwijs. Maar wat is dat eigenlijk? En welk proces geef je met elkaar vorm om hierover na te denken en stappen te zetten? Hierover ga ik in gesprek met mijn tafelgasten en tussendoor doen collega’s mee door vragen te stellen en te reageren op het gesprek.Ik zit aan tafel met: Mathijs Rosielle, docent bewegen en sport, docent pedagogiek en didactiek Vicky Vinders, docent NT2 op het Global College en docent pedagogiek en didactiek Rosalie van den Hengel, docent pedagogiek en didactiek, docent profiel natuur-scheikunde en biologie Toekomstbestendig onderwijs klinkt vaak als iets groots en abstracts, maar het wordt pas echt concreet als je het terugbrengt naar één vraag: wie zijn onze leerlingen, en waar bereiden we ze op voor? Op het Stedelijk College Eindhoven proberen ze precies dat te doen, met een opvallend nuchtere houding: niet eerst het rooster aanpassen of een nieuw concept uitrollen, maar samen scherp krijgen wat er nú nodig is en wat straks. Opvallend is dat ze dit proces bewust neerzetten als een expeditie. Er is al wel richting (denk aan autonomie, formatief handelen, diversiteit, taal en burgerschap), maar de route ligt nog niet vast. Dat is geen vaagheid om vaagheid: het is een manier om eerst gezamenlijk taal te geven aan wat je belangrijk vindt, en pas daarna besluiten wat er daadwerkelijk anders moet. In het gesprek gaat het over de leerling echt zien, over relatie als basis voor kennisoverdracht, en over de spanning tussen motivatie en discipline. Ook komt de vraag op tafel hoe je leerlingen meer eigenaarschap geeft, zodat de overgang naar mbo minder hard aankomt. Kernpunten uit het gesprek: 🧭 De school kiest bewust voor een zoekende aanpak: wel richting, nog geen vast recept of quick fix. Dat helpt om eerst de bedoeling scherp te krijgen vóórdat middelen (zoals rooster of structuur) centraal komen te staan. 🎯 Relatie en veiligheid worden gezien als voorwaarden om kennis effectief over te dragen. De leerling centraal zetten is daarmee geen “zacht” ideaal, maar een praktische voorwaarde voor leren. 🧱 Het fundament wordt langs drie lijnen opgebouwd: landelijke doelen, succes in vervolgonderwijs (vaak mbo) en wat de school zelf als identiteit en ambitie wil meegeven. 🌍 Meertaligheid krijgt een duidelijke plek: de thuistaal wordt niet weggeduwd, maar juist benut als steun voor het leren van het Nederlands. 🧑‍💼 Eigenaarschap blijft een spanning: docenten willen af van “aan het handje meenemen”, maar zien ook hoe lastig dat is met pubers en met verschillende startposities. De podcast is opgebouwd langs een aantal verandermanagement basisvragen. Dit boek gaat hier dieper op in. Het zijn vijf ‘simpele’ vragen die bij de start van een verandering handig zijn om te verkennen: Waarom veranderen -> Aanleiding in het nu, urgentie, verlangen, context en mogelijk een veranderende omgeving of opdracht? Waartoe veranderen -> Doel, koers en richting, toekomst, wat kan of wat moet worden bereikt? Wat veranderen -> Welke wijzigingen zijn nodig in de school? Wat moet er gebeuren? Hoe veranderen -> Welke aanpak is kansrijk, welk proces geven we vorm? Traject naar de toekomst en welke tijd hebben we hiervoor? Wie veranderen -> Wie is betrokken, hoe zit het met ieders persoonlijke beleving, wie speelt welke rol? Wie mogelijk ook niet? Tijdstempels 00:00 – Intro oproep00:38 – School context01:13 – Centrale vraag02:14 – Directie opdracht02:52 – Urgentie beeld03:29 – Sterke punten04:24 – Polarisatie risico05:18 – Thuistaal inzet07:46 – Constructive alignment09:17 – Leerling centraal16:45 – Drie pijlers22:17 – Campus aanpak24:28 – Regie leerling29:47 – Skills labs31:53 – Middag sessie Het bericht Hoe geeft het stedelijk college Eindhoven handen en voeten aan toekomstbestendig onderwijs? LIVE podcast! verscheen eerst op Tjipcast.

Educational leadership quickly turns into a parade of initiatives: a new program, a new slogan, a new “focus year.” But classrooms don’t improve because a plan looks coherent on paper. They improve when leaders and teachers share a precise understanding of what effective instruction is, and when that understanding shows up in daily practice. Jim Heal argues that education struggles with evidence in a way medicine and engineering do not, partly because everyone has been to school—and that familiarity creates false confidence. Add leadership churn and the tendency to jump from one initiative to the next, and schools become “wildly incoherent”: students adapt their behavior from lesson to lesson because they expect something different every hour. His alternative is not “follow research” as an abstraction, but evidence-informed practice as an intersection: best available research, the specific local context, and professional judgment. Leave one out, and you either apply evidence that doesn’t fit, work hard without a knowledge base, or rely on experience without reconsidering what effectiveness means. The key question becomes practical: can you see the science in teacher actions? If you can’t observe it, hear it, and name it, it won’t stick—no matter how good the mission statement sounds. Key points of this podcast: 🔎 Evidence-informed work is an intersection: research evidence, local context, and professional judgment need each other to produce real impact.🧭 Coherence beats initiative-hopping: sustained focus on one principle, lived over time, matters more than covering many ideas superficially.🎯 Precision is the bridge to practice: you may “know” a concept like retrieval practice, but without nuance you can’t tell if you’re doing it well.🏫 Incoherence is visible to students: across a school day, inconsistent expectations shape student behavior and undermine learning culture.🧠 Leadership should start from learning, not administration: systems and management should serve instructional improvement, not replace it. Jim Heal is a leading expert in evidence-informed teaching and leadership, with experience as a school leader in the UK and in roles at Harvard and Deans for Impact advancing the science of learning in education. He is currently Professor of Evidence-Informed Education Leadership at Academica University of Applied Sciences in Amsterdam and is Co-Founder of Learning Science Partners. Jim is the author of three books on education: How Teaching Happens, Mental Models, and Instructional Illusions. Sonja Broerse is a teacher and project leader at research@school, focussing on high expectations, which is part of Academica University of Applied Sciences. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Timestamps 00:00 – Introduction en welcome01:36 – System differences02:47 – Instructional equity03:55 – Learning science04:56 – Initiative churn07:24 – Decision making10:20 – Professional learning11:10 – Evidence intersection13:10 – Teacher expertise14:42 – Learning goals15:38 – Shared language17:32 – Observation systems20:32 – Critical consumer24:29 – Year brain26:11 – Implementation barriers34:56 – Administrative burden Introduction in Dutch: Onderwijsverbetering loopt vaak vast op iets heel basaals: we gebruiken dezelfde woorden, maar bedoelen iets anders. “Betrokkenheid”, “kwaliteit” of “hoge verwachtingen” klinken als gedeelde doelen—tot je vraagt wat het er morgen in de les concreet uitziet. Dan ontstaat een soort Babylonische spraakverwarring, en blijft de visie hangen op papier. Jim Heal beschrijft waarom onderwijs soms anders met wetenschap omgaat dan geneeskunde of techniek. Een belangrijk deel is psychologisch: iedereen heeft zelf op school gezeten, dus we denken al snel dat we weten hoe leren werkt. Tegelijk zorgt leiderschapswissel en initiatief-gedreven beleid voor een gebrek aan samenhang: scholen springen van thema naar thema, terwijl echte verbetering juist tijd, focus en consistentie vraagt. Zijn kernpunt is dat evidence-informed werken geen “onderzoek volgen” is, maar een snijvlak: de beste beschikbare kennis, de specifieke context van school en leerlingen, én het professionele oordeel van leraren. Laat je één element weg, dan krijg je onderzoek dat niet landt, een context zonder kennisbasis, of ervaring zonder heroverweging van wat effectief lesgeven eigenlijk is. De doorslaggevende vraag wordt dan heel praktisch: kun je de wetenschap terugzien in docenthandelingen? Als je het niet kunt zien, horen en benoemen, gaat het niet onderdeel worden van de dagelijkse routine. Kernpunten: 🔍 Evidence-informed is een snijvlak: onderzoek, context en professioneel oordeel moeten samenkomen om effect te hebben.🧩 Samenhang wint van losse initiatieven: één principe een jaar lang begrijpen en leven werkt beter dan twaalf principes “afvinken”.🎯 Precisie maakt het toepasbaar: je kunt denken dat je ‘retrieval practice’ doet, maar zonder nuance weet je niet of het klopt.🏫 Incoherentie voelt een leerling direct: verwachtingen verschillen per docent/les, waardoor gedrag en leercultuur instabiel worden.🧠 Leiderschap begint bij leren, niet bij beheer: systemen en administratie moeten het leren mogelijk maken, niet vervangen. Quotes uit het gesprek: “We all went to school so we think that makes us expert in what schools are and what school systems are.” “Schools are not just incoherent—they are wildly incoherent.” “I will say let’s take one principle and spend an entire year understanding it. Sharing it. Living it.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht What do educational leaders need to know? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering ga ik in gesprek met Pieter Baay en Gert Biesta over het boek Leraar zijn: ambachtelijk en kunstzinnig. We onderzoeken wat het leraarschap vraagt wanneer je voorbij methodes, recepten en eenduidige evidence informed ‘lesgeven’ wetmatigheden kijkt. Centraal staat de vraag hoe vakmanschap, kunstzinnigheid, verhalen en kwetsbaarheid samenkomen in de dagelijkse lespraktijk. Wat betekent het om onderwijs te zien als een menselijke, veranderlijke praktijk waarin hoofd, hart en handen meedoen? En hoe kunnen leraren, scholen en onderwijsprofessionals deze praktijk in beeld brengen? Een gesprek dat uitnodigt om onderwijs ruimer te benaderen: kunstzinnig én vanuit vakmanschap. Wat kan je verwachten? 🛠️ Leraarschap is een ambacht: het vermogen om met vakmanschap te handelen in onvoorspelbare en weerbarstige onderwijspraktijken. 🎨 Leraarschap als kunst: leerlingen raken en in beweging brengen door ruimte te laten voor betekenis, vrijheid en eigen antwoorden en betekenisgeving. 📖 Verhalen boven recepten: praktijkverhalen maken zichtbaar wat onderwijs werkelijk is, voorbij vaste methodes en regels. Hier zien we meer diepgang terug in vergelijking met de puur ‘evidence informed’ uitsnede van lesgeven. 🔄 Kennis als ervaring: leren ontstaat wanneer kennis wordt ervaren, toegeëigend en verbonden met hoofd, hart en handen. 🌱 Kwetsbaarheid en vrijheid: de leraar staat niet boven maar tussen de leerlingen en durft onzekerheid te tonen als onderdeel van leren. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! 00:00 Intro & thema van de aflevering00:26 Voorstellen gasten: Pieter Baay & Gert Biesta00:59 Het boek: Leraar zijn – ambachtelijk en kunstzinnig01:49 Waarom dit boek geschreven is02:26 Leraarschap is meer dan methodes en recepten03:08 Het ambacht van de leraar03:26 Het kunstzinnige: leerlingen raken en in beweging brengen04:27 Meervoudigheid en het mysterie van de klas05:17 De kracht van verhalen in onderwijs06:08 Kunst, evidence en vrijheid van de leerling07:41 Hoofd, hart en handen in leren08:32 Beroepshouding en lichamelijkheid in onderwijs09:09 Filosofie in het boek: Aristoteles10:09 Veranderlijke processen en praktische wijsheid11:44 Leraar zijn is geen leerlingen ‘opkweken’12:23 Kennis als ervaring en toe-eigening13:24 Oude filosofie en modern leren14:31 Onderwijs als creëren en organiseren van toeval15:30 De omweg: indirecte en betekenisvolle didactiek16:40 Vragen naar ervaringen i.p.v. leeropbrengsten18:05 Lespraktijken: driehoek, cirkel en vierkant19:07 Kwetsbaarheid en het risico van het vak20:27 Professionele dialoog in scholen21:03 Niet boven maar tussen de studenten staan22:24 Experimenteren met het kunstzinnige in de les23:03 Ideeën voor vervolg en praktijkboek24:01 Afsluiting en uitnodiging aan de luisteraar Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat is het ambacht en de kunst van leraar zijn? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). In deze aflevering ga ik in gesprek met Angela de Jong en Yamina Lakbiach. Angela de Jong is onderzoeker en hogeschooldocent verbonden aan het lectoraat Werken in Onderwijs van Hogeschool Utrecht. Ze is gespecialiseerd in (praktijk)vraagstukken rondom (gespreid) leiderschap, de school als (lerende) organisatie, professionalisering van leraren en schoolleiders en sociale netwerken. Yamina Lakbiach is manager Academie techniek bij MBO Utrecht. We gaan in gesprek over de vraag: Hoe werk je samen aan effectieve teams in het mbo? Aanleiding vormt het NRO-onderzoeksproject ‘Samenwerken aan effectieve teams in het mbo – een onderzoek naar het versterken van collectief handelingsvermogen van zes teams.’ Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Het onderzoeksrapport vind je hier, uitgesplitst in een factsheet, een rapport en korte animatiefilmpje (zie onderaan de pagina) Bekijk hier het proefschrift ‘Leading collaborative innovation in schools’ van Angela de Jong De gespreksleidraad ontwikkeld door Angela de Jong vind je hier. Zowel een online als papieren versie (klik op de rode knop ‘bekijk de resultaten’) Ter inspiratie: hier vind je een podcast met André de Waal over het onderzoek naar High Performance Organizations en de kenmerken van deze organisaties Ter inspiratie: een interessant onderzoek naar mentale modellen in onderwijs Ter inspiratie: Images of organization door Gareth Morgan is wat mij betreft een boeiend boek over de verschillende zienswijzen op organisaties Ter inspiratie: meer informatie over het model van Day & Harrison Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Voorwaarden voor effectieve opleidingsteams Welke interventies dragen bij aan een constructieve samenwerking in een mbo-team? Onderzoekend werken door docenten (mbo) Welke gedragseisen en randvoorwaarden voor samenwerking tussen professionals op scholen dragen bij aan effectieve implementatie van onderwijsontwikkelingen? (VO) Alle afleveringen van de podcastreeks komen uiteindelijk op deze pagina van het NRO te staan: Werken in het onderwijs | NRO. Meer weten over de podcastreeks? Deze serie maak ik op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan onderwijsonderzoek (NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering ga ik met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over een wetenschappelijk onderzoek, waarbij we van gedachten wisselen over wat het thema betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Deze podcast heeft als doel om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door verschillende perspectieven en ervaringen te delen. Heb je vragen? We horen het graag. Laat een reactie achter via tjipcast.nl/vraag. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe werk je samen aan effectieve teams in het mbo? verscheen eerst op Tjipcast.

Een herstelopdracht burgerschap kan voelen als een wake-upcall: de inspectie is geweest, er ligt een oordeel en ineens rijst de vraag “wat nu?”. In deze aflevering verkennen we hoe scholen deze situatie kunnen aanpakken. Van spanning en onzekerheid naar focus, richting en professioneel samenspel. Alle scholen in Nederland hebben een wettelijke opdracht om burgerschap vorm te geven in het dagelijks onderwijs. Maar burgerschap is veel meer dan een ‘vinkje’ of extra vak. Het raakt uiteindelijk direct wie je bent als school, welke leerlingen je bedient en hoe je invulling geeft aan gezamenlijk onderwijs en lestijd. Samen met schoolleider Anne Rinske Kamphuis van Jenaplanschool De Ontdekking in Apeldoorn en docent maatschappijleer Jasmijn Veraard van het Corderius College in Amersfoort duiken we in hun ervaringen met een herstelopdracht burgerschap. Ze delen openhartig hoe ze indertijd aan de slag zijn gegaan met burgerschap, wat ze leerden van het inspectiebezoek en welke valkuilen ze achteraf hadden willen vermijden. Centraal staat de verschuiving van “alles wat we al doen” naar een gerichte aanpak: werken vanuit visie, leerlingprofiel en een duidelijke focus op de oefenplaats in de school. Een scherp perspectief op welke kinderen naar je school gaan is hierbij ontzettend belangrijk. Aan de hand van veel praktijkvoorbeelden laten Anne Rinske en Jasmijn zien hoe klein te beginnen, hulp vragen en het gesprek over de leerling aangaan kan leiden tot betekenisvol en gedragen burgerschapsonderwijs. Niet omdat het moet, maar omdat het klopt en passend is bij je school. Een aantal kernbevindingen: ⭐ Herstelopdracht is uiteindelijk vooral een kans: Kritische feedback helpt scholen scherper te kijken naar visie, populatie en de koppeling met de onderwijspraktijk. 🎯 Houd het klein: Minder doelen en meer focus zorgen voor samenhang en haalbaarheid. 👥 Leerling centraal: Werk vanuit een rijk leerlingprofiel (kijk verder dan data) om keuzes te onderbouwen. 🏫 Burgerschap voelbaar maken: Niet alleen in plannen, maar in cultuur, gesprekken en dagelijkse oefenplaatsen. 🤝 Vraag hulp: Externe expertise helpt om van een papieren tijger naar een werkbaar plan te gaan. Deze podcast maak ik samen met het Expertisepunt Burgerschap. In 2025 maakte ik een reeks van vijf speciale afleveringen over burgerschap in het onderwijs. Van aanleiding naar praktijk, van kennis naar handelen. Je kunt deze afleveringen terugcinden en je bent helemaal bij als het gaat om burgerschap! Meer weten? Kijk voor meer informatie op www.expertisepuntburgerschap.nl Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Help! Een herstelopdracht burgerschap! Wat nu? verscheen eerst op Tjipcast.

Meertaligheid in de klas is allang geen uitzondering meer: steeds meer leerlingen groeien op met twee, drie of zelfs nog meer talen. Maar hoe benut je deze rijkdom op een manier die zowel het leren als het welbevinden van kinderen versterkt op school? In deze aflevering onderzoeken we wat er nodig is om écht ruimte te maken voor meertaligheid, niet als ‘extraatje’, maar als onderdeel van sterk onderwijs, stevige didactiek en een inclusieve schoolcultuur. Samen met leerkracht en initiatiefnemer van Kleurrijke taal Hanna Kuijs en taal- en meertaligheidsexpert Saskia Versloot duiken we in de praktijk van meertalige klassen. We ontdekken hoe nieuwsgierigheid, kleine didactische aanpassingen en schoolbrede afspraken kunnen leiden tot meer betrokkenheid, hogere motivatie en betere toegang tot het curriculum voor alle leerlingen. Door diverse praktijkervaringen en concrete voorbeelden laten Hanna en Saskia zien hoe thuistalen niet iets zijn om weg te drukken, maar om te benutten — als kracht, als identiteitsbron en als middel om het Nederlands juist beter te leren. ⭐ Thuistaal als krachtbron: Meertaligheid helpt leerlingen om de Nederlandse taal beter te begrijpen en verhoogt hun betrokkenheid bij de les. 🌱 Identiteit & zelfvertrouwen: Het erkennen van de thuistaal versterkt het zelfvertrouwen, de identiteit en het sociaal-emotionele welzijn van leerlingen. 🧩 Praktische inzet: Kleine, haalbare stappen zoals taalportretten, duo-overleg in thuistaal en meertalige kringmomenten maken direct verschil. 🏫 Schoolbrede afspraken: Een gezamenlijke visie en heldere afspraken binnen het team zorgen voor inclusiviteit en voorkomen uitsluiting. 📚 Onderzoek ondersteunt aanpak: Recente studies laten zien dat meertalige didactiek zowel het leren van de vakinhoud als de taalontwikkeling bevordert. Hieronder vind je de bronnen die in de podcast voorbijkomen: Rapport Ruimte voor nieuwe talenten Handboek meertaligheid in het onderwijs De openbare les van Jantien Smit (scroll naar beneden) Op de site van het LOWAN is ook veel achtergrondinformatie te vinden. Hieronder kan je de taalportretten ook als PDF downloaden. Het praktijkvoorbeeld over liften dat Hanna noemde is ontwikkeld in het kader van Leeslab, een samenwerking tussen de Hogeschool Utrecht en stichting Impuls aan lezen. Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Waarom zou je ruimte maken voor meertaligheid in de klas? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering praat ik met Jacquelien Bulterman over haar boek Het lerarentekort, pleidooi voor vakmanschap. We bespreken de dieperliggende oorzaak van het lerarentekort: vakmanschap en kennisontwikkeling zijn uit elkaar gegroeid in Nederland. Simpel gezegd: tal van experts praten ‘over’ het onderwijs terwijl ze niet voor de klas staan. Terwijl de kennis van leraren die voor de klas staan geen echte ‘waarde’ heeft. Willen we het onderwijs weer in een opwaartse spiraal krijgen dan is het cruciaal wetenschap en praktijk weer bij elkaar te brengen. Maar hoe pak je dat aan? En waarom blijk dit in de praktijk zo lastig te realiseren? Wat kan je verwachten? 🔧 Vakmanschap centraal: Echte onderwijskwaliteit ontstaat wanneer leraren handelingskennis ontwikkelen en delen binnen de school. Wetenschap en experts ‘om de schoolcontext heen dienen zich hier dienstbaar aan op te stellen. 🔄 Kloof dichten tussen theorie & praktijk: Onderzoek krijgt meer waarde wanneer onderzoekers zelf regelmatig voor de klas staan en theorie samen met leraren ontwikkelen. 🧩 Context doet ertoe: Buitenlands onderzoek of modellen kunnen niet zomaar worden overgenomen; onderwijs vraagt altijd om contextgevoelige interpretatie. 👥 Samen verbeteren: Werkvormen zoals lesson study laten zien dat gezamenlijke lesvoorbereiding, uitvoering en reflectie de kwaliteit én professionaliteit versterken. 🏫 Systeemkeuzes zijn nodig: Minder functies buiten de klas, meer focus op vakinhoud en pedagogiek, en mogelijk een beroepsregister dat praktijkervaring verplicht stelt. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe krijgen we het fundament van het onderwijs op orde? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de tweede LIVE podcast die ik maakte op het SLO-congres ‘samen van doelen naar onderwijs’. In deze aflevering staat de doorvertaling van kerndoelen naar schoolcurriculum centraal. We bespreken verschillende vragen van luisteraars en publiek. Hoe ga je als team aan de slag met de geactualiseerde kerndoelen? Hoe bouw je aan ‘curriculum bewustzijn’ in je team en wat zijn handige aanpakken om meters te maken in de dagelijkse praktijk? Hierover praat ik met Michelle Homburg, directeur Dalton IKC Plechelmus uit Hengelo. Ze deelt hoe ze met haar team vanuit een gedragen visie op leren, stappen is gaan zetten in het aanscherpen van het curriculum, de doorlopende leerlijn en de relatie met de dagelijkse lesactiviteiten. Ook aan tafel zit Geesje van Slochteren, projectleider curriculumontwikkeling op school verbonden aan het SLO. Geesje vertelt meer over hoe scholen aan de slag kunnen met hun curriculum nu de nieuwe kerndoelen er zijn. Ook bespreken we diverse tips en aanpakken om laagdrempelig in je school aan de slag te gaan. Ook aan de slag met je curriculum in gesprek met je schoolteam? Maak curriculumontwikkeling zo klein zodat het altijd slaagt. Deze materialen helpen je op weg: Teamgids curriculumanalyse: Ontdek samen met je team of jullie curriculum nog aansluit bij wat jullie beogen met jullie onderwijs. Met de teamgids curriculumanalyse onderzoek je met je team in drie bijeenkomsten of het huidige schoolcurriculum nog past bij jullie visie. Dit is een mooi startpunt voor gesprekken over de nieuwe kerndoelen.  Curriculair spinnenweb: Met het curriculumkleed op tafel kom je beter in gesprek over het curriculum. Het curriculair spinnenweb laat zien hoe alle onderdelen van een curriculum met elkaar verbonden zijn, met ‘visie’ als centraal vertrekpunt. Door bewust naar elk onderdeel te kijken, werk je aan een krachtig curriculum en bewuste keuzes.  Ontwikkelkaarten: De ontwikkelkaarten geven jou en je team denkvragen die je op weg helpen bij curriculumontwikkeling. De kaarten zijn verdeeld over de drie ontwikkelfases: analyse, ontwerp en evaluatie. Verzamel met je team de vragen die relevant zijn en zet de volgende stap in je ontwikkelproces.  Evaluatietool:Vraag je je af of je schoolcurriculum kwaliteit heeft?Met deze evaluatietool stel je een plan op voor het evalueren van bijvoorbeeld een nieuw vak, projectonderwijs of onderwijsconcept. Je leert scherpe vragen stellen in elke fase van het ontwikkelproces.   Of kijk voor meer informatie op: https://www.actualisatiekerndoelen.nl/aan-de-slag   Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Aan de slag met het schoolcurriculum: Hoe vertalen teams kerndoelen naar het onderwijs in de klas? LIVE op het SLO-congres verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering spreek ik met onderwijsleider Justa Heijm en leerkracht/bouwcoördinator Nienke Bruin van basisschool DOK 10 in Amsterdam Noord. Ze blikken terug op zes jaar onderwijsontwikkeling en expliciteren hoe ze de school met het team stap voor stap ontwikkelden tot een plek waar werkgeluk, professionele groei en onderwijskwaliteit hand in hand gaan. We bespreken thema’s als het over investeren in een stabiel team, het versterken van basisvaardigheden van leerkrachten, het vieren van vooruitgang en de kracht van vertrouwen tussen collega’s, leerlingen én ouders. Hoe bouw je samen aan een school waar mensen graag werken én leerlingen het beste onderwijs krijgen? Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: ✨ Investeren in eigen mensenDoor te stoppen met tijdelijke invallers en nieuwe collega’s zelf op te leiden, bouwde Doc 10 aan een stabiel en gemotiveerd team. 🧭 Duidelijke richtingHet team werkte doelgericht: eerst de basisvaardigheden op orde, daarna pas inhoudelijke vernieuwing zoals thematisch werken. 🤝 Vertrouwen als fundament“We vertrouwen elkaar” is de eerste schoolregel. Vertrouwen werkt door in het team, richting ouders én in de hoge verwachtingen naar leerlingen. 📈 Vooruitgang zichtbaar makenSucces vieren en terugkijken op groei geeft energie, motivatie en versterkt het werkplezier. 🧩 Samen lerenDoor coaching, gezamenlijke lesafspraken en elkaar concreet te helpen ontstond een professionele cultuur waarin niemand het alleen hoeft te doen. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Welke stappen kan een onderwijsteam samen zetten naar meer werkgeluk? verscheen eerst op Tjipcast.

Hoe krijg je een school écht in beweging zonder wéér een nieuw project, plan of werkgroep te starten? In deze gaan we dieper in op het concept van waarderend leren (ook wel appreciative inquiry) als veranderaanpak voor scholen. Een praktische, positieve en onderzoekende aanpak. Bijvoorbeeld door op zoek te gaan van positieve ‘kiemen’ van de gewenste verandering en dat vervolgens te versterken. Of door niet alleen een probleem te analyseren, maar ook te zoeken naar plekken waar collega’s er wel in slagen succesvol te zijn. Ik spreek hierover met Eefje Teeuwisse en Stefan van Langevelde, auteurs van het boek Waarderend leren als veranderaanpak. Een boek dat dieper ingaat op de werkende principes achter waarderend leren als motor voor verandering. We bespreken diverse voorbeelden uit de onderwijspraktijk die laten zien hoe je hiermee aan de slag kunt gaan. Wat kan je verwachten? 🔍 Kijk naar wat werkt: Waarderend leren richt zich op momenten waarop het al wél lukt, en benut die inzichten als motor voor verandering. 🔄 Veranderen als proces: Geen zwaar project met plannen en stuurgroepen, maar beweging vanuit professionals zelf: waar zit energie en eigenaarschap? Waarom lukt het hun wel? 🌱 Kleine stappen, groot perspectief: Formuleer een inspirerende toekomst en werk daar naartoe met haalbare, directe acties. 🤝 Samen leren: Door lesbezoeken, onderzoekende dialoog en voorbeelden te delen ontstaat professionele groei en draagvlak voor verandering. 🗣️ Taal maakt verschil: Positieve, waarderende gesprekken creëren energie, versterken motivatie en helpen teams vooruit. Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat levert waarderend leren als veranderaanpak op in een school? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit keer ben ik te gast op het SLO-congres ‘samen van doelen naar onderwijs’. Het SLO is het landelijk expertisecentrum voor het curriculum in Nederland in het primair, speciaal en voortgezet onderwijs. En sterk onderwijs begint natuurlijk bij het vaststellen van wat we willen bereiken! Het ging hier de hele dag over het curriculum op school. Denk aan onderwerpen als basisvaardigheden, doorlopende leerlijnen, maar ook verdieping rondom examenprogramma’s. Wist je dat de doelen zijn geactualiseerd? Maar ja, dan moet je er nog wel chocola van maken. En de tijd is schaars in het onderwijs. Waar te beginnen? En wat te doen als je het even helemaal niet meer weet? Daar gaan we het over hebben in deze podcast. Een echte eerst hulp bij herontwerp aflevering. Met veel vragen uit het publiek en uit de praktijk. Ik zit aan tafel met Luc Sluijsmans, bestuurder van Openbaar Onderwijs aan de Amstel. Ook is Luc lid van de Onderwijsraad. En mijn tweede gast is Lucie Gooskens, programmamanager bij het SLO. De kerndoelen (40 voor po en 45 voor vo) zijn opgeleverd aan het ministerie van OCW. En jij kunt er nu al mee aan de slag! Wat kun je nu al doen? Kerndoelen: Verdiep je in de kerndoelen en kijk wat je nu al kunt doen. Curriculum: Voer met je team het gesprek over jullie curriculum. Beluister binnenkort ook de Tjipcast [Titel] Leerlijnen: Denk mee over de ontwikkeling van leerlijnen. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Aan de slag met de kerndoelen: Wat is er nodig op jouw school? LIVE op het SLO-congres verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). In deze aflevering ga ik in gesprek met Loes de Jong en Tim Neutelings. Loes is trainer en onderzoeker bij Risbo. Tim is rector van het Porta Mosana College in Maastricht. We gaan in gesprek over de vraag: ‘Hoe ziet de duurzame ontwikkeling van een school als professionele leergemeenschap (PLG) eruit?’ Aanleiding vormt het NRO-onderzoeksproject ‘Duurzame ontwikkeling van de school als professionele leergemeenschap‘. Vind je dit interessant? Houd de Tjipcast dan in de gaten! Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Duurzame ontwikkeling van de school als professionele leergemeenschap. In dit onderzoek is een checklist gebruikt om te ontdekken of je een lerende organisatie bent. Tim heeft het in de aflevering over deze checklist. Zie de paragraaf ‘Scan School als PLG’. Promotieonderzoek van Loes de Jong Podcast met Anje Ros over dimensies van een professionele leergemeenschap en de relatie met een lerende schoolorganisaties Podcast met Marco Snoek over hoe het beroep van leerkracht aan het veranderen is Van PLC Light naar PLC right! Interview met Anthony Muhammad Ter inspiratie: dit boek over deep democracy vind ik de moeite waard Ter inspiratie: in de podcast ging het ook over ‘slice teams’, een methodiek afkomstig uit de scrum software ontwikkeling. Kijk bijvoorbeeld eens hier voor meer informatie. Let op: Dat sliceteams effectief zijn, is nog niet onderbouwd met effectonderzoek. Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Professionele leergemeenschappen in het voortgezet onderwijs Voeren van een collegiale dialoog Hoe kunnen middenmanagers in het vo een positieve invloed uitoefenen op de ontwikkeling van een lerende organisatie en leercultuur? Alle afleveringen van de podcastreeks komen uiteindelijk op deze pagina van het NRO te staan: Werken in het onderwijs | NRO. Meer weten over de podcastreeks? Deze serie maak ik op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan onderwijsonderzoek (NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering ga ik met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over een wetenschappelijk onderzoek, waarbij we van gedachten wisselen over wat het thema betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Deze podcast heeft als doel om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door verschillende perspectieven en ervaringen te delen. Heb je vragen? We horen het graag. Laat een reactie achter via tjipcast.nl/vraag. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Duurzame ontwikkeling van de school als professionele leergemeenschap verscheen eerst op Tjipcast.

Nederland vergrijst. De toename van de krapte op de arbeidsmarkt zal de komende jaren alleen maar toenemen. Onze samenleving heeft elke jonge professional hard nodig. Toch worstelen veel organisaties met het inrichten van de werkomgeving op zo’n manier dat het aantrekkelijk is voor startende (en vaak jonge) professionals. Bovendien kampt één op vier jongeren met chronische stress en mentale overbelasting op het werk. Wat is hier aan de hand? En wat is er nodig om samen te bouwen aan werk- en leeromgevingen waar jongeren niet vastlopen, maar groeien (en bloeien)? Over deze vragen spreek ik met Isolde Kolkhuis Tanke. Ze schreef samen met Nore van Roekel een boek over dit thema: Samen sterker starten, bouwen aan een gezond presteer- en leerklimaat voor jongere collega’s. Isolde is practor van het practoraat leven lang flex. Deze aflevering maak ik samen met het Stichting Practoraten, platform voor praktische innovatie. We maken dit jaar vier afleveringen over praktijkonderzoek in het mbo. Deze podcast serie wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe bouw je aan een gezond presteer- en leerklimaat voor jonge professionals? verscheen eerst op Tjipcast.

Veel basisscholen streven een schoolomgeving waar kinderen met plezier leren. Waar leraren zich gewaardeerd voelen en waar het team samen werkt aan een sterke, veilige schoolcultuur. In deze podcast serie gaan we op zoek naar dit soort Klassewerplekken in Nederland. Hoe ziet zo’n school eruit in de dagelijkse praktijk? Hoe bouw je als aan stabiliteit, vertrouwen en hoge kwaliteit? Wat doet hoog werkplezier met professionals en kinderen? In deze aflevering ga ik in gesprek met Rozemarijn Cucovic-de Heer, directeur van de Leonard Da Vincischool in Amsterdam en Donya Carlée, leerkracht in de onderbouw. Samen verkennen we hoe een kleine school kan uitgroeien tot een krachtige leer- én werkgemeenschap. Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🌱 Pedagogisch fundament & veiligheidDe ‘Leo’ is al jaren een Vreedzame School. Veiligheid, gezien worden en elkaar helpen vormen het hart van de cultuur. Leren kan pas als je je veilig voelt: dat geldt voor kinderen én voor leraren. 🤝 Sterk team, sterke structuurMet een stabiele formatie, duidelijke keuzes en een gedragen vierjarenplan zorgen ze voor rust in het systeem. Het team is betrokken, uitgesproken en nieuwsgierig en vertrouwt op elkaars expertise. ✨ Verwondering in het kleuteronderwijsThematisch en ervaringsgericht werken staat centraal. Verhalen openen werelden, intiatieven van leerlingen worden serieus genomen en leerkrachten spelen in op verwondering en creativiteit. Een klein voorbeeld: kleuters die een wc-commissie vormen en zelf materialen “bestellen” via tekenlijstjes. 🎨 Tussenschoolse ateliersVan muziek tot schaken, van programmeren tot breien: vier keer per week kiezen kinderen uit tientallen ateliers met externe vakmensen. Dit stimuleert talentontwikkeling én zorgt voor een rustige middag én lagere werkdruk voor leerkrachten. 📊 Kwaliteit door focusMet opbrengstbesprekingen, een veiligheidsthermometer en een stevige PDCA-cyclus werkt De Leo doelgericht aan kwaliteit. Niet alles doen, maar bewuste keuzes maken en die samen uitvoeren. 🤝 Ouders als partnersBetrokken ouders, een stevige MR en een actieve activiteitencommissie zorgen voor een sterke verbinding tussen school en thuis. Heldere communicatie en wederzijds vertrouwen vormen de basis. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht De Leonardo da Vincischool in Amsterdam: De kracht van een kleine toegewijde basisschool verscheen eerst op Tjipcast.

Gelijke kansen beginnen niet pas in groep 3. Ze wortelen in de eerste jaren waar veiligheid, leren en een rijke speelomgeving cruciaal is voor ieder kind. De kinderopvang is allang geen ‘bewaarplaats’ meer voor werkende ouders: het is een plek waar ontwikkeling, hechting en educatie samenkomen. Maar welke transitie is nodig om dit potentieel echt te benutten? Hoe kunnen we als samenleving de eerste 1.000 dagen nog rijker en betekenisvoller inrichten om gelijke kansen te bevorderen? In deze aflevering onderzoeken we welke koers de kinderopvang moet varen om gelijke kansen te bevorderen, van 0 tot 12 en over de grenzen van opvang en school heen. Samen met Mara van Eekeren, directeur van Integraal Kindcentra De Doornik in Doornenburg en IJsbrand Jepma, senior onderzoeker en adviseur bij Sardes en auteur van Lerenderwijs: 12 bouwstenen voor een lerende organisatie in de kinderopvang, verkennen we wat werkt in de praktijk én wat er stelselmatig beter kan en moet. We spreken ondermeer over de verschuiving van opvang naar een volwaardige educatieve omgeving, de professionaliseringsslag sinds de eerdere harmonisatie en hoe IKC’s de doorgaande lijn concreet handen en voeten geven. Van vroegsignalering en ouderpartnerschap tot samen leren in teams. Ook kijken we naar spannende systeemkeuzes: zoals leerplichtverlaging, doelgroep kleuterbeleid en de benodigde toegankelijkheid zoals tijd en ruimte om te kunnen professionaliseren in de kinderopvang. In deze aflevering hoor je meer over:🍼 Het belang van de eerste 1.000 dagen: waarom vroege leerrijke interactie een leven lang doorwerkt🏫 IKC in de praktijk: één huis, één visie, één doorgaande lijn van 0–12🤝 Pedagogisch partnerschap: samenwerken met ouders als hefboom voor ontwikkeling🧠 Spel = leren. Denk aan taal, rekenen en het verwerven van executieve functies in een rijke omgeving👩‍🏫 Professionaliseren met impact: pedagogisch coach, PLG’s en tijd buiten de groep📐 Doelen voor het jonge kind: van Walraven-basisdoelen naar meer educatieve scherpte⚖️ Toegang en stelsel: leerplicht vanaf 4 jaar, (gratis) voorschool en de uiteindelijke betaalvraag🎓 Opleiden & doorstromen: MBO-HBO-Pabo, associate degrees en samen peuters-kleuters in één groep Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Welke transitie is nodig in de kinderopvang om gelijke kansen te bevorderen? verscheen eerst op Tjipcast.

Traumasensitief onderwijs voor NT2-leerlingen gaat verder dan alleen taalonderwijs. Het gaat over kinderen die een nieuwe wereld binnengaan: met een andere taal, andere gewoontes en vaak ervaringen die we niet kunnen zien, maar die wél voelbaar zijn in hun lijf, gedrag en concentratie. Hoe zorgen we ervoor dat deze leerlingen zich veilig voelen in onze klas, vertrouwen opbouwen en ruimte krijgen om te leren? In deze aflevering onderzoeken we hoe je traumasensitief kunt werken binnen het onderwijs aan nieuwkomers en NT2-leerlingen. Niet als een extra taak erbij, maar als een manier van kijken en handelen die begint bij de basis: veiligheid, erkenning en het werken vanuit een positieve relatie. Samen met Pascal Tijlink, docentonderzoeker en expert op het gebied van NT2 en traumasensitief lesgeven, bespreken we wat leerlingen nodig hebben én wat leerkrachten kunnen doen, ook in een drukke klas, met beperkte tijd. We bespreken waarom traumasensitief onderwijs voor álle leerlingen werkt, maar voor nieuwkomers en leerlingen met migratie-ervaring simpelweg onmisbaar is. We onderzoeken hoe stress en trauma invloed hebben op leren, en hoe je als leerkracht kunt co-reguleren, rust kunt bieden en mee kunt bewegen met wat een kind aankan. En we staan stil bij het belang van meertaligheid, samenwerking met ouders en het inzetten van de kracht van de groep. We doen dit op basis van een wat Pascal samen met vakgenoten heeft ontwikkeld (zie hieronder). In deze aflevering hoor je meer over:🧠 Het brein en stress: waarom veiligheid eerst komt en leren daarna📚 Taalontwikkeling als proces: waarom Nederlands leren 5 tot 7 jaar duurt en wat dat betekent in de klas🌍 Meertaligheid als kracht: hoe moedertaal het leren van Nederlands juist versterkt🤝 Co-regulatie en relatie: waarom jij als leerkracht een veilige basis kunt zijn👨‍👩‍👧 Samenwerken met ouders: hoe je vertrouwen opbouwt, ook als taal of cultuur verschilt👥 Samen leren in de groep: hoe de klas zelf een bron van steun en groei kan zijn Met praktische voorbeelden, herkenbare situaties en veel rust en nuance laat deze aflevering zien dat traumasensitief NT2-onderwijs niet begint met methodes, maar met menselijkheid, verbinding en een leerkracht die ziet wat een kind nodig heeft. De volgende bronnen zijn de moeite waard raad te plegen: 50 tips voor meer veiligheid in de klas Talige diversiteit benutten Factsheet ingrijpende gebeurtenissen in het onderwijs Ondersteuning aan nieuwkomers in het onderwijs Beacon House and early trauma Schoolloopbanen voor nieuwkomers Talige diversiteit benutten in het onderwijs (Rapport van de Onderwijsraad) Hieronder kan je de poster veilig voelen – goed leren bekijken die we bespreken in de podcast: Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe geef je traumasensitief onderwijs aan NT2-leerlingen? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de tweede aflevering van een podcastreeks over werken in het onderwijs die ik maak op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). In deze aflevering ga ik in gesprek over de relatie tussen schoolleiderschap en duurzame organisatieverandering met onderzoeker Elske van den Boom-Muilenburg en programmamanager onderwijs en onderzoek Christel Wolterink. Samen bespreken we drie onderwerpen. Als eerste de verbinding tussen onderwijsverandering en de adaptatie en borging hiervan in de dagelijkse praktijk. Vervolgens spreken we uitgebreid over leiderschap in de school en hoe je kunt navigeren binnen een complexe onderwijsomgeving. Als laatste brengen we in kaart hoe je een duurzame professionele leergemeenschap (PLG) binnen de school verder kan ontwikkelen. Aanleiding voor deze podcast is het NRO-onderzoek over de rol van schoolleiderschap bij duurzame onderwijsverandering en in het bijzonder het proefschrift van Elske. Inzichten uit haar proefschrift zijn verwerkt in het e-boek ‘Leiderschap voor onderwijsontwikkeling, van idee naar duurzame PLG’.    Er volgen binnen het thema ‘Leiderschap’ nog enkele andere afleveringen. Ook binnen de thema’s ‘Bestuurlijk Vermogen’ en ‘Human Resource Development (HRD)’ zullen nog enkele afleveringen volgen.  Vind je dit interessant? Houd de Tjipcast dan in de gaten! Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Het proefschrift van Elske van den Boom-Muilenburg E-book: ‘Leiderschap voor onderwijsontwikkeling, van idee naar duurzame PLG’ Meer informatie over het project, met verwijzing naar andere relevante publicaties Een reviewstudie naar evidence-informed veranderen Ter inspiratie: lees hier meer over de datateam methode Meer lezen over het samenspel tussen samenwerking en kennis voor duurzame onderwijsverandering lees je hier Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Welke invloed hebben leidinggevenden op onderzoekend werken door docenten? Data geïnformeerd werken Schoolontwikkeling en verbetercultuur Werken aan onderwijsverbetering in het po, vo of mbo Meer weten over de podcastreeks? Deze serie maak ik op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan onderwijsonderzoek (NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering ga ik met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over een wetenschappelijk onderzoek, waarbij we van gedachten wisselen over wat het thema betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Deze podcast heeft als doel om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door verschillende perspectieven en ervaringen te delen. Heb je vragen? We horen het graag. Laat een reactie achter via tjipcast.nl/vraag. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat is de rol van schoolleiderschap bij duurzame onderwijsverandering? verscheen eerst op Tjipcast.