Opium

Brecht van Hulten praat met theatermaker Lotte Dunselman en theaterauteur Jibbe Willems over de voorstelling Perfect girl, die zij maakten voor het gezelschap Mevrouw Ogterop, waar Lotte artistiek leider van is. Perfect girl gaat over de afstand tussen de binnenwereld van mensen en het beeld dat zij van zichzelf neerzetten. In hoeverre weten wij hoe we overkomen op anderen? En als dat niet samenvalt met wie we ‘van binnen’ zijn, hoe kunnen we dan oprecht en eerlijk zijn? We ontmoeten Anna in de intimiteit van een sessie met haar coach. Ze blijkt (van zichzelf) duizend ballen hoog te moeten houden om te voldoen aan haar ideaalbeeld. Anna heeft altijd het beeld opgeroepen en bevestigd van iemand met een perfect, op alle fronten geslaagd leven. In haar poging om haar échte verhaal te vertellen, wordt ze belemmerd door angst voor wat de buitenwereld daarvan vindt. Maar die buitenwereld zit – zoals bij iedereen – ook maar in haar hoofd. De therapiesessie ontpopt zich in een psychologische thriller met verrassende plotwendingen.

Te gast bij Annemieke Bosman is schrijver Richard Osinga. Zijn nieuwe roman Bunker verscheen onlangs. In deze roman duikt Osinga in de wereld van een miljardairszoon die zijn moeder en twee anderen onderbrengt in een villa in de bergen van Kazachstan – wat een apocalyps-bunker blijkt te zijn. Een actuele, filosofische en spannende roman gebaseerd op de bunker-mentaliteit van de huidige elite, die begint als een visioen van redding en zich ontpopt tot een verstikkend verhaal over macht en overleven. Richard Osinga is schrijver, ondernemer en voormalig diplomaat. Hij zoekt in zijn romans, die altijd tegen een internationaal decor spelen, naar wat ons mensen met elkaar verbindt. Hoe culturen, levensbeschouwingen en filosofieën door tijd en ruimte heen in elkaar grijpen. Eerder verschenen zijn romans Arc en Wie de rechtvaardigen zoekt en Munt.

Annemieke Bosman in gesprek met Suzanne Veldink, conservator Singer Laren. In Singer Laren is dit voorjaar de tentoonstelling De werelden van Jan Toorop te zien. Met ruim tachtig topstukken – schilderijen, werken op papier, beelden en brieven – en verrassende combinaties met werk van tijdgenoten en navolgers biedt de tentoonstelling een nieuw perspectief op een van de belangrijkste en meest veelzijdige kunstenaars in Nederland rond 1900: Jan Toorop (1858–1928). De werelden van Jan Toorop laat voor het eerst zien hoe Toorop zich zijn hele carrière expliciet en blijvend verhoudt tot zijn Javaanse en Chinese wortels.  Rond 1900 geldt Toorop als de meest avant-gardistische kunstenaar in Nederland. Hij absorbeert nieuwe stromingen in de Europese kunst, zoals pointillisme en art nouveau, en geeft deze een geheel eigen vorm. Zijn werk wordt bewonderd in Laren, maar ook in Parijs, Wenen en Kopenhagen. Binnen de van oudsher conservatieve Nederlandse kunstwereld brengt Toorop vernieuwing, niet alleen door zijn eigen internationaal georiënteerde werk, maar ook door tentoonstellingen te organiseren met kunstenaars uit de Europese voorhoede. Geen wonder dat hij vaak in één adem wordt genoemd met Piet Mondriaan en Vincent van Gogh. Suzanne Veldink is samensteller van de tentoonstelling De werelden van Jan Toorop. Zij laat zien dat Toorop een kunstenaar is die een unieke beeldtaal ontwikkelt waarin Europese moderne kunst en Javaanse (beeld)cultuur samenkomen.

Annemieke Bosman praat met schrijver en podcastmaker Pascal van Hulst over het boek Spookologie, een veldgids voor spoken en geesten in de Lage Landen, dat hij samen schreef met Tom Hofland. Wat is het verschil tussen een klopgeest en een huisgeest? Waar vind je tegenwoordig nog witte wieven en hoe onderscheid je een hellehond van de poedel van de buren? In deze veldgids Tom Hofland en Pascal van Hulst je door een wereld die voor velen van ons doorgaans verborgen blijft. Met deze gids in de hand determineer je met gemak wat dat geklop op zolder veroorzaakt én leer je hoe je daarmee moet omgaan.

Annemieke Bosman in gesprek met filmmakers Vincent Boy Kars. In de nieuwe documentaire bubble bubble van Rutger Nijkamp en Vincent Boy Kars werken drie kunstenaarsduo’s samen. Terwijl ze elkaar leren kennen, bespreken ze hun kunst en het leven en creëren ze onverwachts nieuw werk. De kunstenaarsduo's zijn twee performancekunstenaars, twee musici en twee schilders: drie kunstenaarskoppels, in verschillende witte kamers geplaatst, die samen een kunstwerk maken. Ze hebben elkaar nooit eerder ontmoet, maar zoals het kunstenaars betaamt, bedenken ze spontaan iets nieuws – spelend met tijd, methodes, vaardigheden en elkaar. Het proces is even verrassend als stimulerend. Rutger Nijkamps en Vincent Boy Kars’ film bubble bubble is zowel een documentaire als een ludiek experiment over de wegen van het kunstenaarsleven: een minimalistisch maar meeslepend concept, waarbij de sets uit drie basisopstellingen bestaan en het verhaal is teruggebracht tot de kern om ons de wonderen van artistieke expressie te tonen. bubble bubble gaat in premiere op het IFFR. Vincent Boy Kars maakte eerder de films FutureMe en Drama Girl.

Brecht van Hulten in gesprek met filmmaker Eddy Terstall. Deze week is zijn nieuwe film Land van Johan te zien in de Nederlandse bioscopen. In Land van Johan volgen we Onno en Gijs, twee vrienden die in de roerige hippietijd vallen voor de dromerige Sonja. Hun driehoeksverhouding speelt zich af tegen de achtergrond van studentenprotesten, flowerpower en de gloriedagen van Ajax. Eddy Terstall maakt in zijn films zedenschetsen van de wereld om hem heen. “Stiekeme propaganda voor de liberale samenleving”, noemde Terstall da ooit. Soms vermomd als een buddy movie, zoals bij Simon, maar vaak ook in de vorm van low budget romantische komedies. Hufters en hofdames, de Boekverfilming, en Deal. Met Rent-a-friend maakte hij een parodie op de consumptiemaatschappij en met Vox Populi parodieerde hij de Haagse politieke cultuur.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijfster Rineke Roosenboom en regisseur Ada Ozdogan. Voor muziektheatergezelschap Orkater schreef het schrijversduo iona&rineke de voorstelling The Imposter. Daarin tonen regisseur Ada Ozdogan en schrijversduo iona&rineke het spanningsveld tussen grensverleggende kunst en grensoverschrijdend gedrag. Ze presenteren een complex, vrouwelijk hoofdpersonage dat creëert, misleidt, twijfelt en aanvalt, maar zich bovenal verdedigt tegen het beperkende frame dat haar wordt opgelegd. The Imposter speelt zich af in een rechtszaal. De beroemde filmregisseur Donna wordt voorgeleid. Terwijl haar grensverleggende werk ‘dat de tijdgeest zo goed vat’, bol staat van de progressieve en verbindende ideeën, wordt zij zelf verdacht van autoritair gedrag en het creëren van een toxische werkomgeving. Haar beschuldigers zijn haar acteurs, met feiten die bijna verjaren. Zij grijpen de rechtszaak aan om hun kant van het verhaal te vertellen en hopen op gerechtigheid. iona&rineke schreven eerder voor Orkater de voorstellingen Kill all Kids en Rumspringa.

Annemieke Bosman praat met journalist en historicus Paul van der Steen over zijn boek Goedvolk en de Kop van Jut, dat 15 januari verschijnt. Twee dode vrouwen – een weduwe en haar dienstbode – op een keukenvloer. Een met zorg en ogenschijnlijke voorkennis uitgezochte buit. Geen braaksporen. Nederland huivert na een gruweldaad in de donkerste dagen van december 1872. De daders zijn ontkomen. Het volk begint te morren. Ondertussen klinkt de roep om herinvoering van de kort daarvoor afgeschafte doodstraf. Goedvolk en de kop van Jut reconstrueert het moordonderzoek, de ophef, het proces en de lange nasleep van de misdaad. Het voert de lezer over vier continenten en langs jarenlang in het duister tastende politieagenten, spiritisten, kermisattracties, een wezendorp en prominente negentiende-eeuwers als Aletta Jacobs en Multatuli. Historische true crime van eigen bodem, omdat een waargebeurd verhaal soms elke fictie overtreft. Paul van der Steen is journalist en onder meer correspondent Limburg van NRC Handelsblad. Van zijn hand verschenen historische boeken over Nederlandse identiteit, beide wereldoorlogen en de eerste vrouwen op het politieke pluche.

Annemieke Bosman in gesprek met filmmaker Tom Fassaert. Fassaert's nieuw documentaire Tussen Broers beleeft zijn wereldpremière op de 55e editie van het International Film Festival Rotterdam (IFFR). Na de dood van hun omstreden moeder doen twee bejaarde broers een laatste poging de puinhopen van het verleden op te ruimen. In even intieme als tragikomische scènes wordt filmmaker Tom Fassaert, de zoon van een van hen, steeds dieper meegezogen in het mysterie rond hun lang verdwenen vader. Tom Fassaert staat bekend om zijn intieme documentaires over familie, persoonlijke geschiedenis en de complexe dynamiek tussen generaties. Zijn debuutfilm An Angel in Doel ging in première op de Berlinale en oogstte internationale aandacht. Met A Family Affair (IDFA 2015) won hij het Gouden Kalf voor Beste Lange Documentaire, de Special Jury Award op IDFA en werd hij genomineerd voor een European Film Award.

Annemieke Bosman praat met dichter Ellen Deckwitz. Zij schreef met haar bundel Metamorfosen dit jaar het geschenk voor de Poëzieweek 2026. Ellen Deckwitz (1982) is een Nederlandse dichter. Haar bundels werden bekroond met nationale en internationale poëzieprijzen als de C.Buddingh’, de E. du Perron en de Premio Ciampi. Naast een toonaangevende stem in de Nederlandse letteren is Deckwitz een onvermoeibare poëzie-ambassadeur. Voor AVROTROS maakt ze de dagelijkse podcast Poëzie Vandaag, haar boek Eerste Hulp Bij Poëzie is een toegankelijke gids voor jongeren die zich willen verdiepen in de dichtkunst en daarnaast bezoekt ze jaarlijks tientallen scholen in zowel Vlaanderen als Nederland om de jongste generaties te enthousiasmeren voor de verskunst.

Brecht van Hulten praat met schrijver Marjolijn van Heemstra over haar roman Nachtgids. Mellie werkt al twaalf jaar succesvol als verandercoach, maar wordt overvallen door een leegte. Ook haar relatie loopt vast. Onverwachts vindt ze troost en betekenis in de donkere stilte van de nacht. Ze start een beweging waarmee ze opkomt voor de nachtelijke duisternis die onder druk staat in een steeds lichtere wereld. Ze organiseert nachtwandelingen, schakelt straatverlichting uit en bouwt aan een glimwormenreservaat. De beweging groeit, ze krijgen de gemeente aan hun zijde en journalisten lopen weg met het verhaal. Totdat ze tijdens een door hen georganiseerde nachtwandeling door het bos stuiten op een bewusteloze vrouw. De vraag rijst of Mellie, als vurig pleitbezorger van nachtelijke duisternis, hier indirect verantwoordelijk voor is. Want maakt de duisternis de nacht niet onveiliger? En is de zingeving van de een, niet een gevaar voor de ander? Terwijl Mellie zich verweert tegen massahysterie en diepgewortelde mythes over duisternis, begint ook bij haar de twijfel te knagen.

Annemieke Bosman in gesprek met Michel Krielaars, schrijver, journalist en Rusland-kenner. Vorige week verscheen Rivier van bloed. Een cultuurgeschiedenis van de Wolga. Een reis naar de wortels van Rusland. Het lijkt steeds onmogelijker te worden om Rusland en zijn acties echt te begrijpen. Het hart van Rusland is de Wolga, 3500 kilometer lang, de bron van de ideeën en mythes die het land gevormd hebben tot wat het is: een imperiale macht die uiteenvallen van zijn rijk in 1992 nog altijd niet accepteert. Om Rusland te ontrafelen reisde Michel Krielaars over en langs de Wolga op zoek naar juist die verhalen. Michel Krielaars was chef boeken van NRC en van 2007 tot 2012 correspondent in Rusland. Inmiddels heeft hij een omvangrijk oeuvre geschreven over Rusland, waarvan Het brilletje van Tsjechov en De klant van de heilstaat de bekendste titels zijn. Zijn laatste boek Oorlog met Rusland verscheen na de inval in Oekraïne.

Annemieke Bosman in gesprek met gitarist en componist Reinier Baas. Vorige week werd bekend dat Reinier Baas winnaar is van de Boy Edgarprijs 2025, de belangrijkste prijs in de Nederlandse jazz- en geïmproviseerde muziek. De jury roemt hem als een vernieuwer van de jazz, die traditie en experiment op eigen wijze samenbrengt en een nieuwe generatie musici inspireert en het muzikale veld verrijkt. Reinier Baas ontvangt de erkenning op een moment waarop zijn invloed in de Nederlandse jazz onmiskenbaar is: hij toerde dit seizoen met het Metropole Orkest. In November kwam het nieuwe album In Orbit uit. Dit seizoen is Baas artistiek leider en dirigent van het Nationaal Jeugd Jazz Orkest.

Annemieke Bosman praat met schrijver Pauline Slot over haar boek Een jaar met Simon. Pas wanneer iemand er niet meer is, begint het verhaal. Dat ondervindt Pauline Slot wanneer haar vader gestorven is. De laatste woorden zijn gesproken, maar wat heeft het allemaal betekend? Ze zoekt houvast bij een oude leesliefde: Simon Vestdijk, ooit een gevierd schrijver, nu grotendeels vergeten. In een jaar zal ze zijn 52 romans gaan lezen. Haar gearrangeerde leeshuwelijk met Vestdijk blijkt turbulenter dan voorzien en leidt soms tot flinke onenigheid. Intussen blijkt haar leven ook niet in een plot te vangen. Wat wel kan: eigen woorden vinden, en een eigen stem.

Annemieke Bosman in gesprek met programmamaker Ruben Terlou. Na de succesvolle reeks Chinese dromen en Langs de nieuwe zijde route keert Ruben Terlou terug naar China en de landen rond de Zuid-Chinese Zee, het knooppunt van misschien wel ’s werelds belangrijkste handelsroute en het toneel van snel oplopende spanningen. Terwijl China zijn greep op de zee en eilanden verstevigt en Taiwan, de Filipijnen en Vietnam zich bedreigd voelen, onderzoekt Ruben in acht afleveringen wat deze machtsstrijd betekent voor de mensen die langs de branding van de Zuid-Chinese Zee wonen. De nieuwe reeks heet Ruben langs de Zuid-Chinese Zee is vanaf 11 januari 2026 iedere zondagavond te zien bij de VPRO op NPO 2.

Brecht van Hulten in gesprek met Carlijn Kingma, kunstenaar, onderzoeker en cartograaf. Deze maanden heeft Carlijn Kingma een expositie in Brutus Art Space in Rotterdam, getiteld Fear of Falling. De wooncrisis geldt als hét maatschappelijke en politieke probleem van deze tijd. In een grote, extreem gedetailleerde tekening met als titel De machinerie van de volkshuisvesting brengt Carlijn Kingma in beeld wie de spelers zijn, welke mechanismen er op de achtergrond werken en aan welke knoppen gedraaid kan worden. Dit nieuwe werk vormt het hart van de tentoonstelling Fear of Falling. Na een opleiding als klassiek architect aan de Universiteit van Delft ontwikkelde Carlijn Kingma zich tot onderzoeker, kunstenaar en onorthodox cartograaf. In grote tekeningen legt zij de onzichtbare krachten en structuren vast die onze maatschappij vormgeven. Dat leverde haar in 2017 de New Babylon Award op en een jaar later de Architecture Drawing Prize. Kingma heeft geëxposeerd in onder meer Kunstmuseum Den Haag, Het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen, Rijksmuseum Twenthe en het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië.

Annemieke Bosman praat met Mensje van Keulen over Omgeslagen dagen, het volgende deel in haar dagboekenreeks. Omgeslagen dagen is het vervolg op de dagboeken Alle dagen laat, Neerslag van een huwelijk en Moeder en pen. We volgen Van Keulen in de jaren 1983-1987. Inmiddels gescheiden en een gevierd schrijfster werkt Van Keulen aan de verhalenbundel De ketting (1983), haar roman Engelbert (1987) en haar jeugdboek Tommie Station (1985), dat een groot succes wordt. Toch gaat het schrijven, met een zoontje dat naar de basisschool gaat en een nieuwe liefde, bepaald niet vanzelf, maar Van Keulen zet door. Met de haar zo kenmerkende scherpte en humor neemt ze de lezer wederom mee in het immer woelige schrijversleven in de jaren tachtig te Amsterdam.

Annemieke van Pamelen in gesprek met Frank van Pamelen, schrijver, dichter, cabaretier, columnist en theatermaker. Afgelopen weekend ging Van Pamelen's nieuwste voorstelling Hebba Nolla in première. In Hebba Nolla fileert Frank de macht van woorden. Hoe taal kan verhelderen, maar ook verhullen. Hoe opiniemakers en beleidsbepalers woorden gebruiken om te manipuleren. Van Pamelen zingt liedjes, maakt scherpe grappen en geeft een vleugje powerpointpoëzie. Hij legt verbanden, knoopt punten, plaatst vraag- en uitroeptekens. Op bijzondere wijze weeft hij een web van woorden. Die er uiteindelijk ontzettend toe doen.  Frank van Pamelen won onder andere de Kees Stipprijs voor zijn lightverse-oeuvre en de publieksprijs van het Amsterdams Kleinkunst Festival. Hij heeft een actuele taalcolumn op NPO Radio 1 en organiseert jaarlijks de landelijke LichteGedichtenDag.

Annemieke Bosman praat met psychologen en theatermakers Sarah Blom en David Blom over de voorstellingen van hun theatergezelschap Psychologie in Theater. https://psychologieintheater.nl/

Annemieke Bosman praat met pianist en componist Daan van den Hurk over het Nederlands Silent Film Festival, dat dit weekend plaatsvindt in Natlab in Eindhoven. Daan is artistiek leider en festivaldirecteur. Hij vertelt over het programma, het tijdperk van de stille film en speelt live muziek die ook tijdens het festival te horen zal zijn.