MUZYCZNE PODRÓŻE PRZEZ ŚWIAT

W kwietniu 2026 roku Rwanda będzie obchodziła 32. rocznicę traumatycznego ludobójstwa. Między 7 kwietnia, a 17 lipca 1994 roku, w ciągu zaledwie stu dni, od 800 tysięcy do miliona Tutsi i Hutu zostało zmasakrowanych. Byliśmy w Miejscu Pamięci Ludobójstwa, a także w Rwanda Art Museum ze szczątkami zestrzelonego samolotu prezydenckiego i Kandt House Museum, dawnej rezydencji pierwszego niemieckiego gubernatora. Zajrzeliśmy do Hotelu Rwanda, a właściwie Hotel des Mille Collines, ikonicznego miejsca rozsławionego przez film. Odwiedziliśmy też jezioro Kiwu, zaliczane do pięciu Wielkich Jezior Afrykańskich, leżące co prawda w pięknym otoczeniu lasów deszczowych, ale nazywane „jeziorem-zabójcą”. Odpowiedzieliśmy również na pytanie, jak to się stało, że Rwanda jest jednym z najczystszych krajów świata. Gościem Jerzego Jopa był Dariusz Drajewicz, fotografik, reportażysta, podróżnik, filmolog, doktor nauk prawnych, dyrektor Międzynarodowego Instytutu Sztuki Akademii Polonijnej.

Zwiedziliśmy długo wyczekiwane Wielkie Muzeum Egipskie, otwarte 1 listopada  2025 roku, zbudowane w cieniu Wielkiej Piramidy w Gizie. Jest to największe muzeum na świecie, dwa razy większe od francuskiego Luwru. Gromadzi ponad 100 tysięcy artefaktów obejmujących 7 tysięcy lat historii Egiptu, w tym kompletną kolekcję skarbów Tutenchamona (ponad 5 tysięcy obiektów), zaprezentowaną razem po raz pierwszy od ich odkrycia.Zaproponowaliśmy lot balonem nad Doliną Królów oraz rejs po Nilu, podczas którego widzieliśmy świątynię Izydy na wyspie File, pełną roślin Wyspę Kitchenera, monumentalne świątynie w Abu Simbel, Wysoką Tamę Asuańską, świątynię Kom Ombo dla dwóch potężnych bóstw, Edfu ze świątynią Horusa i Luksor zwany największym muzeum świata na otwartej przestrzeni.Na zakończenie poznaliśmy Bibliotekę Aleksandryjską, największą bibliotekę świata starożytnego. Gościem Jerzego Jopa był Mirosław Lubarski, doradca zarządu w Grupie Polskie Składy Budowlane.

Odwiedziliśmy Śląsk Cieszyński, krainę o złożonej tożsamości, gdzie od pokoleń splatają się dwie kultury, dwa języki i wspólna pamięć.Z Karin Lednicką, autorką czeskiego fenomenu „Krzywy kościół”, najlepszej śląskiej powieści od czasu „Dracha” Szczepana Twardocha, rozmawiał Jerzy Jop. Z autorką zaproponowaliśmy spacer po nieistniejącym już mieście w starej Karwinie. Zajrzeliśmy do przechylonego o 6,8 stopnia kościoła. To więcej niż wynosi krzywizna wieży w Pizie (5,1 stopnia). Wybraliśmy się do Uzdrowiska Darkov, głównego ośrodka uzdrowiskowo-rehabilitacyjnego w Czechach, jednego z najstarszych uzdrowisk jodowych w Europie.W kopalni Michał w Ostrawie zobaczyliśmy jak wyglądała droga górnika nim zjechał na dół. Zajrzeliśmy do drewnianych chat na Borku z 1878 roku, będących pozostałością kolonii robotniczej Huty Trzynieckiej.Na naszej trasie znalazł się Czeski Cieszyn, w którym poznaliśmy historię jednego z niewielu miast na świecie, przez którego środek przebiega granica państwowa.Byliśmy w Żywocicach pamiętających o cierpieniu i walce mieszkańców Śląska Cieszyńskiego w czasie II wojny światowej, a także w Stonawie, jednym z najważniejszych miejsc pamięci dotyczących wojny polsko-czechosłowackiej. Zatrzymaliśmy się również przy Żwirkowisku, w miejscu tragicznej śmierci polskich pilotów Stanisława Wigury i Franciszka Żwirki.

Podróżowaliśmy przez pustynne i górskie krajobrazy podążając szlakiem, który był dawniej centrum światowej cywilizacji. Byliśmy w legendarnych miastach: Samarkanda, Buchara i Chiwa, pełnych zabytków jakby z Baśni z tysiąca i jednej nocy,  gdzie czas stanął w miejscu i czuje się klimat sprzed wieków. Zajrzeliśmy do Urgenczu, w którym urodziła się Anna German. Byliśmy nad jeziorem Aralskim z cmentarzyskiem statków, aby poznać najprawdopodobniej największą katastrofę wywołaną przez ludzką działalność. Zatrzymaliśmy się w Nukusie, stolicy Karakałpacji, gdzie zwiedziliśmy nazywane Luwrem pustyni Muzeum Sawickiego, malarza i kolekcjonera sztuki, którego dziadek był Polakiem. Gościem Jerzego Jopa byli Ania (Creative Designer w Pracowni pod Kasztanem) i Tomasz Chałacińscy.

Wybraliśmy się na wyspy owianego legendą jeziora Titicaca, najwyżej położonego jeziora na świecie. Ten region jest kolebką kultury Tiahuanaco, najbardziej wpływowej cywilizacji preinkaskiej. Spotkaliśmy się z mieszkańcami tych wysp, kultywującymi pradawne tradycje i kult Matki Ziemi. Odwiedziliśmy Cuzco, historyczną stolicę Imperium Inków. Inka Trail, czyli legendarnym szlakiem Inków, zachwycającym zapierającymi dech w piersiach krajobrazami i tajemniczymi ruinami, dotarliśmy do Machu Picchu, Zaginionego Miasta Inków. To chyba numer jeden na mapie zabytków archeologicznych na świecie. Byliśmy na wyglądającej jak namalowana Tęczowej Górze na wysokości 5 tysięcy m n.p.m., a także w amazońskiej dżungli, gdzie żyją łowcy głów. Gościem Jerzego Jopa była Grażyna Woźniczka, współtwórczyni i współwłaścicielka Polka Travel, kulturoznawca, latynoamerykanistka i filolog.

Choć badania nad ostatnią wielką cywilizacją Ameryki Południowej trwają od setek lat, wciąż ma ona wiele tajemnic.Na terenach dzisiejszego Peru przed Inkami kwitło wiele państw i kultur, jak choćby kultura Nazca związana z tajemniczymi liniami i obrazami na słynnym płaskowyżu. Byliśmy nie tylko w Nazca, ale też w Limie – dawnym Mieście Królów i Arequipie – białym mieście w cieniu wulkanów. Wybraliśmy się w podróż Centralną Koleją Transandyjską, najwyżej położoną linią kolejową świata, zbudowaną przez Polaka, Ernesta Malinowskiego. Na naszej trasie znalazły się wyspy Ballestas i Kanion Colca, najgłębszy kanion na świecie, w którego odkryciu i spopularyzowaniu kluczową rolę odegrali Polacy.Gościem Jerzego Jopa była Grażyna Woźniczka, współtwórczyni i współwłaścicielka Polka Travel, kulturoznawca, latynoamerykanistka i filolog.

Birma (Mjanma) to jedno z najbardziej pobożnych, buddyjskich miejsc na ziemi, kraj 100 000 pagód. Dla tych, którzy chcą poczuć Azję sprzed epoki Instagrama.Odwiedziliśmy najsłynniejsze świątynie w Bagan, Mandalay, nad jeziorem Inle, a także świątynię Shwedagon w Rangunie. Poznaliśmy życie mnichów od kulis i dowiedzieliśmy się, jaką rolę odgrywają oni w społeczeństwie.W górskich wioskach spotkaliśmy „kobiety pająki” z wytatuowanymi twarzami oraz kobiety z plemienia Karen, „smoczyce’’ z mosiężnymi obręczami na szyjach.Gościem Jerzego Jopa była Majka Szura, kreatorka podróży, twórczyni marki Polka Travel, filolog i tłumacz przysięgły języka hiszpańskiego.

Szukając magicznych miejsc w Ameryce Łacińskiej nie sposób pominąć dwóch malowniczych miast w Andach, które zachwycają swoim kolonialnym urokiem i bogatą historią. Są one niekwestionowanymi skarbami kultury, a spacerując po nich poczuliśmy się, jakbyśmy się cofnęli w czasie. Stare miasto w Quito jest uznawane za najlepiej zachowane w całej Ameryce Łacińskiej. Przy okazji pobytu w Cuence zaproponowaliśmy wizytę w muzeum i sklepie z kapeluszami Panama, będącymi symbolem Ekwadoru i kąpiele w gorących źródłach w Banos. Gościem Jerzego Jopa była Danuta Rasała.

Drogą Panamerykańską, najdłuższą drogą świata, dotarliśmy do bastionu Indian - Otavalo, gdzie trafiliśmy na największy targ w Ameryce Południowej. Czarną Matkę Boską odnaleźliśmy w Latacunga, podczas święta Mama Negra, które ma zapewnić mieszkańcom ochronę przed gniewem wulkanu Cotopaxi. Znaleźliśmy się na lagunach De Limpiopungo i Quilotoa, w kraterze wulkanu. Przygotowania do świąt obserwowaliśmy nie tylko w Ekwadorze, ale i sąsiedniej Kolumbii, gdzie 7 grudnia obchodzi się Noc Świeczek, otwierającą sezon bożonarodzeniowy. Gościem Jerzego Jopa była Danuta Rasała.

Jarmarki bożonarodzeniowe to przedświąteczna atrakcja w wielu miastach Europy. Każdego roku są magnesem turystycznym i pozwalają poczuć przedsmak świąt, przenieść się w świat zapachów, kolorów i tradycji.W kreowaniu klimatycznych jarmarków prym wiodą Niemcy. Byliśmy na Striezelmarkt w Dreźnie, uchodzącym za najstarszy tego typu jarmark na świecie. Odbywa się nieprzerwanie od 1434 roku. Popularne kierunki wycieczek na jarmarki bożonarodzeniowe to nie tylko Niemcy, ale też Praga i Wiedeń z jarmarkiem Chriskindlmarkt, na którym można poczuć atmosferę austro-węgierskich świąt. Te miejsca również odwiedziliśmy.Zajrzeliśmy na świąteczne jarmarki w Barcelonie i Madrycie, a także na baśniowy Tokyo Christmas Market, inspirowany jarmarkami z Drezna. Nie pominęliśmy jarmarku we Wrocławiu, uznanego za najpiękniejszy w całej Europie w głosowaniu internetowym, które zorganizował popularny profil podróżniczy „Europe”, a także jarmarku w Gdańsku, najlepszego w Europie w 2024 r. według działającej w Brukseli organizacji European Best Destination.Gośćmi Jerzego Jopa byli: Grażyna Woźniczka, współtwórczyni Polka Travel, Ryszard Biskup, dziennikarz i regionalista, Majka Szura, twórczyni marki Polka Travel, Filip Witkowski, Visit Ostrava, Wojtek Grabowski, współautor wraz żoną Kasią książek Poznaj Japonię i Zrozumieć Ramen oraz Iwona Witek.

Bengal to kraina historyczna w Azji Południowej, która w 1947 roku została podzielona na Pakistan Wschodni (późniejszy Bangladesz) i Bengal Zachodni, który wszedł w skład Indii.Są to najgęściej zaludnione regiony na świecie, tragicznie doświadczone, nie tylko przez wojny, ale także cyklony czy głód. Byliśmy w Dhace, stolicy Bangladeszu i Chittagong, drugim co do wielkości mieście w tym bardzo rzadko odwiedzanym przez turystów kraju, a także w Kolkacie (dawnej Kalkucie), stolicy Bengalu Zachodniego. Dowiedzieliśmy się między innymi, czy ludność bengalską łączy poza językiem bengalskim ta sama religia.Gościem Jerzego Jopa był Dariusz Drajewicz, fotografik, reportażysta, podróżnik, filmolog, doktor nauk prawnych, dyrektor Międzynarodowego Instytutu Sztuki Akademii Polonijnej.

Zaproponowaliśmy celebrycką historię pandy wielkiej.Było o złożonych, chociaż krótkich, bo zaledwie stuletnich dziejach bliższej relacji płochliwej pandy i człowieka. Dowiedzieliśmy się, jak to ludzie z Zachodu odkryli dla Chińczyków zwierzę, które z czasem stało się narzędziem oddziaływania mocarstwa na świat. Poznaliśmy zadziwiające zwyczaje pandy wielkiej, burzliwą historię miłosną, rywalizacje ogrodów zoologicznych i politykę ochrony tego gatunku. Nie zabrakło decyzji politycznych zawieranych na najwyższym szczeblu.Zatrzymaliśmy się  w Syczuanie, stolicy pandy wielkiej. Zajrzeliśmy do singapurskiego zoo bez krat, jednego z najlepszych na świecie.Gościem Jerzego Jopa był dr Piotr Parzymies, biolog molekularny i popularyzator nauki, absolwent (z wyróżnieniem) Wydziału Biologii na Uniwersytecie Oxfordzkim, autor wydanej w tym roku książki „Historia pandy wielkiej, czyli z bambusowego lasu na dyplomatyczne salony”.

Zwiedzanie największego kraju Ameryki Południowej zaczęliśmy w Rio de Janeiro, o którym sami Brazylijczycy mawiają, że to „Cudowne Miasto”. Byliśmy na ikonicznych plażach Copacabana i Ipanema, ale też rozkoszowaliśmy się słońcem na plażach Leme i Leblon. Nie zabrakło malowniczej przejażdżki do statuy Chrystusa Odkupiciela, a także podziwiania widoków z wyrastającej z oceanu Głowy Cukru. Wybraliśmy się do słynnych dzielnic nędzy zwanych hawelami. Czekała nas również wyprawa do wodospadów Iguazu, jednego z siedmiu nowych naturalnych cudów świata.Na największych mokradłach świata zwanych Pantanalem obserwowaliśmy jaguary, tapiry, kapibary, kajmany i setki gatunków ptaków. Dzikie zwierzęta można tam spotkać znacznie częściej niż w lasach deszczowych Amazonii. Gościem Jerzego Jopa była Grażyna Woźniczka, współtwórczyni i współwłaścicielka Polka Travel, kulturoznawca, latynoamerykanistka i filolog.

Tym razem poczuliśmy się jak podróżnicy w czasie, odkrywając tajemnice minionych epok. W Hegrze, będącej siostrą Petry, odkrywaliśmy wykute w skałach starożytne grobowce Nabatejczyków. Podziwialiśmy zabytki Dedanu i Lihyanu  na szlaku karawan pomiędzy Arabią a Europą, a także inskrypcje skalne w Jabal Ikmah, pochodzące z pierwszego tysiąclecia p.n.e. Dotarliśmy do spektakularnej Skały Słonia. Na pustyni Al-Nafud, w regionie Hail, znaleźliśmy sztukę naskalną Jabal Umm Sinman. Zajrzeliśmy do Meczetu Proroka w Medynie, jednej z najokazalszych świątyń świata, a także do pobliskiego meczetu Kuba, najstarszej świątyni muzułmańskiej. Byliśmy w Ad-Dirija, pierwszej stolicy dynastii Saudów i w obecnej stolicy Arabii Saudyjskiej – Rijadzie, mieście przyszłości. Gościem Jerzego Jopa była Danuta Rasała.

Arabia Saudyjska chce być nową mekką turystyczną, którą odwiedzać będzie nawet 70 mln turystów rocznie. Czy jest na nich gotowa?Sprawdzaliśmy to zwiedzając znaczną część tego kraju, otwartego na turystów dopiero pod koniec 2019 roku. Na naszej trasie znalazły się: Dżedda z bramą do Mekki i pływającym meczetem, Abha, Al-Hofuf w oazie Al Ahsa, największej oazie na świecie, Dżizan, leżący przy granicy z Jemenem Nadżran i Taif, na szlaku kadzidła i róż damasceńskich.Eksplorowaliśmy ogromne jaskinie góry Al Qarah, zamek Al-Malad, największą pustynię świata Ar-Rab al-Chali, a także urokliwe, zabytkowe wioski: Habala, w której żyją kwietni ludzie, Al-Yanfa z systemem labiryntów i Zi’Ajn, miejscowość jak z bajki, wśród gajów palmowych i bananowców. Gościem Jerzego Jopa była Danuta Rasała.

W specjalnym wydaniu programu odwiedziliśmy znane cmentarze: Pere Lachaise w Paryżu, Polski Cmentarz Wojenny na Monte Cassino, Cmentarz Łyczakowski we Lwowie z przylegającym do niego Cmentarzem Orląt Lwowskich, cmentarz na Rossie w Wilnie, Johannisfriendhof w Norymberdze, Cmentarz Krzysztofa Kolumba w Hawanie i National Memorial Cemetery of the Pacific w Honolulu.Zwiedziliśmy rzymskie katakumby i Groty Watykańskie z grobami papieży, cmentarz muzułmański w świętym mieście Kairuan w Tunezji i najdroższy na świecie cmentarz żydowski na Górze Oliwnej w Jerozolimie, a także Miasto Umarłych w Kairze i cmentarz w Jaisalmerze w Indiach.Na trasie naszej podróży znalazł się Newgrange w Irlandii, najstarszy na świecie grób korytarzowy, budowla starsza od Wielkiej Piramidy w Gizie o 600 lat!Po cmentarzach świata oprowadzał nas Andrzej Kadłubek, podróżnik, były dyrektor Zespołu Szkół nr 2 w Chęcinach.

Boliwia kryje wiele skarbów dla miłośników przyrody. Zachwyca różnorodnością ekosystemów i surrealistycznymi widokami.Na naszej trasie znalazły się wygasłe wulkany, gejzery Sol de Manana, największe solnisko świata Salar de Uyuni, jeziora o zachwycających barwach: Laguna Colorada, Laguna Canapa i Laguna Hedionda z setkami flamingów. Byliśmy tam, gdzie narodziło się słońce, czyli na Isla del Sol na jeziorze Titicaca, na targu czarownic w La Paz, na cmentarzysku pociągów, w Dolinie Dusz i Dolinie Księżycowej, a także w Potosi, dawnym królestwie srebra.Przemierzaliśmy legendarną Drogę Śmierci oraz szlak Inków. Wybraliśmy się również na walki cholitas, rdzennych mieszkanek Boliwii uprawiających wrestling.Gościem Jerzego Jopa była Agnieszka Wasztyl, dziennikarka prasowa, radiowa i telewizyjna, podróżniczka pisząca między innymi do National Geographic Traveler, All Inclusive i magazynu Świat Podróże Kultura, autorka relacji i programów podróżniczych w TVP i Polskim Radiu. Fot. Agnieszka Wasztyl

Niewielka czerwona książeczka, nazywana przewodnikiem Michelin  jest wyznacznikiem renomy zarówno restauracji, jak i hoteli na całym świecie.  System gwiazdek Michelin, mimo swojej ponad stuletniej historii, wciąż pozostaje najlepszym wskaźnikiem sukcesu w świecie kulinarnej doskonałości. Jak producent opon zaczął oceniać lokale gastronomiczne? W jaki sposób restauracja otrzymuje gwiazdki Michelin? Co one oznaczają? Co oznaczają rekomendacje i Bib Gourmand? Czy walka o gwiazdki Michelin jest słuszna? Co oznaczają zielone przewodniki? Przybliżyliśmy sylwetki znanych kucharzy z gwiazdkami Michelin. Nie zabrakło kontrowersji związanych z tymi gwiazdkami i opowieści o filmach odnoszących się do przewodnika Michelin. Gościem Jerzego Jopa była Grażyna Woźniczka, współtwórczyni i współwłaścicielka Polka Travel, kulturoznawca, latynoamerykanistka i filolog.

Zaproponowaliśmy wyjazd na francuską wyspę Reunion na Oceanie Indyjskim, 500 kilometrów na wschód od Madagaskaru. Co roku odbywa się tam Diagonale des Fous („Przekątna Szaleńców”), bieg ultra zaliczany do najdłuższych, najtrudniejszych i najbardziej prestiżowych na świecie.Jerzy Jop rozmawiał z Wojciechem Kotarbą, ultra maratończykiem i trenerem biegania z Kielc, który 16 października wystartuje w 33 imprezie z tego cyklu. To jego drugi start w zawodach na wyspie Reunion. W 2022r. osiągnął drugi wynik w historii polskich startów. Było też o położonym w pobliżu Mauritiusie, służącym jako miejsce do aklimatyzacji przed zawodami, a także o biegach na Maderze, Gran Canarii, we Włoszech, Francji, na Węgrzech i w Słowenii.

Multietniczna Gwatemala jest wzorcowym przykładem wszystkich bolączek, które nękają Amerykę Środkową i Południową. Przewroty, pucze wojskowe, totalna destabilizacja, ekstremalna bieda i wielkie nierówności społeczne, a z drugiej strony fascynująca historia prekolumbijska. Przywołaliśmy dzieje United Fruit Company, znanej dziś pod nazwą Chiquita. To właśnie tej firmie zawdzięczamy termin „republika bananowa” określający państwo, w którym oficjalny rząd jest na pokaz, a sznurki pociąga plantator z USA. W pierwszej połowie XX wieku modelową republiką bananową była dla United Fruit Company właśnie Gwatemala. Było o wojnach bananowych i wojnie domowej, najdłuższej w Ameryce Środkowej. Opowiedzieliśmy o czarnym świętym o opryszków – Maximonie, o Andrzeju Bobkowskim, zakochanym w Gwatemali i „Cenie strachu” z akcją w tym kraju. Gościem Jerzego Jopa był Dariusz Drajewicz, fotografik, reportażysta, podróżnik, filmolog, doktor nauk prawnych, dyrektor Międzynarodowego Instytutu Sztuki Akademii Polonijnej.