Discover
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
Author: RFI ខេមរភាសា / Khmer
Subscribed: 267Played: 1,868Subscribe
Share
© France Médias Monde
Description
នៅរៀងរាល់ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃចន្ទ ដល់ថ្ងៃសុក្រ យើងនឹងលើកយកព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗ ដែលកើតមាននៅក្នុងតំបន់អាមេរិក ដើមបូព៌ា អាស៊ី អឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិក មកធ្វើការបកស្រាយ ពន្យល់បំភ្លឺ និងវិភាគ ជូនលោកអ្នកស្តាប់។
793 Episodes
Reverse
បរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងររបស់គណបក្សសាធារណរដ្ឋក្នុងការបោះឆ្នោតសភាអាមេរិកពាក់កណ្តាលអាណត្តិ ពុំមានន័យថា ទំនាក់ទំនងរវាង សហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប នឹងប្រសើរឡើងនោះទេ។ ប្រឈមនឹងស្ថានភាពថ្មីដែលគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យគ្រប់គ្រងសភាខុនហ្ក្រេស លោក ដូណាល់ ត្រាំ អាចផ្តោតកាន់តែខ្លាំងលើវិស័យការបរទេស ដែលជាផ្នែកមួយស្ថិតក្រោមអំណាចផ្ទាល់របស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក។ គណបក្សសាធារណរដ្ឋរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ ទទួលបរាជ័យបាក់មុខខ្លាំង ក្នុងការបោះឆ្នោតសភាអាមេរិកពាក់កណ្តាលអាណត្តិ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា។ អ្នកបោះឆ្នោតអាមេរិក បានបង្ហាញការធុញទ្រាន់នឹងការធ្វើអន្តរាគមន៍យោធានិងការទូតអាមេរិក នៅក្រៅប្រទេស។ ម្ចាស់ឆ្នោតអាមេរិក ចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ត្រាំ ផ្តោតលើបញ្ហាប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាវិបត្តិជីវភាព អតិផរណាទំនិញ និងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្ម ដែលជាឆ្នាំងបាយក្នុងស្រុកអាមេរិកច្រើនជាងរឿងខាងក្រៅ។ និន្នាការនេះ អាចធ្វើឲ្យទាំងគណបក្សសាធារណរដ្ឋ និងប្រជាធិបតេយ្យ កាន់តែប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការចំណាយ និងការចូលរួមលូកដៃក្នុងជម្លោះអន្តរជាតិ។ ក៏ប៉ុន្តែ វាពុំមែនមានន័យថា គោលនយោបាយការបរទេសអាមេរិក នឹងប្រែជាទន់ភ្លន់ចំពោះបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុប នោះទេ។ ដ្បិត លោក ត្រាំ នៅតែមានពេល២ឆ្នាំថែមទៀត ក្នុងការកំណត់ទិសដៅការបរទេសរបស់អាមេរិក។ លោក ត្រាំ នឹងអាចបន្តអនុវត្តអ្វីស្រេចនឹងចិត្តឯងទៀត។ នេះជាការបញ្ជាក់ថា ប្រទេសអឺរ៉ុប មិនអាចសង្ឃឹមលើការផ្លាស់ប្ដូរនយោបាយបរទេសរបស់អាមេរិក ក្នុងអនាគតឆាប់ៗនេះទេ។ ក្រៅពីវិស័យការទូត ចៅហ្វាយសេតវិមាន ក៏នៅតែមានអំណាចយ៉ាងទូលំទូលាយលើ សន្តិសុខ ការពារជាតិ និងពាណិជ្ជកម្ម។ ភាគីអឺរ៉ុប ចាំបាច់ត្រូវតែត្រៀមខ្លួនប្រឈមមុខដាក់គ្នាកាន់តែខ្លាំងជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។ ចំពោះសហភាពអឺរ៉ុប ការបរាជ័យរបស់គណបក្សសាធារណរដ្ឋ ក៏មិនអាចស្តារទំនាក់ទំនងឆ្លងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ឲ្យត្រឡប់ទៅល្អូកល្អើនដូចអតីតកាល បានទេ។ រដ្ឋអំណាចទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ក្រោមកណ្តាប់ដៃរបស់លោក ត្រាំ នឹងបន្តផ្តល់អាទិភាពដល់ផលប្រយោជន៍ជាតិខ្លួន ជាជាងផលប្រយោជន៍របស់សម្ព័ន្ធមិត្ត។ ផ្ទុយទៅវិញ លោកអាចកាន់តែខឹងសម្បារ និង មិនអាចព្យាករបាន បន្ទាប់ពីបរាជ័យក្នុងការបោះឆ្នោតសភាក្នុងស្រុកលើកនេះ។ ចំណែកវិស័យការពារជាតិវិញ ចាប់តាំងពីលោក ត្រាំ ត្រឡប់មកកាន់អំណាចអាណត្តិទី២ ទំនាក់ទំនងយោធាជាមួយអឺរ៉ុបធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ ក្រៅពីដាក់សម្ពាធផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចលើអឺរ៉ុប អាមេរិកមិនសូវប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងវិស័យការពារសន្តិសុខទេ។ ដូច្នេះ អឺរ៉ុបមិនគួររំពឹងថា ការបរាជ័យរបស់លោក ត្រាំ ក្នុងការបោះឆ្នោតពាក់កណ្តាលអាណត្តិ នឹងនាំមកនូវការស្តារទំនាក់ទំនងដូចមុនឡើយ។ រដ្ឋបាលអាមេរិក ស្ទើរគ្រប់ជំនាន់ក៏បានទាមទារឲ្យអឺរ៉ុបទទួលខុសត្រូវកាន់តែច្រើនលើសន្តិសុខនិងការពារជាតិរបស់ខ្លួន។ ចូរកុំភ្លេចថា រដ្ឋអំណាចទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនបានប្រកាសតាំងពីសម័យអតីតប្រធានាធិបតី បារ៉ាក់ អូបាម៉ា មកម្ល៉េះ ថា អាមេរិកងាកនឹងផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងទៅតំបន់អាស៊ី។ ហើយក្នុងសម័យលោក ដូណាល់ ត្រាំនេះទៀត គឺអាមេរិកងាកខ្លាំងទៅតំបន់អាមេរិកឡាទីន។ ក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន អឺរ៉ុបត្រូវពឹងផ្អែកលើសមត្ថភាពខ្លួនឯង និងពង្រឹងឯកភាពក្នុងតំបន់ ព្រោះការរួបរួមគ្នានេះជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់សម្រាប់ការធានាសន្តិសុខ និងពង្រឹងម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង។ ចំពោះវិបត្តិសង្គ្រាមអ៊ុយក្រែន ជ័យជម្នះរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យអាចបង្កើនសម្ពាធឲ្យអាមេរិកបន្តគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលក្រុងកៀវ និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយអង្គការសម្ព័ន្ធយោធាអូតង់។ អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយ មិនរំពឹងថា លោក ត្រាំ នឹងផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់លោកភ្លាមៗទេ ដោយសារលោកនៅតែផ្តល់សារៈសំខាន់ខ្លាំងដល់ចំណងមេត្រីភាពផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន។ ជាពិសេស លោកនៅតែមានទំនោរស្រប ឬទោរទន់តាមរុស្ស៊ី ហើយអាចបង្កភាពតានតឹងជាមួយសភាអាមេរិកថ្មី ក្នុងសំណុំរឿងអ៊ុយក្រែន។ ដ្បិតថា ក្រុមគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ទំនងជាចង់ជំរុញឲ្យសហការស៊ីជម្រៅជាមួយលោក វ៉ូឡូឌីមៀរ ហ្សេឡេនស្គី និងជួយគាំទ្រកាន់តែច្រើនដល់រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងកៀវ ។ ដោយឡែក គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មរបស់លោក ត្រាំ ក៏ទំនងជាគ្មានផ្លាស់ប្តូរជាមូលដ្ឋានច្រើនដែរ។ ទោះបីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យអាចព្យាយាមកាត់បន្ថយភាពតានតឹងជាមួយកាណាដា ដែលប្រទេសជិតខាង ក៏ដោយ ក៏ការប្រើប្រាស់ពន្ធគយដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍អាមេរិក ទំនងជានៅតែបន្តជាអាវុធមុខស្រួចរបស់លោក ត្រាំ ដដែល៕
កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅ កូរ៉េខាងត្បូងបានបាញ់បង្ហោះសាកល្បង នូវមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក ដំបូងបង្អស់ ដែលផលិតនៅលើទឹកដីកូរ៉េខាងត្បូងដោយផ្ទាល់។ ការសាកល្បងនេះ គឺបានធ្វើឡើងប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីកូរ៉េខាងជើង បានបាញ់សាកមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកចម្ងាយមធ្យម១គ្រាប់ដែរ។ ទំព័រថ្មីនៃការប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធអ៊ីពែសូនិក បានចាប់ផ្តើមបើកហើយនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ។ តើអ្វីទៅជាអាវុធអ៊ីពែសូនិក ហើយតើវាមានគ្រោះថ្នាក់បែបណា? ការប្រកួតប្រជែងអាវុធអ៊ីពែសូនិក បានចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការហើយ រវាងប្រទេសកូរ៉េបងប្អូនទាំង។ ប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយកូរ៉េខាងជើង បានបាញ់សាកមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក នៅថ្ងៃទី៩តុលាកូរ៉េខាងត្បូងបានបាញ់សាកល្បងអាវុធប្រភេទនេះដែរ។ លោកប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លី ចែម្យុង បានចូលរួមតាមដានទស្សនាដោយផ្ទាល់ នូវការបាញ់សាកល្បងនូវមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក ដែលកូរ៉េខាងត្បូងបានផលិតដោយខ្លួនឯង។ អ្វីទៅជាអាវុធអ៊ីពែសូនិក? អាចចាត់ទុកបានថាជាគ្រឿងសព្វាវុធអ៊ីពែសូនិក (Hypersonic) គឺទាក់តែសព្វាវុធនោះមានល្បឿនហោះលឿនជាងល្បឿនសំឡេងដល់ទៅ៥ដង ពោលគឺចាប់ពី ៦១០០គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង។ ជាមួយនឹងល្បឿនដ៏លឿននេះ មានន័យថាអាវុធនេះចំណាយពេលតិចបំផុតដើម្បីទៅដល់គោលដៅ ហើយក៏មានន័យថាសត្រូវមានរយៈពេលតិចបំផុត ដើម្បីតាមស្ទាក់ឬត្រៀមលក្ខណៈបង្ការ។ នៅលើអាវុធអ៊ីពែសូនិក គេអាចបំពាក់ក្បាលគ្រាប់ផ្ទុះច្រើនប្រភេទ មិនថាគ្រាប់ធម្មតា ឬគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ។ តួខ្លួនយានអ៊ីពែសូនិកមុននឹងហោះសំកាំងក្នុងល្បឿនយ៉ាងលឿនបាន គឺទាល់តែវាត្រូវបានបាញ់បង្ហោះឡើងទៅលើសុញ្ញកាស ដោយយានបង្ហោះអវកាស ឬអាចជាយានបាលីស្ទិក។ ទាំងនេះគឺជាលក្ខណៈ និងជាអត្ថប្រយោជន៍ដ៏ពិសេសនៃអាវុធអ៊ីពែសូនិក។ ក្រៅពីមានល្បឿនលឿន អាវុធអ៊ីពែសូនិកអាចបត់ឆ្វេងបត់ស្តាំ មុជក្បាលចុះឬហោះឡើងលើបានយ៉ាងងាយ ដែលធ្វើឲ្យប្រតិបត្តិការតាមស្ទាក់កាន់តែជួបការលំបាក។ ប្រព័ន្ធខែលការពារផ្លូវអាកាសទំនើបបំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ អាចមានលទ្ធភាពតាមស្ទាក់តែប្រភេទមីស៊ីលបាលីស្ទិក និងមីស៊ីលក្រ័រស្យែរសាមញ្ញប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក គឺជាការគំរាមដ៏គ្រោះថ្នាក់ ដែលពិបាកតាមស្ទាក់។ នេះគឺជាសំដីអះអាងរបស់លោក Hong Sung-Pyo អ្នកជំនាញនៅវិទ្យាស្ថានកិច្ចការកងទ័ពនៅទីក្រុងសេអ៊ូល។ ប្រព័ន្ធរ៉ាដានៅលើដី មិនអាចតាមចាប់រលកសញ្ញាអាវុធអ៊ីពែសូនិកបានទាន់ពេលទេ មុននឹងវាហោះចូលមកដល់កៀកខ្លាំងនឹងគោលដៅវាយប្រហារ។ មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកកូរ៉េខាងជើង ពិតជាខ្លាំងអស្ចារ្យមែនឬ? កាលពីដើមខែតុលានេះ ព្យុងយ៉ាងបានប្រកាសថា គេបានបាញ់សាកល្បងប្រកបដោយជោគជ័យនូវមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក ដោយបំពាក់ដោយបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។ គីម យូចុង ប្អូនស្រីរបស់មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង បានអះអាងថា សព្វាវុធថ្មីរបស់កូរ៉េខាងជើង អាចមានសមត្ថភាពផ្លាស់ប្តូរផ្លូវហោះហើរ ក្នុងរយៈកំពស់ទាប។ គីម យូចុង បានអួតអាងទៀតថា គ្មានមធ្យោបាយឯណាអាចមកតាមស្ទាក់មីស៊ីលប្រភេទថ្មីរបស់កូរ៉េខាងជើងបានឡើយ។ លោក Hong Min អ្នកជំនាញនៅវិទ្យាស្ថានដើម្បីការបង្រួមបង្រួមកូរ៉េ បានលើកឡើងថា ការបាញ់បង្ហោះរបស់កូរ៉េខាងជើង មិនមែនគ្រាន់តែជាការបង្ហាញសាច់ដុំ នៃអាវុធថ្មីតែមួយនោះទេ តែវាគឺជាការបង្ហាញកម្លាំងអួតអំពី ប្រព័ន្ធមីស៊ីលថ្មីទាំងស្រុងតែម្តង។ អ្នកជំនាញរូបនេះបានទាញសញ្ញាអាសន្នថា កូរ៉េខាងជើងអាចនឹងមានមីស៊ីលល្បឿនលឿនបំផុត ក្នុងរយៈចំងាយច្រើនកម្រិត ហើយដែលគ្មាននរណាអាចចាប់ស្ទាក់បានឡើយ។ តែដោយឡែក អ្នកជំនាញផ្សេងទៀត ដូចជាលោក Hong Sung-Pyo ជឿថាក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ បច្ចេកវិទ្យារបស់កូរ៉េខាងជើង ដែលអាចកាច់ចង្កូតបញ្ជាផ្លូវរបស់មីស៊ីលក្នុងពេលកំពុងហោះយ៉ាងលឿននោះ គឺនៅមានកម្រិតខ្សោយនៅឡើយទេ។ តាមយោបល់លោក គឺកូរ៉េខាងជើងកំពុងតែសាកល្បង ធ្វើតេស្តដើម្បីកែតម្រូវបច្ចេកវិទ្យានេះឲ្យកាន់តែប្រសើរ ដោយបានជំនួយពីបច្ចេកវិទ្យាផ្តល់ឲ្យដោយរុស្ស៊ី។ មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកកូរ៉េខាងត្បូង ជាមធ្យោបាយកំញើញដោយស្មើភាព ដើម្បីបើកផ្លូវចរចា កូរ៉េខាងត្បូងទើបតែបានបាញ់បង្ហោះសាកល្បងជាលើកទី១ នូវមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិករបស់ខ្លួន កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅ។ ការសាកល្បងនេះ បានអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកជំនាញសព្វាវុធកូរ៉េខាងត្បូង ពិនិត្យវាយតម្លៃលើភាពធន់របស់គ្រឿងផ្សំទាំងអស់នៃមីស៊ីល ថាតើវាអាចធន់នឹងកម្តៅខ្លាំងបានកម្រិតណា។ ក្រៅពីនេះ គេបានសាកល្បងមើលប្រព័ន្ធបញ្ជាផ្លូវពីចម្ងាយ ព្រមទាំងសមត្ថភាពហោះគេចចុះឡើងរបស់យាននេះ ក្នុងរយៈកំពស់ទាបជាមួយនឹងល្បឿនរត់អ៊ីពែសូនិក។ លោកលី ចែម្យុង ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងបានលើកឡើងថា អាវុធប្រភេទនេះនៅពេលបំពាក់ក្បាលគ្រាប់ហើយ គឺអាចហោះទៅវាយប្រហារចំគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗដែលគេកំណត់ទុក។ លោក Jung Heon-Joo សាស្ត្រានៅសកលវិទ្យាល័យ Yonsei ក្រុងសេអ៊ូល បានលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានប្រកាសផ្សាយជាសាធារណៈនូវការសាកល្បងសព្វាវុធថ្មីនេះ គឺមានគោលបំណងនយោបាយច្រើនចំណុច។ ទីមួយចង់ប្រាប់ទៅកូរ៉េខាងជើងព្រមទាំងប្រទេសក្បែរខាងឯទៀតថា កូរ៉េខាតត្បូងមានសមត្ថភាពពិសេស មានសព្វាវុធទំនើបច្រើនប្រភេទ។ ទី២ គឺលោកលី ចែម្យុង ចង់ឲ្យប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូងខ្លួនឯងបានស្ងប់ចិត្ត និងជឿទុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាលលោក បើទោះបីលោកបានបោះដៃហៅលោក គីម ជុងអ៊ុនឲ្យមកចរចាគ្នាក៏ដោយ។ តើនឹងមានផលវិបាកបែបណា ទៅលើតំបន់? កាលពីថ្ងៃចន្ទទី១២តុលា កូរ៉េខាងជើងបានបាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទិកច្រើនគ្រាប់។ កម្មវត្ថុនៃការបាញ់ច្រើនគ្រាប់ផ្ទួនៗគ្នា ជាមួយនឹងមីស៊ីលបាលីស្ទិកច្រើនប្រភេទនេះ គឺកូរ៉េខាងជើងចង់ធ្វើតេស្តសាកល្បងសមត្ថភាពស្ទាក់ នៃប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលកូរ៉េខាងត្បូងនិងអាមេរិក។ នេះបើផ្អែកតាមការពន្យល់របស់លោក Yang Moo-Jin អតីតសកលវិទ្យាធិការសកលវិទ្យាល័យសិក្សាកូរ៉េខាងជើង។ លោកបានបន្ថែមទៀតថា វត្តមានរបស់មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក នឹងបន្ថែមល្បឿនដល់ការប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធ នៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ឲ្យកាន់តែលឿន ហើយធ្វើឲ្យតំបន់នេះប្រឈមគ្រោះថ្នាក់កាន់តែខ្លាំង។ កម្លាំងរត់លឿនគ្មានអ្វីអាចតាមទាន់របស់មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកកូរ៉េខាងជើង នឹងប្រាកដជាធ្វើបាបសមត្ថភាពការពារផ្លូវអាកាសរបស់អាមេរិកនិងរបស់ជប៉ុន ជាក់ជាមិនខាន។ ចំណុចនេះ នឹងបង្ខំឲ្យជប៉ុនត្រូវតែប្រឹងស្វែងរកសព្វាវុធប្រភេទនេះដែរ៕
អង្គមហាសន្និបាតប្រចាំឆ្នាំរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃពុធទី២២កញ្ញា ជាមួយនឹងសុន្ទរកថារបស់លោកអង់តូនីញ៉ូ ហ្គូតទែរស៍ ដែលបានអំពាវនាវឲ្យគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងការសហការរវាងប្រទេសធំដោះស្រាយបញ្ហាចោទ ដូចជាបញ្ហាបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិតជាដើម។ អ្វីដែលជាការកត់សំគាល់មួយទៀត គឺលោកអេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង និងលោកដូណាល់ ត្រាំ បានថ្លែងបន្លឺនូវទស្សនៈវិស័យ២ផ្ទុយគ្នា ដោយម្នាក់ការពារច្បាប់អន្តរជាតិរួម ម្នាក់ទៀត ការពារប្រយោជន៍ជាតិខ្លួនតែម្នាក់ឯងក្នុងនាមជាមហាអំណាចធំជាងគេបំផុត។ អង្គមហាសន្និបាតឆ្នាំនេះ គឺជាលើកចុងក្រោយហើយ សម្រាប់លោកអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ អង់តូនីញ៉ូ ហ្គូតទែរស៍ ដែលនឹងត្រូវចប់អាណត្តិនៅចុងឆ្នាំនេះ។ ភាពចលាចល អស្ថិរភាព និងការបាក់បែកគ្នា កំពុងតែរួមរឹតពិភពលោកយើងខ្លាំងណាស់ ជាមួយនឹងការចុះខ្សោយឥទ្ធិពល ឬអាចនិយាយបានថា ជាភាពអសកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏ថាបាន។ នៅក្នុងសុន្ទរថាលើកចុងក្រោយ នៅក្នុងឱកាសបើកអង្គមហាសន្និបាត លោកអង់តូនីញ៉ូ ហ្គូតទែរស៍ បានថ្លែងអំពាវនាវ ឲ្យគ្រប់គ្នាគោរពគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ គោរពគ្នាទៅវិញទៅមក និង កសាងសុខសន្តិភាពពិភពលោក តាមរយៈការសហការគ្នា។ ទាក់ទិននឹងសំណុំរឿង បញ្ញាសិប្បនិម្មិត លោកអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ បានថ្លែងហៅប្រទេសធំៗដែលមានបច្ចេកវិទ្យានេះ ត្រូវតែរួមសហការគ្នារៀបចំក្របខណ្ឌច្បាប់ឲ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីកសាងបច្ចេកវិទ្យាAI ដែលមានតម្លាភាព ប្រកបដោយទំនុកចិត្ត។ ខ្លឹមសារអំពាវនាវនេះ មានលក្ខណៈដូចគ្នាទៅនឹងសុន្ទរកថារបស់លោកប្រធានាធិបតីបារាំង អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ដែលអង្គមហាសន្និបាតលើកនេះ ក៏ជាលើកចុងក្រោយដែរ ព្រោះលោកនឹងចប់អាណត្តិនៅខែឧសភាឆ្នាំក្រោយ។ ក្នុងសុន្ទរកថា ប្រមាណ៣០នាទី លោកម៉ាក្រុងបានថ្លែងបន្លឺឡើងនូវទស្សនវិស័យរបស់លោក ដែលចាត់ទុកទ្រឹស្តី “ពហុភាគីនិយម” ជាធំ។ ក្នុងន័យនេះ លោកម៉ាក្រុង បានថ្លែងការពារអង្គការសហប្រជាជាតិ ព្រោះស្ថាប័ននេះគឺជាទីកន្លែងដែលពិភពលោកមកអង្គុយជុំគ្នា ជជែកគ្នា រួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហា។ អមដោយសំឡេងទះដៃកងរំពងប្រកបដោយក្តីរំភើប ពីអង្គមហាសន្និបាត លោកម៉ាក្រុងបានអះអាងថា អង្គការសហប្រជាជាតិ គឺជាស្ថាប័នការពារសង្គមអន្តរជាតិមួយឲ្យមានច្បាប់ទំលាប់។ លោកម៉ាក្រុង បានថ្លែងទៀតថា ពិភពលោកយើងបច្ចុប្បន្ននេះ កំពុងតែរងគ្រោះដោយចរន្តគំនិតអាត្មានិយម ចក្រព័ត្រនិយម អាងយ៉ាងវាតទីយ៉ាងក្រអឺតក្រទម របស់ប្រទេសមហាអំណាចខ្លះ ដែលអាងតែកម្លាំងបាយ អាងតែសព្វាវុធ។ ការប្រើច្បាប់ព្រៃ អ្នកណាខ្លាំងអ្នកនោះឈ្នះនេះ កំពុងតែរុករានទន្ទ្រាន និងរុញពិភពលោកយើងឲ្យធ្លាក់ក្នុងភាពចលាចល។ ដូច្នេះ ពេលវេលានេះគឺជាពេលដែលគ្រប់គ្នារួមកម្លាំងសាមគ្គីនៅពីក្រោយអង្គការសហប្រជាជាតិ មិនអាចឲ្យនរណាម្នាក់ មកដាក់សម្ពាធបង្កើតស្ថាប័នថ្មីមួយទៀត ដើម្បីយកទៅដាក់ក្រោមក្លៀកខ្លួនឯងនោះឡើយ។ ចំណុចនេះ លោកម៉ាក្រុងបានសំដៅយ៉ាងច្បាស់ ទៅលើក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព Board of Peace ដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ បានបង្កើតឡើងដើម្បីប្រជែងជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ។ មុននឹងបញ្ចប់សុន្ទរកថា ដោយសម្រែកថា “ជ័យោអង្គការសហប្រជាជាតិ” លោកម៉ាក្រុងបានលើកឡើងដែរ នូវចំណុចខ្សោយរបស់ស្ថាប័ននេះ ដែលត្រូវតែមានកំណែទម្រង់។ តួយ៉ាងដូចជាសិទ្ធិបោះឆ្នោតវ៉េតូនៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ដែលកន្លងមក គឺសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងរុស្ស៊ី តែងតែប្រើសិទ្ធិនេះ រារាំងមិនឲ្យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខចេញចំណាត់ការណាមួយ។ អ្នកប្រើច្បាប់ព្រៃ អ្នកអាងកម្លាំង អាងអាវុធនោះ គឺលោកម៉ាក្រុង ចង់សំដៅទៅលោកដូណាល់ ត្រាំ យ៉ាងច្បាស់ណាស់។ ការវាយប្រហារចាប់មេដឹកនាំវ៉េណេស៊ុយអេឡា សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ ការគំរាមច្បាមយកកោះហ្គ្រូអិនឡង់របស់ដាណឺម៉ាក ព្រមទាំងសង្គ្រាមអត្រាពន្ធជាដើម ទាំងអស់នេះយើងដឹងហើយថាអ្នកណាជាអ្នកធ្វើវា។ នៅចំពោះមុខអង្គមហាសន្និបាត លោកដូណាល់ ត្រាំបានថ្លែងអួតថា លោកគឺជាអ្នកកសាងសន្តិភាពពេញពិភពលោក។ តែឃ្លាបន្ទាប់ទៀត លោកដូណាល់ ត្រាំ ស្រាប់តែលើកឡើងថា លោកកំពុងពិចារណាសម្រេចចិត្ត ថាតើគួរវាយកម្ទេចប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ឲ្យរាបដល់ដី ឬមួយក៏ចរចាជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ អស់ពីគំរាមអ៊ីរ៉ង់ លោកដូណាល់ ត្រាំ បានថ្លែងប្រកាសយ៉ាងក្រអឺតក្រទមថា តំបន់អាមេរិកខាងត្បូង នឹងត្រូវតែស្ថិតក្នុងដែនឥទ្ធិពលយោធា របស់សហរដ្ឋអាមេរិកតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ លោកត្រាំ អះអាងទៀតថា របបដឹកនាំគុយបានឹងដួលរំលំក្នុងពេលឆាប់ៗនេះហើយ។ លើសពីនេះ ទៀតលោកដូណាល់ ត្រាំ បានគំរាមដោយត្រង់ៗចំពោះ ចៅក្រម រដ្ឋអាជ្ញា និងបុគ្គលិករបស់តុលាការអន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ។ ជារួម យើងសង្កេតឃើញថា សម្តីលោកត្រាំពោរពេញដោយ ការប្រើកម្លាំង ការគំរាមសំឡុត ឲ្យអ្នកដ៏ទៃត្រូវខ្លាចខ្លួន។ យុទ្ធសាស្ត្រសំឡុតបែបអ្នកលេងនេះ បានហុចលទ្ធផលសម្រាប់លោកដូណាល់ ត្រាំមែន ព្រោះក្នុងមហាសន្និបាតនេះ លោកត្រាំបានប្រកាសថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយដាណឺម៉ាក ស្តីពីកោះហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះនឹងអនុញ្ញាតឲ្យអាមេរិកសាងសង់មូលដ្ឋានទ័ព២កន្លែងទៀត នៅលើកោះទឹកកកនេះ។ ជាថ្នូរវិញ លោកដូណាល់ ត្រាំ សន្យាទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាពរបស់ដាណឺម៉ាកទៅលើកោះហ្កូ្រអិនឡង់។ ចំពោះបញ្ហាបច្ចេកវិទ្យា AI វិញ លោកត្រាំ បានបដិសេធថាមិនត្រូវឲ្យមានច្បាប់ក្រមខណ្ឌណាមួយ មករារាំងរំខានដំណើរអភិវឌ្ឍន៍របស់បច្ចេកវិទ្យានេះឡើយ។ គោលជំហរ ដែលវាផ្ទុយទៅនឹងអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនAI ធំៗ ដែលប៉ុន្មានសប្តាហ៍មកនេះបានអំពាវនាវឲ្យមានការបន្ថយល្បឿន ដើម្បីយកពេលជជែកគ្នា។ ដោយឡែកលោកម៉ាក្រុងវិញ បានអំពាវនាវឲ្យមានច្បាប់អន្តរជាតិគ្រប់គ្រងAI ហើយទន្ទឹមនឹងនេះគ្រប់ប្រទេស ត្រូវប្រឹងប្រែងស្រាវជ្រាវប្រើ AI ខ្លួនឯង ដោយមិនពឹងផ្អែកទាំងស្រុង ទៅនឹងក្រុមហ៊ុនយក្សធំៗរបស់អាមេរិក។ ថ្វីបើលោកត្រាំមាត់រឹង ថាមិនចង់ឲ្យមានវិធានច្បាប់ តែជាក់ស្តែង រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិកបានស្នើទៅកាន់ចិន ឲ្យមានយន្តការផ្តល់ដំណឹងឲ្យគ្នាក្នុងករណីមានបញ្ហា។ គួរកត់សំគាល់ដែរថា ជាថ្មីម្តងទៀត សំណុំរឿងអ៊ីស្រាអែលប៉ាឡេស្ទីន នៅតែក្តៅគគុកពេញអង្គមហាសន្និបាទ។ លោកអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ បានលើកឡើងថា អំពើហិង្សា ការបណ្តេញមនុស្សចុះឡើងឲ្យផ្លាស់ទីរស់នៅ ព្រមទាំងការពង្រីកដែនដីអាណានិគមខុសច្បាប់ នៅតំបន់ស៊ីហ្សកដានី បង្កឡើងដោយអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែល វាកំពុងតែបង្កើតឲ្យមានការសង្ស័យថា ថាអ៊ីស្រាអែលចង់បោសសំអាតជាតិសាសន៍។ បញ្ហាទាំងនេះ កំពុងតែធ្វើឲ្យ ផែនការ “ដំណោះស្រាយរដ្ឋ២” ត្រូវរលាយសូន្យ។ ដូចគ្នាដែរ លោកម៉ាក្រុង បានថ្លែងថា អ្វីដែលបានកើតឡើងនៅហ្កាហ្សា និងនៅតំបន់ស៊ីហ្សកដានី ដែលអ៊ីស្រាអែលទន្ទ្រានដីបង្កើតជាតំបន់អាណានិគមន វាគឺជាទស្សនីយភាពដែលធ្វើឲ្យសហគមអន្តរជាតិអាម៉ាសបំផុត។ លោកម៉ាក្រុងបានថ្លែងអំពាវនាវសាជាថ្មី ថាត្រូវតែជំរុញដំណោះស្រាយរដ្ឋពីរ រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនទន្ទឹមគ្នានឹងរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល ទើបអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានយូរអង្វែង។ មិនខុសពីលោកម៉ាក្រុង លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស បានបរិហាររិះគន់ខ្លាំងៗ ចំពោះរដ្ឋាភិបាលស្តាំនិយមជ្រុលអ៊ីស្រាអែល ដឹកនាំដោយលោកនេតាន់យ៉ាហ៊ូ។ ស្ថានភាពរំលោភបំពាននៅហ្កាហ្សានៅស៊ីហ្សកដានី និងសេចក្តីឈឺចាប់របស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ត្រូវតែបិទបញ្ចប់។ ដំណោះរដ្ឋ២ គឺជាក្តីសង្ឃឹមតែ១គត់ ដើម្បីឈានទៅបិទបញ្ចប់សង្គ្រាម កសាងសន្តិភាព ការពារសន្តិសុខជូនទាំងខាងអ៊ីស្រាអែលទាំងខាងប៉ាឡេស្ទីន៕
រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក បានចាប់បញ្ជូនជនបរទេស ចំនួនជាង២៥០០០នាក់ យកទៅទុកចោលនៅប្រទេសទី៣ ដែលគ្មានទាក់ទងអ្វីសោះនឹងជននោះ។ នេះបើផ្អែកតាម របាយការណ៍អង្កេតស្រាវជ្រាវដ៏ធំមួយ ធ្វើឡើងដោយអ្នកកាសែតជាង២០ស្ថាប័ន ផ្សព្វផ្សាយដោយសម្ព័ន្ធសហការឈ្មោះ Forbidden Stories។ រដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ បានចំណាយប្រាក់ច្រើនរយលានដុល្លារ ចុះកិច្ចសន្យាជាមួយប្រទេសជាច្រើន នៅអាមេរិកឡាទីន នៅអាហ្វ្រិក និងដែនកោះតូចៗក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដើម្បីឲ្យប្រទេសទាំងនោះ ទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ដែលអាមេរិកចាប់បញ្ជូនចេញ ដោយមិនគិតខ្វល់ពីសិទ្ធិរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍។ សម្ព័ន្ធសហការឈ្មោះ Forbidden Stories ទើបបានផ្សព្វផ្សាយរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតដ៏ធំមួយ នៅថ្ងៃចន្ទទី២១កញ្ញា ស្តីពីគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងការចាប់បញ្ជូនជនអន្តោប្រវេសន៍ យកទៅបំបរបង់ចោលនៅប្រទេសទី៣ដែលគ្មានពាក់ព័ន្ធអ្វីទាំងអស់ទៅនឹងជននោះ។ របាយការណ៍នេះ គឺជាលទ្ធផលការងារស៊ើបអង្កេតរួមគ្នា របស់អ្នកសារព័ត៌មាន៧២នាក់ មកពីស្ថាប័នសារព័ត៌មាន២៣ នៅតាមប្រទេសចំនួន១៥ប្រទេស។ ផ្អែកតាមរបាយការណ៍នេះ គិតពីដើមឆ្នាំនេះ ដល់ថ្ងៃទី៣១សីហា មានមនុស្សចំនួនយ៉ាងតិច ២៥៤៤៧នាក់ ដែលត្រូវបានអាជ្ញាធអាមេរិកចាប់បញ្ជូនចេញ យកទៅឃុំទុកនៅតាមប្រទេសប្រមាណ២៨ប្រទេស ក្នុងនោះមានជិត២០០០០នាក់ ដែលត្រូវបានបញ្ជូនចេញ ទៅកាន់ប្រទេសម៉ិកស៊ិក។ ការចាប់ជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ បញ្ជូនយកទៅដាក់តាមប្រទេសទី៣ ដែលមិនមែនជាប្រទេសកំណើតរបស់ជននោះ គឺសហរដ្ឋអាមេរិកបានចាយប្រាក់សរុបប្រមាណ៤១០លានដុល្លារ ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយប្រទេសអ្នកទទួល។ លក្ខខណ្ឌចែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនោះ ប្រែប្រួលដោយអាស្រ័យទៅលើកត្តាផ្សេងៗ ឧទាហរណ៍ដូចជា សញ្ជាតិដើមរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ដែលជាកម្មវត្ថុនៃការចាប់បញ្ជូនចេញ ឬក៏ជននោះធ្លាប់ប្រព្រឹត្តិបទល្មើស ធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគារជាដើម។ ជះប្រាក់ផង ដាក់សម្ពាធផង យោងតាម Forbidden Stories ប្រទេសអាហ្វ្រិក៤៩ក្នុងចំណោម៥៤ សុទ្ធតែត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិក ព្យាយាមចរចា ដើម្បីធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងឲ្យព្រមទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍សញ្ជាតិដទៃ។ យ៉ាងណាមិញ ការស៊ើបអង្កេតមួយធ្វើឡើងដោយទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានបារាំង AFP នៅដើមឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញឲ្យឃើញថា សហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់សម្ពាធទៅលើប្រទេសអាហ្វ្រិក ថាត្រូវតែសុខចិត្តចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយខ្លួន ពុំនោះទេ Washington នឹងដាក់ទណ្ឌកម្ម ដំឡើងអត្រាពន្ធលើទំនិញ បិទមិនផ្តល់ទិដ្ឋាការឲ្យ ឬក៏កាត់បន្ថយជំនួយទ្វេភាគីជាដើម ។ល។ ប្រទេសអាហ្វ្រិកដូចជា ហ្កាណា សេរ៉ាឡេអូន កាមេរូន លីបេរីយ៉ា រ៉ូវ៉ាន់ដា សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ជាដើម សុទ្ធតែបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្រុមអ្នកច្បាប់បានអះអាងប្រាប់ AFP ថា ជនអន្តោប្រវេសន៍ទាំងនោះ កាលបើត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅដល់ប្រទេសទី៣ហើយ គឺដូចត្រូវធ្លាក់ចូលក្នុងរណ្តៅខ្មៅងងឹតគតិយុត្តិ ពោលគឺពួកគេត្រូវគេបង្ខាំងទុកដោយគ្មានការចោទប្រកាន់ នៅក្នុងប្រទេសផ្សេងមួយដែលពួកគេមិនស្គាល់ ហើយករណីខ្លះ សិទ្ធិទាំងអស់របស់ពួកគេ ត្រូវបានដកហូតចេញទាំងស្រុង។ ករណីខ្លះទៀត ជនអន្តោប្រវេសន៍ដែលត្រូវគេបញ្ជូនទៅដល់ប្រទេសទី៣ បានបាត់ខ្លួនគ្មានដំណឹងសូន្យ មិនដឹងស្លាប់ឬរស់។ Office of Remigration ទទួលបន្ទុកចរចានិងផ្ទេរប្រាក់ឲ្យប្រទេសទី៣ របាយការណ៍ Forbidden Stories បានបង្ហាញទៀតថា ការងារចរចានិងផ្ទេរប្រាក់ទៅឲ្យប្រទេសទី៣ គឺការិយាល័យមួយរបស់ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក ជាអ្នកទទួលបន្ទុក ឈ្មោះថា Office of Remigration ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង នៅខែឧសភាឆ្នាំ២០២៥។ ជាក់ស្តែង មន្ត្រីដឹកនាំរបស់ការិយាល័យនេះ បានធ្វើដំណើរទៅប្រទេសកាមេរូនច្រើនលើក មុននឹងសម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀមមួយនៅខែធ្នូឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីឲ្យកាមេរូនទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ពីអាមេរិក។ មួយសប្តាហ៍ក្រោយមក សហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តកម្មវិធីផ្តល់ជំនួយសប្បទាន ចំនួន៤០០លានដុល្លារ ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំឲ្យកាមេរូន។ ក្រោយមកទៀត នៅខែដើមខែមករា ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានសម្រេចផ្តល់កញ្ចប់ថវិកាប្រមាណ៣០លានដុល្លារ ឲ្យទៅអង្គការ UNHCR ប្រចាំការនៅកាមេរូន ដើម្បីជួយទ្រទ្រង់កម្មវិធីត្រឡប់ទៅប្រទេសដើមវិញដោយស្ម័គ្រចិត្ត និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់។ យន្តហោះទី១ដឹកជនអន្តោប្រវេសន៍ពីសហរដ្ឋអាមេរិក បានចុះដល់ដីកាមេរូន នៅថ្ងៃទី១៤មករា។ កិច្ចព្រមព្រៀងរបៀបនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានចុះជាមួយប្រទេសផ្សេងទៀត ដូចជាកោះ ប៉ាឡៅ ក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ កោះដែលមានប្រជាជនប្រមាណតែ១៨០០០នាក់នេះ បានសុខចិត្តចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក នៅខែធ្នូ ទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ជាជនជាតិផ្សេង ចំនួន៧៥នាក់ ជាថ្នូរនឹងប្រាក់៧លាន៥សែនដុល្លារ។ តែគិតត្រឹមពេលនេះ មានតែ៣នាក់ ដែលត្រូវបានបញ្ជូនទៅ។ ដូចគ្នាដែរ ប្រទេស Eswatini នៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទទួលជនអន្តោប្រវេសន៍ ដែលអាមេរិកចាប់បញ្ជូនចេញ ចំនួន១៦០នាក់ ជាថ្នូរនឹងទឹកប្រាក់៥លានដុល្លារ។ អ្វីដែលពិសេសនោះ គឺប្រទេសអាហ្វ្រិកដ៏តូចមួយនេះ សុខចិត្តទទួលទាំងជនអន្តោប្រវេសន៍ដែលមានប្រវត្តិជាឧក្រិដ្ឋជនឬកំពុងជាប់ពន្ធនាគារទៀតផង។ គិតត្រឹមពេលនេះ អាមេរិកបានបញ្ជូនទៅ ចំនួន៣២នាក់ហើយ។ ឲ្យប្រាក់ទៅប្រទេសហត្ថលេខីផង ជួយជាវិភាគទានដល់អង្គការអន្តរជាតិផង យោងតាមរបាយការណ៍ Forbidden Stories ប្រាក់សរុបប្រមាណ៤១០លានដុល្លារ ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានចំណាយរហូតមកទល់ពេលនេះ គឺមាន៨១លាន បានប្រគល់ទៅឲ្យរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសដែលសុខចិត្តទទួល ឬប្រទេសហត្ថលេខី។ សល់ពីនេះ គឺប្រគល់ក្នុងរូបភាពជាប្រាក់វិភាគទានដល់អង្គការអន្តរជាតិមួយចំនួន ជាក់ស្តែង អង្គការអន្តរជាតិដើម្បីអន្តោប្រវេសន៍ ហៅកាត់ថា IOM ទទួលបានប្រាក់ ១៧៨លានដុល្លារ អង្គការUNHCR ទទួលបានប្រមាណ១២៣លានដុល្លារ។ គួរបញ្ជាក់ថា អង្គការអន្តរជាតិទាំង២នេះ ដែលជាស្ថិតក្រោមបង្គាប់រួមរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានរងនូវពាក្យរិះគន់ជាខ្លាំង ថាបានទទួលប្រាក់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ទាំងដែលខ្លួនគឺជាអង្គការដែលធ្វើការដើម្បីទ្រទ្រង់សិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ ជនភៀសខ្លួនជាដើម។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី អង្គការ UNHCR បានអះអាងថា ខ្លួនទទួលបានប្រាក់វិភាគទានទៅពីសហរដ្ឋអាមេរិកមែន តែដោយមិនមានអ្វីពាក់ព័ន្ធជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងចាប់បញ្ជូនអន្តោប្រវេសន៍ឡើយ ហើយមួយវិញទៀត UNHCR ប្រើប្រាស់ប្រាក់នេះដោយអនុឡោមទៅតាមផែនការការងារ ទ្រង់ទ្រងជួយជនភៀសខ្លួន។ ដូចគ្នាដែរ អង្គការ IOM បានអះអាងថា ខ្លួនដឹងថាអាមេរិកឲ្យប្រាក់មកខ្លួន ដើម្បីបម្រើអាទិភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អាមេរិក។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ IOM ត្រូវការប្រាក់ដើម្បីចំណាយជួយលើកកំពស់លក្ខខណ្ឌរស់នៅ របស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ដែលត្រូវគេចាប់បញ្ជូន។ ក៏ប៉ុន្តែមិនមែនមានន័យថា អង្គការ IOM គាំទ្រចំណាត់ការបែបនេះរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនោះឡើយ។ គោលនយោបាយយកតែរួចខ្លួននិងអាត្មានិយម លោក Mike Bochenek ទីប្រឹក្សាច្បាប់នៅអង្គការ Human Rights Watch បានលើកឡើងថា ការចំណាយប្រាក់ជះទៅលើប្រទេសផ្សេង ឲ្យទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍បែបនេះ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រយករួចខ្លួនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ជាងនេះទៀត សហរដ្ឋអាមេរិក បានគេចចេញពីកាតព្វអន្តរជាតិ ដែលតម្រូវឲ្យប្រទេសអ្នកចាប់បញ្ជូនចេញ ត្រូវតែពិនិត្យឲ្យបានច្បាស់ ថាប្រទេសដែលខ្លួនបញ្ជូនជនអន្តោប្រវេសន៍ទៅ គឺជាប្រទេសដែលគ្មានគ្រោះថ្នាក់។ អ្នកច្បាប់រូបនេះបន្ថែមទៀតថា ទោះមិនចែងជាលាយលក្ខខក្ខណ៍អក្សរ តែរដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ សង្ឃឹមថានៅពេលបញ្ជូនទៅដល់ប្រទេសទី៣ហើយ គឺប្រទេសនោះនឹងចាត់ចែងតាមចិត្ត ចង់ទុកឬក៏បញ្ជូនបន្ត ទៅប្រទេសកំណើតរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ម្នាក់ៗ។ នេះគឺជាយុទ្ធសាស្ត្រអាត្មានិយម អមនុស្សធម៌ ដោយមិនគិតខ្វល់ពីអាយុជីវិត សិទ្ធិ និងភាពថ្លៃថ្នូរជាមនុស្សរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍៕
ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ មានការប្រកាសទាញសញ្ញាអាសន្នចេញពីអ្នកជំនាញនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ស្តីពីគ្រោះថ្នាក់ធំបង្កឡើងដោយបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិតដែលឆ្លាតជ្រុល ហើយលែងស្តាប់បញ្ជារបស់មនុស្ស។ ការទាញសញ្ញាអាសន្ននេះ ត្រូវបានថ្នាក់ដឹកនាំនិងអ្នកជំនាញនៅចិន ស្តាប់យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។ ថ្វីបើមានការយល់ឃើញខុសគ្នាខ្លះ ស្តីពីមុខសញ្ញាហានិភ័យ ក៏ដូចជាមធ្យោបាយបង្ការ តែអ្នកជំនាញចិននិងអាមេរិក សុទ្ធតែទទួលស្គាល់ដូចគ្នា ថាភ្នាក់ងារបញ្ញាសិប្បនិម្មិតឆ្លាតជ្រុល អាចរបូតចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់មនុស្ស ហើយអាចធ្វើប្រតិបត្តិការបំផ្លិចបំផ្លាញប្រព័ន្ធអ៊ីនធ័រនិតពិភពលោក និងសម្លាប់ជីវិតមនុស្សបាន។ ថ្មីៗនេះ អតីតវិស្វករព័ត៌មានវិទ្យាម្នាក់របស់ Anthropic ឈ្មោះ Jacob Coxon បានចេញមុខប្រកាសទាញសញ្ញាអាសន្ន ស្តីពីហានិភ័យដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត ដោយសារតែបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដើរលឿនជ្រុល ឆ្លាតជ្រុល និងអាចងាកមកបំផ្លាញអាយុជីវិតមនុស្សឲ្យវិនាសបាន។ បន្ទាប់មកទៀត លោក Dario Amodei អគ្គនាយក Anthropic បានបង្ហោះសារអំពាវនាវ ឲ្យក្រុមហ៊ុនក្នុងវិស័យនេះរួមគ្នាបន្ថយល្បឿន ផ្អាកការអភិវឌ្ឍន៍លឿនរហ័សជ្រុល ហើយយកពេលវេលាគិតគូរ ព្រោះAIឆ្លាតជ្រុល អាចរបូតចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់មនុស្ស។ សារអំពាវនាវនេះ ត្រូវបានអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗនៅសហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រកាសគាំទ្រ។ ក្នុងនាមជាប្រទេសឈានមុខគេមួយទៀតក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា AI ចិនបានឆ្វេងយល់រួចហើយ អំពីហានិភ័យបង្កឡើងដោយ AI ស្វ័យប្រវត្តិដែលឆ្លាតជ្រុល។ តែសម្រាប់ថ្នាក់ដឹកនាំចិន គេយល់ថាគេអាចគ្រប់គ្រងសង្កត់បច្ចេកវិទ្យាAIបាន បើទោះបីជាខ្លាំងប៉ុណ្ណាក៏ដោយ។ ការគ្រប់គ្រង ដែលអាចធ្វើទៅបានតាមរយៈការរៀបចំក្រិត្យក្រមបច្ចេកទេស វិធានច្បាប់គ្រប់គ្រង និងការត្រួតពិនិត្យតាមដានចេញពីរដ្ឋ។ លោក Tse Brian អគ្គនាយកក្រុមស្រាវជ្រាវ Concordia AI មានទីតាំងនៅប៉េកាំងនិងសិង្ហបុរី បានលើកឡើងថា ក្នុងវិស័យបញ្ញាសិប្បនិម្មិត អ្នកជំនាញចិននិងអ្នកជំនាញអាមេរិក មានការយល់ស្របគ្នាស្តីពីហានិភ័យ។ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលខុសគ្នា គឺទាក់ទិននឹង របៀបនៃការកំណត់មុខសញ្ញាហានិភ័យ និងការចាត់ថ្នាក់ទាបខ្ពស់របស់ហានិភ័យ។ ខុសពីនៅអាមេរិក ដែលអ្នកជំនាញបានស្នើ ឲ្យមានអ្នកវាយតម្លៃឯករាជម្នាក់ប្រចាំការនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាAI នៅចិនវិញ ការវាយតម្លៃហានិភ័យ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់រួម និងអាជ្ញាធររដ្ឋ។ អ្នកជំនាញខាងលើពន្យល់ថា ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗនៅអាមេរិក ដូចជា Anthropic ឬ Open AI ជាដើម បង្កើតកម្មវិធីបច្ចេកវិទ្យានីមួយៗ ជាប្រភេទគម្រូAIបិទជិត ពោលគឺមិនឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ អាចចូលទៅដល់ក្នុងប្រព័ន្ធបានទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅចិន វិស្វករកាន់តែច្រើនបាននាំគ្នាផ្តល់អាទិភាព ទៅដល់ការអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាបើកចំហទំងន់ ដែលភាសាអង់គ្លេសហៅថា AI Open Weight។ គម្រូបច្ចេកវិទ្យាAI ចិនប្រភេទនេះ មានដូចជា Deepseek និង Kimi ជាដើម។ នៅខែឧសភាកន្លងទៅ អាជ្ញាធរចិនគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ Cyberspace បានចេញសេចក្តីណែនាំមួយ ដោយបានលើកឡើងអំពី ហានិភ័យប្រឈមមួយរបស់ ភ្នាក់ងារAI “ AI Agents” ទាក់ទិននឹងការប្រឈម “បាត់បង់ការគ្រប់គ្រងប្រតិបត្តិការទាំងស្រុង”។ ក្នុងសេចក្តីណែនាំនេះ អាជ្ញាធរចិនបានតម្រូវឲ្យវិស្វករ អ្នកជំនាញអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យា AI ត្រូវតែពង្រឹងសមត្ថភាពឲ្យប្រសើរ ដើម្បីតាមស្ទាក់ចាប់ បិទខ្ទប់ និងកម្ទេច នូវរាល់សកម្មភាពខុសប្រក្រតីណាមួយរបស់ភ្នាក់ងារAI។ អ្នកជំនាញចិន ក៏ត្រូវបង្ការផងដែរ នូវហានិភ័យមួយចំនួនដូចជា ការបំពុលទិន្នន័យ និងការបង្វែងធ្វើប្រព័ន្ធអាល់ហ្គោរីតម៍វង្វេង ជាដើម។ ផ្អែកតាមលោក Tse Brian រដ្ឋចិនបានចាប់ផ្តើមពិចារណា តាក់តែងក្រមខណ្ឌច្បាប់ជាតិ ចងជាកាតព្វកិច្ច នៅក្នុងវិស័យសន្តិសុខភ្នាក់ងារAI ដែលនេះគឺជាលើកទី១ហើយក្នុងពិភពលោក។ គួរជំរាបថា ករណីគម្រូAIស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលធ្វើតេស្ត តែវាឆ្លាតជ្រុល ហើយគេចខ្លួនរបូតចេញពីប្រព័ន្ធបិទជិត ឈានចូលទៅបំផ្លាញប្រព័ន្ធផ្សេងខាងក្រៅ បានកើតឡើងច្រើនដងហើយ។ ថ្ងៃទី១កញ្ញា លោក Wang Lihong មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃអាជ្ញាធរគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ Cyberspace ចិនបានទាញសញ្ញាអាសន្ន ឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់បំផុត ទាក់ទិននឹងគម្រូភ្នាក់ងារAI ដែលរបូតចេញពីរនាំងសន្តិសុខ លែងស្តាប់បញ្ជា ហើយវាយប្រហារប្រព័ន្ធផ្សេងទៀតនៅខាងក្រៅទូទាំងពិភពលោក។ ដូចគ្នាដែរ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យទី១៣កញ្ញា លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសន្តិសុខជាតិចិន Chen Yixin បានលើកឡើងថា គម្រូAIឈានមុខអាមេរិក ដូចជា Mythos របស់ក្រុមហ៊ុន Athropic និង GPT-5.5-Cyber របស់ Open AI ជាដើម សុទ្ធតែអាចគំរាមមកលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗរបស់ចិន។ សូមបញ្ជាក់ថា សេណារីយ៉ូមហន្តរាយបង្កឡើយដោយ AI ឆ្លាតជ្រុលទប់លែងជាប់នេះ ត្រូវបានថ្នាក់ដឹកនាំចិន ធ្លាប់លើកឡើងនៅក្នុងឯកសារផ្លូវការមួយ របស់រដ្ឋបាលទទួលបន្ទុក Cyberspace នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ២០២៤។ ឯកសារនេះ បានប៉ាន់ប្រមាណទុកជាមុន នូវហានិភ័យ ដែលភ្នាក់ងារAI មួយឆ្លាតខ្លាំង ធ្វើការដោយស្វ័យប្រវត្តិ ប្រមូលទិន្នន័យ បង្កើតទិន្នន័យថ្មី ហើយមានបញ្ញាដឹងខ្លួនឯង ព្រមទាំងអាចស្វែងរកអំណាចថ្មីមកបន្ថែមឲ្យខ្លួនវា ដើម្បីប្រជែងជាមួយសមត្ថភាពមនុស្ស។ ផ្អែកតាមឯកសារចុងក្រោយមួយទៀត នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋបាលចិនទទួលបន្ទុក Cyberspace បានលើកឡើងពីគោលការណ៍ថ្មី ដើម្បីបង្ការទប់ទល់នឹងហានិភ័យ បាត់បង់ការគ្រប់គ្រងដែលគំរាមដល់អាយុជីវិតមនុស្ស។ សេណារីយ៉ូបែបនេះ អាជ្ញាធរចិនបានសំដៅទៅដល់ករណី “បច្ចេកវិទ្យាAI កម្រោលចូល ប្រកាច់ចាប់មិនឈ្នះ”។ តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី អាមេរិកនិងចិន ក៏មានគំនិតយល់ឃើញខុសគ្នាដែរ ទាក់ទិនការអំពាវនាវឲ្យ បន្ថយល្បឿន ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍AI។ ខុសពីក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗនៅអាមេរិកដែលអំពាវនាវឲ្យបន្ថយល្បឿន រដ្ឋចិនឯនោះវិញបានលើកទឹកចិត្តឲ្យគេប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាAI ឲ្យបានគ្រប់សហគ្រាស គ្រប់វិស័យ។ នេះគឺជាគោលនយោបាយរួមរបស់រដ្ឋចិន ដែលចង់យកបច្ចេកវិទ្យានេះធ្វើជាកម្លាំងចលករនាំសន្ទុះសេដ្ឋកិច្ច។ តែទន្ទឹមគ្នានេះ រដ្ឋចិននៅតែអាចចេញបញ្ជាឲ្យបង្អង់ដៃ ផ្អាក ពន្យាពេលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាណាមួយ ប្រសិនបើអាជ្ញាធរយល់ថា ការគ្រប់គ្រងពីលើនៅមិនទាន់ល្អគ្រប់គ្រាន់៕



