Wszechnica FWW - Nauka

Wraz z Uniwersytetem Trzeciego Wieku Collegium Civitas zapraszamy na wykład prof. Piotra Dyczka, który opowie o magii i wróżbiarstwie w starożytności.

Dr Daniel Tyborowski opowiada, jak wyglądała Polska w okresie jurajskim.  Unikatowym stanowiskiem paleontologicznym, które odsłania skały sprzed  150 mln lat, czyli końca jury, jest w naszym kraju kamieniołom w  Owadowie-Brzezinkach. Środowisko, którego jest pozostałością, leżało na  styku prowincji paleobiologicznych. Uczeni odnajdują tam dzięki temu  skamieniałości zwierząt charakterystycznych zarówno dla obszarów północy  jak i południa. Wykład odbył się Kawiarni Naukowej 1a. Wideo: https://wszechnica.org.pl/wyklad/polska-150-milionow-lat-temu Dr Daniel Tyborowski – adiunkt naukowy w Muzeum Ziemi w Warszawie.  Interesuje się gadami morskimi, paleobiologią kręgowców morskich oraz  izotopowym badaniem zębów i kości   Znajdź nas:   Facebook: https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/    Twitter: https://twitter.com/wszechnicafww   Podcasty Wszechnicy:   Wszechnica-Nauka: https://anchor.fm/wszechnica-fww-nauka  dla korzystających z RSS: https://anchor.fm/s/1359afc0/podcast/rss  Wszechnica-Historia: https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historia  dla korzystających z RSS: https://anchor.fm/s/16de5308/podcast/rss

Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą. Szósta część Opowieści znad stawu [17 marca 2026 r.]Wiele gatunków ptaków nierozerwalnie wiąże się ze środowiskiem wodnym, a szczególnie ze stawami. Część z nich nawet unika rzek, ponieważ lubi wodę stojącą z roślinnością wodną otaczającą zbiornik. W tym odcinku przyjrzymy się takim gatunkom, chociaż nie zabraknie również i tych, które preferują możemy zaobserwować na stawach i rzekach. Serdecznie zapraszamy! Bartosz Popczyński - leśnik i edukator przyrodniczy, od kilku lat prowadzący wykłady dla Wszechnicy, pasjonat przyrody i jazdy na rowerze. Edukator Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich - WarszawaPolecamy też inne wykłady Bartosza Popczyńskiego z cyklu Spotkania z przyrodą: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUR3X2rtXfPeIPnBtrSS_4oqWspółorganizatorem wykładu jest Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasy Miejskie WarszawaJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#staw #woda #wieś #przyroda #środowisko #spotkaniazprzyrodą #bartoszpopczyński #ptaki #zwierzęta #rośliny

Wykład Łukasza Rajkowskiego w ramach wiątecznego Maratonu Wykładowego z „Deltą" [13 grudnia 2025 r.]Czy pole figury można policzyć… licząc kropki? Okazuje się, że tak – i to w zaskakująco elegancki sposób.W wykładzie „Pole w kropki” matematyk i zastępca redaktora naczelnego miesięcznika „Delta”, Łukasz Rajkowski, opowiada o jednym z najbardziej niezwykłych i zarazem intuicyjnych twierdzeń geometrii – twierdzeniu Picka. Pozwala ono obliczyć pole wielokąta narysowanego na siatce punktów (np. na kartce w kratkę), korzystając jedynie z liczby punktów leżących wewnątrz figury oraz na jej brzegu.Prelegent pokazuje, jak z pozornie przypadkowych rysunków powstają matematyczne prawidłowości i jak proste obserwacje prowadzą do eleganckich wzorów. Punktem wyjścia jest sytuacja dobrze znana każdemu – rysowanie figur na kartce w kratkę i łączenie punktów w różne kształty. Okazuje się jednak, że za tym prostym doświadczeniem kryje się głęboka matematyczna idea.W trakcie wykładu Rajkowski wyjaśnia:- na czym polega twierdzenie Picka i skąd się bierze jego wzór,- dlaczego działa ono tylko dla figur o wierzchołkach w punktach siatki,- jakie są jego dowody i uogólnienia,- oraz jak tego typu twierdzenia pokazują piękno i logikę matematyki.To opowieść o tym, jak z prostych kropek na kartce rodzi się matematyka – pełna elegancji, zaskoczeń i ukrytych struktur.Łukasz Rajkowski - matematyk, zastępca redaktora naczelnego Czasopisma Delta, starszy asystent w Instytucie Matematyki Stosowanej i Mechaniki, Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu WarszawskiegoJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#matematyka #nauka #delta #czasopismodelta #pole #kropki

Wykład dr Magdaleny Cieślik w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]Czy zdarza się, że czujesz się zmęczony mimo przespanej nocy? Masz trudności z koncentracją, wahania nastroju albo problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała? Coraz częściej okazuje się, że przyczyną takich problemów może być rozregulowany zegar biologiczny – wewnętrzny system, który steruje rytmem funkcjonowania naszego organizmu.W trakcie wykładu dr Magdalena Cieślik wprowadza słuchaczy w świat rytmu dobowego, czyli biologicznego mechanizmu synchronizującego pracę niemal wszystkich komórek naszego ciała z cyklem dnia i nocy. Ten subtelny system reguluje nie tylko sen i czuwanie, lecz także metabolizm, wydzielanie hormonów, temperaturę ciała, procesy poznawcze oraz funkcjonowanie układu nerwowego.Współczesny styl życia coraz częściej zakłóca naturalne działanie tego zegara. Sztuczne światło, praca zmianowa, częste podróże między strefami czasowymi czy długotrwałe korzystanie z ekranów urządzeń elektronicznych powodują rozregulowanie rytmu dobowego. Wykład pokazuje, że konsekwencje takich zaburzeń wykraczają daleko poza problemy ze snem. Coraz więcej badań wskazuje na ich związek z chorobami układu nerwowego, w tym z depresją, chorobą Alzheimera czy zaburzeniami ze spektrum autyzmu.Podczas spotkania omówione zostają także najnowsze odkrycia naukowe dotyczące mechanizmów molekularnych stojących za działaniem zegara biologicznego. Słuchacze dowiadują się, jak rytm dobowy wpływa na funkcjonowanie mózgu oraz w jaki sposób jego zaburzenia mogą przyczyniać się do procesów neurodegeneracyjnych i problemów z regulacją nastroju.Ważną częścią wykładu są również praktyczne wskazówki dotyczące higieny rytmu dobowego. Prelegentka pokazuje, jakie czynniki najczęściej rozpraszają nasz biologiczny zegar i jakie działania mogą pomóc ponownie zsynchronizować organizm z naturalnym rytmem dnia i nocy. Zrozumienie tych mechanizmów może być pierwszym krokiem do poprawy jakości snu, lepszego funkcjonowania poznawczego oraz wsparcia zdrowia mózgu.Wykład łączy najnowszą wiedzę z zakresu biologii molekularnej i neurobiologii z praktycznym spojrzeniem na codzienne funkcjonowanie człowieka, pokazując, jak fundamentalną rolę w naszym życiu odgrywa niewidzialny, lecz niezwykle precyzyjny wewnętrzny zegar biologiczny.dr Magdalena Cieślik – biolog molekularny i biochemik, pracowniczka naukowa w Zakładzie Komórkowej Transdukcji Sygnału w Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN w Warszawie. W swoich badaniach zajmuje się mechanizmami molekularnymi funkcjonowania komórek nerwowych oraz procesami prowadzącymi do ich uszkodzeń, w tym rolą białek i szlaków sygnałowych związanych z neurodegeneracją i stresem komórkowym. Jest autorką i współautorką licznych publikacji naukowych z zakresu biochemii i biologii molekularnej.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#zdrowie #człowiek #zegarbiologiczny #zegardobowy #cykldobowy #mózg #cieło #organizm #zmęczenie #koncentracja #nastrój #sen #biologia #metabolizm #hormony

Seminarium Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN pt. „Wpływ władzy decyzyjnej i partycypacji społecznej kobiet na urynkowienie małych gospodarstw rolnych: analiza porównawcza wybranych krajów Europy Środkowo-Wschodniej" [2 marca 2026 r.]Wzmocnienie pozycji kobiet („women empowerment") przejawia się w różnych wymiarach, wśród których kluczowe znaczenie mają władza decyzyjna i partycypacja w sieciach społecznych. W odniesieniu do rolnictwa dotyczy to m.in. podejmowania decyzji związanych z zarządzaniem gospodarstwem oraz aktywności w grupach producentów, stowarzyszeniach i inicjatywach lokalnych.Podczas seminarium zostaną zaprezentowane wyniki badania poświęconego ocenie wpływu upodmiotowienia kobiet na budowanie orientacji rynkowej małych gospodarstw rolnych w ujęciu teorii zakorzenienia społecznego. W ramach projektu zidentyfikowano różne modele upodmiotowienia kobiet, a następnie wykorzystano je jako zmienne wyjaśniające w quasi-eksperymentalnej, wielopoziomowej analizie wpływu na proces urynkowienia gospodarstw. Badanie oparto na danych zebranych za pomocą częściowo ustrukturyzowanych ankiet przeprowadzonych w 3172 małych gospodarstwach rolnych w Polsce, Rumunii, Litwie, Serbii i Mołdawii.Prof. dr hab. Bazyli Czyżewski – profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, związany z Katedrą Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej w Instytucie Ekonomii. Tytuł magistra uzyskał w 2002 r., stopień doktora w 2006 r., doktora habilitowanego w 2013 r., a tytuł profesora w 2019 r. w dyscyplinie ekonomia. Jest autorem lub współautorem ponad 200 publikacji naukowych, a jego badania koncentrują się m.in. na ekonomii zrównoważonego rozwoju, ekonomii środowiska i zasobów naturalnych, ekonomii rolnej, ekonomii instytucjonalnej oraz wybranych zagadnieniach makroekonomii i polityki gospodarczej. Publikuje w czołowych czasopismach krajowych i międzynarodowych, a w pracy akademickiej wypromował pięciu doktorów oraz liczne grono absolwentów. Prowadzi zajęcia m.in. z makroekonomii, historii myśli ekonomicznej, analiz wielowymiarowych i gospodarki żywnościowej.Dr hab. Sebastian Stępień, prof. UEP – profesor uczelni w Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu, związany z Katedrą Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej. Pełni funkcje w strukturach akademickich UEP jako członek Kolegium Elektorów UEP oraz zastępca przewodniczącej Komisji Dyscyplinarnej dla Doktorantów.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#irwirpan #irwir

Wykład Wiktora Matyszkiewicza w ramach Świątecznego Maratonu Wykładowego z „Deltą" [13 grudnia 2025 r.]Czy Einstein naprawdę się pomylił?W wykładzie „Największa pomyłka Einsteina!” Wiktor Matyszkiewicz zabiera nas w fascynującą podróż do początków nowoczesnej kosmologii – czasów, gdy nawet istnienie innych galaktyk nie było jeszcze pewne.Punktem wyjścia jest ogólna teoria względności z 1915 roku, która po raz pierwszy pozwoliła matematycznie opisać Wszechświat jako całość. Problem polegał jednak na tym, że równania Einsteina prowadziły do niewygodnego wniosku: Wszechświat nie powinien być statyczny. Grawitacja sprawia, że materia przyciąga się wzajemnie – więc kosmos powinien się kurczyć lub rozszerzać.Einstein, przekonany (także z powodów filozoficznych), że Wszechświat musi być niezmienny i wieczny, wprowadził do swoich równań dodatkowy składnik – tzw. stałą kosmologiczną – aby „zrównoważyć” grawitację i utrzymać model statycznego kosmosu.Jak pokazały późniejsze odkrycia, zwłaszcza obserwacje rozszerzania się Wszechświata, ten zabieg nie był potrzebny. Sam Einstein miał później nazwać go swoim „największym błędem”.Wykład pokazuje jednak, że historia nie jest tak prosta, jak mogłoby się wydawać. Wprowadzenie stałej kosmologicznej – choć motywowane błędnym założeniem – okazało się zaskakująco prorocze w świetle współczesnych badań nad ciemną energią i dynamiką kosmosu.To opowieść nie tylko o fizyce, ale też o tym, jak nauka rozwija się poprzez pytania, wątpliwości i… pomyłki, które czasem prowadzą do najważniejszych odkryć.Czasopismo Delta przygotowuje dla Was aż dziewięć wspaniałych upominków świątecznych! Będzie każde poletko Delty (mat, inf, fiz, astr), więc każdy zasmakuje w swoim ulubionym 🙂W programie dziewięć 15-minutowych referatów popularnonaukowych w wykonaniu członkiń/członków i przyjaciół redakcji „Delty”Wiktor Matyszkiewicz - Wydział Fizyki UW, Instytut Fizyki Doświadczalnej, Zakład Cząstek i Oddziaływań FundamentalnychJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#fizuka #delta #czasopismodelta #nauka #matematyka #informatyka #astronomia #einstein #wszechświat #kosmologia

Wykład dr hab. Moniki Słupeckiej-Ziemilskiej, prof. IMDiK w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]O wpływie traumy na nasz organizm, o dziedziczeniu traumy oraz o biologicznej roli powstawania modyfikacji epigenetycznych. I co zrobić, by przerwać ten proces, poprawić nasze samopoczucie i zdrowie.Pojęcie traumy międzypokoleniowej odnosi się do zjawiska, w którym skutki traumatycznych wydarzeń doświadczonych przez jedną generację mogą wpływać na zdrowie psychiczne i fizyczne ich potomstwa. Po raz pierwszy zostało ono opisane w 1967 roku przez Vivian Rakoff, która zaobserwowała wzrost częstości występowania zaburzeń psychicznych u dzieci ocalałych z Holokaustu.Jak to możliwe? Badania pokazują, że doświadczenia takie jak wojny, przemoc czy katastrofy mogą powodować zmiany w ekspresji genów – bez zmiany samego DNA – poprzez mechanizmy epigenetyczne. Te zmiany (tzw. modyfikacje epigenetyczne) mogą być przekazywane kolejnym pokoleniom, nawet jeśli potomkowie nie doświadczyli traumy bezpośrednio.Jednym z kluczowych mechanizmów mogących odpowiadać, że proces dziedziczenia traumy jest metylacja DNA, która wpływa na to, jak „aktywny” jest dany gen. Na przykład, dzieci kobiet będących w ciąży podczas ludobójstwa w Rwandzie, wykazywały wyższy poziom zaburzeń lękowych i depresji oraz zmiany we wzorcu metylacji w genach odpowiedzialnych za reakcje na stres.W czasie wykładu poruszane zostanie również kwestia biologicznej roli powstawania modyfikacji epigenetycznych. Czy zmiany te zawsze są jednoznacznie negatywne? Nowe badania pokazują także, że stres może wpływać nie tylko na komórki rozrodcze matki ale również ojców – poprzez tzw. pęcherzyki zewnątrzkomórkowe (EV), przekazywane są informacje o stresie do plemników. Zmiany te zostały udokumentowane w badaniach nad mikroRNA plemników.W trakcie wykładu przyjrzymy się również roli psychoterapii w kształtowaniu epigenomu. Leczenie zaburzeń takich jak PTSD (zespół stresu pourazowego) czy osobowość podtypu granicznego (ang. borderline personality disorder) może prowadzić do „odwrócenia” zmian epigenetycznych, co pokazuje potencjał psychoterapii nie tylko w leczeniu objawów, ale także do biologicznego „usuwania” śladów traumy i kształtowania zdrowia psychicznego przyszłych pokoleń.dr hab. Monika Słupecka-Ziemilska – dr hab. nauk ścisłych i przyrodniczych, fizjolożka zwierząt, profesor Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PAN. Absolwentka biologii Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, gdzie w 2009 roku uzyskała stopień doktora, a w 2019 roku habilitację. Jej badania koncentrują się m.in. na wpływie składników mleka matki na rozwój przewodu pokarmowego we wczesnym okresie życia. Członkini Rady Naukowej Fundacji Bank Mleka Kobiecego oraz II Lokalnej Komisji Etycznej ds. Doświadczeń na Zwierzętach przy SGGW.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#trauka #geny #człowiek #zdrowie #psychika #mózg #psychologia #psychiatria #nauka #epigenom #medycyna #biologia #dziedziczenie #ptsd

Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach cyklu Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW [25 lutego 2026 r.]Największym rekinem, który żył w erze dinozaurów (a konkretnie w okresie kredy), był Ptychodus. Przez ponad 200 lat stanowił on jedną z największych zagadek paleontologii, którą udało się w pełni rozwikłać dopiero dzięki odkryciom opublikowanym w 2024 roku.Inni giganci i częste pomyłkiCzęsto za „rekina ery dinozaurów” błędnie uważa się Megalodona. Warto jednak wiedzieć, że:Megalodon żył znacznie później (od ok. 23 do 3,6 mln lat temu), długo po wyginięciu dinozaurów. Był jednak znacznie większy (do 15–20 metrów).W samej erze dinozaurów żyły inne duże gatunki, jak Cretoxyrhina (zwana „rekinem Ginsu”), która osiągała 7 metrów i polowała na mazauraury.Niedawne badania (z 2025 r.) wskazują również na istnienie ogromnych wczesnych przedstawicieli lamnokształtnych w Australii sprzed 115 mln lat, które osiągały ok. 8 metrów długości.dr Daniel Tyborowski - jest paleobiologiem, geologiem, ewolucjonistą, nauczycielem akademickim i popularyzatorem nauki. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na ewolucji, morfologii funkcjonalnej, histologii i paleoekologii kręgowców wtórnie wodnych – gadów morskich i waleni. W 2018 roku z wyróżnieniem obronił dysertację doktorską pod tytułem „Paleobiologia i środowisko życia późnojurajskich kręgowców morskich z kamieniołomu Owadów-Brzezinki, Polska środkowa„. Tematyka doktoratu dotyczyła unikatowych skamieniałości ichtiozaurów, żółwi morskich oraz ryb kostnoszkieletowych. Pełnił funkcję adiunkta muzealnego oraz pracownika Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. W ramach działalności popularyzatorskiej prowadził wykłady i prelekcje w Muzeum Ziemi PAN, w tym w cyklu "Środowe spotkania z dziejami Ziemi", które były transmitowane na Wszechnicy. Od 2024 roku jest pracownikiem naukowym i wykładowcą w Katedrze Geologii Historycznej, Regionalnej i Paleontologii na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego aktualne badania naukowe skupiają się na ewolucji i zróżnicowaniu specjalizacji pokarmowych wśród morskich czworonogów (ichtiozaurów, mozazaurów i waleni) w kontekście konwergencji ekomorfologicznej i sensorycznej. https://danieltyborowski.wordpress.com/Playlista Dzieje Ziemii - https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSgW7rd6PJqN2fuRPZziM04Zapraszamy na Wieczory Paleontologiczne z dr Danielem Tyborowskim!Zapraszamy też do wsparcia działalności naukowej dr Tyborowskiego za pośrednictwem https://patronite.pl/tyborowskiJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#dinozaury #paleontologia #paleobiologia #prehistoria #dziejeziemi #geologiauw #tyborowski

Wykład dr Elżbiety Jagielskiej w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]Skóra człowieka, tworzy barierę oddzielającą nasz organizm od środowiska i jego szkodliwych czynników, ale umożliwia ciągły intensywny kontakt ze światem zewnętrznym poprzez zakończenia nerwowe. Ma przy tym bardzo złożoną, niejednorodną powierzchnię, dochodzącą do 1.5-2 m2. I choć na pierwszy rzut oka wydaje się być pustynią, w rzeczywistości, gdy przyjrzeć się jej pod mikroskopem, jest zasiedlona przez miliony mikroorganizmów, takich jak bakterie, wirusy, grzyby i mikroorganizmy eukariotyczne.Mikroświat na skórze tworzy bardzo zróżnicowana grupa bakterii współżyjąca w pewnej równowadze. Ta krucha równowaga dotyczy zarówno harmonijnego współistnienia różnych gatunków mikroorganizmów na tym samym obszarze, ale także ich współżycia z komórkami naszego organizmu. Mikroorganizmy zasiedlające naszą skórę nie powinny być traktowane jak pasażerowie na gapę czy intruzi, a raczej jako sąsiedzi tworzący z nami jedną wspólnotę. Biorą one czynny udział w utrzymaniu homeostazy skóry i jej funkcji jako bariery immunologicznej, stałego pH skóry oraz chronią przed kolonizacją bakteriami patogennymi.Kiedy równowaga mikrobiomu skórnego zostaje zaburzona, skóra znajduje się w stanie tzw. dysbiozy. Przyczyną powstawania takiego zaburzenia jest wpływ środowiska na skórę, stosowanych produktów pielęgnacyjnych, dieta. Brak prawidłowego składu mikrobiomu prowadzi do wielu chorób, takich jak atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, świerzbiączka guzkowata czy liszajec. W przypadku wielu z tych chorób skórnych, oprócz łagodzenia stanu zapalnego i swędzenia, stosuje się coraz częściej nowoczesne terapie celowane modulujące skład mikroflory skóry, tak jak np. stosowanie prebiotyków, probiotyków i postbiotyków, przeszczepy bakterii skórnych z jednego fragmentu ciała na drugi czy stosowanie środków wymierzonych wyłącznie w bakterie patogenne, np. enzybiotyków.Rozwój bardzo specyficznych leków antybakteryjnych eliminujących tylko niekorzystne bakterie bez usuwania pozostałych bakterii mających dobry wpływ na naszą skórę trwa już od wielu lat. Enzybiotyki stanowią nowoczesną i bezpieczną alternatywę dla terapii antybiotykowych, nie przyczyniają się do rozwoju antybiotykoodporności i zanieczyszczenie środowiska antybiotykami.dr hab. Elżbieta Jagielska - adiunkt w Pracowni Inżynierii Białek Instytutu Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego Polskiej Akademii Nauk (IMDiK PAN). Jej badania koncentrują się na właściwościach enzymów bakteriolitycznych oraz ich potencjalnym zastosowaniu jako nowoczesnych, nieantybiotykowych środków antybakteryjnych w medycynie, weterynarii i przemyśle. Współzałożycielka firmy Enzybiotx, zajmującej się komercjalizacją enzybiotyków. Aktywnie popularyzuje naukę, m.in. poprzez wykłady na temat antybiotykoporności i nowoczesnych metod eliminacji bakterii.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpk3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#bakterie #skóra #zdrowie #nauka #medycyna #biologia #mikroorganizmy

Wykład dr Darii Michalik w ramach Świątecznego Maratonu Wykładowego z „Deltą" [13 grudnia 2025 r.]Czasopismo Delta przygotowuje dla Was aż dziewięć wspaniałych upominków świątecznych! Będzie każde poletko Delty (mat, inf, fiz, astr), więc każdy zasmakuje w swoim ulubionym 🙂W programie dziewięć 15-minutowych referatów popularnonaukowych w wykonaniu członkiń/członków i przyjaciół redakcji „Delty”dr Daria Michalik - adiunkt w Instytucie Matematyki Uniwersytetu WarszawskiegoJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#matematyka #delta #czasopismodelta #przekątna #nauka

Wykład prof. dr hab. Katarzyny Tońskiej w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki [16 lutego 2026 r.]W 1865 roku niepozorny zakonnik, Gregor Mendel wskazał w jaki sposób dziedziczą się cechy. Kilkadziesiąt lat później Thomas Hunt Morgan i jego zespół pokazali, że geny mają swoje miejsce na chromosomach, układając fundamenty genetyki. Szybko jednak okazało się, że świat nie jest tak prosty jak szkolne krzyżówki genetyczne. Większość cech — od wyglądu po zachowanie — powstaje dzięki współdziałaniu wielu genów oraz ich nieustannej „rozmowie” ze środowiskiem. Czy to znaczy, że Mendel i Morgan to dziś tylko ciekawostka z podręcznika historii nauki? Podczas wykładu dowiemy się, jak ich odkrycia wciąż są wykorzystywane w genetyce sądowej i medycznej, a także w hodowli roślin i zwierząt. Zobaczymy też, jak nowoczesne techniki inżynierii genetycznej pozwalają nam łamać klasyczne prawa dziedziczenia.Prof. dr hab. Katarzyna Tońska – genetyk molekularny związana z Uniwersytetem Warszawskim, gdzie ukończyła studia magisterskie i doktoranckie na Wydziale Biologii. Zajmuje się badaniami nad chorobami mitochondrialnymi, ze szczególnym uwzględnieniem roli mtDNA, analizując zarówno jego mutacje w kontekście chorób, jak i jego zmienność populacyjną w Polsce. Pełni funkcję profesora w Instytucie Genetyki i Biotechnologii UW oraz kieruje Grupą Chorób Mitochondrialnych. W pracy dydaktycznej prowadzi zajęcia z genetyki człowieka, genetyki ogólnej i kryminalistycznej. Jest członkinią Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka oraz Polskiego Towarzystwa Biochemicznego.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#kawiarnianaukowa #nauka #mendel #morgan #GregorMendel #ThomasHuntMorgan #geny #genetyka #dziedziczenia #dna #biologia #biotechnologia

Wykład dr Marty Obary-Michlewskiej w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [27 września 2025 r.]Depresja, najczęstsza choroba psychiczna na świecie, jest na tyle złożona, że jej mechanizmy wciąż nie są w pełni poznane. W badaniach nad jej przyczynami i skutecznymi terapiami istotną rolę odgrywają modele zwierzęce, zwłaszcza myszy i szczury. Dzięki nim naukowcy mogą analizować wpływ czynników genetycznych i środowiskowych oraz leków na funkcjonowanie układu nerwowego. Choć nie mamy pełnego wglądu w to, jak zwierzęta odczuwają stres i depresję, to wiele objawów można odnosić do odczuwanych przez ludzi.Wykład przybliży, jak wygląda praca w laboratorium i jakie odkrycia zawdzięczamy "smutnym myszom".dr hab. Marta Obara-Michlewska - Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. Mirosława Mossakowskiego PANJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpkJeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#depresja #psychika #mysz #nauka #choroba #zdrowie #festiwalnauki #psychologia #psychiatria

Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą. Piąta część Opowieści znad stawu [10 lutego 2026 r.] Tym razem przypatrzymy się ssakom, które każdy zna i zapewne widział nad stawami lub innymi zbiornikami wodnymi. Część z nich jest obligatoryjnie związana z wodami, a część po prostu czasami się nad nimi pojawia, chociażby po to, aby ugasić pragnienie lub się schłodzić. Serdecznie zapraszamy na opowieści o ssakach. Bartosz Popczyński - leśnik i edukator przyrodniczy, od kilku lat prowadzący wykłady dla Wszechnicy, pasjonat przyrody i jazdy na rowerze. Edukator Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich - WarszawaPolecamy też inne wykłady Bartosza Popczyńskiego z cyklu Spotkania z przyrodą: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUR3X2rtXfPeIPnBtrSS_4oqWspółorganizatorem wykładu jest Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasy Miejskie WarszawaJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#przyroda #zwierzęta #rośliny #woda #staw #wieś #polskawieś #spotkaniazprzyrodą #nauka #biologia #krajobraz #bezkręgowce #płazy

Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą. Czwarta część Opowieści znad stawu [4 lutego 2026 r.] Omówiliśmy już bezkręgowce żyjące w stawie, zatem nadszedł moment aby przyjrzeć się bliżej zwierzętom, które wyszły z wody i opanowały środowisko lądowe. Mowa oczywiście o płazach potrzebujących do rozmnażania wody, jednak swoje życie mogą prowadzić poza środowiskiem wodnym. Niektóre jednak są bardzo mocno związane z wodą lub szczególnie upodobały sobie zbiorniki wodne, w tym oczywiście stawy i to właśnie nim się przypatrzymy. W polskiej faunie występują również gady związane ze stawami. Serdecznie zapraszamy! Bartosz Popczyński - leśnik i edukator przyrodniczy, od kilku lat prowadzący wykłady dla Wszechnicy, pasjonat przyrody i jazdy na rowerze. Edukator Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich - WarszawaPolecamy też inne wykłady Bartosza Popczyńskiego z cyklu Spotkania z przyrodą: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUR3X2rtXfPeIPnBtrSS_4oqWspółorganizatorem wykładu jest Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasy Miejskie WarszawaJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#przyroda #zwierzęta #rośliny #woda #staw #wieś #polskawieś #spotkaniazprzyrodą #nauka #biologia #krajobraz #bezkręgowce #płazy

Seminarium Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN z udziałem dr hab. Adama Czarneckiego, prof. IRWiR PAN, dr inż. Sławomira Siomy, dr Macieja Wysockiego i mgr Aleksandry Perkowskiej [2 lutego 2026 r.]Bioróżnorodność zajmuje dziś istotne miejsce w polityce Unii Europejskiej, ponieważ jest nie tylko kluczowym warunkiem trwałości ekosystemów i bezpieczeństwa żywnościowego, lecz także podstawą długofalowej odporności gospodarczej i społecznej. Powstaje pytanie, w jaki sposób projektować i wdrażać instrumenty Wspólnej Polityki Rolnej, aby prowadziły one do rzeczywiście mierzalnych i trwałych efektów w zakresie ochrony bioróżnorodności? W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera wykorzystanie podejść badawczych analizujących akceptowalność proponowanych działań przez rolników, rozumianą jako ich gotowość do przyjęcia określonych praktyk, z uwzględnieniem ich kosztów, wymagań technologicznych, czy też korzyści środowiskowych i ekonomicznych. Zaprezentowane przez zespół IRWiR PAN wyniki badań w tym zakresie pochodzą z projektu „BioMonitor4CAP: Zaawansowane metody monitorowania bioróżnorodności na rzecz skutecznej polityki rolnej zorientowanej na wyniki oraz transformację rolnictwa", realizowane w ramach programu Horyzont Europa.Prelegenci: dr hab. Adam Czarnecki, prof. IRWiR PAN, dr inż. Sławomir Sioma, dr Maciej Wysocki, mgr Aleksandra PerkowskaJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#irwir #irwirpan #bioróżnorodność #bioroznorodnosc #ekożywność #żywność #gospodarka #wpr #uniaeuropejska #polityka #środowisko

Wykład dr Szymona Charzyńskiego w ramach Świątecznego Maratonu Wykładowego z „Deltą" [13 grudnia 2025 r.]Czasopismo Delta przygotowuje dla Was aż dziewięć wspaniałych upominków świątecznych! Będzie każde poletko Delty (mat, inf, fiz, astr), więc każdy zasmakuje w swoim ulubionym 🙂W programie dziewięć 15-minutowych referatów popularnonaukowych w wykonaniu członkiń/członków i przyjaciół redakcji „Delty”dr Szymon Charzyński - od 2014 roku jest adiunktem w Katedrze Metod Matematycznych Fizyki na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Wcześniej pracował w Centrum Fizyki Teoretycznej PAN, na Uniwersytecie w Lipsku oraz na UKSW. Doktorat z chromodynamiki kwantowej na sieci (obroniony w 2008 roku) przygotował w CFT PAN pod opieką prof. Jerzego Kijowskiego. Specjalizuje się w fizyce matematycznej. Obecnie zajmuje się teorią fal grawitacyjnych niosących orbitalny moment pędu. Poza wykładaniem i pracą naukową zajmuje się popularyzacją nauki. Jest redaktorem naczelnym wydawanego przez UW popularnonaukowego miesięcznika Delta. W ramach współpracy z Fundacją Edukacja dla Przyszłości nagrywa filmy z matematyki dla portalu Khan Academy. Lubi aktywność fizyczną, regularnie jeździ rowerem i od ponad 20 lat trenuje aikido. Jest wielkim fanem twórczości Stanisława Lema.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#matematyka #nauka #nobel #nagrodanobla #twierdzenie #delta #czasopismodelta

Wykład Adama Zbyryta w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie [25 września 2025 r.] Czy śpiew kosa może działać jak naturalny antydepresant? Dlaczego patrzenie na ptaki koi nerwy i poprawia nastrój? W tym wykładzie przyjrzymy się fascynującemu zjawisku wpływu ptaków na ludzkie samopoczucie i dobrostan – zarówno psychiczny, jak i fizyczny.Na podstawie najnowszych badań naukowych z takich dziedzin jak dziedziny neuronauki, psychologia czy socjologia, dowiemy się, jak obecność ptaków w naszym otoczeniu – zarówno w miastach, jak i na terenach wiejskich – oddziałuje na nasze zdrowie. Dowiemy się, że kontakt z ptakami (np. słuchanie ich śpiewu, obserwowanie ich zachowań czy karmienie ich w ogrodzie) może obniżać poziom stresu, redukować objawy depresji i lęku, poprawiać koncentrację oraz ogólny poziom zadowolenia z życia.Poznamy również dowody dlaczego ptaki są ważnym elementem terapii w programach zdrowia publicznego w niektórych krajach. Porozmawiamy o tym, co tracimy, gdy ptaków wokół nas ubywa – i jak możemy wspierać ich obecność, by wspierać również siebie. Przekonamy się, że aby poprawić sobie humor, czasem wystarczy… wyjrzeć przez okno.Adam Zbyryt – biolog i popularyzator nauki, doktorant Szkoły Doktorskiej Nauk Ścisłych i Biologicznych Uniwersytetu w Białymstoku. Zajmuje się biologią i ekologią ptaków, a także zagadnieniami stresu i emocji u zwierząt, wpływem zmian klimatu na przyrodę oraz relacjami między światem zwierząt i dobrostanem człowieka. Doświadczenie naukowe zdobywał m.in. w Instytucie Biologii Ssaków PAN w Białowieży oraz na Wydziale Biologii UwB, a także jako kierownik działu ds. nauki i ochrony przyrody w Polskim Towarzystwie Ochrony Ptaków. Laureat nagrody PAP „Popularyzator Nauki 2021” w kategorii Animator, autor książek popularnonaukowych i stały współpracownik Radia 357.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpkJeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#ptaki #ptak #ornitologia #biologia #przyroda #zwierzęta #samopoczucie #dobrostan #psychika #psychologia #środowisko #festiwalnauki #ludzie #głowa #nastrój #antydepresanty

Wykład Bartosza Popczyńskiego w ramach cyklu Spotkania z przyrodą. Trzecia część Opowieści znad stawu [29 stycznia 2026 r.] Bezkręgowce żyjące nad wodą, w wodzie lub nawet na wodzie są niezwykle dobrze przystosowane do swojego wodnego trybu życia. Część z nich jest nam doskonale znana, chociażby z obserwacji wody oraz tego co dzieje się pod jej taflą, ale są i takie, których życia za bardzo nie łączymy ze środowiskiem wodnym. Serdecznie zapraszamy do wysłuchania opowieści o bezkręgowcach związanych ze stawami.Serdecznie zapraszamy! Bartosz Popczyński - leśnik i edukator przyrodniczy, od kilku lat prowadzący wykłady dla Wszechnicy, pasjonat przyrody i jazdy na rowerze. Edukator Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasów Miejskich - WarszawaPolecamy też inne wykłady Bartosza Popczyńskiego z cyklu Spotkania z przyrodą: https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUR3X2rtXfPeIPnBtrSS_4oqWspółorganizatorem wykładu jest Centrum Edukacji Przyrodniczo-Leśnej Lasy Miejskie WarszawaJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#przyroda #zwierzęta #rośliny #woda #staw #wieś #polskawieś #spotkaniazprzyrodą #nauka #biologia #krajobraz #bezkręgowce

Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Tomaszem Rosiakiem z firmy Budros w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [28 stycznia 2026 r.]Gruntowe pompy ciepła są mało awaryjnymi i oszczędnymi urządzeniami zapewniającymi ciepło nawet w najgorsze mrozy. O zaletach tego rozwiązania wszechnica będzie rozmawiać z przedsiębiorcą p. Tomaszem Rosiakiem z firmy Budros, ekspertem, wykonawcą z 15 letnim doświadczeniem. Zapytamy go o zasadę działania gruntowych pomp ciepła, niezawodność, koszty, eksploatację, czy to rozwiązanie może działać w przypadku przerw w dostawie energii elektrycznej, czy można je stosować do zasilania w ciepło w blokach mieszkalnych i do ogrzewania osiedli domów jednorodzinnych. Na ile to źródło ciepła zwiększa odporność strategiczną. Oraz czy polscy przedsiębiorcy wybierają się na Ukrainę by zaproponować te rozwiązania do ogrzewania budynków wielorodzinnych Ukraińcom.Porozmawiamy też o źródłach finasowania i programach unijnych czy wojewódzkich w jakich firma p. Rosiaka brała udział.Będzie można zadawać pytania na czacie.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#energia #ogrzewanie #dom #rozmowywszechnicy #pompy #pompa #pompaciepła #pompaciepla #zima