Leve het Onderwijs

IN de slotaflevering van deze serie onderzoekt Igor Verettas langs verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. Vandaag schuiven Karen Heij en Jan Jaap Hubeek aan. Karen is bekend van haar proefschrift 'Van de kat en de bel', dat 5 jaar geleden dit dossier aan het licht bracht. Jan Jaap is directeur-bestuurder van het NIVOZ en de podcastmaker die Karen 5 jaar geleden interviewde over haar proefschrift. Samen blikken zij terug op de afgelopen 5 jaar en het afgelopen jaar in het bijzonder. Ook horen we van Karens nieuwe onderzoek en boek en werpen we een licht op wat nodig is om de brede dialoog over de doorstroomtoets, vroege selectie en het onderwijsstelsel voort te zetten. Een bijzondere afsluiting van deze spraakmakende serie. Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders perspectief.Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Middels deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas langs verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering ontvangt hij twee rectoren uit het voortgezet onderwijs. Deze waren als ‘ontvangende scholen’ betrokken bij de situatie in voorjaar 2025. Jan-Mattijs Heinemeijer en Jeroen Klooster geven hun visie op hoe de 4 scholen dit hebben aangepakt en de maatregelen die vanuit het ministerie genomen zijn. Ook kijken ze vooruit naar het bredere debat dat gevoerd gaat worden. Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen. Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Middels deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas langs verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering is hij te gast bij de Radboud Universiteit Nijmegen. Hier interviewde hij Eddie Denessen (hoogleraar onderwijs en sociale gelijkheid) en Floris Burgers (onderwijsantropoloog en Postdoc). Zij delen hun visie op de situatie dit voorjaar en de maatregelen die genomen zijn. En hoe ze vooruitkijken naar het bredere debat en de afname van de toets in 2026. Een aflevering met taboedoorbrekende uitspraken en nieuwe zienswijzen. "Een eindadvies geven is veel foutengevoeliger en problematischer dan alleen die doorstroomtoets. Het geven van zo'n voortgezet onderwijs label brengt juist kansenongelijkheid." In het voorjaar van 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen in Alkmaar/Bergen en Haarlem de vrije keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Een groot aantal ouders kozen ervoor om de toets niet te laten afnemen. Uiteindelijk hebben het Ministerie en de inspectie van onderwijs ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat de bestuurders en schooldirecteuren heeft bewogen, we beluisteren het perspectief van de leerlingen, leerkrachten en ouders en vragen naar de ervaringen vanuit de politiek. Dossier doorstroomtoets wordt mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

In deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas langs verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering gaan we in gesprek met Ilana Rooderkerk, Kamerlid voor D66 met de portefeuille Onderwijs. We onderzoeken hoe zij aankeek tegen de situatie dit voorjaar, haar contact met betrokkenen en de maatregelen die genomen zijn. Ook horen we hoe ze vooruitkijkt naar het debat in het najaar en de afname van de toets in 2026.  In het voorjaar van 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen in Alkmaar/Bergen en Haarlem de vrije keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Een groot aantal ouders kozen ervoor om de toets niet te laten afnemen. Uiteindelijk hebben het Ministerie en de inspectie van onderwijs ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat de bestuurders en schooldirecteuren heeft bewogen, we beluisteren het perspectief van de leerlingen, leerkrachten en ouders en vragen naar de ervaringen vanuit de politiek.Dossier doostroomtoets wordt mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Langs deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas vanuit verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering gaat hij in gesprek met Anne Bruggeman en Marten Elkerbout, twee bestuurders van de scholen die betrokken waren. We onderzoeken hoe ze besloten dat hun scholen keuze hadden in het laten afnemen van de doorstroomtoets, hoe zij terugkijken op het onderzoek door de inspectie en wat voor ideeën zij hebben over alternatieven.Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen. Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Langs deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas vanuit verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering gaan we in gesprek met Peggy Kraagman en Marlies Pepping, twee directeuren van de scholen die betrokken waren. We onderzoeken hoe ze besloten dat hun leerlingen keuze hadden in het maken van de doorstroomtoets, hoe zij terugkijken op het onderzoek door de inspectie en wat voor ideeën zij hebben over alternatieven.Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen. Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Langs deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas verschillende perspectieven op de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering gaan we in gesprek met Mirjam den Braven en Sanne de Graaff, twee ouders van kinderen uit groep 8. We onderzoeken waarom ze kozen dat hun kinderen geen doorstroomtoets hoefden te maken en hoe zij kijken naar hoe de scholen de ontwikkeling van hun kinderen in het oog houden. Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen. Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Middels deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas langs verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering gaan we in gesprek met Ellen en David, twee leraren uit groep 8. We onderzoeken waarom ze er achter stonden dat ouders van leerlingen uit hun groepen de keuze kregen om de doorstroomtoets af te laten nemen en hoe zij anders kijken naar het monitoren van ontwikkeling van hun leerlingen. Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen. Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Middels deze serie podcasts onderzoekt Igor Verettas langs verschillende perspectieven de spraakmakende situatie rondom de doorstroomtoets in het voorjaar van 2025. In deze aflevering gaan we in gesprek met Leah en Puk, twee leerlingen uit groep 8. We onderzoeken waarom ze blij waren dat ze geen toets hoefden te maken en hoe zij nu terugblikken op deze periode. Begin 2025 gaven 4 scholen vanuit twee schoolbesturen uit Haarlem en Alkmaar/Bergen de keuze aan ouders om de toets af te laten nemen bij hun kinderen. Door deze keuzevrijheid besloten diverse ouders met hun kinderen om deze toets niet af te laten nemen. Uiteindelijk heeft het Ministerie ingegrepen en gezorgd dat de toetsen toch afgenomen werden. We onderzoeken in deze serie wat alle betrokkenen heeft bewogen en vragen naar ieders ervaringen. Dossier Doorstroomtoets is mogelijk gemaakt door Leve het Onderwijs!

Onder de rook van de Hoogovens, met zicht op de sluizen van het Noordzeekanaal, bevindt zich het kantoor van Atlant Basisonderwijs. Annemarie Trouw is daar bestuurder en in overleg met haar Raad van Toezicht is er ruimte gemaakt voor een bestuurder in opleiding; Floor Braet. Een 'bestuurder in opleiding' in de praktijk van alledag, welteverstaan. Als je beiden er bevlogen over hoort vertellen, is het een logische stap die voor veel mensen binnen de organisatie op allerlei manieren ruimte en ontwikkeling biedt. Toch is dit initiatief geen gemeengoed binnen onderwijsland. Eerder een uitzondering. In een open gesprek leren we hoe deze plek tot stand is gekomen en wat het brengt. Hoe gaan ze om met loslaten en vertrouwen? Hoe zijn ze transparant naar elkaar en naar andere collega's? En praktisch: waarin verschilt dit van een tweehoofdig bestuur en waarom en met welke afspraken werkt het zo goed? Igor Verettas mag namens Leve het Onderwijs! een kijkje nemen achter de schermen van dit rijke initiatief.

Merel van der Wal is al sinds jaar en dag als ‘huiswetenschapper’ verbonden aan Leve het Onderwijs! Tijd voor Igor Verettas om deze universitair docent en themaleider Onderwijsonderzoek van het  Radboud Teaching and Learning Centre eens te bevragen op haar favoriete onderwerp: systeemdynamica. “Je kijkt naar een heel systeem en daar onderscheid je verschillende elementen in. De manier waarop deze samenhangen, bepalen waarop het systeem zich als geheel gedraagt. Bijvoorbeeld bij problemen waar niet duidelijk is wat het probleem is, laat staan wat de oplossing zou kunnen zijn, kan dit enorm helpen.”Deze participatieve wijze van onderzoek kan binnen het onderwijs bijvoorbeeld vraagstukken rondom kwaliteit of inzet van middelen scherper maken. Door anders te kijken, complexiteit te erkennen en goede vragen te stellen, helpen Merel en haar collega’s organisaties verbeteren. “Zo kun je rondom een kwestie samen een model bouwen. Complexiteit is een vast onderdeel hierin. En de samenhang tussen allerlei relaties. We delen verdiepende kennis over wat een antwoord wel en niet zegt en het is belangrijk dat iedere participant goed het verschil toepast tussen observeren en interpreteren.”Ook een antwoord als een toetsuitslag zegt Merel lang niet alles: “Toetsen zijn momentopnames en je ziet hierdoor niet wat er in de tussenliggende tijd gebeurd. Juist als leraar heb je daar samen met de leerling en de ouders iets te doen. Het tussenliggende proces van ontwikkeling in kaart brengen. Hoe doe je dat samen?” Deze podcast, waarin je bij de tweede en zelfs de derde keer luisteren weer nieuwe dingen ontdekt, wordt je aangeboden door Leve het Onderwijs!.  

“Onze democratie is onze gezamenlijke verantwoordelijkheid! Het is niet statisch en het is nooit af. Iedere generatie heeft hierbij nieuwe vraagstukken aan te gaan, dus dialoog is noodzakelijk. Je rol als bestuurder is om te gaan staan, verantwoordelijkheid nemen, je omgeving te bevragen en dan te handelen. Dat kan alleen als je voelt dat je onderdeel bent van iets groters.”Maries Honingh is o.a. hoogleraar Maatschappelijke bestuurskunde, en richt zich in het bijzonder op Maatschappelijke democratie. Igor Verettas gaat samen met Sylvia Veltmaat, bestuurder van Flores Onderwijs, met Marlies in gesprek over hoe je als bestuurder zo goed mogelijk je plek kunt innemen binnen het speelveld. Sylvia onderstreept het belang van gespreksvoering binnen de verschillende contexten: “We hebben de randen van de huidige wetgeving altijd op te zoeken. Het vak van onderwijsprofessionals hebben we samen uitgehold. Als leraren denken dat goed onderwijs een methode volgen is, zijn we een slechts een uitvoeringsorganisatie geworden. Hoe krijgt iedereen het vak weer terug, met puzzel- en nadenk tijd? Dat faciliteren is belangrijk vanuit mijn rol als bestuurder.” “Ook als onderwijsbestuurder heb je vaak te maken met niet-eenduidige maatschappelijke vraagstukken. De neiging om strakker te sturen is aanwezig, maar het ongemak op willen zoeken is cruciaal.”, meent Marlies. “Durf je het te hebben over concrete vraagstukken die kinderen mee naar school nemen of probeer je te voldoen aan de druk op resultaten die wordt opgelegd? Vindplaats van ontwikkeling van onze democratie is per definitie ‘de praktijk’. Bestuurders hebben verbinding te leggen tussen het werkveld en beleidsmakers, en hoe doe je dat? Vragen als deze markeren de betekenis die het onderwijs heeft in de vorming en socialisatie van leerlingen om te leren handelen in onze democratische rechtsstaat.”. Een boeiend gesprek, dat na iedere keer luisteren weer andere inzichten geeft! Aangeboden door Leve het Onderwijs!

In deze aflevering reisde Igor Verettas naar het bestuursKANtoor van SAAM* Scholen in Oss. Hier ontmoette hij de plaatselijke ‘collega van bestuur’ Martijn van Tilburg. 25 Jaar geleden begon Martijn als leerkracht en hij is nu twee jaar bestuurder. In dit gesprek reflecteert hij op de complexiteit en ook het comfort die deze positie met zich meebrengt. Wanneer ben je zichtbaar en beschikbaar genoeg en hoe behoud je balans tussen het geven van ruimte en duiden van richting?Als nieuwe ‘Chef gedachtengoed’ moest Martijn wennen dat er in deze verantwoordelijke ‘podiumfunctie’ altijd naar je gekeken wordt. Je spreekt namens jezelf en ook namens je organisatie. Binnen de gemeenschap van SAAM* is ‘Zijn wat je zegt’ belangrijk. Hoe ga je daar als bestuurder mee om en wat voor effect kan dit hebben op je uitspraken en acties? Er wordt nogal wat gevonden van bestuurders. Martijn heeft daar best moeite mee en benadrukt dat het daarom bijvoorbeeld belangrijk is om zeer transparant te zijn over wat je doet. Als kerngroeplid van Leve het Onderwijs! zet hij zich daarom bijvoorbeeld in voor de Bestuurlijke portretten.Genoeg redenen om deze boeiende aflevering te beluisteren, waarin Martijn van Tilburg de manifest items van Leve het Onderwijs! aan de waarden van SAAM* rijgt, genuanceerde uitspraken doet over de beoordelingssystematiek van de onderwijsinspectie en ons leert dat juiste woordkeuze erg belangrijk is bij SAAM*.

Nil Horoz promoveerde eind 2024 met haar proefschrift: Towards a more holistic understanding of inequalities in childhood: A multi-context approach to parental education and child development. Zij onderzocht de ontwikkelingsverschillen tussen kinderen die opgroeien in gezinnen en scholen met een hogere en lagere Sociaal Economische Status (SES). “Het proefschrift laat zien dat we ver verwijderd zijn van een wereld waarin alle kinderen toegang hebben tot gelijke kansen om hun volledig potentieel te ontwikkelen”, concludeert Horoz. Deze promotie deed stof opwaaien. Een bekende krant interpreteerde het onderzoek als volgt: Onderzoek VU: kwetsbare kinderen de dupe van focus op taal en rekenen in basisonderwijs. Copromotor Marieke Buil nuanceert deze krantenkop en licht toe wat wel geconcludeerd mag worden. Namens Leve het Onderwijs! bevraagt Igor Verettas beide onderzoekers over blijvende verschillen in sociaal en emotioneel welbevinden en achterblijvende schoolprestaties door een beperkt aanbod aan sociaal emotioneel leren. Daarnaast komen adviezen voor scholen aan de orde en een wens voor vervolgonderzoek.

In deze aflevering is Igor Verettas in gesprek met de 'meest gevisiteerde bestuurder' van Nederland: Freek ten Klooster! Freek is voorzitter college van bestuur van stichting VCO Harderwijk-Hierden. De afgelopen jaren is zijn bestuur vijf keer vanuit allerlei perspectieven grondig onderzocht en bevraagd. En hij stelt na al dat visiteren de vraag: "Voor wie zijn we dit eigenlijk allemaal aan het doen?". Het manifest van Leve het Onderwijs! gaat onder andere over vertrouwen, dialoog, transparantie. Hoe leeft Freek deze waarden voor en hoe komen ze tot uiting bij de visitaties? En wat merken medewerkers en uiteindelijk de kinderen hiervan? Een boeiend gesprek, waarin een bevlogen bestuurder vertelt over zijn lessen van de afgelopen jaren en daarbij behaalde accreditaties afzet tegen buikgevoel en levenservaring. En ons uitdaagt om rigoureus te durven vertrouwen.

In deze aflevering nemen Sharon Stellaard en Jeroen Spanbroek plaats aan tafel bij Igor Verettas. Sharon Stellaard schreef het proefschrift 'Boemerangbeleid; over aanhoudende tragiek in passend onderwijs en jeugdzorgbeleid'. Jeroen Spanbroek is bestuurder van Stichting Openbaar Basisonderwijs Westelijke Tuinsteden (STWT) in Amsterdam. Sharon pleit voor meer aandacht voor toetsing van aannames in beleidsvorming, zodat beleidskeuzes beter onderbouwd zijn en voldoen aan de eisen van een rechtvaardig en effectief bestuur: "Kunnen we het over onvoldoende opbrengsten en basisvaardigheden van overheid en bestuurders hebben?". Ze gaat in op de bevindingen uit haar onderzoek en de reacties die zij tegenkomt tijdens het delen van de resultaten. Jeroen heeft als bestuurder dagelijks te maken met de (ongewenste) effecten van gestapeld onderwijs- en jeugdzorgbeleid en kent de verhalen vanuit de scholen. Tijdens het gesprek legt Sharon de volgende 'meerkeuzevraag' aan Jeroen voor: ''Ben je bestuurder of automatische piloot?". Nieuwsgierig naar het antwoord?

In deze aflevering is Igor Verettas in gesprek met Yvonne de Haas. Yvonne is bestuurder van Zinder, een schoolbestuur van 18 primair onderwijsscholen. Ook maakt Yvonne deel uit van de kerngroep van Leve het Onderwijs; de spil van deze beweging. Yvonne kan niet anders dan in haar sturingsfilosofie uitgaan van vertrouwen, verbinding, en horizontale verantwoording. Hoe werkt dat dan in de praktijk? Wat maakt het minder makkelijk in de verantwoording? Zomer 2024 heeft de inspectie van het onderwijs geverifieerd of sturing door het bestuur op de kwaliteit van het onderwijs op de scholen op orde is. Dit onderzoek is afgerond met een 'voldoende'.Yvonne vertelt in deze podcast over het onderzoek, wat hier spannend aan was en wat dat met haar deed. En ook over hoe je bij deze wijze van besturen weet 'of het goed zit'. Het werd een openhartig gesprek.

In dit gesprek gaan Igor Verettas en Jan Jaap Hubeek namens ' Leve het onderwijs' op bezoek bij Marten Elkerbout.Marten is onderwijsbestuur bij Stichting Spaarnesant in de regio Haarlem. Marten heeft een brede ervaring in én een sterke visie over ons onderwijs. Zo heeft Marten een duidelijke visie op betekenisvol toetsen waarbij hij een alternatief biedt om leerlingen (te) vroeg te selecteren. Ook heeft Marten een slimme onderwijskundige oplossing voor kansengelijkheid binnen het huidige stelsel. Marten stelt voor om elk bestuur verantwoordelijk te maken voor de volle breedte van ons stelsel, zodat je geen samenwerkingsverbanden meer nodig hebt, maar met elkaar (binnen een stichting) verantwoordelijk bent voor alle leerlingen binnen je stichting. Marten gaat de complexiteit en starheid van ons onderwijs te lijf vanuit het manifest van de beweging Leve het Onderwijs!. Laat je meenemen door deze bevlogen bestuurder!

In deze aflevering is Hans Fuchs te gast. Hans Fuchs is Directeur-bestuurder bij Openbare basisscholen Helmond (OBSH) en vanaf het begin nauw betrokken bij de beweging Leve het Onderwijs. Hans heeft een brede en culturele blik op ons onderwijs. Beluister zijn perspectief over de beweging 'van controle naar vertrouwen'.

In deze aflevering is Frédérique Six te gast. Frédérique is universitair hoofddocent bij de afdeling Bestuurswetenschap en Politicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, afdeling Bestuurswetenschap en Politicologie. Als vertrouwensexpert weet Frederique de vertaling van theorie naar praktijk te maken.Frédérique onderzoekt publieke governance vraagstukken met speciale aandacht voor governance die vertrouwen bouwt (de relatie tussen vertrouwen en beheersing). Naast wetenschappelijk onderzoek verzorgt Frédérique onderwijs over deze thema’s. Zie met name de opleiding voor professionals Sturen en leidinggeven vanuit vertrouwen van de VU School of Governance.Vanuit haar eigen onderneming geeft Frédérique workshops, lezingen en masterclasses voor de praktijk en is zij beschikbaar voor adviesopdrachten.Per 1 oktober 2019 is Frédérique ook gastprofessor aan de Universiteit Antwerpen bij het Antwerp Research Excellence Consortium Trust in Multi-Level Governance (GOVTRUST) en vandaar werkt ze mee aan het H2020 project Trust in Governance and Regulation in Europe (TiGRE; 2020-2023). Als vertrouwensexpert weet Frederique de vertaling van theorie naar praktijk te maken.Meer informatie over Frédérique Six is te vinden op: https://frederiquesix.nl/