Cricoteka na ucho

W jaki sposób digitalizuje się obiekty muzealne? Jak powstają modele 3D? O fotogrametrii i swoim projekcie opowiada Mateusz Świderski, artysta zajmujący się sztuką cyfrową. W ramach swojej pracy badawczej gościnnie archiwizuje wystawę Tadeusz Kantor. Widma.

Co kryje się w skarbcu Cricoteki? Zajrzymy do kasy pancernej i poznamy najbardziej nietypowe eksponaty z kolekcji Archiwum. Naszą przewodniczką będzie Małgorzata Paluch-Cybulska, która kieruje Muzeum Tadeusza Kantora.

Trzeci odcinek to okazja do spotkania z artystkami, które współpracują z Cricoteką, tworząc pomniejszone adaptacje obiektów z muzealnej kolekcji. Makiety dotykowe prac Kantora powstają na potrzeby osób z niepełnosprawnościami wzroku. Barbara Iwańska i Julka Basista zrobiły ich już blisko trzydzieści. Opowiedzą o wyzwaniach stojących za takim zadaniem.

W drugim odcinku rozmawiamy z Bogdanem Renczyńskim – aktorem teatru Cricot 2 i pracownikiem Archiwum. Opowie nam o pomysłach Kantora na udostępnianie multimediów w czasach, kiedy komputery nie były jeszcze w powszechnym użytku. Ponad 200 fotografii wywołanych w dużych formatach zostało naklejone na czarne deseczki i umocowane w specjalnych przegródkach, po to aby można było je wielokrotnie oglądać.

W pierwszym odcinku odwiedzamy Archiwum Tadeusza Kantora. Naszym przewodnikiem jest Tomek Pietrucha. Przyjrzymy się szafkom zaprojektowanym specjalnie z myślą o archiwizowaniu recenzji ze spektakli teatru Cricot 2.

The co-curator, Michał Kobiałka, explains the idea behind the new permanent exhibition at Cricoteka. “Tadeusz Kantor. Spectres”, opened in 2020, presents the remnants of the Cricot 2 Theatre: objects, props and costumes, most of them shown together for the first time.

Autorskie spojrzenie Andrzeja Wełmińskiego, aktora Tadeusza Kantora, na wystawę Widma prezentowaną w Cricotece. To opowieść o wrażeniach, wzbogacona o osobiste wspomnienia związane z pracą z Kantorem i indywidulane doświadczenia własnych działań artystycznych.

Autorskie spojrzenie Bogdana Renczyńskiego, aktora Tadeusza Kantora, na wystawę Widma prezentowaną w Cricotece. To opowieść o wrażeniach, wzbogacona o osobiste wspomnienia związane z pracą z Kantorem i indywidulane doświadczenia własnych działań artystycznych.

Autorskie spojrzenie Jacka Marii Stokłosy, aktora Tadeusza Kantora, na wystawę Widma prezentowaną w Cricotece. To opowieść o wrażeniach, wzbogacona o osobiste wspomnienia związane z pracą z Kantorem i indywidulane doświadczenia własnych działań artystycznych.

Autorskie spojrzenie Romana Siwulaka, aktora Tadeusza Kantora, na wystawę Widma prezentowaną w Cricotece. To opowieść o wrażeniach, wzbogacona o osobiste wspomnienia związane z pracą z Kantorem i indywidulane doświadczenia własnych działań artystycznych.

O wystawie Tadeusz Kantor. Widma prezentowanej w Cricotece opowiada jej współkuratorka, Małgorzata Paluch Cybulska. Autorka mówi o trudnej przeszłości wprowadzonej przez Tadeusza Kantora do spektakli Teatru Cricot 2 i o koncepcjach na których bazuje ta ekspozycja.

Audiodeskrypcja wystawy Tadeusz Kantor. Widma, która jest obecnie pokazywana w Cricotece. Opis przygotowany dla osób z niepełnosprawnością wzroku pokrótce przedstawia przestrzeń wystawy i charakter prezentowanych dzieł. 

Opowieść jest wprowadzeniem do wystawy Tadeusz Kantor. Widma. Przybliża podstawowe informacje o Tadeuszu Kantorze i jego twórczości.

 „Ja się nie będę bez przerwy złościł!” – kryzys na próbach a etyka pracy Moniki Kwaśniewskiej to ostatnie z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Monika Kwaśniewska przygląda się fragmentom prób do spektaklu Dziś są moje urodziny pod kątem relacji między reżyserem a zespołem. Interesują ją momenty impasu, zniechęcenia, frustracji, furii, w czasie których Kantor krzyczał, obwiniał zespół o brak energii, umiejętności i woli do pracy, rzucał inwektywami, wątpił w możliwość oprowadzenia przedstawienia do premiery. Zastanawia się, jak te sytuacje mogły wpływać na dynamikę władzy w grupie oraz na proces pracy. Projekt w ramach którego odbyło się seminarium w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią.

Sobowtóry tekstów – urodziny między dokumentem a improwizacją Pawła Stangreta to dziewiąte, przedostatnie seminarium w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Projekt ma angażować sztukę i naukę, które razem są w stanie nie tylko opowiedzieć o zamkniętym już procesie twórczym, ale także uruchomić kolejny. Podczas seminarium Paweł Stangret zajmuje się tekstami, z których składa się partytura Dziś są moje urodziny, jak i tymi wykorzystanymi w spektaklu. Przedstawienie eksploatuje po wielokroć motyw sobowtórów. Co ważne, postaci „podszywające się” nie tylko pochodzą z Kantorowskiej rzeczywistości – wspomnień, pamięci – ale również z jego dzieł, metod twórczych, autocytatów (malarskich, teatralnych i tekstowych). Pojawiają się tutaj także postaci historyczne, a co najważniejsze historyczne teksty, które już wtedy miały (czy mogły mieć) status dokumentów. Jednocześnie w partyturze spektaklu istotna jest typowa dla Kantora metoda tworzenia scenariusza w czasie prób. Ten skomplikowany kolaż dokumentów i improwizacji wydaje się jednym z kluczy do konstrukcji tego spektaklu.

Dramaturgia dźwięku w spektaklu Dziś są moje urodziny Anny Róży Burzyńskiej to ósme z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. W książce Semiotik des Theaters (1994) Erika Fischer-Lichte pisze: „W teatralnym kodzie awangardy muzyka osiągnęła relatywnie dominującą pozycję. Generacji, która usiłowała stworzyć nowy, całkowicie antyiluzjonistyczny teatr, wydawało się to możliwe tylko >>z ducha muzyki<<”. Niewątpliwie „z ducha muzyki” jest też teatr Tadeusza Kantora. Wraz z ewolucją formuły spektakli teatru Cricot 2 zmieniała się także funkcja elementów muzycznych (czy, szerzej, dźwiękowych) w ich strukturze. Ostatni spektakl Kantora, Dziś są moje urodziny, w szczególny sposób tematyzuje relację pomiędzy głosem a pamięcią, wydarzeniem a powtórzeniem, ciągłością a rozpadem. Jego dramaturgia – nielinearna, otwarta, par excellence postdramatyczna – w wyjątkowy sposób wykorzystuje możliwości teatralnego dźwięku. W trakcie seminarium wyświetlony został film: https://www.youtube.com/watch?v=iSkJFs7myn0

Artyści obecni! Zespół jako żywe archiwum Dziś są moje urodziny Katarzyny Fazan to siódme z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Podczas seminarium Katarzyna Fazan podejmuje temat premiery i wystawiania ostatniego spektaklu Tadeusza Kantora nie tylko jako żywego archiwum przechowującego jego sztukę, ale przygląda się mu także pod kątem obecności artystów związanych z procesami powstawania spektaklu. Ich uczestnicząca gotowość do podejmowania dialogu z Katorem na wszystkich etapach tworzenia spektaklu, a także żywa pamięć  kodująca próby, umożliwiły pokazy już po śmierci reżysera. Z różnych względów premiera (tzw. ostatnia próba) oraz późniejsze wystawienia były obarczone dużą dozą ryzyka.     Projekt Dziś są moje urodziny - poszukiwania ma angażować sztukę i naukę, które razem są w stanie nie tylko powiedzieć o zamkniętym już procesie twórczym, ale także uruchomić kolejny.

Tadeusz Kantor. Autoportrety. Sztuka sytuacji granicznych autorstwa Małgorzaty Paluch-Cybulskiej to szóste z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Projekt ma angażować sztukę i naukę, które razem są w stanie nie tylko opowiedzieć o zamkniętym już procesie twórczym, ale także uruchomić kolejny. Podczas seminarium Małgorzata Paluch-Cybulska podejmuje temat późnego malarstwa Tadeusza Kantora które stapia się z teatrem i życiem artysty jak amalgamat W powstałych po 1986 roku ostatnich cyklach i seriach malarskich Kantora, intymność i prywatność artysty są zasadniczym budulcem tych dzieł. To, co obserwujemy na płótnach malarza i deskach scenicznych ostatnich dwóch produkcji Teatru Cricot 2 jest ryzykiem podjętym publicznie przez artystę, a związanym z obnażeniem siebie samego, swojej kondycji, lęków, skrajnych stanów psychologicznych, samotności, wreszcie przeczucia własnej śmierci, zmierzającego do fenomenu ostatniego, nieukończonego spektaklu Dziś są moje urodziny, który stanowi swoistą ceremonię umierania.

Dziś są moje urodziny – proces twórczy i uczestnictwo artysty we własnym dziele Marka Pieniążka to piąte z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Projekt ma angażować sztukę i naukę, które razem są w stanie nie tylko opowiedzieć o zamkniętym już procesie twórczym, ale także uruchomić kolejny. Niniejsze seminarium poświęcone jest specyfice procesu twórczego Tadeusza Kantora. Omówione zostały etapy powstawania spektaklu Dziś są moje urodziny. Wskazane tendencje artysty do przekształcania widzenia siebie w dzieło epifaniczne prowadzą do wykrycia dwutorowego przebiegu procesu twórczego Kantora: epifanicznego (w rysunkach siebie / własnych doświadczeń) oraz dyskursywno-narracyjnego (w wypowiedziach i esejach artysty).

„Ale po co ja to opowiadam?” – teatr i postpamięć poprowadzone przez Martę Bryś to czwarte z cyklu dziesięciu seminariów w ramach projektu Dziś są moje urodziny – poszukiwania. Projekt ten w całości został zaplanowany z myślą o ostatnim teatralnym dziele Tadeusza Kantora – Dziś są moje urodziny. Spektakl posiada różnorodne, nierzadko sprzeczne sensy; wpisane są w niego napięcia, fatum, graniczność, piękno, klęska. Cykl seminariów, prowadzonych przez badaczy, badaczki i osoby związane z Teatrem Cricot 2, ogniskuje się wokół wątków istotnych dla dzieła – od prezentacji stanu badań nad przedstawieniem, po krytyczne perspektywy związane z pamięcią i post-pamięcią o spektaklu, metodą pracy Tadeusza Kantora czy wieloaspektową dramaturgią. Marta Bryś stawia wiele pytań: Czy można pamiętać coś, czego się nie przeżyło? Czy można utożsamić się z opowieścią o nieswojej przeszłości? Czy można przeżywać czyjeś wspomnienia jak własne? Czym różni się pamięć od postpamięci? Czy teatr może tworzyć wspomnienia? Czy przeszłość można „ocalić od zapomnienia”? Jak odpowiedzieć na pytanie Sterna, z którym z powrotem schował się do teatralnej skrzyni?