Szkoła Bardzo Wieczorowa Radia Katowice

"Kiedy sztuka ocala" to tytuł wykładu dr Jacka Kurka w Szkole Bardzo Wieczorowej. Sztuka zawsze łączy się z pięknem, a piękno z dobrem - i wokół tych trzech słów będzie toczyła się dzisiejsza rozmowa, którą przygotował Marek Mierzwiak. Ale też padną takie pytania - co wówczas, gdy nie stać ludzi na to, aby pójść do teatru, kina, odwiedzić jakieś muzeum? Ponieważ zwyczajnie brakuje pieniędzy na normalne życie? Obiad dla córki czy pójcie do teatru? To nie są pytania banalne, to są pytania  wręcz egzystencjalne.

Od lat przybliża kosmos szerokiej publiczności – od dzieci z uniwersytetów dziecięcych, przez uczestników plenerowych obserwacji, aż po słuchaczy konferencji naukowych i firmowych wydarzeń. Kocha astronomię od czasu, gdy nauczycielka z fizyki pożyczyła mu książkę o gwiazdach. Damian Jabłeka zwycięzca konkursu POP Science w kategorii "Myśl globalnie, działaj lokalnie - województwo śląskie" opowie dziś o miłości do gwiazd, ale także miłości w gwiazdach.

Przemysł II  Urodził się się 14 października 1257 roku w Poznaniu, a został zamordowany 8 lutego 1296 w Rogoźnie. Był władcą z dynastii Piastów, księciem poznańskim, wielkopolskim, krakowskim, wreszcie królem Polski w latach 1295–1296. Dziś o nim nie pamiętamy i nie uczymy o jego panowaniu dzieci na lekcjach historii. A on w czasie swego życia zapisał się złotymi zgłoskami, jeśli chodzi o scalanie Polski i poszerzenie jej granic. Nie wszystkim się to podobało i kilka miesięcy po koronacji został zamordowany. Jego życie i rządy ku chwale Polski przypomina w audycji Marka Mierzwiaka - Urszula Pawlik.

Hannah Arendt, bohaterka wykładu dr Sylwii Góry, była niemiecką i amerykańską teoretyczką polityki, filozofką i publicystką. Zajmowała się m.in. naturą siły i zła oraz polityki, demokracji bezpośredniej, autorytetu i totalitaryzmu. Najlepiej zapamiętana za kontrowersyjną tezę na temat banalności zła, którą wysunęła po procesie Adolfa Eichmanna w Jerozolimie. Właśnie sformułowanie o banalności zła w naszym życiu jest znane i interpretowane na różne sposoby. Hannah Arendt uważana jest za jedną z najbardziej wpływowych filozofów XX wieku. W 1998 Walter Laqueur powiedział: Żaden dwudziestowieczny filozof ani myśliciel polityczny nie odbija się teraz tak dużym echem. Dziedzictwo Arendt jest czasem opisywane jako kult. O Hannie Arend wykłada dr Sylwia Góra, która poświeciła tej pisarce i filozofce dużo wykładów. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.

Z początkiem roku zaczęła obowiązywać, pierwsza po 90 latach, reforma ortografii. Czy ułatwi nam życie? Czy stare słowniki ortograficzne pójdą do kosza? Dwie językoznawczynie z Uniwersytetu Śląskiego są współautorkami "Małego słownika ortograficznego. Nowe reguły pisowni 2026". Zapraszamy na Szkołę Bardzo Wieczorową.

Bertha Morisot to bohaterka wykładu Eweliny Sobczyk-Podleszańskiej. Była malarką francuską i czołową przedstawicielką impresjonizmu. Wielokrotnie nie zgadzała się na nierówne traktowanie względem mężczyzn, czyli była również feministką. Pochodziła z zamożnej rodziny mieszczańskiej, która od najmłodszych lat kształciła i ją, i jej 2 siostry. Ich nauczycielami byli wybitni malarze. Bertha bardzo przyjaźniła się z Eduardem Manetem. Kiedy wyszła za mąż za jego brata Eugene'a Maneta mówiono, że to może nie z miłości, a dlatego, żeby być bliżej swojego mistrza Edouarda. Czy tak faktycznie było? O tym i o jej twórczości w wykładzie, który przygotował Marek Mierzwiak.

Roboty są coraz częstszym zjawiskiem i od czasów Gwiezdnych Wojen Lucasa potrafią nas nieźle rozbawić i przestraszyć. Ale czy mamy się czego bać? Autonomiczne roboty bojowe to m.in. drony wyposażone w broń, które są w stanie bez interwencji człowieka znajdować i samodzielnie atakować różne cele. Jak się okazuje tymi celami mogą być obiekty i przedmioty, ale też ludzie. Roboty potrafią zaatakować człowieka, być jego partnerem a nawet …okazywać zazdrość. To ostatnie, to na szczęście tylko w filmach SF, ale cała reszta jest prawdą, o której opowie nasz wykładowca w Szkole Bardzo Wieczorowej, ekspert do spraw bezpieczeństwa i autor podcastu "Na celowniku" Artur Dubiel.

Antysemityzm to postawa niechęci, a nawet wrogości wobec Żydów i osób pochodzenia żydowskiego. Zrodził się on jeszcze przed narodzeniem Chrystusa – jak mówi dzisiejszy wykładowca w Szkole Bardzo Wieczorowej, historyk dr Jacek Kurek. Jednak dzisiejszy wykład nie będzie dotyczył wyłącznie antysemityzmu na świecie i w Polsce. Poruszony zostanie również tzw. pogrom kielecki, czyli zamordowanie w 1946 roku w Kielcach kilkudziesięciu Żydów, których fałszywie oskarżono o zabójstwo polskiego dziecka. Zarzuty te okazały się nieprawdziwe, mimo to tłum – podburzany m.in. przez funkcjonariuszy milicji – dokonał straszliwego samosądu. O źródła antysemityzmu oraz o to, jak wpływał on na życie w Polsce i na świecie na przestrzeni lat, dzisiejszego wykładowcę pytać będzie Marek Mierzwiak.

Rzewnie brzmi tytuł znanej piosenki „Gdzie są kwiaty z tamtych lat?”. Odpowiedź jest prosta – zatarł je czas. Kruchość życia i nieunikniona przemijalność ludzkiego istnienia – taki nastrój towarzyszyć dziś będzie rozmowom podczas kolejnego wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej. Najbardziej bolesnym doświadczeniem tego zjawiska jest zapominanie o wartościowych ludziach, którzy tworzyli naszą historię, cieszyli się uznaniem, szacunkiem i podziwem… a dziś nikt już o nich nie pamięta. Jedno z takich zupełnie zapomnianych nazwisk przypomni Beata Tomanek wraz ze swoim gościem.

Pisał opowiadania, powieści i sztuki teatralne. Nazywany był "Polskim Poe" bo wszak w jego twórczości mnóstwo było rzeczy dziwnych i niesamowitych.  Był przedstawicielem nurtu  grozy w polskiej literaturze międzywojennej. Mówiono też o nim, że był klasykiem noweli fantastycznej. Teraz niektórzy porównują jego pisanie do twórczości Stefana Kinga i kto wie, czy nie mają trochę racji.O twórczości i życiu Stefana Grabińskiego wykłada w Szkole Bardzo Wieczorowej profesorka Joanna Warońska Gęsiarz. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.

Rozpoczęliśmy nowy rok – kolejny, już 2026. A 2026 to liczba, w dodatku parzysta i złożona, co oznacza, że ma więcej niż dwa dzielniki. W ogóle jest to liczba ciekawa, bo po dodaniu kwadratów jej cyfr, a następnie powtarzaniu tego procesu z kolejnymi wynikami, ostatecznie otrzymujemy 1. To podobno oznacza, że jest szczęśliwa. Już się państwo domyślają, że za chwilę mówić będziemy o matematyce – a konkretnie Beata Tomanek i jej goście, którzy przygotowują się do wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej.Warto wiedzieć, że w tym roku świętowanie Liczby Pi na Uniwersytecie Śląskim obchodzi swoje 20-lecie. Z tej okazji, wspólnie z Radiem Katowice, planowane są specjalne wydarzenia. Słuchacze oczywiście będą mogli wziąć w nich udział – 14 marca.

Bohaterką wykładu prof. Anny Adamus Matuszyńskiej będzie bardzo ciekawa  malarka, autorka cyklu Zabawy dziecięce, rysunków do prozy Brunona Schulza, ale przede wszystkich licznych martwych natur- Ewa Kierska.Zapomniana na długi czas, a dziś odkrywana na nowo, głównie dlatego, że napisała o niej wspaniałą książkę Sylwia Góra "Ewa Kierska. Malarka melancholii", Ewa Kierska znowu pojawiła się w naszej kulturalnej świadomości.  Dyskutuje się i o jej twórczości i o jej życiu, które było momentami wprost tragiczne. O tym wszystkim mówi dzisiejsza wykładowczyni przypominając zdanie, profesora Jacka  Waltosia, że Ewa Kierska zawsze żyła zgodnie z zasadami. Audycje przygotował Marek Mierzwiak

Maria Szymanowska to bohaterka wykładu Eweliny Sobczyk-Podleszańskiej. Była kompozytorką i pianistką. Jako jedna z pierwszych, a może i pierwsza, koncertowała z powodzeniem w najbardziej prestiżowych salach ówczesnej Europy. Wyszła za mąż za Józefa Szymanowskiego, z którym miała troje dzieci. Jednak związek po kilku latach rozpadł się z powodu różnicy charakterów. Maria była matką Celiny, która miała zostać żoną Adama Mickiewicza, a który przed poznaniem Celiny flirtował z Marią Szymanowską. Skomponowała ponad sto utworów, które też z powodzeniem prezentowała w czasie swoich koncertów. Rozmowę o Marii Szymanowskiej przygotował Marek Mierzwiak.

Czy możemy być pewni, że sztuczne sieci neuronowe kiedykolwiek przestają się uczyć? Czy to normalne, że wydaje nam się iż komputery i sztuczna inteligencja zyskały... osobowość? Jak to się dzieje, że wielu użytkowników ChataGPT gdzieś podświadomie zakłada, że wyświetlane na ekranie słowa są w pewnym sensie przemyśleniami, czy nawet emocjami, które przekazuje nam maszyna? Naukowo o sztucznej inteligencji, LOGOSIE i wielu innych wynalazkach opowie wykładowca-profesor Krzysztof Michalik z Uniwersytetu WSB Merito. Na spotkanie w Szkole Bardzo Wieczorowej zaprasza Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Coraz częściej słyszymy w różnych sytuacjach o patriotyzmie. Ktoś jest patriotą, albo odmawia mu się patriotyzmu. "Polska dla Polaków" to hasło ciągle powtarzane. Ale co tak naprawdę znaczy patriotyzm dziś i dlaczego hasło "Polska dla Polaków" nie jest hasłem dobrym. O tym właśnie wykładać będzie dr Jacek Kurek, który jest historykiem i do historii tego słowa będzie nawiązywać, jak również będzie dawać przykłady patriotyzmu dziś, nie koniecznie przez ludzi, którzy Polkami nie  są z dziada pradziada. Rozmowę z nim prowadzi Marek Mierzwiak.

W świątecznym zabieganiu dobrze jest znaleźć chwilę na zatrzymanie się i nabranie dystansu do wszystkich obowiązków i zadań, które stawiamy sobie w tym czasie. Idealną propozycją jest wykład w Szkole Bardzo Wieczorowej. Dzisiaj zaprasza Beata Tomanek i prof. Jan Malicki – historyk literatury. Ciekawe o czym też będą konwersować?

Bohaterką wykładu profesorki Anny Adamus-Matuszyńskiej jest malarka, fotografka, historyczka sztuki, pisarka i poetka, autorka licznych książek pisanych w języku polskim i angielskim oraz pionierka instalacji tekstylnej. Wszystkie te dziedziny sztuki zostaną przypomniane, jak również życie Ewy Kuryluk, które miało ogromny wpływ na jej twórczość. Doceniana na całym świecie, a u nas trochę traktowana "po macoszemu", Ewa Kuryluk miała około 60 wystaw indywidualnych, a jej książka "Feluni" w 2020 nominowana była do Nagrody Literackiej Nike.

Temat dzisiejszego wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej narzuciło życie, bo dzisiaj Barbórka, imieniny Barbary - ulubionej świętej na Górnym Śląsku, patronki górników. Taki dzień zachęca do rozmów o Barbarze. Zwłaszcza, że opowieść o niej  balansuje pomiędzy legendą, kultem i przekazem historycznym. Jest inspiracją dla artystów, wyzwala wyobraźnię, ale może być też drogą do uogólnień i filozofii. Wszystkie te wątki znajdą się w rozmowie Beaty Tomanek i jej gościa.

Dr Jacek Kurek - historyk w Szkole Bardzo Wieczorowej wykładać będzie o narodzinach faszyzmu. Tej chorej ideologii, której wyznawcy podpalili świat i wymordowali miliony ludzi, chcą zdobyć ten  świat dla siebie i postawić na swoim. Skąd wziął się faszyzm i dlaczego stał się tak uwodzicielski dla niektórych? Dlaczego miliony ludzi nie oponowało gdy on się rodził, a wiadomo już było, że zagraża ludzkości? O tym rozmawiają Jacek Kurek i Marek Mierzwiak

Co można zrobić kiedy do wroga nie trafiają argumenty, negocjacje z przeciwnikiem nic nie dają, strategie zawodzą, a osiągnięcie celu jest na wagę złota? Historia ludzkości jest pełna odpowiedzi. Tradycja rozwiązań ostatecznych jest długa  i świadczy o dużej pomysłowości. Jednym słowem dzisiaj w wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej Beata Tomanek i jej gość nawiążą do niechlubnej strony radykalnych rozwiązań w historii.