Szkoła Bardzo Wieczorowa Radia Katowice

Maria Szymanowska to bohaterka wykładu Eweliny Sobczyk-Podleszańskiej. Była kompozytorką i pianistką. Jako jedna z pierwszych, a może i pierwsza, koncertowała z powodzeniem w najbardziej prestiżowych salach ówczesnej Europy. Wyszła za mąż za Józefa Szymanowskiego, z którym miała troje dzieci. Jednak związek po kilku latach rozpadł się z powodu różnicy charakterów. Maria była matką Celiny, która miała zostać żoną Adama Mickiewicza, a który przed poznaniem Celiny flirtował z Marią Szymanowską. Skomponowała ponad sto utworów, które też z powodzeniem prezentowała w czasie swoich koncertów. Rozmowę o Marii Szymanowskiej przygotował Marek Mierzwiak.

Czy możemy być pewni, że sztuczne sieci neuronowe kiedykolwiek przestają się uczyć? Czy to normalne, że wydaje nam się iż komputery i sztuczna inteligencja zyskały... osobowość? Jak to się dzieje, że wielu użytkowników ChataGPT gdzieś podświadomie zakłada, że wyświetlane na ekranie słowa są w pewnym sensie przemyśleniami, czy nawet emocjami, które przekazuje nam maszyna? Naukowo o sztucznej inteligencji, LOGOSIE i wielu innych wynalazkach opowie wykładowca-profesor Krzysztof Michalik z Uniwersytetu WSB Merito. Na spotkanie w Szkole Bardzo Wieczorowej zaprasza Katarzyna Głuch-Juszkiewicz.

Coraz częściej słyszymy w różnych sytuacjach o patriotyzmie. Ktoś jest patriotą, albo odmawia mu się patriotyzmu. "Polska dla Polaków" to hasło ciągle powtarzane. Ale co tak naprawdę znaczy patriotyzm dziś i dlaczego hasło "Polska dla Polaków" nie jest hasłem dobrym. O tym właśnie wykładać będzie dr Jacek Kurek, który jest historykiem i do historii tego słowa będzie nawiązywać, jak również będzie dawać przykłady patriotyzmu dziś, nie koniecznie przez ludzi, którzy Polkami nie  są z dziada pradziada. Rozmowę z nim prowadzi Marek Mierzwiak.

W świątecznym zabieganiu dobrze jest znaleźć chwilę na zatrzymanie się i nabranie dystansu do wszystkich obowiązków i zadań, które stawiamy sobie w tym czasie. Idealną propozycją jest wykład w Szkole Bardzo Wieczorowej. Dzisiaj zaprasza Beata Tomanek i prof. Jan Malicki – historyk literatury. Ciekawe o czym też będą konwersować?

Bohaterką wykładu profesorki Anny Adamus-Matuszyńskiej jest malarka, fotografka, historyczka sztuki, pisarka i poetka, autorka licznych książek pisanych w języku polskim i angielskim oraz pionierka instalacji tekstylnej. Wszystkie te dziedziny sztuki zostaną przypomniane, jak również życie Ewy Kuryluk, które miało ogromny wpływ na jej twórczość. Doceniana na całym świecie, a u nas trochę traktowana "po macoszemu", Ewa Kuryluk miała około 60 wystaw indywidualnych, a jej książka "Feluni" w 2020 nominowana była do Nagrody Literackiej Nike.

Temat dzisiejszego wykładu w Szkole Bardzo Wieczorowej narzuciło życie, bo dzisiaj Barbórka, imieniny Barbary - ulubionej świętej na Górnym Śląsku, patronki górników. Taki dzień zachęca do rozmów o Barbarze. Zwłaszcza, że opowieść o niej  balansuje pomiędzy legendą, kultem i przekazem historycznym. Jest inspiracją dla artystów, wyzwala wyobraźnię, ale może być też drogą do uogólnień i filozofii. Wszystkie te wątki znajdą się w rozmowie Beaty Tomanek i jej gościa.

Dr Jacek Kurek - historyk w Szkole Bardzo Wieczorowej wykładać będzie o narodzinach faszyzmu. Tej chorej ideologii, której wyznawcy podpalili świat i wymordowali miliony ludzi, chcą zdobyć ten  świat dla siebie i postawić na swoim. Skąd wziął się faszyzm i dlaczego stał się tak uwodzicielski dla niektórych? Dlaczego miliony ludzi nie oponowało gdy on się rodził, a wiadomo już było, że zagraża ludzkości? O tym rozmawiają Jacek Kurek i Marek Mierzwiak

Co można zrobić kiedy do wroga nie trafiają argumenty, negocjacje z przeciwnikiem nic nie dają, strategie zawodzą, a osiągnięcie celu jest na wagę złota? Historia ludzkości jest pełna odpowiedzi. Tradycja rozwiązań ostatecznych jest długa  i świadczy o dużej pomysłowości. Jednym słowem dzisiaj w wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej Beata Tomanek i jej gość nawiążą do niechlubnej strony radykalnych rozwiązań w historii.

Stefan Banach wielkim matematykiem był. Gdyby przyznawano Nagrodę Nobla za osiągnięcia w matematyce, tych nagród mógłby zapewne otrzymać kilka. Niestety, takiej kategorii nie ma, co wcale nie znaczy, że Stefan Banach wraz z całą matematyczną szkołą lwowską, nie był doceniany. I Amerykanie, i Rosjanie chcieli, aby on dla nich i u nich pracował, ale on konsekwentnie mówił NIE. Moje miejsce jest w Polsce, a konkretnie we Lwowie. Nie miał łatwego życia właściwie od początku. I o tym życiu, jak i jego dokonaniach naukowych, wykłada w Szkole Bardzo Wieczorowej Maria Trzeciak. Rozmowę przygotował Marek Mierzwiak.

O tym jak wierzyć nauce opowiada filozof prof. Bogdan Dembiński, wykładowca Uniwersytetu Śląskiego. Przez ponad 1000 lat ludzkość wierzyła w fundamentalną teorię, która okazała się błędna. Czy poznanie świata kieruje nas własnie przez błędne założenia? Czy świat z naszej perspektywy jest prawdą? Gdzie jeszcze nauka nie znalazła rozwiązania, a gdzie już tak? Czy matematyka opisuje nam świat prawdą obiektywną? I czym ona jest?  O tym Łukasz Szwej i nasz gość.

Natalia LL, a właściwie  Natalia Lach-Lachowicz przez jednych nazywana była wspaniała artystką, którą zna cały świat, konceptualistką, a przez innych odsadzano ją od czci i wiary, nazywając skandalistką, pornografką, tworzącą coś tam, co ze sztuką nigdy nie miało nic wspólnego.27 kwietnia 2019 roku z ekspozycji w Galerii Sztuki XX i XXI wieku w Muzeum Narodowym w Warszawie usunięto instalację wideo z cyklu Sztuka konsumpcyjna autorstwa Natalii LL. Jak poinformował dyrektor Muzeum Jerzy Miziołek usunięcia instalacji domagało się Ministerstwo Kultury.No i wówczas cała Polska usłyszała o Natalii LL i ludzie kultury stanęli za nią murem. Właśnie o tej artystce wykładać będzie w Szkole Bardzo Wieczorowej profesorka Anna Adamus Matuszyńska.Rozmawia z nią Marek Mierzwiak

W Szkole bardzo Wieczorowej opowiemy o książce, do której inspiracją stały się audycje radiowe o języku polskim , które powstawały na przestrzeni lat, w rożnych stacjach radiowych. m.in w Radiu Katowice. Autorką książki "Krótko mówiąc, szkice o polszczyźnie" jest językoznawczyni, dr Katarzyna Wyrwas z Uniwersytetu Śląskiego. Na rozmowę zaprasza Iwona Kwaśny

Bohaterką dzisiejszego wykładu Marii Trzeciak będzie Dorota de Talleyrand-Périgord. Nie tylko księżniczka kurlandzka, nie tylko księżna de Talleyrand, ale również księżna żagańska, polityczka, filantropka i mecenaska kultury. Życie miała nadzwyczaj ciekawe czując sie przez cały czas obywatelką świata. Kiedy osiadła w Żaganiu doprowadziła te dobra, jak i zamek, który był tam do rozkwitu. Ale najważniejsze, opiekowała się swoimi poddanymi, dbając o zdrowie i naukę. Gościła wybitnych polityków i ludzi kultury. Bywali u niej m.in. król Fryderyk Wilhelm IV czy Ferenc Liszt. Korespondowała m.in. z Chopinem i Aleksandrem Fredrą. O tej pięknej i mądrej kobiecie rozmawiają Maria Trzeciak i Marek Mierzwiak.

Wykład Natalii Kruszyny, kustoszki z Muzeum Historii Katowic, poświęcony jest twórczości i życiu Stefana Suberlaka – znakomitego grafika, rysownika i malarza. Artysta tworzył również dekoracje ścienne: mozaiki oraz sgraffita, które do dziś zachwycają precyzją i kolorystyką. W dorobku Suberlaka znajduje się setki prac – eksponowanych na 36 wystawach indywidualnych w Polsce i za granicą. Muzeum Historii Katowic posiada kolekcję ponad 180 obiektów jego autorstwa: obrazów, rysunków, projektów malarstwa monumentalnego, grafik, matryc i szkicownika z niemal setką kompozycji. Dzięki temu możliwe było przygotowanie wystawy retrospektywnej poświęconej temu wyjątkowemu artyście. Już wkrótce ukaże się także książka autorstwa Natalii Kruszyny o życiu i twórczości Stefana Suberlaka.W wykładzie nie zabraknie również wątków biograficznych – czasem dramatycznych, ale niezwykle inspirujących.

Czy niesporczaki przeżyją w kosmosie? Co to znaczy, że wysychają? Okazuje się, że zwierzęta te potrafią także wytrzymać ekstremalne gorąco, zimno i promieniowanie. Dzięki wymienionym cechom niesporczaki mają największą spośród wszystkich organizmów szansę na przeżycie w przestrzeni kosmicznej. O misji naukowej z udziałem drożdży i niesporczaków, która wraz ze Sławoszem Uznańskim Wiśniewskim zawitała w kosmos opowie dzisiejsza wykładowczyni profesor Izabela Poprawa z Wydziału nauk przyrodniczych UŚ.

Coraz częściej w przestrzeni publicznej słyszymy głosy polityków, ale nie tylko, o tym kto jest prawdziwym Polakiem. Jakie powinien mieć cechy i czym ta jego polskość powinna się charakteryzować. Marek Mierzwiak w dzisiejszym wykładzie w Szkole Bardzo Wieczorowej rozmawia właśnie na ten temat z dr Jackiem Kurkiem - historykiem, przyglądając się naszej polskości w różnych aspektach. Bo Polak to nie tylko ktoś z wierszyka Władysława Bełzy, ale to człowiek, ludzie tutaj żyjący.

Czy znamy ludowe pieśni po śląsku? Czy Karolinka i Starzik są napisane faktycznie w języku śląskim? I czy język śląski jest dobry do śpiewania? Rozmowa na ten temat odbyła się podczas OFF Festiwalu w Katowicach, na którym Radio Katowice miało swoje medialne miasteczko. Dziś w Szkole Bardzo Wieczorowej zapraszamy do tej rozmowy, którą przeprowadziła wtedy Iwona Kwaśny. Gośćmi byli: językoznawczyni prof. Jolanta Tambor z Uniwersytetu Śląskiego  i śląski bluesman Marek Makaron Motyka. Oboje wspominali, że język śląski był przez lata na cenzurowanym.

Musi istnieć, jednak nie potrafimy jej zbadać. Naukowcy szacują, że jest jej w kosmosie 5 razy więcej niż zwykłej materii. Ciemna materia to wciąż zagadka, o której Łukasz Szwej rozmawia z doktorem Jackiem Czakańskim, fizykiem jądrowym Planetarium Śląskiego i wykładowcą Uniwersytetu Śląskiego.

Jan Brzechwa pierwotnie nazywał się Lesman. Taki pseudonim wymyślił mu kuzyn Bolesław Leśmian i odtąd wszędzie występuje nasz bohater jako Jan Brzechwa, poeta i adwokat, autor bajek i wierszy dla dzieci, satyrycznych tekstów dla dorosłych, a także tłumacz literatury rosyjskiej. Całe pokolenia wychowywały się na jego wierszach i opowiastkach, ale też potrafił być znakomitym adwokatem. O życiu i twórczości Jana Brzechwy opowiada Maria Trzeciak, która również przypomina jego kochliwą młodość i uganianie się za kobietami, praktycznie przez całe życie. Poeta piszący dla dzieci, a tu taki szaławiła bardzo czuły na wdzięki kobiece. Audycje przygotował Marek Mierzwiak.