Drogowskazy

Dla coraz większej liczby ludzi na świecie sztuczna inteligencja (AI) staje się nieodłącznym towarzyszem, któremu powierzane są coraz bardziej intymne sprawy, coraz częściej zaczyna zastępować partnerki i partnerów z krwi i kości. Coraz więcej osób zakochuje się w chatbotach, nawiązuje z nim bliskie relacje, wchodząc w specyficzny rodzaj bliskości? Większość użytkowników sięga w tym celu po modele ogólnego przeznaczenia, takie jak ChatGPT i Gemini, ale na rynku dostępna jest już niezliczona ilość wyspecjalizowanych aplikacji AI, sprzedawanych nie tylko jako wirtualni terapeuci, mentorzy, przyjaciele, ale i kochankowie. Niektóre z nich mają dziesiątki milionów aktywnych użytkowników. Jakie już są i jakie będą tego skutki społeczne w przyszłości? Jakie zagrożenia wiążą się z wchodzeniem w głęboką zażyłość ze sztuczną inteligencją? Czy „terapia”, z pomocą chatbota, jest bezpieczna? Gościem Michała Poklękowskiego, w tej edycji Drogowskazów, jest Alicja Stankiewicz, certyfikowana psychoterapeutka poznawczo-behawioralna oraz psychoterapeutka terapii schematów, członkini Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej, autorka książek.

Filary zdrowia? Zbilansowana dieta, ruch i… sen. Eksperci różnych dziedzin coraz częściej podkreślają rolę tego ostatniego dla naszego organizmu. Tymczasem nawet połowa Polaków deklaruje trudności ze snem a ponad 10% mierzy się z bezsennością. A jaki sen to dobry sen? Okazuje się, że to wcale nie czas decyduje o jego jakości, nie istnieje też idealna pora, kiedy najlepiej położyć się spać. Kluczem jest wsłuchanie się w rytm swojego organizmu oraz jego potrzeby, a także odpowiednia organizacja. Choć w przypadku bezsenności konieczne jest wdrożenie kierunkowego leczenia, to czasowe zaburzenia snu, można próbować niwelować wprowadzeniem prostych rozwiązań, takich jak organizacja sypialni czy odpowiednie wyciszenie. O czym mogą świadczyć trudności z zasypianiem, jaki sen niesie ze sobą najwięcej korzyści i jak dzięki kilku prostym krokom zacząć cieszyć się nim cieszyć, opowiedział w Drogowskazach Michał Skalski, psychiatra specjalizujący się w medycynie snu, pionier nowoczesnego i nieuzależniającego leczenia zaburzeń snu. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

Według szacunków, nawet kilkanaście milionów ludzi na świecie zmaga się z kompulsywnym objadaniem się. Stresująca praca, życiowe traumy, samotność - to najczęstsze powody, które skłaniają do odreagowania niepohamowanym jedzeniem. Potem przychodzi wstyd, poczucie winy i obietnica że więcej się to nie powtórzy. Tymczasem aby pokonać kompulsywne objadanie się, należy zajrzeć w głąb siebie, przeanalizować historię swojego życia oraz utrwalone wzorce. Konieczna może być pomoc specjalistów: psychologa, psychodietetyka czy psychiatry. Dlaczego kompulsywne objadanie się a także inne zaburzenia odżywiania są coraz częściej diagnozowane? Jak można sobie pomóc i zadbać o zdrowie? W Drogowskazach opowiedziała o tym Marcelina Paprocka.

Zdrowienie po toksycznym związku to długotrwały proces odbudowy poczucia własnej wartości, wymagający zerwania kontaktu z partnerką/partnerem, przeżycia żałoby i często fachowego wsparcia terapeutycznego. Kluczowe w tym czasie jest dbanie o siebie, stawianie granic, unikanie obwiniania się oraz ponowne odkrywanie własnych potrzeb i pasji, by odzyskać stabilizację emocjonalną i niezależność. Jak skutecznie uporać się z skutkami toksycznego związku, który ranił Nas przez lata? Jak uchronić siebie przed wejściem w podobną relację, w przyszłości? W jaki sposób pozbyć się lęku przed nowym związkiem, po traumatycznych przeżyciach z toksycznej relacji?Gościem Michała Poklękowskiego, w tej edycji Drogowskazów, jest Magdalena Adamowicz - certyfikowany coach i trener mentalny, założycielka “Projektowanie szczęścia”, które jest źródłem sprawdzonych informacji o toksycznych związkach i przemocy psychicznej w relacjach.

Większość z nas korzysta z uroków Bałtyku latem, mając nadzieję na słońce i ciepłą wodę. Ale są ludzie, którzy najbardziej kochają morze zimą – co więcej, nie z perspektywy plaży a wiatru i fal. Zuch Załoga, to grupa miłośników żeglarstwa, której nie straszne są niskie temperatury, silny wiatr czy opady deszczu i śniegu. Jak mówi założyciel grupy, kapitan Piotr Skrzyniarz, zimowy Bałtyk pozwala czuć i robić „więcej”. Choć zdarzają mu się samotne rejsy, najbardziej w żeglarstwie ceni spotkania z ludźmi, którzy zgłaszają się do jego załogi. Ale, jako że nie samym morzem żyje człowiek, żeglarze coraz częściej pojawiają się na stołecznym odcinku Wisły, która nazywana jest przez wilków morskich kapryśną rzeką. Co daje „życie pod żaglami” i co sprawia, że nie są tylko zamiłowaniem, a „porywem serca”? O tym w Drogowskazach opowiedział kapitan Piotr Skrzyniarz, żeglarz trudnych warunków i miłośnik zimowego Bałtyku. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

Zły lider to osoba, która nie słucha zespołu, nie ufa pracownikom, działa chaotycznie i autorytarnie, nie docenia, krytykuje, unika odpowiedzialności i nie potrafi budować zaufania poprzez niejasne komunikaty, mikro-zarządzanie i brak jasnych zasad, co prowadzi do braku zaangażowania, frustracji i niskiej efektywności grupy. Podobno pracownicy nie odchodzą z firm, odchodzą od swoich szefów. To powiedzenie ma wiele wspólnego z prawdą. Nawet najbardziej renomowana marka, najnowocześniejsze biuro czy pełen cudów pakiet benefitów nie zatrzymają pracownika, jeśli na czele zespołu stoi lider, który nie powinien nim być. Jak być dobrym liderem? Jakie błędy liderzy popełniają najczęściej? Czy każdy kto ma na to ochotę, może zostać przywódcą (liderem)? Gościem Michała Poklękowskiego, w tej edycji Drogowskazów, jest Agnieszka Olszewska - mentorka liderów z LeadAsU, promującej dojrzałe i świadome przywództwo, autorka podkastu Lider(ka) na Dywaniku. Ekspertka ma za sobą 23 lata w biznesie – w HR i w sprzedaży, w Polsce, Lichtensteinie i dwukrotnie w Niemczech, na stanowiskach lokalnych, regionalnych i globalnych. 13 lat na stanowiskach liderskich. Dziś czy innych jak być dobrą liderką, dobrym liderem.

Ponad 200 tys. Uczennic i uczniów z Ukrainy uczy się w polskich szkołach - spora część z nich przyjechała do Polski uciekając przed wojną rozpoczętą przez Rosję w ich kraju. Oprócz wyzwań z którymi mierzą się nastolatkowie na całym świecie, muszą radzić sobie ze słabą znajomością języka, adaptacją do nowej kultury i okoliczności oraz wojenną traumą, nawet jeśli nie doświadczyli jej osobiście. Co więcej, dane m.in CBOS pokazują, że nastroje Polaków wobec Ukraińców, od momentu wybuchu wojny, ulegają stopniowemu pogorszeniu. Wsparciem dla młodych ludzi z obu krajów, jest kampania “Mam tak samo!”, która akcentuje podobieństwa między ludźmi: w języku, codziennych, małych zwyczajach i nawykach. O sile relacji oraz szansach, jakie daje różnorodność i możliwość wymiany kulturowej, opowiedziała w Drogowskazach Anita Szymborska, dyrektorka Ukraińskiej Akcji KIK w Warszawie. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

Niektórzy doskonale czują się w biegu, w ciągłe gonitwie w miejscu pracy. Dopiero wtedy czują, że żyją, mają energię na więcej, a walka i wielozadaniowość sprawiają im przyjemność. Trzeba jednak pamiętać, że nie wszyscy nadążają. Zabrania się im niejako pracowania we własnym, nie zawsze szybkim tempem. Są coraz bardziej przemęczeni, wypaleni, pracują coraz gorzej, nie są kreatywni, a o motywacji mogą zapomnieć. To właśnie dla takich osób idealny jest system slow work, czyli powolniejszej pracy, wykonywania zadań we własnym tempie, porzucenia multitaskingu i wsłuchania się w siebie. Czy slow work jest mniej wydajny? Jakie są jego wady i zalety? Gościem Michała Poklękowski, w tej edycji Drogowskazów jest, Iwona Krasoń-Forkasiewicz, autorka książki „Slow work. Jak pracować mniej i mądrzej”, psycholożka, certyfikowany coach, facylitatorka Job Craftingu, a także doświadczona liderka w obszarze HR. Jest twórczynią przestrzeni slow work, czyli miejsca i idei łączących warsztaty, coaching i narzędzia, które pomagają odkryć, co w pracy jest naprawdę ważne.

Ponad 150 tys. Aktów! Polski system prawny jest nie tylko ogromny, ale także przepastny i... poplątany. Większość z nas z przerażeniem myśli o konieczności wertowania przepisów, a jednak musimy to robić częściej niż się spodziewamy: sprawdzamy liczbę dni przysługującego nam urlopu czy kwestie związane z działalnością gospodarczą. Niestety, łatwo się pogubić, bo przepisy są ze sobą powiązane i rozproszone. Rozwiązaniem problemu, jest cyfryzacja prawa, czyli model wprowadzany już w Stanach Zjednoczonych. Dzięki ustrukturyzowanym danym państwo może zaoferować narzędzia, które wyjaśnią skomplikowany stan prawny w sposób prosty i bezpośredni. Czy i kiedy rozpocznie się rewolucja? Z czym wiąże się jej przeprowadzenie – o tym mówiła w Drogowskazach dr Katarzyna Wojtkiewicz, prawniczka, specjalizująca się w cyfryzacji prawa. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

Anoreksja i bulimia przypisywane są zwykle młodym kobietom. Tymczasem według statystyk, mężczyźni stanowią nawet 20 procent wszystkich, zarejestrowanych przypadków zaburzeń odżywiania. Możemy niestety podejrzewać, że dane te są niepełne, bo panowie rzadziej trafiają po pomoc, przez co anoreksja u nich jest rozpoznawana znacznie później niż u kobiet. Dlaczego o anoreksji mężczyzn mówi się niewiele? Z jakiego powodu tylu mężczyzn nie akceptuje swojego wyglądu? Gościem Michała Poklękowskiego, w tej edycji Drogowskazów, jest Tomasz Głażewski, lekarz diabetolog, miłośnik biegania, jazdy rowerem, aktywności fizycznej, mąż, ojciec, pasjonat fotografii, a także mężczyzna, który zmagał się z anoreksją. Pan Tomasz, jak sam powtarza, wiele stracił w wyniku anoreksji, zachował jednak to co najważniejsze - życie.

Styczeń to dla wielu osób czas noworocznych postanowień i wprowadzania zmian- nie zawsze jednak wystarcza nam wytrwałości dłużej niż do lutego. Zwłaszcza jeśli chodzi o ruch i aktywność fizyczną. Zamiast myśleć o nich jak o przykrej konieczności i karze za świąteczne smakołyki, lepiej poszukać takiej formy ruchu, która będzie sprawiać nam przyjemność. Pytanie brzmi, jak ją odnaleźć i czy naprawdę da się to zrobić tylko na początku roku? O miłości do aktywności fizycznej, w Drogowskazach opowiadała Kasia Kucz, instruktorka fitness w sieci Zdrofit oraz studentka AWF. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

Ojcowie po rozwodzie, bardzo często "walczą" o swoje dzieci na wielu frontach – emocjonalnym, wychowawczym, prawnym (o równe prawa rodzicielskie i opiekę), ale też na poziomie codziennej, aktywnej obecności i budowania relacji, gdzie kluczowe jest dobro dziecka. Nie brak ojców, którzy z własnej woli porzucają swoje dzieci i nie chcą się nimi zajmować. Jednak są też tysiące mężczyzn, które robią wszystko, by po rozstaniu z matkami ich dzieci – nie tracić możliwości opieki nad synami czy córkami. Ta „walka” o kontakty – toczona w cieniu alienacji rodzicielskiej – często przybiera dramatyczny obrót. Gościem Michała Poklękowskiego w tej edycji Drogowskazów, jest Marta Kawalec, dziennikarka i autorka książki „Nosorożec. O ojcach walczących o relacje z dziećmi”.

Nie ma precyzyjnych danych o tym, ile Polek i Polaków rocznie przestaje pić alkohol, ale statystyki wskazują na rosnący trend abstynencji i ograniczenia picia, gdzie niemal 22 procent dorosłych, deklaruje całkowitą abstynencję, a duża część stara się ograniczać konsumpcję alkoholu, co świadczy o pozytywnej zmianie norm społecznych i popularności trendu NoLo (No/Low alcohol). Droga ku trzeźwości bywa wyboista i długa, jednak miliony niepijących alkoholików na całym świecie, są najlepszym przykładem na to, że z tym śmiertelnie groźnym nałogiem można wygrać. Całkowite odstawienie alkoholu ratuje nie tylko osobę nadmiernie go spożywającą, ale też jej otocznie, a zwłaszcza rodzinę. Jak wytrwać w trzeźwości i „odzyskać życie”? Gościem Michała Poklękowskiego jest Jarosław „Stachu” Stachera, tatuażysta, kaskader, aktor-amator (wystąpił m.in. w Furiozie), zreanimowany sportowiec, tata i niepijący alkoholik.

Są ozdobą i elementem naszej tożsamości: ale co ważne, włosy mogą nam też wiele powiedzieć o ogólnej kondycji organizmu. Zdecydowana większość Polek i Polaków ma jednak z nimi problemy. Oprócz schorzeń, może to być efekt niewłaściwej pielęgnacji, stresu, złej diety czy niedoboru snu. Aby uniknąć łykania przypadkowych suplementów oraz wydawania fortuny na produkty do pielęgnacji włosów, warto skonsultować się z trychologiem, specjalistą który podpowie jaką kurację rozpocząć lub skieruje do odpowiedniego lekarza. Jak przebiega wizyta u trychologa, kiedy warto się na nią zdecydować, a także jak mogą nam szkodzić internetowe trendy, rady koleżanek oraz „babcine” metody, opowiadała w Drogowskazach Agnieszka Trepka, licencjonowana specjalistka trycholożka, członkini Polskiego Stowarzyszenia Trychologicznego. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

Rubaszne żarty czy komentowanie wyglądu – to wciąż zmora, z którą musi mierzyć się wiele kobiet. Aż dla 1 na 3 mężczyzn, seksistowskie dowcipy nie są przemocą seksualną. Tymczasem realnie naruszają granice, wywołują dyskomfort i zmieszanie. Fundacja SEXED.pl przypomina o tym w swojej najnowszej kampanii „Księcia z bajki się zachciało?”, która staje się okazją by przypominać ze żart i powoływanie się na poczucie humoru, nie usprawiedliwiają przemocy. Temat szczególnie aktualny staje się w okresie świąteczno-noworocznym, który obfituje w spotkania z bliskimi i znajomymi. Jak połączyć dbałość o swoje granice z troską o swój dobrostan? Czy każdy i każda z nas jest w stanie unieść zgłoszenie sytuacji przemocowej? O tym, a także pomocy udzielanej na Antyprzemocowej Linii Fundacji SEXED.pl opowiadała w Drogowskazach Miri Palak, seksuolożka, koordynatorka zespołu pomocowego fundacji SEXED.pl Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

Część naukowców uważa, że żyjemy w czasach schyłkowego antropocenu. Oznacza to, że ludzkość sama prowadzi siebie ku zagładzie. Schyłek antropocenu, to nieformalna epoka w dziejach świata, która oznacza, że człowiek stopniowo przestaje być dominującym gatunkiem na planecie, osiągając szczyt samounicestwienia siebie i miejsca w którym żyje. Dokąd zmierzamy jako gatunek? Co po Nas pozostanie, kiedy naszej cywilizacji już nie będzie na Ziemi? Jaki przekaz wysyłamy o ludzkości w przestrzeń kosmiczną? Czy ktokolwiek (obce cywilizacje), będzie w stanie go kiedyś odebrać? Jak może wyglądać post-apokaliptyczny świat? A może życie na błękitnej planecie zostanie zniszczone w wyniku uderzenia asteroidy? Jakie mamy realne szanse na neutralizację takich „międzygwiezdnych pocisków”? Czy kolonizowanie Marsa albo Księżyca ma jakikolwiek sens? Czy możemy być dumni z polskiego wkładu w eksplorację kosmosu? A może stać Nas na znacznie więcej w tym kontekście? Gościem Michała Poklękowskiego będzie dr inż. Tomasz Barciński z Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk, prezes zarządu Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej.

Rodzice, w obecnych czasach, rozmawiają z dziećmi zbyt mało i zbyt powierzchownie, często poświęcając na ważne tematy zaledwie kilka minut dziennie (często nie więcej niż 5!), co wynika z braku czasu, zainteresowania światem dziecka lub umiejętności prowadzenia głębokiego dialogu, wartościowej rozmowy. Niestety, w dłuższej perspektywie, może to prowadzić do poważnych problemów emocjonalnych i rozwojowych u dzieci, które czują się nierozumiane i w jakiś sposób „porzucone”. Eksperci podpowiadają, że kluczem do poprawy tej sytuacji jest uważne słuchanie, okazywanie zainteresowania, odkładanie telefonów i budowanie poczucia bezpieczeństwa poprzez spokojną i nieoceniającą komunikację. Goście Michała Poklękowskiego w tej edycji Drogowskazów jest Tomasz Prosiński, szef Fundacji Mentalnie Równi, która rozwija program Mów Do Mnie (#TokTuMi) i wspiera zdrowie psychiczne młodych ludzi.

Pożyczki bez umów, kredyt na ukochaną czy chwilówki zaciągane w tajemnicy, które spłacać trzeba wspólnie. Okazuje się, że poważne decyzje finansowe podejmujemy w imię uczuć, a nie racjonalnych argumentów. Sytuacja dotyczy zarówno małżeństw jak i związków nieformalnych – w obu przypadkach kluczowe jest dobre rozpoznanie swojej sytuacji, praw i obowiązków, a także szczera rozmowa. Z tą, jak mówią badania, mamy problem. Pieniądze są dla nas tematu tabu, a brak informacji na temat finansów, może mieć bardzo poważne konsekwencje. Do jakich sytuacji doprowadza brak komunikacji? Dlaczego nie chcemy rozmawiać o pieniądzach z najbliższymi nam osobami? W jaki sposób można próbować wybrnąć z trudnej sytuacji i czy pary są w stanie przetrwać kryzys związany z finansami – o tym mówiła w Drogowskazach mecenas Karolina Pilawska, adwokat specjalizująca się w sprawach majątkowych i finansowych. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

Otaczają nas przedmioty, informacje, tworzymy niekończące się listy obowiązków i zadań do wykonania. Może warto powiedzieć: wystarczy? Kiedy spróbujemy, okaże się że wcale nie jest to łatwe, bo do nadmiaru przyzwyczaja nas kultura, wychowanie oraz nawyki. Tymczasem badania nie pozostawiają złudzeń, bałagan wynikający z zagracenia podwyższa nam poziom kortyzolu, a zmęczenie wynikające z nadmiaru obowiązków jednoznacznie odbija się na naszym samopoczuciu i zdrowiu. Jak odgruzować swoje życie i zmierzyć się z nadmiarem? W Drogowskazach opowie o tym Emily Rand-Przykażą, autora książki „Wystarczalizm. Jak uporządkować mieszkanie, głowę i ducha”, która prowadzi w mediach społecznościowych konta „Uwalniam od nadmiaru”. Do wysłuchania rozmowy zaprasza Aleksandra Galant.

Psychoterapia jest dla każdego, kto chce pracować nad sobą, lepiej zrozumieć siebie, poprawić jakość życia lub zmaga się z trudnościami w relacjach, pracy czy samopoczuciu, choć jej skuteczność zależy od zaangażowania i gotowości pacjenta do zmiany. Jednak nie wszyscy, którzy chwilowo gorzej poczują się psychicznie, od razu muszą zapisywać się na sesje terapeutyczne. W jakich okolicznościach psychoterapia nie jest wskazana, kiedy jest niepotrzebna? Czym jest przeterapeutyzowanie i jakie są tego konsekwencje? Czy wszystko i zawsze musimy w sobie naprawiać? Dlaczego dążenie do doskonałości to szkodliwa i obciążająca utopia? Czym kierować się przy wyborze optymalnego dla Nas psychoterapeuty? Jakich granic w gabinecie terapeutycznym przekroczyć nie wolno? Jakie zagrożenia wiążą się z szukaniem pomocy terapeutycznej oferowanej przez sztuczną inteligencję (np. chat GPT)? Gościem Michała Poklękowskiego w tej edycji Drogowskazów jest Urszula Struzikowska-Marynicz, psycholog i socjolog z Krakowa, autorka nowej na rynku wydawniczym książki pt. „Nie wszystko musisz naprawiać. O akceptacji siebie i mitach wokół psychoterapii”.