Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Mieszkańcy Mętnej na Podlasiu żyją w rytmie rzadko kursujących autobusów, które utrudniają codzienność mieszkańców. Wyprawa do lekarza, jak u pani Marii Kurpety, oznacza cały dzień poza domem. Jeden poranny kurs do Siemiatycz i powrót po 16 zmuszają starszych do proszenia o pomoc. Brakuje sklepu, a obwoźny bywa droższy. Wójt nie widzi problemu, choć autobusy znikają w święta i ferie. Nadzieją jest zapowiedź trzykrotnego zwiększenia kursów. To krok ku normalności.

Kolumbia od lat żyje w stanie zawieszenia, w którym, jak mówią bohaterki reportażu: "pokoju nie ma, nie ma też wojny". Cartagena de Indias, choć zachwyca pastelowymi fasadami i kolonialnym urokiem, skrywa codzienny strach i przemoc, które nie zniknęły mimo porozumienia pokojowego z 2016 roku. Konflikt jedynie zmienił formę, a mieszkańcy wciąż nie potrafią zdefiniować spokoju, nawet przy wysiłkach prezydenta Gustavo Petro. Ich opowieści odsłaniają kraj pełen sprzeczności, w którym trudno ocenić, czy Gabriel García Márquez odnalazłby dziś nadzieję.

Reportaż z 2006 roku o życiu i twórczości Jerzego Giedroycia, redaktora paryskiej "Kultury", znanego, historycznego już, emigracyjnego pisma. W reportażu wykorzystano nagrania archiwalne rozmów Anny Lisieckiej z Czesławem Miłoszem i Zofią Hertzową oraz reportaż z Maison-Laffitte nagrany w setną rocznicę urodzin redaktora.

Strażacy każdego dnia przygotowują się do walki z pożarami, powodziami czy trzęsieniami ziemi. Gotowi są nieść pomoc także poza granicami kraju. Tworzą elitarne grupy specjalistów od poszukiwania ludzi pod gruzami. Strażacy z USAR Poland w 2023 roku w Turcji uratowali 12 osób. O kulisach akcji i wymagającego szkolenia opowiadają doświadczeni dowódcy i młodzi adepci, a reportaż wzbogacają nagrania z miejsca katastrofy.

Społeczny sierota, rodzinne domy dziecka – co naprawdę kryje się za tymi pojęciami? Jak podarować dziecku spokojne, bezpieczne i pełne czułości dzieciństwo? Reportaż Ewy Michałowskiej odsłania niezwykłą historię małżeństwa, które, mimo braku własnych dzieci, otworzyło serca i dom dla jedenastu osieroconych maluchów. Tak powstał Rodzinny Dom Dziecka, miejsce, w którym codzienność wypełnia ciepło, troska i wzajemna wdzięczność. Dzieci, które tu trafiły, często były w bardzo złym stanie, zarówno fizycznym, jak i psychicznym. Gdy znalazły się wśród ludzi gotowych obdarzyć je miłością, zaczęły rozkwitać. Dziś te same dzieci, które kiedyś potrzebowały ratunku, odpłacają swoim przybranym rodzicom tym, co najcenniejsze - jeszcze większą miłością. Ich historia pokazuje, że czasem wystarczy otwarte serce, by odmienić czyjeś życie na zawsze.

Teresa Warchalska z Katowic jest wierną słuchaczką Dwójki i jak sama o sobie mówi maniaczką koncertów muzyki klasycznej. Podczas 33. finału WOŚP wylicytowała możliwość dyrygowania Orkiestrą Polskiego Radia w Warszawie. Pieniądze, które na to przeznaczyła, odkładała przez lata na trekking w Himalajach, ale bez wahania odłożyła plany o górskiej wędrówce. Sama od lat choruje, dlatego jest szczególnie wrażliwa na problemy i potrzeby innych chorych. Z początku myślała, że dyrygowanie ograniczy się tylko do stanięcia przed Orkiestrą podczas którejś z prób i do pomachania batutą. Szybko przekonała się, że to większe wyzwanie, a przed nią występ podczas biletowanego koncertu w Studiu im. Witolda Lutosławskiego. Przez parę miesięcy ćwiczyła wraz z maestro Michałem Klauzą i orkiestrą w Warszawie. Z otrzymaną w prezencie batutą, w specjalnie kupionych na tę okazję butach i sukni spełniła jedno ze swoich życiowych marzeń. Zadyrygowała Tańcami Góralskimi z "Halki" Stanisława Moniuszki.

To opowieść o czerpaniu radości z prozy życia, pięknej prostocie dnia codziennego, miłości do natury. Bohaterem reportażu jest Jędrzej Jakubowski, gospodarz Zagrody i Gościńca Banica, miłośnik kóz, kucharz i serowar. Kozie stadko z Banicy wraz ze swoim właścicielem i paletą najlepszych serów od lat sławi Gorlickie. Choćby przez parzeniok, który dostał prestiżową nagrodę Perły 2022 podczas XXI edycji konkursu Nasze Kulinarne Dziedzictwo Smaki Regionów. Poza przywiązaniem do kóz związana jest też inna miłość - do Beskidu Niskiego, jego przestrzeni, pięknej przyrody, bezkresu błękitnego nieba i szumu potoków. Banicę kiedyś prowadzili jego rodzice, po ich przejściu na emeryturę Jędrzej Jakubowski prowadzi obecnie Gościniec sam. I nie wyobraża sobie innego miejsca na ziemi.

To opowieść o marzeniach, które wymagają odwagi i o wyrzeczeniach, których nikt nie widzi. 14-letnia Emilia i 12-letni Franciszek Dubielowie ze Starego Sącza, aktualni Mistrzowie Świata i Polski w tańcu jazzowym, oraz ich dziewięcioletnia siostra Kaja, stawiająca już pierwsze międzynarodowe kroki, tańczą od zawsze. Franek ma na koncie pięć złotych medali, w tym tytuł Mistrza Świata w solo jazz. Emilia trzy razy z rzędu triumfowała w De Panne, sięgając po tytuł Mistrzyni Świata. Za ich sukcesami stoją lata wyrzeczeń, codzienne treningi, rezygnowanie z wolnych weekendów, odrabianie lekcji późnym wieczorem, ale i rodzinne wsparcie. To historia talentu, który rozkwita dzięki pasji, dyscyplinie i niezwykłej sile ducha.

Wyobraź sobie, że wysiadasz z warszawskiego metra i zamiast iść dalej, skręcasz w niepozorny korytarz. Nagle trafiasz do miejsca, które bardziej przypomina ukryty ogród niż bibliotekę. Falujące białe regały, zapach ziół, kojąca cisza. To przestrzeń, która przenosi w inny świat, świat stworzony przez kobiety, dla których książki są sensem codzienności. Pani Małgosia oddycha literaturą jak tlenem, pani Katarzyna spełnia dziecięce marzenie o życiu wśród regałów, a pani Grażyna wierzy, że książka zawsze odnajdzie drogę do jej rąk. "Pomiędzy światami" to opowieść o miejscu, które jest czymś więcej niż biblioteką. To azyl, w którym ludzie odnajdują spokój, inspirację i siebie nawzajem.

Reportaż o sile bezgranicznej miłości, która pozwala przejść przez niewyobrażalnie trudne momenty życia. To historia o tym, jak splotły się losy Anny Solskiej-Mackiewicz i himalaisty Tomka Mackiewicza. Ania przywołuje wspomnienia z ich pierwszego spotkania, które przypominało filmową scenę. Cała historia ich związku, od momentu jak się poznali,  to była także co roku próba Tomka Mackiewicza na Nandze. 25 stycznia 2018 roku Tomek wraz z Elizabeth Revol zdobył swój wymarzony ośmiotysięcznik zimą - Nangę Parbat (8126 m n.p.m.). Dzień przed atakiem szczytowym Ania otrzymała, jak się później okazało, ostatnią wiadomość. Jak przeżyć ogromną stratę? Jakim trudnościom Ania musiała stawić czoła po odejściu Tomka? I co jej pomogło odzyskać radość życia i jakie jest ono dziś?

Richard pochodzi z Wrocławia. Nie lubi cegieł, a to właśnie one właśnie one przez lata definiowały rytm miasta. W latach 1946–1955 z wrocławskich dworców dzień w dzień ruszały pociągi w stronę wielkich, powojennych budów. Zapotrzebowanie na materiały było tak ogromne, że Wrocław, zrujnowany, ale pełen potencjału, zamienił się w największą cegielnię kraju. Odzysk cegły nie ograniczał się tylko do stolicy Dolnego Śląska. Podobny los spotkał inne miasta Ziem Odzyskanych, gdzie każdy ocalały mur traktowano jak cenny surowiec. A potem, gdy kurz odbudowy zaczął opadać, nadszedł czas na rozliczenia. Pod koniec lat pięćdziesiątych wybuchła słynna Afera Ceglana, która ujawniła, że w tym wielkim cegielnianym biznesie nie wszystko było tak solidne jak same cegły.

Zimą, gdy mróz paraliżuje ulice, a większość z nas wraca do ciepłych domów, strażnicy miejscy ruszają tam, gdzie ktoś może nie przetrwać nocy. Zimowe patrole straży miejskiej wyglądają inaczej niż latem. Odwiedzają pustostany, altanki i klatki schodowe, sprawdzając, czy osoby w kryzysie bezdomności mają jedzenie, ciepło i szansę na schronienie. Rozwożą gorącą zupę, namawiają do noclegowni, przełamują nieufność. Każdy ich patrol to realna pomoc, a często ratunek. Zimą ich czujność staje się tarczą, która może ocalić życie.

Graffiti to coś więcej niż malowanie. To zamknięta forteca. Aby zostać legendą, puszki z farbą nie wystarczą. Potrzebny jest własny, rozpoznawalny styl, nerwy ze stali i determinacja, która nie uznaje kompromisów. Lower, twórca i współzałożyciel ekipy WZR, stał się ikoną podziemia. Jego dzieła znaczące trasę pociągu do Warszawy to jak malowany pamiętnik podboju i ślad po epoce, w której każde zdobyte miejsce było trofeum. To opowieść o budowaniu reputacji  i o buncie przeciwko zmianom, które kwestionowały stare zasady. Dziś, patrząc na te przemijające już ślady, sam Lower z zadumą wspomina już nie tylko adrenalinę nocnych akcji, ale także głos swojej mamy. I choć przez lata żył w niezgodzie z jej słowami, dziś przyznaje, że kryła się w nich głęboka, choć wtedy niezrozumiała, prawda.

Gwałtowne śnieżyce, zamiecie i przenikliwy mróz uderzyły najpierw na północy, od Suwałk po Gdańsk i Szczecin. Potem ruszyły w głąb kraju. Sylwester 1978 roku przyniósł nagłe, dramatyczne załamanie pogody. "Wysiadło centralne ogrzewanie. Nie było prądu" - wspominają rozmówczynie Jakuba Tarki, opisując codzienność zimy stulecia. Trudności piętrzyły się z dnia na dzień. W mieszkaniach było tak zimno, że ludzie dogrzewali je gazem z kuchenek, a zagotowanie wody na herbatę stawało się wyzwaniem. Jedna z kobiet opowiada, że po krótkiej nieobecności wróciła do domu, w którym temperatura spadła do dwóch, trzech stopni. Ta zima nie tylko sparaliżowała kraj, ale na długo zapisała się w pamięci tych, którzy musieli ją przetrwać.

Słuchowisko, podobnie jak książka, opiera się na wspomnieniach i historiach starszych mieszkańców regionu. Autorki zebrały opowieści o ich dzieciństwie, życiu codziennym, a także tragicznych wydarzeniach wojennych. To opowieść o tym, jak wyglądało życie w domach z "białą i czarną izbą", o czytaniu przy lampie naftowej czy o tradycyjnym darciu pierza. Całość ma buduje pomost między pokoleniami, by zachować pamięci o dawnej kulturze i tradycjach Podhala. Słuchowisko łączy autentyczne historie z bogatą warstwą dźwiękową, w tym muzyką i śpiewkami skomponowanymi przez Krzysztofa Trebunię-Tutkę, co potęguje wrażenie podróży w czasie i pozwala poczuć klimat dawnego Podhala.

Co naprawdę chcemy wiedzieć o przyszłości? Co przewidujemy sami, co obiecują horoskopy, a co słyszymy od wróżek, które z przepowiadania losu uczyniły swój zawód? Początek roku to moment, gdy półki uginają się od prognoz, a my, z ciekawości, niepokoju lub nadziei, szukamy w nich odpowiedzi. Dlaczego tak bardzo chcemy wiedzieć, co nas czeka? I jak wygląda codzienność osób, które zawodowo "czytają przyszłość"? Reportaż Katarzyny Błaszczyk zagląda za kulisy tego świata. Do gabinetów pachnących kadzidłem, do kalendarzy wypełnionych spotkaniami, do rozmów, w których miesza się lęk, ciekawość i potrzeba bycia wysłuchanym.

Zima stulecia 1978/79 sparaliżowała Polskę. Gigantyczne opady śniegu, siarczysty mróz, zatrzymany transport, awarie ogrzewania i puste sklepy. W chaosie codzienności wydarzyła się jedna z największych tragedii tamtych lat - wybuch warszawskiej Rotundy. Ten mroźny czas, pełen dramatów i społecznej mobilizacji, stał się też jednym z impulsów osłabiających system komunistyczny. Jednym z rozmówców Magdy Skawińskiej jest fotograf Jan Morek. Reportaż powstał w 2009 roku.

Poruszająca historia rzeźby Aliny Szapocznikow "Nadzieja matki". Przez dekady związana stojąca obok Teatru Komedia i będąca symbolem Żoliborza, latem 2025 roku została zniszczona i porzucona w krzakach. Mieszkańcy natychmiast ruszyli jej na ratunek, doprowadzając do przeniesienia dzieła do Muzeum Sztuki Nowoczesnej. Dziś ważą się jej dalsze losy. Czy powstanie kopia? Kto zdecyduje o przyszłości? I czy rzeźba wróci kiedyś do przestrzeni publicznej?

W pierwszych dniach życia Wojtek ważył zaledwie 1400 gramów. Urodził się za wcześnie, by poradzić sobie bez pomocy. Sprzęt zakupiony dzięki Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy stał się jego tarczą. To on podtrzymywał go przy życiu, kiedy jego organizm dopiero uczył się funkcjonować. Ale walka wcześniaka nie kończy się wraz z wypisem ze szpitala. Często to dopiero początek długiej drogi, o czym w reportażu opowiadają Małgorzata i Maciej, rodzice Wojtka. Reportaż powstał w 2013 roku.

Aleksandra Łąpkiewicz zaprasza na spotkanie z Yehudą Prokopowiczem. Młody pianista w 2024 rozpoczął studia na Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie w klasie fortepianu prowadzonej przez Krzysztofa Książka. W Konkursie Chopinowskim został laureatem nagrody specjalnej Polskiego Radia za najlepsze wykonanie mazurków oraz pozaregulaminowej nagrody im. prof. Zbigniewa Drzewieckiego.