Liefde kent geen dwang

In deze aflevering van Liefde Kent Geen Dwang gaat Suheyla Yalcin in gesprek met onderzoeker Dr. Annemarie Middelburg, Detective Inspector George Neal en Diny Flierman. Annemarie Middelburg deelt in deze aflevering de resultaten van haar WODC-studie ‘Over Grenzen’, die zij in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft uitgevoerd. Het is een rechtsvergelijkend onderzoek naar preventieve beschermingsbevelen bij huwelijksdwang, achterlating en vrouwelijke genitale verminking. Ze onderzocht onder andere casussen in het Verenigd Koninkrijk en sprak met George Neal, Detective Inspector en expert op het gebied van de Forced Marriage Protection Order. Dit is een beschermingsbevel dat een rechter kan afgeven. Zo’n beschermingsbevel bestaat in Nederland nog niet. Ook vaste tafeldame Diny Flierman, manager van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating, schuift weer aan. Meer informatie over de studie van Dr. Annemarie Middelburg? Kijk op: https://www.right-to-rise.com/over-grenzen Meer informatie over het Landelijk Knooppunt? Kijk op: https://www.huwelijksdwangenachterlating.nl/

Voor haar 10-jarig jubileum in 2025 maakte het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating (LKHA) de indringende tentoonstelling Niet Mijn Keuze. Hiermee wil zij het zwijgen rondom huwelijksdwang en achterlating doorbreken. Tien krachtige portretten van ervaringsdeskundigen en hulpverleners brengen de vaak verborgen en harde werkelijkheid aan het licht. Voor fotograaf Ernst Coppejans was het een uitdaging om vijf ervaringsdeskundigen te vinden die wilden meewerken. Het is een taboeonderwerp, veel mensen durven of kunnen hun verhaal niet delen. ‘Toch deden ze mee, uit hoop dat hun verhaal anderen kan helpen en misschien zelfs redden.’ De tentoonstelling laat ook de stemmen van hulpverleners horen. Diny hoopt dat hun ervaringen laten zien dat hulp mogelijk is, dat er hoop is, zelfs in uitzichtloze situaties. ‘Zodat hulpverleners zich aangesproken voelen door deze verhalen. En dat dit meer vertrouwen geeft in het werk dat zij doen en zo de drempel naar hulp lager wordt.' De tentoonstelling reist door heel het land. Houd de socials in de gaten om te zien waar de tentoonstelling nu is. Heb je zorgen dat iemand die je kent wordt achtergelaten of moet trouwen tegen de wil? Of overkomt het jou zelf? Neem voor anoniem advies contact op met het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating via 070-3454319 of kijk op huwelijksdwangenachterlating.nl. Acuut gevaar? Bel 112!

Deze aflevering van Liefde kent geen dwang gaan we in gesprek met Hinke van Abbema. Zij is theoloog, spreker, schrijver en projectmanager bij het LCC+. Het LCC+ is een organisatie die zich inzet voor de emancipatie en acceptatie van LHBTIQA+ personen binnen christelijke gemeenschappen. Dit doen zij door trainingen en seminars te geven bij kerken of christelijke (studenten)verenigingen. Binnen de LHBTIQA+ gemeenschap komt het voor dat personen geen vrije partnerkeuze hebben. Bijvoorbeeld omdat je ouders willen dat je trouwt met een hetero cisgender persoon, het liefst nog uit dezelfde kerk. De vaak subtiele druk om te voldoen aan traditionele culturele normen en verwachtingen komt van ouders, familie of breder vanuit de gemeenschap. Hinke realiseerde zich deze zomer dat dit inderdaad een vorm van huwelijksdwang is. Zij komt hier in haar werk vaak mee in aanraking en vertelt hier openhartig over. Hoe merk je deze subtiele vorm van dwang? Hoe ga je zo open en zonder oordeel het gesprek aan over dit onderwerp? En weet niet iedereen waaraan een partner moet voldoen? Natuurlijk ook te gast: onze vaste tafeldame Diny Flierman, manager van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating.

Deze aflevering van Liefde kent geen dwang gaan we in gesprek met Shari (22 jaar) en Jusra (25 jaar). Zij werken voor de organisatie Youth Changemakers, die verbonden is aan de Haagse organisatie Soneca. Youth Changemakers is een organisatie die zich inzet om het taboe op o.a. achterlating en vrouwelijke genitale verminking (vgv) te doorbreken en meer bewustwording te creëren. Dit doen zij doormiddel van voorlichtingsavonden, themasessies en een buddysysteem. Shari en Jusra merken dat het erg belangrijk is de doelgroep van binnenuit aan te spreken. De vrouwen hebben beide een Somalische achtergrond en merken dat zij daardoor op een andere manier tot de jongeren door kunnen dringen. Ze vertellen over de gesprekken die zij tijdens hun werk hebben gehad en dit soms tot hele interessante discussies kan leiden. Ook dat de problematiek soms niet zo zwart-wit is als je zou verwachten. ‘Achterlating gebeurt niet altijd vanuit een plek van haat richting je kind. Het kan voor de ouders het laatste redmiddel zijn omdat ze veel moeite hebben met opvoeden. Het is soms goed om dat ook te beseffen,’ vertelt Shari. Natuurlijk ook te gast: onze vaste tafeldame Diny Flierman, manager van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating.

In deze aflevering gaan we in gesprek met Zahra Naleie van de Federatie Somalische Associaties Nederland (FSAN) die mensen helpt uit Oost-Afrikaanse landen met hun verblijf in Nederland. Hiervoor maken ze gebruik van sleutelpersonen. Ihklas Abdelrahman sluit aan bij het gesprek, zij is zo’n sleutelpersoon. Sleutelpersonen vervullen een brugfunctie in het bespreekbaar maken van huwelijksdwang en achterlating, wat van onschatbare waarde is voor de gemeenschap en voor professionals. Wat komen sleutelpersonen tegen in de praktijk en hoe gaan ze daarmee om? Ook te gast: onze vaste tafeldame Diny Flierman, manager van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating.

In deze aflevering van Liefde kent geen dwang gaan we in gesprek met Feryat Özdemir. Feryat werkt als teamleider bij de crisisopvang van Perspektief. Perspektief is in Den Haag de opvang voor vrouwen en mannen die niet meer veilig thuis kunnen wonen. Het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating heeft er een ‘noodbed’ voor cliënten die onverwachts naar Nederland komen en nergens terecht kunnen “De slachtoffers hebben letterlijk een hele reis achter de rug. We zien dat ze heel dankbaar zijn dat ze op een veilig plek zijn”. Natuurlijk ook te gast: onze vaste tafeldame Diny Flierman, manager van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating.

Huwelijksmigranten die naar Nederland komen zijn gedurende vijf jaar afhankelijk van hun partner/echtgenoot voor hun verblijfsrecht. Wordt de relatie binnen vijf jaar verbroken, dan verliezen zij hun verblijfsrecht. Dat beperkt de mogelijkheid van huwelijksmigranten om zelf keuzes te maken in hoge mate. Het maakt vooral vrouwelijke huwelijksmigranten in die periode extra kwetsbaar voor huiselijk geweld, waaronder achterlating. We gaan in gesprek met Fatima Ballah en Betty de Hart over de relatie tussen partnerafhankelijk verblijf en achterlating. Fatima is werkzaam bij het Platform Zelfbeschikking en Verblijfsrecht, Betty is hoogleraar transnationale gezinnen en migratierecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Uiteraard is ook vaste tafeldame Diny Flierman weer aanwezig, om haar visie vanuit het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating te geven.

In deze aflevering horen we het indrukwekkende verhaal van Mina El Kadiri. Toen Mina 17 was, ontvluchtte ze haar ouderlijk huis om een gedwongen huwelijk te voorkomen. Na veel omzwervingen en tegenslagen wist Mina op eigen kracht een bestaan op te bouwen. Inmiddels is ze – 30 jaar later – een alleenstaande moeder en oprichter van Stichting Escamp voor Vrouwen. Vanuit die stichting staat zij dag en nacht klaar voor vrouwen en kinderen uit de buurt. Een openhartig gesprek over dwang, schuldgevoel en de herstelde relatie met haar ouders.

Veel ouders hebben vragen over de opvoeding van hun kinderen, maar ouders met een migratieachtergrond lopen ook tegen vraagstukken aan die specifiek te maken hebben met hun achtergrond. Waar lopen ouders tegenaan bij de opvoeding en hoe kunnen professionals beter hierop aansluiten? In deze aflevering is Marjolijn Distelbrink - senior onderzoeker bij het Verwey-Jonker Instituut/Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS) – te gast om te praten over opvoedproblemen als een van de motieven van achterlating.

In deze aflevering is Dina-Perla Portnaar te gast. Dina-Perla groeide op in een streng joods orthodox gezin in Amsterdam waar zij te maken kreeg met ernstig huiselijk geweld. Ook werd zij voorbereid op een gedwongen huwelijk binnen de gemeenschap. Dina-Perla vertelt over het probleem van het ‘zwijgen’ en ‘wegkijken’ toen ze hulp zocht en hoe zij werd voorbereid op een gedwongen huwelijk. Wat kunnen professionals hiervan leren, welke signalen zijn belangrijk? Links naar besproken content: Netflix Unorthodox One of Us TedTalk Dina-Perla Portnaar - To see the patterns is to see the solutions

Vrouwen en meisjes zijn veel vaker slachtoffer van geweld omdat er een ongelijke machtspositie bestaat tussen vrouwen en mannen. Ook in Nederland. In deze aflevering spreken we met Geneviève Lieuw, collegelid bij het College voor de Rechten van de Mens en Saskia Daru, beleidsadviseur bij het College over gendergerelateerd geweld. Hoe pakt de Nederlandse overheid dit geweld aan? En is onze aanpak wel gendersensitief?

In deze speciale aflevering van Liefde kent geen dwang spreken we met twee ervaringsdeskundigen: Nuray Kanik, zelfstandig adviseur, trainer en begeleider binnen het sociaal domein, en theatermaker Halime Yarba. Beiden werden op jonge leeftijd slachtoffer van (een poging tot) huwelijksdwang. Een gebeurtenis met een enorme impact op hun leven. Ze maakten hun werk van preventie en bewustwording en helpen professionals en jongeren om gedwongen huwelijken te voorkomen.

Wereldwijd wordt er elke drie seconden een jong meisje gedwongen om te trouwen. Waarom worden zij als kind uitgehuwelijkt? Hoe kunnen we dit voorkomen? En wat zijn de gevolgen van Covid-19 op deze problematiek? In deze aflevering spreken we erover met Joyce Brummelman, Advisor International Advocacy bij Plan International. Plan International werkt samen met lokale organisaties om ervoor te zorgen dat meisjes naar school kunnen, zich kunnen ontwikkelen, voor zichzelf op kunnen komen en hun eigen beslissingen kunnen nemen. 

Huwelijksdwang en achterlating zijn voor slachtoffers vaak traumatische gebeurtenissen. Wat betekent dat als ze terug in Nederland zijn? Wat maken zij emotioneel mee? En waar kunnen ze terecht voor traumabehandeling? In deze aflevering duiken we samen met Saskia de Veld, inhoudelijk coördinator bij het psychotraumacentrum van Sterk Huis in de (emotionele) belevingswereld van het slachtoffer. Nieuwsgierig naar wat een trauma precies is? Bekijk de animatie van Sterk Huis: https://youtu.be/ij4I6XUXYss.

Online shaming is voor veel jongeren met en zonder migratieachtergrond een groot probleem. Voor jongeren met een migratieachtergrond en kan is online shaming soms ook gekoppeld zijn aan vormen van eer-gerelateerd geweld offline. Soms kan shaming zelfs leiden tot huwelijksdwang of achterlating. In deze aflevering is Janine Janssen, hoofd onderzoek van het Landelijk Expertise Centrum Eer Gerelateerd Geweld (LEC EGG) van de Nationale Politie, lector Veiligheid in Afhankelijkheidsrelaties aan Avans Hogeschool, de Politieacademie en bijzonder hoogleraar Rechtsantropologie aan de Open Universiteit te gast. We duiken in de aanpak van online shaming door de politie. Zou een online straatverbod voor daders helpen om deze problematiek te bestrijden? En hoe kunnen professionals en ouders voorkomen dat jongeren slachtoffer worden?

Gedwongen huwelijken zijn binnen orthodox christelijke gemeenschappen misschien nog wel een groter taboe dan binnen migrantengemeenschappen. In deze aflevering duiken we in de mechanismen die er voor zorgen dat er in deze streng religieuze gemeenschappen weinige ruimte is voor vrije partnerkeuze. Te gast is senior adviseur huiselijk en seksueel geweld bij Movisie, Hilde Bakker. Zij vertelt welke vormen van dwang orthodox-protestantse jongeren ervaren als ze thuiskomen met iemand die niet van de juiste kerk is.

Vandaag gaat de landelijke publiekscampagne tegen huwelijksdwang, achterlating en meisjesbesnijdenis officieel van start. In deze speciale campagnepodcast spreken staatssecretaris van VWS Paul Blokhuis en Diny Flierman, manager van het Landelijk Knooppunt over de campagne en problematiek. Hoe zorgen we dat (potentiële) slachtoffers eerder aan de bel trekken en de juiste hulp krijgen, in Nederland én in het buitenland? En wat kunnen professionals en de omgeving van het slachtoffer het beste doen als ze zich zorgen maken?

Deze aflevering staat in het teken van politieke lobby en de wet tegengaan huwelijkse gevangenschap. Te gast zijn Shirin Musa, oprichter en de drijvende kracht achter Femmes For Freedom en Kathalijne Buitenweg, oud-Tweede Kamerlid van GroenLinks. Samen streden zij voor een wet die er in de toekomst voor moet zorgen dat het voor vrouwen makkelijker wordt om een religieus huwelijk te ontbinden. Hoe wisten ze politiek Den Haag te overtuigen van het belang van de wet?

De Alliantie Verandering van Binnenuit werkt al jaren aan gelijkheid, veiligheid en acceptatie van vrouwen en van LHBTI’s binnen migranten- en vluchtelingengemeenschappen. Maar een mentaliteitsverandering realiseren gaat niet vanzelf. In deze aflevering van ‘Liefde kent geen dwang’ spreken we met Habib El Kaddouri, intern coördinator binnen het programmateam van de Alliantie over hun aanpak en de samenwerking met het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating. Verder vertelt pedagoog Abdellah Mehraz hoe hij de opvoedproblemen die hij ervaarde in zijn jeugd, nu gebruikt om migrantenvaders te helpen om beter te communiceren met hun kind.

In de eerste aflevering van ‘Liefde kent geen dwang’ verkennen we samen met jurist, mensenactivist en schrijver Naema Tahir en vaste tafeldame Diny Flierman de grens tussen het gerangeerde en gedwongen huwelijk. Tahir promoveerde op de waarde van het gearrangeerde huwelijk en constateert dat we in het westen al snel oordelen over huwelijksvormen waarin niet het individu, maar de groepscultuur centraal staat. Haar visie op het ‘ideale’ huwelijk veranderde door de jaren heen.