Discover
An ka lamini lamɛn
An ka lamini lamɛn
Author: RFI Mandenkan
Subscribed: 0Played: 3Subscribe
Share
© France Médias Monde
Description
Aw ka jɛmukan kura RFI MANDENKAN kan, min bɛ lase aw ma Sory Ibrahim fɛ.
Kungo, yiriw, sogow, walima bajibaw ninnu bɛɛ de y’an ka lamini fɛnw ye.
An ka kan k'an janto u la bawu adamadenya jɔsen dɔw don.
Araba o araba, an bɛ masala baabu dow kan, min bɛ an k'an lamini lakandali ko fɔ.
Jɛmukan in y'an bɛɛ ta ye. A y'aw hakilinaw di an ka dɔgɔkun baabuw kan, an ka bɔlɔlɔ forababarokɛyɔrɔw la.
N'olu ye:
WhatsApp: +221 76 64 412 75
Facebook: RFI MANDENKAN
234 Episodes
Reverse
An ka bi lamini lamɛn jɛmukan baabu bɛ tali kɛ farafinna lafiyayɔrɔw de kan n'an ko "espaces verts publics".O yɔrɔ ninnu bɛ gɛlɛyaba de kɔnɔ k'a sababu kɛ o ladonnibaliya ye kasɔrɔ u nafa ka bon kɔsɛbɛ lamini latangali la. Ka fara o kan mɔgɔ caman de bɛ taga tile minɛ a yɔrɔw la. Mun de be se ka kɛ bi walasa ka foroba lafiyayɔrɔw lakana farafina? Baba WATTARA n'a ka mɔgɔ welelenw b'o jaabi anw ye.
An ka bi lamini lamɛ jɛmukan bɛ kuma an ka fiɲɛw tiɲɛni de ma.Fiɲɛ bɛ tiɲɛ cogodi? A kɔlɔlɔw ye mun de ye? Fɛɛrɛ jumɛn de be se ka sɔrɔ a la? Baba WATTARA n'a ka mɔgɔ weelelenw b'olu jabi di an ma lamini jɛmukan in kɔnɔ.
I n'a fɔ kalo o kalo araba laban, bi fana an bɛ kuma di muso fila ma minu cɛsirilen don lamini latangalil a manden jamaanaw kɔnɔ. An ka bi musow bɛ bɔ Mali ni Sénégal de la.Baba WATTARA ka jɛmukan labɛnnen don.
Bi, an bɛ na kuma aw ye pinɛ kɔrɔw kɔlɔlɔ de kan lamini ma, awɔ mɔbiliw ni motow pinɛ de ko don.San o san o pinɛ miliyɔn caman de bɛ yaala farafinna gun kan wa u kɔlɔlɔtan tɛ an ka sigida ni lamini ma. Fɛrɛ jumɛn de bɛ se ka sɔrɔ o kow la? Baba WATTARA n'a ka mɔgɔ weleelenw bɛna o de jaabi anw ye.
An ka bi lamini lamɛn jɛmukan bɛ kuma mɔgɔ foolenw de kan k'a sababu kɛ wagatiyɛlɛma kɔlɔlɔw ma. Farafina gun kan san o san mɔgɔ miliyɔn caman de b'u ka jamana bila walasa ka taga u yɛrɛ lakisi yɔrɔ wɛrɛw la, k'a sababu kɛ wagati tiɲɛnin ye. Yala o ko in be se ka ɲɛfɔ cogo di? Fɛɛrɛ jumɛn be se ka sɔrɔ a la? Baba WATTARA n'a ka mɔgɔ welelenw b'o jabi anw ye.
An ka bi jɛmukan bɛ kuma forobabaaraw kɔlɔlɔ de kan lamini ma. Yanni o baaraw ka dabɔ ɲɛbilabaara dɔ de k aɲi ka kɛ fɔlɔ marabagaw fɛ walasa k'a dɔn baara ninnu kɔlɔlɔ tigi tigi ye mun ye lamini ma.Yala o baara in bɛ kɛ a ɲɛma wa manden? Mɔgɔ tɔɲɔnnenw mɔnɛ be bɔ cogo di?Baba WATTARA n'a ka mɔgɔ welelenw b'olu de jabi aw ye jɛmukan in kɔnɔ.
Baba WATTARA ye weele bila lamini latanjɛkulu fila ka mɔgɔw ma a ka bi jɛmukan kɔnɔ. Fɔlɔ ye Mme Ouedraogo Ilboudo Fatimata ye ka bɔ Burkina Faso, "L’Association pour l’Éducation et l’Environnement" tɔnden don. Mɔgɔ filanan, o ye Madame Fanta KABA ye, "Réseau des Femmes pour l'Environnement et le développement durable" tɔnden don.
An ka bi jɛmukan tako filanan kɛnɛ kan min bɛ ka kuma bajibaw lakanali kan, bi an bɛ kuma aw ye fɛrɛw de kan minnu be se ka ta walasa ka bajiw tiɲɛnni ɲɛkɔrɔtigɛ.
An ka bi jɛmukan bɛ kuma an ka baw ni kɔ bolow de tiɲɛni kan.Yala olu kɔlɔlɔ be se ka kɛ mun de ye lamini ma? Baba WATTARA n'a ka mɔgɔ welelenw bɛn'o de jabi anw ye.
Baba WATTARA ye weele bila lamini latanjɛkulu fila ka mɔgɔw ma a ka bi jɛmukan kɔnɔ. Fɔlɔ ye Mme Ouedraogo Ilboudo Fatimata ye ka bɔ Burkina Faso, "L’Association pour l’Éducation et l’Environnement" tɔnden don. Mɔgɔ filanan, o ye Madame Fanta KABA ye, "Réseau des Femmes pour l'Environnement et le développement durable" tɔnden don.
Farafinna jamana caman kɔnɔ, sariyaw talen bɛ ka kungosogo sugu caman lakana. Nka o si tɛ k'u fagali bali maw fɛ. Bi lamini jɛmukan bɛ kuma o kungosogow lakana sariyaw de kan ani nafa minnu b'u la an ka diɲɛlatigɛ taabolo la
La Guinée marabagaw ye Simandou nɛgɛbɔbaaraw bila senka novanburualo tile 11. O baara tun makɔnɔnen don kabi san 30 ɲɔgɔn sisan. O nɛgɛbɔlibaaraw bɛna kɛ "Winning Consortium Simandou" fɛ (WCS) , Chine ka cɛgɛda ni "Simfer", "Rio Tinto" n'a jɛɲɔgɔn Chinalco. O nɛgɛ bina fara dugujukɔrɔnafolo tɔw kan ni ka nafolo miliyari caman lase jamana ma ani jamanadenw ma. Sɔrɔkɔ nafaw bɛɛ kɔ , kɔlɔlɔba de bɛ "projet Simandou" la lamini ko fanfɛ.O kɔlɔlɔw be se ka kɛ mun de ye? Baba WATTARA n'a ka mɔgɔ welelenw bɛ na babu o de kan.An ka lamɛ.
COP 16 lajɛrɛba kuncɛra dɔgɔkun tɛmɛnen nga latigɛ jɔnjɔn fosi de ma ta o senfɛ ja kelɛli kosɔn. Ja kɔlɔlɔ ye mun ye dugukolo ma? Baba WATTARA b'o jabi an ye.
Bi lamini jɛmukan be kuma waatiyɛlɛma kɔlɔlɔw de kan kakawo sɛnɛ kan. "Organisation Internationale du Cacao" ka jatew y'a yira ko san laban ninnu na, kɛmɛsara la, 13 de bɔra diɲɛ kakawo sɛnɛta hakɛ la. O sɔrɔla, yɔrɔ kalayakojugu de fɛ u ka fɔ ra. Cogo jumɛn la waatiyɛlɛma be se ka kakawo bali ka ɲɛ. A kɔlɔlɔ ye mun ye kɛrɛnkɛrɛnya la? Kakawosɛnɛlaw ye mun kɔlɔsi a ko la? Walasa kan in ɲininkaliw jaabi Djeneba Barro ye weele sama sɛnɛko dɔnbaga ani kakawo sɛnɛkɛla ma. Yacouba Diarra ani Abdourahmane TOURE ka bɔ Cote d’Ivoire jamana la.
San bisaba lanban nunu na, jateminaw y'a jira ko kungo kɛnɛ hakɛ 60 ɲɔgɔn de bɛ jeni kɛmɛsara la farafinna. O bɛ sɔrɔ cogo jumɛn ? Jɔn dɛ nɔ y'o ye ? Fɛɛrɛ jumɛn bɛ se ka sɔrɔ a la ? Salif SAKHANOKHO n'a ka mɔgɔ welelen bɛ kuma o baabu de kan.
Waatiyɛlɛma kɔlɔlɔ be se diɲɛ baarabolo caman de ma farafinna gun kan. Sɛnɛ fana b’o la. O kɔlɔsili de kama , bi an ka lamini jɛmukan baabu sigira waati yɛlɛma kɔlɔlɔ kan ka ɲɛsin sɛnɛ ni lamini yɛrɛ ma. Baba WATTARA n’a ka mɔgɔ welelenw ka baro don.
Bi, aw ka jɛmukan ye kuma di lamini lajɛrɛba COP 30 talikɛla dɔw ma, minnu tara feereli kɛ yen. An ka ciden kɛrɛnkɛrɛnnen Baba WATTARA y'o labɛn.
Diɲɛ laminiko lajɛrɛba COP 30 kɛnɛ bɛ dayɛlɛ bi Bélem Brésil jamana na. A baaraw bɛ to senna fo novanburukalo tile 21. Dɔgɔkun fila ɲɔgɔn kɔnɔ, diɲɛ latigɛtabagaw, ɲininikɛlaw, laminiko dɔnbagaw ni baɲumakɛtɔnw bɛ hakilifalenw kɛ walasa ka fɛɛrɛ sɔrɔ waatiyɛlɛma kɔlɔlɔw la. Ɲinan COP te ka sigi baabu jɔnjɔn kan, nga kuma bɛna kɛ fɛn damadɔ de kan i n'a fɔ dɛmɛ minnu bɛ se ka lase setanjamanaw ma, kungow lakanaliko walima kuran sɔrɔsira kuraw minnu tɛ tiɲɛni lase lamini ma. Yala farafinna be se ka nafa jumɛn de sɔrɔ nin lajɛ in na? Baba WATTARA n'a ka mɔgɔ welelenw b'o jaabi jɛmukan in kɔnɔ.
Diɲɛ laminiko lajɛrɛba COP 30 kɛnɛ bɛ dayɛlɛ bi Bélem Brésil jamana la. A baaraw bɛ to senna fo novanburukalo tile 21. Dɔgɔkun fila ɲɔgɔn kɔnɔ, diɲɛ latigɛtabagaw, ɲininikɛlaw, laminiko dɔnbagaw ni baɲumakɛtɔnw bɛna hakilifalenw kɛ walasa ka fɛɛrɛ sɔrɔ waatiyɛlɛma kɔlɔlɔw la. Ɲina COP te ka sigi baabu jɔnjɔn kan, nga kuma bɛna kɛ fɛn damadɔ de kan i n'a fɔ dɛmɛ minnu bɛ se ka lase setanjamanaw ma, kungow lakanaliko walima kuransɔrɔ sira kuraw minnu tɛ tiɲɛnni lase lamini ma. Nin COP in bɛna to ɲɛtagaw ka sɔrɔ lamini lakanali la wa ? Farafinna ka laɲiniw ye mun ye ? Ahmadou Sebory TOURE delila ka kɛ jamana kɛmɛ ni kɔ bɛɛ ka cidenkulu ɲɛmgɔgɔ ye COP dɔ kɛnɛ kan. An k'a ni Sory IBRAHIM ka masaala lamɛn
Aw ka jɛmukan be kuma musow ka cɛsiri de kan waatiyɛlɛma kɔlɔlɔ kɛlɛli de kan ani lamini lakanani. An ka mɔgɔ welelenw ye musow ye minnu ka baara bɛnnen don o kɛlɛ ma. U be bɔ Mali ani Sénégal jamanaw de kɔnɔ. U ni Lalaïcha DOUCOURE de ye bi baro kɛ.



