Bruto Nationaal Geluk

In deze aflevering doet Eva iets waarvan ze haar hele leven dacht dat het niet voor haar was weggelegd. Van kinds af aan kreeg ze te horen dat ze niet kon zingen, en ze geloofde dat ook. Dus boekte ze tien zanglessen. Ze neemt ons mee in hoe dat voelde: van een krop in de keel tijdens haar eerste echte les tot de weerstand en de twijfel een paar weken later. En ze waagt zich aan haar grote doel: Ironic van Alanis Morissette. Maaike legt uit wat groeidenken is en waarom het geen alles-of-niets-verhaal is. Niemand denkt altijd en overal in groei: soms schuif je terug, en dat heeft vaak meer met de situatie te maken dan je zou denken. We hebben het ook over wat helpt om toch door te zetten, en over het moment waarop zoveel mensen afhaken. Want leren maakt je op lange termijn gelukkiger, maar op het moment zelf soms helemaal niet.  Extra bronnen:  Maaike bracht het nieuwe tijdschrift In Positieve Zin mee, gemaakt door Liesbeth De Schamphelaere voor Positivologie, het netwerk voor positieve psychologie. Meer info vind je hier.  Eva volgt zangles bij Marie: https://bisouyzangcoaching.be/  Carol Dweck bedacht het begrip groeidenken (growth mindset). Haar boek: Dweck, C. S. (2006). Mindset: The New Psychology of Success. New York: Random House. Mary Murphy, een van Dwecks eerste doctoraatsstudenten, beschrijft mindset als een continuüm, met vier mindset triggers en het idee van een groeicultuur: Murphy, M. C. (2024). Cultures of Growth: How the New Science of Mindset Can Transform Individuals, Teams, and Organizations. New York: Simon & Schuster. Over complimenten voor inspanning en strategie in plaats van voor talent: Mueller, C. M., & Dweck, C. S. (1998). Praise for intelligence can undermine children’s motivation and performance. Journal of Personality and Social Psychology, 75(1), 33–52. Over hoe de verwachtingen van een leerkracht de prestaties van kinderen beïnvloeden (het Pygmalion-effect): Rosenthal, R., & Jacobson, L. (1968). Pygmalion in the Classroom. New York: Holt, Rinehart & Winston. Over psychologische veiligheid: Edmondson, A. (1999). Psychological safety and learning behavior in work teams. Administrative Science Quarterly, 44(2), 350–383. Het verhaal over kwantiteit tegenover kwaliteit komt uit Bayles, D., & Orland, T. (1993). Art & Fear. In het boek gaat het om een keramiekklas. Volgens de auteurs is het verhaal gebaseerd op een opdracht van fotograaf Jerry Uelsmann aan zijn studenten. Het is dus een anekdote en geen gecontroleerd experiment. Meer over de oorsprong lees je hier. Leren voelt op het moment zelf vaak minder fijn: Anić, P., Tončić, M., & Brdar, I. (2019). Learning-related activities: The immediate and delayed effects on subjective well-being. European Proceedings of Social and Behavioural Sciences, 72. Lees het hier. Levenslang leren maakt op lange termijn gelukkiger en gezonder: Field, J. (2009). Good for your soul? Adult learning and mental well-being. International Journal of Lifelong Education, 28(2), 175–191. Het model van de vier fasen van bekwaamheid (van onbewust onbekwaam tot onbewust bekwaam) werd in de jaren 70 ontwikkeld door Noel Burch van Gordon Training International. Het is een handig kader, maar het is niet wetenschappelijk getoetst. De leerkuil (learning pit) komt van James Nottingham: Nottingham, J. (2017). The Learning Challenge. Thousand Oaks: Corwin. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de laatste aflevering van dit seizoen richten Maaike en Eva de blik op hun eigen generatie: de Gen X-ers, opgegroeid zonder internet en gsm, maar wel met vaste telefoons in de gang en afspraken die je nakwam zonder appje. Eva gaat op bezoek bij Otto en Kristof, een koppel waarvan de ene Gen X-er is en de andere millennial, en vraagt hen naar hun leven, hun liefde en hoe het voelt om als gay man je weg te vinden in een wereld die dat lang niet vanzelfsprekend maakte.   Het gesprek gaat over de kracht van erbij horen: waarom we groepen opzoeken van mensen die op ons lijken, en wat dat met ons doet. Maar ook over hoe contact met mensen die anders zijn net ons wereldbeeld verruimt en vooroordelen verkleint - niet door kennis, maar door empathie. Maaike duikt in de cijfers over LGBTI+ acceptatie door de generaties heen, en Otto en Kristof vertellen eerlijk over schaamte, rolmodellen en hoe de wereld er voor hen vandaag uitziet. En ons Generatie Alpha-panel Peri en Ferre? Voor hen is verliefd zijn gewoon verliefd zijn. Punt.  Extra bronnen:  De IPSOS Pride enquête van 2024 (over de identificatie met LGBTI+ bij verschillende generaties) vind je hier   De IPSOS pride enquête van 2025 (over hoeveel steun het huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht krijgt in verschillende landen) vind je hier  Het Cavaria / "Call It Hate"-onderzoek met de Vlaamse/Belgische tolerantiecijfers vind je hier  Jonas Roelens (UGent) over de "slingerbeweging" en crisis/paniekreactie tegen minderheden   Het grote onderzoek naar de invloed van contact op empathie is dit: Pettigrew, T. F., & Tropp, L. R. (2006). A meta-analytic test of intergroup contact theory. Journal of Personality and Social Psychology, 90(5), 751–783.  de radiodocumentaire Mi Tio Bartolo See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering draait alles om bezit, geld en materialisme. Eva gaat op bezoek bij Alain, een babyboomer en oude huisvriend, die als freelance fotograaf zijn hele leven heeft rondgereisd, gewerkt en gewoond op uiteenlopende plekken - van Saint-Tropez tot Portugal - zonder ooit een eigen huis te kopen of een gezin te stichten. Geen bewuste levenskeuze, maar gewoon hoe het leven liep. En toch blijkt hij, ondanks ziekte en momenten zonder geld, opvallend tevreden en zonder spijt.  Samen onderzoeken we waarom babyboomers net de meest materialistische generatie werden na een jeugd als idealistische hippies, en wat dat ons leert over de relatie tussen bezit en geluk. Maaike duikt in onderzoek over materialisme als copingmechanisme en waarom geld uitgeven aan ervaringen en anderen je gelukkiger maakt dan uitgeven aan spullen. Ook delen, minimaliseren en het Japanse concept 'ma' (leegte) komen aan bod - net als de visie van het Generatie Alpha-panel, voor wie autodelen en tweedehands kopen allang de normaalste zaak van de wereld is.  Extra bronnen:  Onderzoek naar gehechtheid aan een plaats: Leila Scannell, Robert Gifford, Defining place attachment: A tripartite organizing framework, Journal of Environmental Psychology, Volume 30, Issue 1, 2010,  Het boek ‘The high price of materialism’ van Tim Kasser  Onderzoek van het Pew Research Center over Gen Z/millennials en kinderwens    Elizabeth Dunn & Michael Norton schreven een boek over waar je best je geld aan uitgeeft om gelukkig te worden: Happy Money: The Science of Smarter Spending (2013).  Sonja Lyubomirsky onderzocht agency en welzijn (o.a. info uit haar boek The How of Happiness, 2008).  De Easterlin Paradox is door Richard Easterlin bedacht in 1974, het oorspronkelijk artikel heet "Does Economic Growth Improve the Human Lot?".  Het onderzoek naar de capsule wardrobe van Aurora is dit: Bardey, A., Booth, M., Heger, G., & Larsson, J. (2022). "Finding yourself in your wardrobe: An exploratory study of lived experiences with a capsule wardrobe." International Journal of Market Research, 64(1), 113–131.  Meer over vrijwillige eenvoud en welzijn vind je in dit overzichtsartikel “From Consumer Alienation to Voluntary Simplicity” (2025)   See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering zetten we de bril op van Generatie Z: de eerste generatie die opgroeide mét een smartphone in de hand. Eva gaat op bezoek bij Matteo, een bijna twintigjarige die bewust koos voor een gewone Nokia en zijn leven zo goed als smartphonevrij inricht. Niet uit nostalgie, maar uit zelfbescherming: hij wil niet voortdurend afgeleid worden en merkt dat hij daardoor met andere ogen naar de wereld kijkt. In de studio duiken we in wat dat constante schermgebruik doet met onze aandacht, en waarom dat veel meer is dan een persoonlijk probleem. Want onze aandachtsspanne neemt af, en dat is niet onze schuld. Het is het gevolg van algoritmes, informatieovervloed en een maatschappij die almaar sneller en drukker wordt. Maar er is goed nieuws: in plaats van harder te proberen minder op je telefoon te zitten, werkt het beter om bewust meer flow te zoeken - opgaan in iets wat je echt boeit en vervult. Matteo vindt die flow in zijn tekenboekjes, Eva in sporten en reizen, Maaike in lezen en zingen. En ons Generatie Alpha-panel Peri en Ferre? Die pleiten voor verplichte schermtijd. Voor iedereen.   Extra bronnen: Het boek ‘De aandacht verloren’ van Johann Hari pluist uit wat er met ons vermogen tot aandacht en concentratie gebeurd is en waarom dat een probleem is Het Ruigrok-rapport What's Happening Online 2025 laat zien hoe verschillende generaties naar hun schermgebruik kijken Deze studie van de Universiteit van Paderborn (Skowronek et al., 2023, gepubliceerd in Scientific Reports) toonde aan dat deelnemers tussen 20 en 34 jaar significant slechter prestaarden op aandachts- en concentratietests wanneer er een smartphone aanwezig was in de ruimte, in vergelijking met wanneer die er niet was. Ook onderzoek van de University of Texas bevestigt dat je brein minder goed werkt als je smartphone naast je ligt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering zetten we de bril op van de millennials: de generatie die opgroeide met de boodschap dat ze bijzonder zijn, hun talenten moeten benutten en het beste uit zichzelf moeten halen. Eva gaat op bezoek bij haar buurvrouw Valerie, een millennial die voluit leefde naar dat ideaal, tot ze merkte dat de druk van altijd meer, beter en zichtbaarder zijn haar geen geluk bracht. In de studio onderzoeken we waarom juist deze generatie zo hard wordt geraakt door burn-out en stress, en wat de keerzijde is van een opvoeding waarin alles mogelijk leek.  Het gesprek leidt ons naar de kracht van goed genoeg zijn. Niet als excuus om het op te geven, maar als echte moed: de moed om een gewoon leven te leiden zonder de voortdurende drang om uitzonderlijk te zijn. Filosoof Alain De Botton noemt mensen die daarin slagen de emotionele superhelden van onze tijd. En ook ons Generatie Alpha-panel Peri en Ferre hebben daar hun eigen kijk op: zij weten al heel goed wat hun talenten zijn - en waarvoor ze die willen inzetten.  Extra bronnen:  Je kan zelf je talenten onderzoeken op mytalentbuilder.com met de code uit het boek ‘Ik kies voor mijn talent’ van Luk Dewulf  Waarom zitten zoveel millenials thuis met een burn-out? Filmpje van Universiteit van Nederland door psycholoog Thijs Launspach  Veel interessante input van Alain De Botton vind je op het youtube kanaal van The School of Life  Siska Schoeters schreef het boek ‘Goed Genoeg. Opvoeden in tijden van hoge verwachtingen’ en heeft daar ook een podcast over  Persoonlijke groei is een element van floreren volgens onderzoek van Carol Ryff, je leest er alles over in het boek ‘Leven om te floreren’ van Maaike Verstraete  See omnystudio.com/listener for privacy information.