Historia, jakiej nie znacie

Książka naszego gościa: https://wuj.pl/ksiazka/czarownice-ze-springfieldW ciągu kilku stuleci w Europie i Ameryce odbyło się około 110 tysięcy procesów o czary. Około 50 tysięcy osób straciło życie. Kim byli ludzie oskarżani o konszachty z diabłem? Dlaczego ich sąsiedzi, lokalne społeczności i sądy uwierzyli w istnienie czarownic?W tym odcinku rozmawiam z prof. Malcolmem Gaskillem, brytyjskim historykiem i jednym z czołowych badaczy historii czarownictwa.Przyglądamy się wielkim polowaniom na czarownice, które od końca XV do początku XVIII wieku ogarniały kolejne regiony Europy. Rozmawiamy o procesach w Salem, wcześniejszych wydarzeniach w Springfield oraz o angielskich polowaniach na czarownice w czasie wojny domowej.Czy za prześladowania odpowiadał przede wszystkim Kościół katolicki, inkwizycja, protestanci czy purytanie? Dlaczego polowania na czarownice nasilały się tam, gdzie narastały konflikty religijne i polityczne? I dlaczego kobiety stanowiły zdecydowaną większość oskarżonych w Salem?W rozmowie poruszamy również temat mechanizmów społecznych, które prowadziły do oskarżeń, roli strachu, zazdrości i konfliktów sąsiedzkich, a także okrutnych egzekucji skazanych.To opowieść o historii, w której religijne przekonania, polityczne podziały i bardzo ludzkie emocje tworzyły mieszankę prowadzącą do tragedii.Gościem odcinka jest Malcolm Gaskill, autor książki „Czarownice ze Springfield. Życie i śmierć w Nowym Świecie”.

CO STAŁO SIĘ Z POLSKIM DOROBKIEM ZWIĄZANYM Z ENIGMĄ? Marian Rejewski po wojnie prowadził własne poszukiwania, a nowe dokumenty mogą rzucać światło na losy polskich maszyn, dokumentacji i sprzętu ewakuowanego we wrześniu 1939 roku.Historia Enigmy jest znacznie większa niż opowieść o trzech genialnych matematykach. W tym odcinku Tomasz Muskus opowiada o zakładach AVA, Leonardzie Danielewiczu, korespondencji z Marianem Rejewskim, polskich kopiach Enigmy oraz o dokumentach, które mogą pomóc odtworzyć dalsze losy polskiego dorobku kryptologicznego.Rozmawiamy także o spotkaniu Polaków z przedstawicielami brytyjskiego i francuskiego wywiadu w Warszawie w 1939 roku, przekazaniu aliantom wiedzy o Enigmie oraz o późniejszych losach polskich kryptologów we Francji i Wielkiej Brytanii.Najbardziej zagadkowy wątek pojawia się jednak pod koniec rozmowy. We wrześniu 1939 roku z Warszawy ewakuowano pociągiem sprzęt i dokumentację należącą do Biura Szyfrów. Zachowała się mapa związana z trasą jego ewakuacji. Czy część tego dorobku mogła przetrwać w miejscu, do którego dotarł pociąg?W materiale pojawiają się m.in.:• Marian Rejewski• Jerzy Różycki• Henryk Zygalski• Maksymilian Ciężki• Gwido Langer• Leonard Danielewicz• zakłady AVA• maszyny LACIDA• Alan Turing i Bletchley Park• polsko-francusko-brytyjska współpraca kryptologiczna• ewakuacja Biura Szyfrów we wrześniu 1939 roku• „eszelon F”• dokumenty i mapa dotyczące losów polskiego sprzętu kryptologicznego

Widzieli rozpad systemu, któremu służyli, a później musieli odnaleźć się w świecie, w którym III Rzesza przestała istnieć.Artur Axmann, Traudl Junge, Otto Günsche, Heinz Linge i Rochus Misch byli wśród tych ostatnich towarzyszy Adolfa Hitlera, a część z nich przebywała w berlińskim bunkrze aż do samego końca. Pięcioro ludzi z najbliższego otoczenia Hitlera przeżyło upadek III Rzeszy. Co stało się z nimi później? To właśnie ich losy są jednym z najciekawszych epilogów historii bunkra.Jedni trafili do radzieckiej niewoli, zaś inni przeszli proces denazyfikacji. Z czasem część z nich wróciła do pracy i prowadziła zwyczajne życie w RFN i NRD. Ludzie, którzy jeszcze niedawno znajdował się w samym centrum nazistowskiej władzy, po kilku latach mogli funkcjonować obok ludzi, dla których wojna była już zamkniętym rozdziałem.Jak po latach opowiadali o Hitlerze i własnej roli? Co rzeczywiście mogli wiedzieć o zbrodniach reżimu, a czego — jak sami twierdzili — nie wiedzieli? W przypadku takich świadków każdą relację trzeba czytać ostrożnie. Bliskość wydarzeń daje dostęp do szczegółów niedostępnych innym, ale jednocześnie osobiste zaangażowanie może prowadzić do przemilczeń, usprawiedliwień i przedstawiania własnej przeszłości w korzystniejszym świetle.Wspomnienia ludzi z bunkra są tak ważnym, i bardzo wymagającym źródłem. Dzięki nim można zobaczyć ostatnie dni reżimu od środka, zobaczyć upadek dyktatora. W nowym odcinku serii „OBLICZA RZESZY” przyglądam się temu, co wydarzyło się z Axmannem, Junge, Günschem, Lingem i Mischem po 1945 roku oraz temu, jak przez kolejne dziesięciolecia opowiadali o świecie, którego byli częścią. Która z tych pięciu historii najbardziej Was zainteresowała?

W szkolnych podręcznikach Wielkie Odkrycia Geograficzne często przedstawiane są jako historia wielkich żeglarzy, nowych lądów i przełomowych podróży. Za tymi wyprawami kryło się jednak coś znacznie bardziej konkretnego: pieniądze, handel, przyprawy i walka o kontrolę nad światowymi szlakami.Moim gościem jest Roger Crowley, brytyjski historyk i autor książki Walka o przyprawy. XVI-wieczna rywalizacja, która ukształtowała nowożytny świat.Książkę "Wojna o przyprawy" kupisz tu: https://www.rebis.com.pl/pl/products/walka-o-przyprawy-xvi-wieczna-rywalizacja-10547.htmlRozmawiamy o tym, dlaczego pieprz, goździki, gałka muszkatołowa i cynamon były kiedyś towarami o ogromnej wartości. Cena przypraw po drodze z Indii do Europy mogła wzrosnąć nawet tysiąckrotnie, a ich zdobycie stało się jednym z najważniejszych motorów ekspansji Portugalii i Hiszpanii. Pytamy również, dlaczego Portugalczycy i Hiszpanie podzielili między siebie świat, czym był traktat z Tordesillas i jak wyglądała ich rywalizacja na Oceanie Indyjskim oraz Wyspach Korzennych. Była to walka o handel, terytoria, wpływy i kontrolę nad strategicznymi portami. Wracamy do wyprawy Ferdynanda Magellana. Około 215 ludzi wyruszyło w podróż, z której wróciło zaledwie 14. A mimo katastrofalnej przeżywalności kolejni żeglarze nadal podejmowali podobne ryzyko. Jednym z najważniejszych bohaterów rozmowy jest jednak Andrés de Urdaneta – niemal zapomniany żeglarz, który rozwiązał problem powrotu z Azji do Ameryki przez Pacyfik. Dzięki temu powstało jedno z kluczowych połączeń morskich, które pozwoliło stworzyć światową sieć handlową. Rozmawiamy także o pierwszych mapach świata, planisferze Cantino, rozwoju druku, Chinach epoki Ming, srebrze z Potosí, galeonach manilskich i narodzinach światowego handlu.Bo Wielkie Odkrycia Geograficzne były czymś znacznie większym niż wyprawy kilku odważnych żeglarzy. W XVI wieku zaczęły krążyć między kontynentami towary, ludzie, rośliny, technologie, idee, pieniądze i choroby. Powstał system, w którym wydarzenia gospodarcze w jednej części świata zaczęły wpływać na życie ludzi tysiące kilometrów dalej.

🇮🇳 Indie stają się jednym z najważniejszych graczy światowej gospodarki. Są najludniejszym państwem świata, rozwijają się w szybkim tempie i coraz mocniej konkurują o miejsce w globalnym układzie sił. Czy w najbliższych latach mogą wyprzedzić Niemcy gospodarczo? Co oznacza ich rosnąca potęga dla Europy i Polski?Gościem Studia Bez Fikcji jest prof. Adam Burakowski, politolog i dyplomata, były ambasador RP w Indiach i Republice Południowej Afryki, który od blisko 30 lat zajmuje się Indiami.Książka mojego gościa: https://mtbiznes.pl/przeswity/wydawnictwo-przeswity/polityka/trzecia-potega-swiataRozmawiamy o kraju, którego znaczenie będzie coraz mocniej odczuwalne również w Europie. Indie przyciągają inwestycje, rozwijają przemysł i stają się alternatywą dla Chin w globalnych łańcuchach produkcji. Jednocześnie miliony młodych ludzi szukają możliwości kształcenia i pracy poza ojczyzną.