Macro met Boot en Mujagić | BNR

De grootste institutionele woningbelegger van Nederland, Vesteda, krijgt meer tijd om de leegloop van het woningfonds te voorkomen. Uiterlijk 1 juli moeten aandeelhouders doorgeven hoeveel geld ze uit het fonds halen, eerst lag de deadline op 20 april. Volgens macro-econoom Arnoud Boot kampt Vesteda met een governanceprobleem en valt het tussen wal en schip. ‘Het helpt niet dat de Nederlandse overheid investeren in de woningmarkt iets kwalijks vindt.' Begin maart werd duidelijk dat alle beleggers hun financiële belang voor een deel of zelfs helemaal willen afbouwen, het gaat om ruim vier miljard euro, net meer dan de helft van het fondsvermogen. Vesteda komt voort uit pensioenfonds ABP, dat Vesteda ooit op afstand heeft gezet en tegelijkertijd andere partijen heeft toegelaten. Daardoor is een middenweg ontstaan: ABP is nog steeds de belangrijkste speler, maar heeft niet meer de volledige controle. Dit leidt tot governanceproblemen en conflicten tussen verschillende betrokken partijen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het aanpassingsvermogen van de wereldeconomie is veel groter dan mensen vaak beseffen, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Men ziet vaak over het hoofd hoe veerkrachtig en weerbaar de wereldeconomie is, en hoe goed in staat om zich aan te passen aan de ontwikkelingen in de wereld. Elke actie lokt een tegenreactie uit.’ 'Dat zien we op dit moment bijvoorbeeld in de Golfstaten, waar ze oude plannen aan het heroverwegen zijn om pijpleidingen aan te leggen zodat hun olie niet meer via de Straat van Hormuz naar de rest van de wereld verscheept hoeft te worden, maar via alternatieve routes. Die plannen hadden ze in het verleden ook, maar die zijn nooit uitgevoerd omdat ze ontzettend duur en complex zijn, en het neemt veel tijd in beslag. Zo past de wereldeconomie zich dus aan.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De lange rentes (de kapitaalmarktrente) van de grote vier landen van de eurozone – Frankrijk, Italië, Duitsland en Spanje – lopen op. Dat heeft te maken met de stijgende inflatie. Vorige maand kon de Europese Centrale Bank (ECB) nog vieren dat de inflatie onder de 2 procent zakte, maar nu zitten we weer op 2,5 procent. De ECB kan via obligatieaankopen ingrijpen om oplopende lange rentes te temperen. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić.  Hoe kan het dat die lange rentes zó hoog zijn? Die stijging hangt samen met de oorlog in het Midden-Oosten, waardoor olie- en gasprijzen zijn gestegen. Maar ook inflatieverwachtingen lopen op. Beleggers rekenen erop dat de ECB de rente dit jaar drie keer zal verhogen. En omdat lange rentes eigenlijk een optelsom zijn van verwachte korte rentes (de geldmarktrentes), bewegen die mee omhoog. Dus als de markt verwacht dat de ECB de rente verhoogt, stijgen de lange rentes ook. Dat is logisch.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 14 april komen de World Economic Outlook en het Global Financial Stability Report van het IMF uit. Maar die rapporten moeten nu al geschreven en gedrukt worden. ‘In de huidige onzekere omgeving is dat killing’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. Dat komt omdat niet duidelijk is wat er de komende weken gebeurt. Wat is de rol van het IMF? Het IMF staat voor economische stabiliteit in de wereld. Je ziet dat terug in grote steunprogramma’s, zoals bij Griekenland en Argentinië. De kracht van het IMF is dat het steun koppelt aan eisen. Landen moeten hun arbeidsmarkt hervormen of hun overheidstekorten aanpakken. In ruil daarvoor krijgen ze steun en kunnen ze op een nieuw pad komen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Door de oorlog in Iran is de dollar weer helemaal terug van weggeweest. Waar de Amerikaanse president Donald Trump vorig jaar de waarde van de dollar liet duikelen met zijn handelsoorlog, daar heeft hij de dollar nu flink gestut met de oorlog. ‘De oorlog in het Midden-Oosten kan zomaar nog meer vertrouwen onder de dollar weg kunnen slaan’, hoort macro-econoom Edin Mujagic op de financiële markten.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Private credit was en is een goed idee, vindt Arnoud Boot. Bedrijven kunnen geld lenen bij instellingen die geen bank zijn. Die instellingen halen geld op bij pensioenfondsen en verzekeraars en lenen dat uit aan middelgrote bedrijven. Dat bestaat al decennia en werkte goed. Toch ontstaan er nu problemen. Waarom wordt private credit nu een probleem? Partijen die geld ophalen bij professionele beleggers richten zich nu ook op gewone mensen. Die krijgen te horen: in plaats van tegen 1 of 1,2 procent rente bij de bank kunt u uw geld bij ons investeren. Dat heeft ook zin voor de economie. Zo wordt geprobeerd een massamarkt te bereiken. Is die markt voldoende op de hoogte om die keuze te maken?....See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Edin Mujagic bezocht deze week de conferentie ‘The ECB and Its Watchers’ in Frankfurt, waar onder meer werd gesproken over de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten en de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Wat die ontwikkelingen betekenen voor Europa, hangt volgens hem vooral af van eerdere keuzes die zijn gemaakt. ‘Je krijgt wel het gevoel dat besluiten hierover vaak zijn genomen op basis van ideologie of wensdenken.’ Wat viel je op bij de conferentie? Wat mij opviel, is dat een China-expert zei dat de toepassing van AI daar zo snel gaat dat het al zichtbaar is in de cijfers over arbeidsproductiviteit. Dat zegt wel iets, want wetenschappers zeggen dit soort dingen pas als ze het echt terugzien in de data. Het goede nieuws is daarmee dat AI echt ingeburgerd raakt, maar het slechte nieuws is dat wij achterlopen. Verder zei iemand dat de verschillen tussen wat centrale banken in Europa en Amerika gaan doen groter kunnen worden dan in het verleden. Dat komt doordat de schokken van de oorlog in het Midden-Oosten landen verschillend raken, en dat heeft vooral te maken met hoe afhankelijk je bent van energie.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank heeft overduidelijk geleerd van haar fouten in 2022 en dat stemt macro-econoom Edin Mujagic tevreden. ‘Uit alles kun je opmaken: de ECB is echt niet van plan die fout uit 2022 nog een keer te herhalen.’ Je bent in Frankfurt bij de ECB, bij de jaarlijkse conferentie voor ECB-watchers. Wat is dat voor conferentie?   Het is een ontmoeting van mensen uit de hele wereld die de ECB volgen. Ook de mensen van de centrale bank zijn daarbij. President Lagarde opent de conferentie met een toespraak.   En het is de inhoud van die toespraak waar je tevreden over bent? ...See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn alleen maar winnaars, durven de EU en Australië te stellen na het sluiten van het handelsakkoord waar al jaren op werd gewacht. Dat er na al die tijd onderhandelen toch een deal ligt, is volgens macro-econoom Edin Mujagic te danken aan de Verenigde Staten. ‘Dit soort traditionele bondgenoten van de VS kunnen er niet meer op vertrouwen dat die goede relatie met Washington altijd in stand zal blijven.’   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het consumentenvertrouwen in Nederland is in maart opnieuw gedaald naar min 30. Dat is de grootste daling in bijna vier jaar. Toch blijven de bestedingen in Nederland op niveau. Macro-econoom Arnoud Boot geeft daar zijn verklaring voor. Hoe negatief zijn de meest recente cijfers? De laatste score is min 30. Dat klinkt heel negatief, maar je moet je ook afvragen wat die score precies betekent. Het gaat om een panel van een paar duizend mensen dat wordt gevraagd hoe ze denken over hun eigen financiën en de economie, terugkijkend en vooruitkijkend. De negatieve antwoorden tellen als min, de positieve als plus en het saldo bepaalt de uiteindelijke score.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Terwijl nationale en Europese parlementen door de oorlog in het Midden-Oosten worden gedwongen na te denken over de gevolgen van de stijgende energieprijzen, is in Brussel gisteren besloten het emissiehandelssysteem voorlopig intact te houden. Daarmee was het glas ‘halfvol’, denkt macro-econoom Arnoud Boot. Nog even: emissiehandelssysteem? Dat systeem (ETS) zet bedrijven die CO2 uitstoten onder druk om schoner te produceren. Wie wil vervuilen, moet vervuilingscertificaten kopen, die steeds schaarser worden. Dit zorgt voor een prijsprikkel: bedrijven worden gestimuleerd te investeren in groenere energie en minder vervuilende productiemethoden. Omdat het aantal beschikbare certificaten over de tijd afneemt, zijn bedrijven verplicht hun productie aan te passen, waardoor de totale CO2-uitstoot geleidelijk daalt. Het ETS wordt terecht gezien als een succes van de Europese Unie. Maar dit vereist continu overheidsbeleid, want om de CO2-uitstoot tegen te gaan moet je investeren in groenere energie en productie. Daarom was het glas in Brussel toch wel halfvol. Want er is veel discussie over voortzetting van het ETS?  Sommige landen wilden het ETS tijdelijk stopzetten om de industrie te ontzien. Polen, Italië en Oostenrijk noemen het voortzetten van het systeem een existential threat voor de industrie. Gelukkig blijft het ETS overeind, al worden er enkele kleine aanpassingen doorgevoerd. Deze geven bedrijven iets meer speelruimte, waardoor het systeem iets minder strak wordt, maar de kern blijft intact. Dat is goed nieuws, maar er speelt meer in de energiediscussie, namelijk de verzwaring van de energienetten.  Een belangrijk onderdeel van de energiediscussie is de toegang van bedrijven tot het elektriciteitsnetwerk. Investeringen in het netwerk zijn achtergebleven, waardoor veel bedrijven geen aansluiting hebben. Dit vormt een fundamentele beperking voor het groeivermogen van de economie. Europa stelt nu dat niet alleen de energiekosten, maar ook de netwerkkosten gesubsidieerd mogen worden om energie goedkoper te maken. Dat klinkt gunstig voor consumenten, maar kan er ook toe leiden dat er minder geld binnenkort voor investeringen in de netwerken. Op de lange termijn betekent dit dat de capaciteit van het netwerk beperkt blijft, waardoor bedrijven en consumenten uiteindelijk weer te maken krijgen met tekorten. Daarmee spannen we het paard achter de wagen. Die investeringen zijn dus belangrijk. Waarom zijn die zo achtergebleven destijds? Energienetwerken kunnen in private handen zijn, maar in feite zijn ze een publiek goed. Ze zijn de ruggengraat van een land en zijn van nationaal en internationaal belang. Op de vraag waarom de investeringen in deze netwerken zijn achtergebleven, waardoor we te maken hebben met capaciteitsproblemen, is nog geen eenvoudig antwoord op te geven. Een deel van de verklaring is dat netwerkkosten doorberekend worden aan consumenten en bedrijven die er gebruik van maken. Die tarieven worden gereguleerd door de Nederlandse mededingingsautoriteit (ACM), om te voorkomen dat de kosten te hoog worden. Het streven om de tarieven zo laag mogelijk te houden is goed voor de consument, maar gaat wel ten koste van noodzakelijke investeringen. Maar die zijn juist cruciaal, want zonder investeringen hebben consumenten en bedrijven morgen geen toegang tot het netwerk.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Socrates staat onder meer bekend om de uitspraak: ‘Het enige dat ik zeker weet, is dat ik niets weet’. En dat was eigenlijk ook de boodschap van Fed-voorzitter Jerome Powell gisteren tijdens de persconferentie na de rentevergadering, zegt macro-econoom Edin Mujagić. De Amerikaanse centrale bank heeft besloten de rente ongewijzigd te laten op 3,5-3,75 procent, ondanks – of eigenlijk, vanwege – de grote wereldwijde onzekerheid.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week staan er talloze rentebesluiten op de agenda. Nadat Australië eerder deze week de rente opnieuw verhoogde, is het nu de beurt aan de Fed en de ECB. Vanuit Frankfurt hoopt macro-econoom Edin Mujagic vooral ‘stoere taal’ te horen. Moeten we ons schrap zetten deze week? Ja. Australië ging als eerste. De Centrale Bank van Australië verhoogde de rente voor de tweede keer dit jaar, als reactie op de gestegen energieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. De inflatie ligt er momenteel hoog, bijna 4 procent, terwijl de bank mikte op 2 tot 3 procent. De ECB zit momenteel in een gunstigere positie. Het laatste inflatiecijfer laat zien dat de geldontwaarding in de eurozone 1,9 procent bedroeg, keurig onder de 2 procent-grens. Maar dit cijfer gaat over de periode vóór de oorlog in het Midden-Oosten. De effecten van de recente stijging van olieprijzen zijn nog niet meegenomen. Kunnen we op dat cijfer varen dan? Kijk je dieper naar de cijfers, dan blijkt dat één factor de inflatie aanzienlijk drukte: energie. Die was ongeveer 3 procent goedkoper dan een jaar eerder, waardoor de inflatie met 0,3 procentpunt daalde. Zonder deze daling zou de inflatie boven de 2 procent zijn uitgekomen. Nu die tijdelijke bijdrage wegvalt, kan de druk op toekomstige inflatiecijfers toenemen, zeker door hogere olie- en gasprijzen. Daar komt nog bij dat de zwakkere euro extra druk geeft. Olie wordt in dollars betaald; als de euro daalt, stijgt de prijs in euro’s en daarmee de inflatiedruk. Tegelijkertijd zien we dat de marktrente blijft stijgen. Is dat een waarschuwing?  Ik denk van wel. Bij de persconferentie hoop ik stoere taal te horen, in de zin: vandaag doen we niets, maar we bereiden ons voor op renteverhogingen. De discussie van de afgelopen tijd – rente gelijk houden of verlagen – moet verschuiven naar rente gelijk houden of verhogen. Deze focus is belangrijk vanwege die stijgende kapitaalmarktrentes.  Beleggers op die markten herinneren zich nog goed dat in 2021 en 2022 de inflatie volledig uit de hand liep, terwijl de ECB dat toen bagatelliseerde. Die fout wil de bank volgens mij niet nog een keer maken. Doet ze dat wel, dan loopt ze het risico dat de financiële markt minder vertrouwen krijgt en de kapitaalmarktrentes verder stijgen. De ECB heeft nu de luxe om het even aan te kijken, maar dat mag niet te lang duren.  Maar overheden denken al na over het opzetten van steunpakketten. Dat kost geld en kan daardoor inflatoire druk veroorzaken?   Ja, en dat is nog een reden dat de deur voor renteverhogingen open moet gaan. In veel landen in de eurozone wordt gesproken over compensatie voor de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. Vanuit politiek oogpunt is dat begrijpelijk, maar de realiteit is dat veel van die landen geen extra middelen hebben. Maar compensatie betekent ook hogere uitgaven, grotere begrotingstekorten en eerder meer inflatie dan minder.  Dat is extra reden voor de ECB om stoere taal te gebruiken. Misschien niet alleen woorden, maar ook concrete renteverhogingen te overwegen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit een groot onderzoek naar het gebruik van AI op de werkvloer, uitgevoerd onder 5.000 ceo's en cfo's in verschillende landen, blijkt dat de impact van AI lang niet zo indrukwekkend is als voorspeld, vertelt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Wij zijn er altijd goed in geweest om de korte-termijngevolgen van technologische veranderingen te overschatten.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het net aangetreden kabinet moet beleid inzetten dat Nederland echt weerbaarder maakt, vindt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Als ik de discussie in het parlement zie, gaat het vooral over hoe we het conflict in Iran moeten karakteriseren of over de rol van Amerika, en meteen ook over compensatie voor hogere energiekosten. Dan zijn we precies verkeerd bezig. We moeten acteren.’ En dat moet dan in Europees verband gebeuren, vindt de macro-econoom. Maar Nederland heeft toch al afspraken gemaakt over hogere defensie-uitgaven?  Absoluut. Vorig jaar is in Den Haag afgesproken de NAVO-norm te verhogen. Maar de discussie moet vooral gaan over hoe we die extra defensie-uitgaven effectief inzetten. Er komt veel geld beschikbaar en dat moet niet worden verspild. Tegelijkertijd leiden hogere defensie-uitgaven altijd tot verdringing: als je ergens veel geld aan uitgeeft, kun je andere dingen niet doen. Het kabinet moet dus duidelijk maken dat niet alles kan. Er moeten prioriteiten worden gesteld en daar hoort een prijs bij. Dat betekent ook dat je niet met nieuwe compensatiemaatregelen kunt komen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het CPB presenteerde gisteren het Centraal Economisch Plan, over de groei van het bbp, de staat van de overheidsfinanciën en de ontwikkeling van de koopkracht. ‘Het was geen fijn leesvoer, want als het CPB spreekt over gestage groei kun je wel zeggen dat het groei is, maar gestage groei betekent eigenlijk dat het allemaal niet gaat zoals we hopen’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Wat zijn jouw bevindingen? Als je naar de cijfers kijkt, zie je 1,4 procent groei dit jaar en 1,1 procent het jaar erop. Kijk je nog verder vooruit, dan heeft het CPB het zelfs over groei van onder de 1 procent. Dat is bijzonder mager. Bovendien gaat het CPB daarbij uit van aannames, zoals een olieprijs die dit en volgend jaar rond de 60 dollar blijft en een inflatie die zakt naar ongeveer 2 procent. Met alles wat er momenteel in de wereld gebeurt, kun je je afvragen hoe realistisch die aannames zijn.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse overheid moet kleur bekennen: wat willen we met Tata Steel en is er een rol voor de overheid? Macro-econoom Arnoud Boot werktede afgelopen zes weken samen met een groep economen aan een stuk waarin de argumenten voor en tegen steun aan het staalbedrijf op een rij zijn gezet.  Waarom zou de overheid Tata Steel niet met een paar miljard te hulp moeten schieten?  De overheid wil een maatwerkafspraak maken met Tata Steel waarbij ongeveer twee miljard euro steun wordt gegeven. Maar volgens vrijwel alle prognoses is dat niet genoeg. De businesscase van Tata Steel is onvoldoende, waardoor er ook in de toekomst subsidie nodig blijft.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de oorlog in het Midden-Oosten en de daaropvolgende explosie van energieprijzen zijn alle ogen gericht op de verschillende centrale banken en hun rentebeleid. En laat veel van de belangrijke beleidsbepalers van die centrale banken juist de komende periode bijeen komen. ‘De cyclus van renteverlagingen die enkele jaren geleden werd ingezet, die is nu echt totaal voorbij’, zegt macro-econoom Edin Mujagic stellig.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse inflatie komt in februari uit op 2,4 procent. Internationale vluchten, kleding en schoenen zijn duurder geworden. Dat inflatiecijfer is hetzelfde als in januari, maar toch is het volgens macro-econoom Edin Mujagić belangrijk om daarbij stil te staan. Wat alle aandacht trekt, is namelijk de olieprijs: ook dat gaat invloed hebben op de inflatie. Toch zou het verstandig zijn als de ECB een pas op de plaats maakt en niet te snel reageert op de schommelingen in de olieprijs, denkt de econoom.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

DNB kwam vanmorgen met een waarschuwing aan ons allemaal: weerbaarheid betekent op financieel vlak meer dan alleen cash in huis hebben. Zorg als huishouden bijvoorbeeld ook voor meerdere betaalrekeningen bij verschillende banken. Macro-econoom Arnoud Boot onderschrijft de oproep van DNB van harte, ondanks het kritische geluid dat hij hoort uit de bankenwereld. Laten we bij het begin beginnen. DNB waarschuwt voor kwetsbare Europese betaalinfrastructuur. Wat betekent dat?   Betaalinfrastructuur, daar draait de hele economie om. Op het moment dat de betalingen stilvallen, dan – kijk maar rond – dan gaan de winkels gewoon dicht. Dan komt eigenlijk alles tot stilstand. Dus het is hard nodig dat een autoriteit daarnaar kijkt en probeert suggesties te doen van hoe we minder kwetsbaar kunnen zijn. En die kwetsbaarheid is niet puur en alleen dat het kan uitvallen, zoals bij een black-out.  Maar het gaat ook over wie die bedrijven dan zijn waar onze economie op draait. ...See omnystudio.com/listener for privacy information.