Voedselboscast

Een leven lang ongelofelijk onvermoeibaar en creatief actief om onze planeet leefbaar te houden. Zo kun je de carriere van Marjan Minnesma van Urgenda samenvatten.In ons gesprek met haar ging het daar vaak over: hoe doe je dat, hoe organiseer je dat en hoe hou je het vol? Maar natuurlijk kwamen recente campagnes als Meer Bomen nu, de succesvolle acties 1001 hectares kruidenrijk grasland en/of bomen ook inhoudelijk aan bod. We zoomden dieper in op de nieuwe Urgenda visie op de landbouw: land in zicht. En ook de rol die voedselbossen in die visie spelen. Meer informatie:https://urgenda.nlhttps://www.urgenda.nl/visie/landinzicht/https://meerbomen.nu/

Jan is èn boer èn filosoof èn kan al jaren jaren vooruit zien wat er volgens hem moet veranderen in de landbouw. En dat niet alleen. Hij is ook al 30 jaar bezig om die visies letterlijk te uit te voeren op zijn boerderij de Eemlandhoeve in Spakenburg. Want dan weet je pas echt of het uitkan en of ook dit weer een extra winst toevoegt aan een steeds dynamischer, zinvoller, economisch en ecologisch gezond geheel: de postmoderne boerderij van de toekomst. Meer informatie: https://www.eemlandhoeve.nl/ https://www.eemvalleivoedselcampus.nl/ https://www.natuurobservatorium.nl/

Veel mensen dromen ervan, maar goede vrienden Dagobert, Maud en Jessica hebben het gewoon gedaan: hun hele Amsterdamse hebben en houden ingeruild voor een bestaan als boer in Twente. Ze werken full time om een reguliere melkveehouderij van 25 hectares om te vormen naar de duurzame, biologische, regeneratieve voedselbosboerderij en -kwekerij Glanerbeek waar al snel plaats is voor meerdere boeren-verdienmodellen. Ze zijn nu twee jaar bezig. Hoog tijd dus om eens te vragen hoe het met hen gaat. Meer informatie: https://www.voedselbosglanerbeek.nl/

Waldemar is zeer bekend als succesvol auteur, maar is ook opgevoed door hippie ouders, onder andere op de toen startende Warmonderhof en, via de documentaireserie Ondersteboven van... , diep betrokken geraakt bij de wijsheid van inheemse bevolkingen en hun relatie tot de aarde. Eerst in Afrika en daarna in de Amerika's.Ons gesprek is filosofisch, grappig, zelden praktisch, diepgaand, maatschappelijk betrokken, ecologisch, economisch en uiteindeljk ook heel persoonlijk. Hoe breek je af, en hoe stap je vervolgens een veel ecologischer werkelijkheid in?Meer informatie:Ondersteboven van AfrikaOndersteboven van de Amerika'sWikipedia

Op een dag ontdekte Prinses Irene dat alles hetzelfde probleem is: het je boven de ander stellen. Denken in macht en denken dat het goed of de bedoeling is om je boven de armere, de jongere, de vrouw, de dieren en de hele natuur te stellen. En dat de oplossing voor vrijwel alle problemen ook gelijk is: je weer verbinden met - en verwonderen over de kracht en pracht van al het leven op deze planeet.En dat heeft haar handelen bepaald. Ze heeft NatuurCollege opgericht (voor volwassenen), NatuurWijs (voor kinderen), de indrukwekkende tentoonstelling 'Wij zijn Natuur' gemaakt in het Singermuseum (al voorbij helaas) en is deze keer te gast geweest in een prachtige afsluitende podcast van het seizoen 2025 (ook helaas, maar we komen in april weer terug!). Meer informatie:Natuurcollege.nlNatuurwijs.nlEen video over de expositie in het SingermuseumMeer informatie over het Finse onderzoek naar astma bij kinderen (overal te vinden, maar Trouw heeft het beste artikel)

Joost is al 33 jaar akkerbouwer op de vruchtbare grond van de Noordoostpolder. Eerst regulier, toen via de BD (Biologisch Dynamische) methode en nu op de No Shit strokenteeltmanier, dus zonder gekooide dieren en, met een steeds grotere rol voor meerjarige bomen en struiken. Zijn grote vraag is hoe we de wereldbevolking kunnen blijven voeden zonder meer natuur op te offeren. No-shit landbouw -en daarbinnen zijn voedselbos van 5 hectare- is de methode waar hij nu deze vraag mee wil beantwoorden.Alles wat we hierover wilden weten is aan bod gekomen: wat is BD? En wat betekent het als je ermee stopt? Hoe werkt de strokenteelt, de bemesting, de bomen, het voedselbos, de markt, de logistiek.. en nog veel meer. Meer informatie:Zonnegoed.nlNoshitfood.nlDo Foodforests need Fertilizer, N. Pepels

Voedselbos 't Mortelke bestaat nu een kleine vijf jaar en is nu al een volop ondernemend geheel, gebaseerd op duurzaamheid en inclusiviteit.Op drie hectares staat niet alleen een fantastisch voedselbos, maar ook een moestuin, een paar kassen, een verwerkingskeuken, een winkel, en een cursus- en ontvangstruimte waar constant vele vrijwilligers, cursisten, klanten en personeel in aan de slag zijn en elkaar ontmoeten. Dit alles wordt gedragen door de twee supergemotiveerde en ondernemende zussen Kyara en Carlyn, die dit -het is eigenlijk geen verassing- nu alweer nog groter willen maken. Meer informatie:https://www.hetmortelke.nl/https://www.fodasilva.com/

De oogsten komen er aan! Hoogste tijd dus om serieus aan het werk te gaan met de vermarkting. Manon en Marieke zijn ieder op hun eigen manier al een paar jaar bezig om nieuwe product-markt combinaties te ontwikkelen en te ontdekken hoe de oogst van het voedselbosland de markt kan bereiken. En dat leidt echt niet alleen tot een gesprek over sapjes en sjemmetjes. We hebben het over rozebottelketchup, pionierspesto, verhalen vertellen, gezondheidsonderzoek, landwinkels, schaaluitdagingen en kerstpakketten, kortom: over een veelkoppig, smaakvol uitdagend monster vol heerlijke details.Meer informatie:https://kleinstettyn.nl/https://boslekker.nl/https://www.universiteitvannederland.nl/college/kan-je-pijn-wegeten

Marcel werkt en onderzoekt op het raakvlak van boer, samenleving en duurzaamheid. En dat al vanaf de jaren 80!Dat werk heeft geleid tot een ongelofelijke schat aan ervaring. Op het gebied van teelten, productiewijzen, keurmerken, handel, afzet, productontwikkeling, telkens weer dezelfde terugkerende drama's en sinds een jaar of zeven ook op het gebied van Agroforestry. En dat geheel heeft weer geleid tot een superinteressante podcast die je over alles leert nadenken en over in ieder geval éen ding veel leert en dat is de praktijk.Meer informatie en een indrukwekkende hoeveelheid publicaties:https://research.wur.nl/en/persons/marcel-vijn/

In deze dubbelpodcast spreken we eerst met twee enthousiaste vrijwilligers van voedselbos 's Heeren Vruchten, dat deel uitmaakt van het 30 hectare grote en prachtige nieuwe landgoed 's Heeren Vrunten van Jaap Korteweg in Etten Leur. Zij vertellen hoe dit nog jonge voedselbos is ontstaan, ontworpen en hoe zij hier zinvol bestaan en heerlijk voedsel uit halen terwijl de overvloed langzaam opgroeit. Daarna gaan we in gesprek met Jaap Korteweg, natuurlijk bekend van de Vegetarische Slager en Those Vegan Cowboys, maar ook 9e generatie boer, éen van de eerste bio akkerbouwers, landgoed-ontwikkelaar, eigenaar van twee voedselbossen, ontwikkelaar van het Nieuwe Vroenten concept, en.. geloof het of niet.. nog veel meer! Jaap is een bewonderenswaardige man met enorm veel kalme energie die via een waaier aan initiatieven recht op een heel eenvoudig doel afgaat: dierlijke eiwitten in ons voedsel vervangen door plantaardige en daarmee het dier bevrijden van de taak om ons voedsel te zijn. Het gesprek met Jaap begint op 31.00 minuten.Meer informatie:https://sheerenvruchten.nl/Een video over het landgoed 's Heeren Vruntenhttps://nl.wikipedia.org/wiki/Jaap_Korteweghttps://thosevegancowboys.com/https://www.nieuwevroenten.nl/https://strootman.net/projecten/nederland-veganland/https://www.ecolonie.eu/nl 

Vanaf moment 1 gaan we in dit gesprek met voormalig minister van Landbouw, professor en derde generatie boer Cees Veerman de historische diepte in. Hoe zijn we met de landbouw in deze impasse terecht gekomen? Hoe is de enorme verwijdering tussen stad en platteland ontstaan? Hoe denken boeren hierover? Is er wel zoiets als 'de' boer? Wie zijn de grote belanghebbenden? Wat denkt hij dat de oplossing gaat zijn? Dat alles, en nog veel meer komt aan bod in dit ontzettend interessante gesprek over landbouw, voedsel, macht en politiek.Meer informatie:https://en.wikipedia.org/wiki/Cees_Veerman

Kunnen voedselbossen de wereld voeden? Dit is een vraag en een frame. En, alle antwoorden gaan ook over tijd, gemak en het schuren met bestaande landbouwmethodes. En ook over leren en groeien, maar daarna is het antwoord zeker ja.Luister naar deze levendige discussie, opgenomen tijdens het Voedselbosfestival op 13 september 2025 bij voedselbos de Woudezel, waarin voedselbosboer Diderik Clarebout, voedselbospionier Wouter van Eck en maximum impactman Louis de Jaeger deze vraag tot op het bot uitkleden en weer opbouwen. Met voedselbossen kunnen we de wereld veiliger, gezonder, en qua opbrengsten zeker bedrijfszekerder voeden, maar de weg ernaartoe is geplaveid met leercurves, opstartlessen, uitval, weerstand, ongeloof en lobbyisten.Meer informatie:https://foodforestinstitute.com/dutch/https://www.voedselbosbouw.org/https://woudezel.be/https://louisdejaeger.be/

Al vanaf het moment dat Sander de jaartraining voedselbossen volgde is hij gefascineerd door de enorme uitdagingen en mogelijkheden van het veenweidegebied. Vijf jaar later is hij full time boer voor de wetenschap en staat hij letterlijk met zijn laarzen in het veen en ontwikkelt steeds meer kennis en fascinerende nieuwe teeltvormen die èn ecologisch èn economisch hoop bieden en steeds meer mensen inspireren. Een geweldige aflevering over veen, rijst, cranberries, hazelnoten, gruttos en meervallen en natuurlijk over hoe je je leven binnen vijf jaar compleet kan zien veranderen. https://polderlab.org/https://landvanons.nl/perceel/oud-ade/https://www.universiteitleiden.nl/en/liveable-planet/case-studies/living-lab-vrouwe-vennepolderhttps://www.wur.nl/nl/nieuws/leerzaam-experiment-met-polderrijst.htmhttps://www.instagram.com/buffelbes/https://www.instagram.com/landvanons_oudade/

Willem is een bevlogen ecoloog die als geen ander geleerd heeft succesvol bruggen te bouwen naar de econoom, de boer en de politiek. En als gevolg daarvan een team, een bedrijf, en vele samenwerkingen heeft weten te starten die nu daadwerkelijk honderdduizenden hectares land aan het herstellen zijn.Hoe is hem dat gelukt? Hoe heeft hij de 4 Returns methode ontwikkeld? En Commonland opgebouwd tot wat het nu is? En wie is de ecoloog die daar weer achter zijn gronding nog steeds uit de natuur haalt? Mis dit superinteressante gesprek niet. Meer informatie:https://commonland.comhttps://commonland.com/4-returns-framework/https://4returns.commonland.com/getting-started/Introductie Ecosystem Approach: https://www.cbd.int/ecosystemInternational Union for Conservation of Nature : https://www.iucn.nl

Louise Vet is veel meer dan een zeer gewaardeerd ecoloog. Ze deed belangrijk fundamenteel onderzoek en ontdekte in haar carrière hoe complex en gelaagd ecosystemen zijn, maar verbond en verbindt die kennis constant ook met de mens en de maatschappij en hele praktische uitwerkingen, zoals de ontwikkeling van het NIOO-KNAW gebouw.Na haar actieve wetenschappelijke loopbaan blijft ze onvermoeibaar doorgaan met het verspreiden van de boodschap dat we met en in ecologie bestaan en van daaruit onze maatschappij moeten inrichten. In ontzettend veel besturen, in media, in samenwerkingen. En ook in dit heerlijke gesprek. Meer informatie over Em. Prof. dr. Louise Vethttps://nioo.knaw.nl/nl/employees/louise-vet#tab-overDeltaplan biodiversiteitsherstel: https://www.samenvoorbiodiversiteit.nlWesthofflezing 2022: https://www.youtube.com/watch?v=5EKItrW2B_EEindrapport Remkes stikstofproblematiek 'Niet alles kan overal': https://www.onslevendlandschap.nl/documenten/rapporten/2020/06/08/niet-alles-kan-overalNetwerk wetenschappers ecologisch onderzoek: https://www.nern.nl

Hoe werkt dat? Als forse vastgoedadviseur ICS een voedselbos gaat beginnen? En, was het een goede beslissing?Het brengt hen in ieder geval veel meer dan ze hadden gedacht. En ze beseffen dat dit nog maar het begin is. Van de vele relaties die het voedselbos nog zal aangaan. Op sociaal gebied, op biodivers gebied en natuurlijk op zakelijk gebied. Wij spraken met partner/directielid Jan Remijnse, adviseur Guido van de Weem en beheerder Karin de Vries over dit nu 3 jaar oude voedselbos.Meer informatie:https://www.icsadviseurs.nl/voedselbos-velics/

Deze impact-investeerders besloten twee jaar geleden om het zelf te gaan doen. Niet alleen investeren, maar daadwerkelijk ondernemen in een wereld waarin ook ecologische en sociale waardes belangrijk zijn. Zij willen bewijzen dat die waardes behouden kunnen blijven terwijl je ook gewoon een winstgevende kwekerij neerzet. Met hun kwekerij de Koperwiek bewijzen ze dat die waardes behouden kunnen blijven, terwijl je ook gewoon een winstgevende kwekerij neerzet. Ze kweken bio, zonder bestrijdingsmiddelen, er is ruimte voor part time arbeid, ze werken samen met anderen in de regio, bouwen modeltuinen en nog veel veel meer. Een zeer interessant gesprek over begrip, tijd, schaal, samenwerken, taaiheid, en uiteindelijk ontzaglijke beloningen. Meer informatie:https://koperwiek.com/

Maarten en Jan bouwen al 10 jaar met hun stichting Lekker Landgoed aan de zes hectare van het openbare voedselbos Haarzuilens, vlak naast Utrecht. Het is inmiddels een paradijs dat enorme hoeveelheden planten en dieren hun huis geeft en tegelijkertijd ook heel veel mens kan verdragen. Ze zijn allebei biologen. En dus hebben ze vanaf het begin alles gemeten. Hoeveel nesten, welke planten, welke insecten, maar ook iedere kilo oogst. Een ongelofelijke hoeveelheid werk waarvan ze de weerslag, net als hun voedselbos, delen met iedereen. Want zij willen aantonen dat het kan werken. Voor boeren, voor de gezondheid van de natuur, voor de toekomst van het Nederlands (cultuur)landschap en het welzijn van de mens.Meer informatie:https://lekkerlandgoed.nlalle jaarverslagen met alle metingen vind je ophttps://www.lekkerlandgoed.nl/jaarverslagen/Een interessant onderzoek dat verslag doet van 3 jaar meten aan de biodiversiteit van het voedselbos en het weiland ernaast laat goed zien waar dieren zich meer thuis voelen.https://www.lekkerlandgoed.nl/wp-content/uploads/2025/05/DLN03_93-98_Voedselbos-lit.pdfMeer over het werk van Maarten Schrama in het veenweidegebied.https://polderlab.org/

Deze keer spreken we over de waarde van landbouwgrond. En hoe complex de fuik is waarin land steeds meer 'waard' wordt en daarmee tegelijkertijd ieder initiatief op dat land steeds meer klemzet. Jeroen van Steen heeft, samen met Thomas Steiner en Tom Waller van BD Grondbeheer, een nieuwe weg gevonden. Om het land van Thuishaven te waarderen en letterlijk vrij te maken, maar wel gewoon binnen de bestaande wettelijke structuren. En, wat doet een fonds als BD Grondbeheer nog meer? Hoe werkt dat, voor hem, maar ook: hoe kan dit ook werken voor andere boeren? Bijvoorbeeld bij een generatieoverdracht. Hoe krijgen we, met andere woorden, meer land weer vrij voor gezond bodemgebruik?Meer informatie en help ook mee met de crowdfunding om het belastingbedrag van deze grond af te kopen:https://www.thuishaven.org/https://www.bdgrondbeheer.nl/campagne/vrije-grond-voor-thuishaven

Sonne spreekt -zoals ze zelf zegt- namens de 20.000 soorten bijen op deze planeet. Ze vertelt over hoe ze leven, maar ook over hoe met name de honigbijen in steeds grotere getale sterven en wat dat voor het ecosysteem van deze planeet, en dus ook voor ons betekent. Het is een diepgaand gesprek geworden over de eenheid van al het leven en over hoe dood niet discrimineert. En wat we er aan kunnen doen om meer mensen in hun handelen te veranderen.Meer informatie:https://bee-foundation.nl/https://www.bnnvara.nl/zembla/videos/523599https://www.bnnvara.nl/videos/63941https://www.mygardenofathousandbees.com - link werkt niet. Deze werkt wel: https://vimeo.com/1013561958