Akon'i Gasikara

Nanao fitsidihana ofisialy tany Rosia ny Filohan’ny Repoblika Michaël Randrianirina, tao anatin’ny fanamafisana sy fanavaozana ny fifandraisana diplomaty efa naharitra 55 taona teo amin’i Madagasikara sy Rosia. Tamin’ny lahateniny voalohany dia nanambara izy fa fotoana hanombohana fiandohana vaovao izao. Tsy fanohizana fotsiny ny fifandraisana taloha, fa fanamafisana fiaraha-miasa mifototra amin’ny tombontsoa iombonana sy ny refondation ny firenena. Voaresaka manokana ny sehatra sosialy, angovo, toekarena ary fiaraha-miasa ara-miaramila. Araka ny nambarany, ilaina ny mpiara-miombon’antoka matanjaka hanohanana ny fampandrosoana maharitra sy ny fanamafisana ny fahaleovantenan’i Madagasikara. Inona no tena dikan’ity fitsidihana ity eo amin’ny sehatra jeopolitika ? Inona no tombontsoa ho an’ny vahoaka malagasy ? Ary ahoana no hahazoana antoka fa fiaraha-miasa mitovy lenta sy mahasoa ny firenena ? Ity podcast ity dia manasa antsika handinika lalina ny dikan’ny refondation sy ny toeran’i Madagasikara eo amin’ny sehatra iraisam-pirenena.

Tamin’izany fotoana izany dia efa nisy fandinihana lalina momba ny gisement solika mavesatra ao Bemolanga sy Tsimiroro. Harena voajanahary goavana izay heverina fa afaka mamaly ampy ny filàn’ny firenena amin’ny resaka angovo. Ny vinavina dia ny hananganana toby famokarana herinaratra lehibe manakaiky ireo toerana misy ilay solika, ary avy eo hampifandray izany amin’ireo tanàna lehibe manerana ny nosy amin’ny alalan’ny tambajotra interconnexion matanjaka. Raha tanteraka izany, dia mety ho nihena be ny delestazy izay mbola olana maharitra hatramin’izao. Mety ho afaka niantehitra bebe kokoa tamin’ny harenantsika manokana i Madagasikara, fa tsy tamin’ny fanafarana solika lafo vidy. Fa inona no tena sakana ? Inona no antony tsy nahatanteraka tanteraka izany vina izany ? Ary raha jerena amin’izao fotoana izao, mbola azo averina ve ny fametrahana politika matanjaka mifototra amin’ny harena voajanahary eto an-toerana ? Ity podcast ity dia manasa antsika handinika ny lasa, tsy amin’ny fiderana na fanakianana fotsiny, fa amin’ny fianarana sy fijerena vahaolana maharitra ho an’ny olana ara-angovo eto Madagasikara.

Ao anatin’ity podcast ity dia henontsika ny ampahan’ny lahatenin’ny Filoha Michaël Randrianirina tamin’ny 31 Desambra 2025. Ao anatin’izany kabary izany dia nanamafy izy fa “efa voatrasy ny lalana”. Lalana notarihin’ny tolona sy ny fahasahian’ny tanora izay nijoro sy naneho ny faniriany ho amin’ny fanovana. Araka ny nambarany, ny tanjona dia ny hananganana Repoblika faha-5, rafitra vaovao izay heverina fa hiorina amin’ny mangarahara, fahamarinana ary fanavaozana ara-politika. Nohamafisiny ihany koa ny finiavana hiroso amin’ny fifidianana malalaka sy madio, ho fototry ny fanarenana ny fitokisan’ny vahoaka amin’ny rafitra demokratika. Ity fizarana ity dia manasa antsika handinika ny dikan’ireo teny ireo : Inona marina no tiana hambara amin’ny Repoblika faha-5 ? Ahoana no hahazoana antoka fa ho tena fifidianana malalaka sy mangarahara ? Ary inona no anjara asan’ny tanora amin’ny fanorenana ny ho avy ?

Ao anatin’ity fizarana ity dia hifantoka amin’i Mikolo, mpianatra iray izay lasa endriky ny GenZ nandritra ny hetsika nataon’ny tanora teto Madagasikara. Na teo aza ny fisian’ny hery mitam-piadiana sy ny famoretana mafy, dia nijoro izy, tsy tamin’ny fitaovam-piadiana, fa tamin’ny teny. Teny tsotra, mazava, tsy miolakolaka. Teny naneho fahasahiana sy fahatsapana fa ampy izay ny fahanginana. Nandritra ny fifanatrehana tamin’ny mpitandro filaminana, dia tsy nivadika ny feony. Tsy herisetra no navalin’ny herisetra, fa fahamarinana sy fahitsiana. Izany no nahatonga ny lahateniny ho niparitaka haingana teny amin’ny tambajotra sosialy, ary ho re manerana an’i Madagasikara. Ho an’ny maro, Mikolo dia tsy olona iray fotsiny, fa tandindon’ny taranaka mitaky fanovana, mitaky rariny, ary mitaky ho avy mazava kokoa. Ity podcast ity dia mandinika ny herin’ny teny sy ny herim-pon’ny tanora rehefa mijoro amin’ny foto-keviny, ary manontany hoe: inona no dikan’izany ho an’ny hoavin’ny firenena?

Ao anatin’ity fizarana ity dia heno ny antso mafy nataon’ny Ray aman-dReny iray avy any Sambava nandritra ny hetsika nataon’ny GenZ eto Madagasikara. Tsy nanafina hevitra izy, ary tsy nihodinkodina tamin’ny teniny. Manoloana ny famoretana sy ny herisetra nitranga, ary indrindra ny fahaverezan’aina nahazo tanora mpianatra, dia niantso mivantana ireo zanaka sy tanora rehetra ao amin’ny faritra SAVA izy mba tsy hiandany amin’ny fitondrana intsony. Araka ny teniny, tsy azo ekena ny fampiasana hery amin’ny tanora mitaky fanovana. Tsy azo ekena ny fandatsahan-dra sy ny famoretana feo. Ho azy, fotoana izao hanehoan’ny ray aman-dreny sy ny tanora firaisankina, tsy amin’ny herisetra, fa amin’ny fahasahiana miteny sy mijoro.

Ao anatin’ity fizarana ity dia mitantara renim-pianakaviana iray izay niara-nandeha tamin’ny zanany lahy nandritra ny hetsika nataon’ny GenZ eto Madagasikara. Tsy fijery ivelany fotsiny no nataony, fa tena fanapahan-kevitra lalina. Hoy izy, tsy afaka hijanona ao an-trano intsony raha mahita ny herim-po sy ny fahavononan’ny zanany hiady ho an’ny hoaviny. Fantany tsara fa ity taranaka ity no tena niharan’ny tsy rariny sy ny fahadisoam-panantenana. Maro amin’izy ireo no mahatsiaro ho very fanantenana, very asa, very lalana. Eo anatrehan’ny harena voajanahary ananan’i Madagasikara nefa toa tsy mahasoa ny vahoaka, ary eo anatrehan’ny kolikoly sy fitantanana tsy mahomby, dia nanapa-kevitra izy fa tsy ho mpijery fotsiny. Niara-nidina an-dalambe tamin’ny zanany izy, nandray andraikitra, naneho fa adin’ny ray aman-dreny ihany koa ity. Ho azy, tsy resaka politika tsotra izao, fa ady ho an’ny hoavin’ny zanany, ho an’ny fanovana, ary ho an’ny fanantenana vaovao ho an’i Madagasikara.

Ao anatin’ity fizarana ity dia averina jerena ny lahateny nataon’i Ramatoa Lalatiana RAKOTONDRAZAFY fony izy mbola tao amin’ny fanoherana. Tamin’izany fotoana izany dia mazava sy hentitra ny teniny, niaro ny zon’ny olom-pirenena haneho hevitra sy haneho tsy fahafaham-po amin’ny alalan’ny hetsika sy fanehoan-kevitra an-dalambe. Nambarany fa zo fototra ao anatin’ny demokrasia ny fanehoan-kevitra sy ny fanoherana am-pilaminana. Zo tsy tokony ho voafetra na hohajambaina arakaraka izay eo amin’ny fitondrana. Kanefa rehefa tonga teo amin’ny fahefana kosa izy sy ny antoko niarahany, dia maro no nahatsikaritra fa nihena sy voafetra ireo zo sivily sy politika. Nisy ny fandraràna hetsika, nisy ny faneriterena, ary nisy koa ny feo notampenam-bava. Mampametra-panontaniana izany: moa ve ny zo haneho hevitra miankina amin’ny toerana misy antsika? Zo ho an’ny mpanohitra ihany ve sa zo ho an’ny olom-pirenena rehetra, na iza na iza eo amin’ny fitondrana? Ity podcast ity dia manasa antsika handinika lalina ny fifanoherana eo amin’ny teny sy ny asa, ary ny lanjan’ny fahamatorana ara-politika ao anatin’ny fanajana ny zon’olombelona sy ny demokrasia.

Ao anatin’ity fizarana ity dia manazava mazava ny Profesora James Ratsima fa tsy tokony ho teny mamy re amin’ny kabary na lahateny ihany ny fitiavan-tanindrazana. Tsy ampy ny miteny hoe “tiako i Madagasikara” raha tsy hita amin’ny fihetsika sy ny safidy andavanandro izany. Resahiny fa ny tena fitiavan-tanindrazana dia hita amin’ny fomba itondrantsika ny firenena, amin’ny fanajana lalàna, amin’ny fikajiana ny fananam-bahoaka, ary indrindra amin’ny finiavana handray andraikitra fa tsy hijanona ho mpijery fotsiny. Isika tsirairay no tompon’andraikitra. Tsy miandry fanjakana na olon-kafa hatrany. Manomboka amin’ny zavatra kely eo amin’ny fiainana andavanandro — amin’ny asa ataontsika, amin’ny fanabeazana ny ankizy, amin’ny fomba firesaka sy fihetsika. Fitiavan-tanindrazana tsy miseho amin’ny saina afindra amin’ny fiara ihany, fa amin’ny fahamatorana sy fahitsiana amin’ny asa sy adidy. Henoy ato ny fanazavana feno sy ny hafatra tiany ampitaina: fitiavana miasa, fitiavana mandray andraikitra, fitiavana manova.

Fanontaniana mila valiny avy amin'ny fitondrana tarihin'ny Filoha Andry Rajoeliana. Resaka hala-bato amin'ny fifidianana, tsindry hazolena, fandrahonana ny mpiara-monina, ary mangony manokana ny fanodikodinana ny harem-bahoaka.

Efa ny Malagasy manerana ny Nosy no mahatsapa fa mafy ny fiainana andavan'andro. Mpitondra Bajaja sy mpandinika ny raharaham-pirenena no milaza ny sationan'ny fahorian'ny vahoaka ao Mandritsara, faritri'i Sofia, izay mahatsapa fa adinon'ny mpitondra. Na izany aza dia miandrandra ny firenenan tan-dàlana ihany ny vahoaka na dia maro aza ireo hetsika maro ataon'ny mpitondra tsy mifanaraka @ izany.

Aiza ho aiza ny fahafahana sy ny fahalalahana misy ho an'ireo mpanao gazety rehefa hamoaka ny vaovao marina eto amintsika. Ny famakafakan'i Hervé RAKOTOZANANY, mpanao gazety sy mpampianatra.

Hatramin'ny fahafantaran'ny Malagasy fa mizaka zo-pirenena frantsay ny Filoha Andry Rajoelina, dia maro ny feo manakiana fa tsy mendrika ny hanamarika ny tsingeri-taona fahatsiarovana ny tolona nataon'ny Malagasy nitaky fahaleovan-tena ny Vazaha (Loharano : KoloTv).

Herisetran'ny mpitandro filaminana sy fanitsakitsahana ny zon'olombelona. Dinika miaraka @ i Andrianjakamahery Hervé, filohan'ny fikambanan'ny mpianatra Oniversite, sy @ i Ramanamiseta Johary Carol, Mpandrindra nasionaly ONDH (Loharano : KoloTv)

Tsy misy fihatsarana ny fiainan'ny mponina eny ambany tanàna rehefa fahavaratra. Miakatra ny rano, mitondra haretina isan-karazany. Hatreto aloha dia tsy mbola ahitana rafi-drasa isorohana izany. Mankony ihany koa ny fitohizan'ny fanotofana tany ataon'ny etsy ambony tanàna (Loharano : KoloTv)

Tsy milamina ny eny Ankazomanga noho ny fahatapahan'ny jiro matetika. Miaina lavitry ny fahadriampahalemana ny mponina. (Loharano : KoloTv)

Naresaka nandritry ny propagandy 2023 ny fizarana jiro eraky ny tanàna. Tsy vahaolana hialana @delestazy io hoy ny mpiara-monina. Nahazo anarana malaza ho Jiro Kapoaka. (Loharano : KoloTv)

Hevitry ny Malagasy mikasika ny kabary nataon'i Andry Rajoelina. An'isan'izany ny fizakany zo-pirenena frantsay. Ahoana ny fahitan'ny eny an-dalambe ny kabary fanadiovan-tena nataony. (Loharano : KoloTv)

Amin’izao vanim-potoana manahirana ny firenena izao dia mametraka fanontaniana vitsivitsy ny Profesora James Ratsima, izay miandry valiny avy amin’ny fitondrana. Mikasika ny fanomanana ny fifidianana eto Madagasikara, miavaka ireo fanomezam-boninahitra fotsiny tsy misy atiny. Manao izany hahazoana seza fotsiny ireo mpanao politika, dia manadino ny vahoaka indray rehefa tafapetraka eo amin’ny seza.

Manamariva ny Profesora Raymond Ranjeva fa zavadehibe ny fampianarana ny Malagasy. Ilaina io iatrehana ny sy hanatsarana ny hoavin'i Madagasikara (Loharano : Midi Madagasikara)

Dinika ataon'i Profesora Raymond Ranjeva mikasika ny toekarena malagasy. Songadiny ahitana fanazavana mahatonga antsika raikitra anaty fahantrana na dia maro aza ireo harena eto @ firenentsika.