Discover
Crazy Nauka
Crazy Nauka
Author: Ola i Piotr Stanisławscy
Subscribed: 246Played: 8,362Subscribe
Share
© Crazy Nauka
Description
Podcast Crazy Nauka - zdobywca Nagrody Radia ZET im. Andrzeja Woyciechowskiego 2024 w kategorii „Autor Internetowy” oraz Podcast Roku 2023 w kategorii nauka, edukacja, technologie.
Opowiadamy o wielkich osiągnięciach i głębokich porażkach, procesach i zdarzeniach, które zmieniają losy społeczeństw i pojedynczych osób.
Pokazujemy, jaką rolę odgrywa w tych zjawiskach nauka, gdzie pomaga wyjaśnić zagadki lub ocalić życie, a gdzie pozostaje jej tylko analizować skutki zdarzeń.
Mówimy o zadziwiających metodach badawczych i szkodliwych mitach, które domagają się obalenia.
I nie próbujemy ukrywać, jak bardzo nas opowiadanie o nauce kręci.
Opowiadamy o wielkich osiągnięciach i głębokich porażkach, procesach i zdarzeniach, które zmieniają losy społeczeństw i pojedynczych osób.
Pokazujemy, jaką rolę odgrywa w tych zjawiskach nauka, gdzie pomaga wyjaśnić zagadki lub ocalić życie, a gdzie pozostaje jej tylko analizować skutki zdarzeń.
Mówimy o zadziwiających metodach badawczych i szkodliwych mitach, które domagają się obalenia.
I nie próbujemy ukrywać, jak bardzo nas opowiadanie o nauce kręci.
185 Episodes
Reverse
Dlaczego akurat o trzeciej nad ranem złe myśli spadają na człowieka jak grom z jasnego nieba? W jaki sposób zdobycze cywilizacji manipulują naszymi nocami? I skąd się wzięła tak częsta wśród ludzi praworęczność?Posłuchajcie tego odcinka Podcastu Crazy Nauka! Zapraszamy również do naszej nowej serii wideopodcastów, przygotowywanej dla Polskiego Radia, pt. “Co poszło nie tak”. Mówimy w niej o katastrofach, które wstrząsnęły światem, a naszej narracji towarzyszą archiwalne nagrania z przepastnych zasobów Polskiego Radia!https://www.youtube.com/watch?v=HmwYWaBjShkhttps://open.spotify.com/show/3Bf6udAmvvMUYtjcgC9z1c?si=e7ed38d0f4ee484c&nd=1&dlsi=d4eca8e640224aa8 Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dacJeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynaukaJeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.07.28.667301v2.full.pdfhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10404514/https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31685950/https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11893528/https://www.psychiatrist.com/jcp/risk-for-suicide-and-homicide-peaks-at-night-nvdrs-data/https://www.randolphnesse.com/articles/smoke-detectorhttps://harpers.org/archive/2013/08/segmented-sleep/https://doi.org/10.1371/journal.pbio.3003771Ręczność u ludzi i innych naczelnychhttps://doi.org/10.1037/bul0000229https://doi.org/10.7554/eLife.77875Skamieniałościhttps://doi.org/10.1002/evan.21554Lateralizacja mózguhttps://www.scientificamerican.com/article/evolutionary-origins-of-your-right-and-left-brain/https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1691668Leworęczni i hipoteza walkihttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15875566/https://doi.org/10.1038/s41598-019-51975-3Genetykahttps://www.research.ed.ac.uk/en/publications/genome-wide-association-study-identifies-48-common-genetic-varian/https://doi.org/10.1038/s41467-024-46277-w
Kanibalizm budzi w nas głęboki wstręt, ale czy ta odraza jest wrodzona, czy ukształtowana przez kulturę? Dlaczego w różnych epokach i kulturach ludzie jedli innych ludzi? I czy zakaz kanibalizmu jest w istocie mechanizmem obronnym przed chorobami zakaźnymi? W drugiej części minicyklu o tabu sprawdzamy, co na ten temat mówią archeologia, genetyka i antropologia.Posłuchajcie! Zapraszamy również do naszej nowej serii wideopodcastów, przygotowywanej dla Polskiego Radia, pt. “Co poszło nie tak”. Mówimy w niej o katastrofach, które wstrząsnęły światem, a naszej narracji towarzyszą archiwalne nagrania z przepastnych zasobów Polskiego Radia!https://www.youtube.com/watch?v=HmwYWaBjShkhttps://open.spotify.com/show/3Bf6udAmvvMUYtjcgC9z1c?si=e7ed38d0f4ee484c&nd=1&dlsi=d4eca8e640224aa8 Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dacJeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynaukaJeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:Marek Konarzewski, Na początku był głód, Warszawa 2005https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2605120123https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2018_num_96_2_9197https://www.cambridge.org/core/books/abs/divine-hunger/cannibalism-crossculturally/20BC552E39A6C56A6E9DCEBC19533A03https://www.nature.com/articles/s41598-021-91712-3https://www.sciencefocus.com/the-human-body/is-cannibalism-more-natural-than-we-thinkhttps://www.sociostudies.org/upload/socionauki.ru/journal/seh/2021_2/002_Sack.pdfhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10328901/https://thekeep.eiu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3514&context=theses
Opowiadamy o pierwszym - niepotwierdzonym jeszcze w 100 proc. - przypadku śmierci człowieka z powodu zakażenia wirusem Shamonda, występującym u bydła. I o tym, dlaczego - mimo że jest to przypadek odosobniony i naprawdę szczególny - rozpisują się o nim światowe media.Posłuchajcie! Zapraszamy również do naszej nowej serii wideopodcastów, przygotowywanej dla Polskiego Radia, pt. “Co poszło nie tak”. Mówimy w niej o katastrofach, które wstrząsnęły światem, a naszej narracji towarzyszą archiwalne nagrania z przepastnych zasobów Polskiego Radia!https://www.youtube.com/watch?v=HmwYWaBjShkhttps://open.spotify.com/show/3Bf6udAmvvMUYtjcgC9z1c?si=e7ed38d0f4ee484c&nd=1&dlsi=d4eca8e640224aa8 Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dacJeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynaukaJeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/severely-ill-patient-france-becomes-first-ever-human-infected-shamonda-virushttps://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/france-reports-first-human-shamonda-virus-case-2026-10-22/https://www.santepubliquefrance.fr/index.php/les-actualites/virus-shamonda-un-premier-cas-humain-detecte-en-france-que-saithttps://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/what-is-shamonda-virus-what-are-risks-humans-animals-2026-10-22/
Czy kategoryczny zakaz kazirodztwa, obecny w wielu kulturach, ma uzasadnienie biologiczne? Jakie faktyczne szkody wyrządza chów wsobny? Przed Wami pierwsza część naszego minicyklu na temat tabu. Posłuchajcie! Zapraszamy również do naszej nowej serii wideopodcastów, przygotowywanej dla Polskiego Radia, pt. “Co poszło nie tak”. Mówimy w niej o katastrofach, które wstrząsnęły światem, a naszej narracji towarzyszą archiwalne nagrania z przepastnych zasobów Polskiego Radia!https://www.youtube.com/watch?v=HmwYWaBjShkhttps://open.spotify.com/show/3Bf6udAmvvMUYtjcgC9z1c?si=e7ed38d0f4ee484c&nd=1&dlsi=d4eca8e640224aa8 Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dacJeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynaukaJeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy http://m.in. z tych źródeł:Mechanizm i genetyka populacyjnahttps://www.duckdna.org/syllabi/core/articles/03_Charlesworth_Willis_2009_nrg2664.pdfhttps://www.nature.com/articles/nrg.2017.109https://researchportal.murdoch.edu.au/esploro/outputs/journalArticle/The-costs-of-human-inbreeding-and/991005542790107891https://arxiv.org/pdf/1407.7518https://fenix.ciencias.ulisboa.pt/downloadFile/1688987299228277/Hedrick,%20Garcia-Dorado%20-%202016%20-%20Understanding%20Inbreeding%20Depression,%20Purging,%20and%20Genetic%20Rescue.pdfhttps://www.nature.com/articles/s41467-020-14803-1Ryzyko u ludzihttps://bradscholars.brad.ac.uk/entities/publication/640726cd-cd59-409b-88bc-3e9d64f5d09dhttps://borninbradford.nhs.uk/our-impacts/publications/cousin-marriage-and-congenital-anomalies-in-a-multiethnic-birth-cohort/https://public.3.basecamp.com/p/4g7LKjFpSURQLQTSJu1KzD4H/attachments/9465d50c-c180-11ef-a4f3-f28505eae2ff/download/genetic-counseling-screening-consanguineous.pdfhttps://karger.com/hhe/article-abstract/21/2/108/158742/A-Study-of-Children-of-Incestuous-Matingshttps://www.nature.com/articles/nature14618https://eprints.gla.ac.uk/202153/https://pure.eur.nl/en/publications/consanguineous-marriages-pearls-and-perils-geneva-international-c/https://reproductive-health-journal.biomedcentral.com/articles/10.1186/1742-4755-6-17https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/download/1304/626/824Przypadki ludzkiehttps://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0005174https://www.nature.com/articles/hdy201325https://doaj.org/article/d50ec1936127464b8c6cbd43f1586d72https://web.stanford.edu/~scheidel/incest.htmhttps://afanporsaber.com/wp-content/uploads/2010/03/Ancestry-and-Pathology-in-King-Tutankhamuns-Family.pdfhttps://www.research.ie/what-we-do/loveirishresearch/blog/first-degree-incest-in-early-ireland-ancient-genomes-uncover-a-dynastic-elite-in-irish-passage-tomb-societies/https://www.nature.com/articles/s42003-025-09194-2https://ideas.repec.org/a/nat/natcom/v12y2021i1d10.1038_s41467-021-25289-w.htmlhttps://research.uni-luebeck.de/en/publications/the-complete-genome-sequence-of-a-neanderthal-from-the-altai-moun/https://www.nybooks.com/articles/1997/03/06/outcasts-of-the-islands/https://news.osu.edu/study-darwin-was-right-to-worry-that-marriage-to-his-cousin-affected-his-offspring/https://darwin-online.org.uk/converted/Ancillary/1870_parliament_A292.htmlhttps://www.mun.ca/biology/scarr/Rogaev_et_al_2009_Science%20326,817.pdfZwierzętahttps://digitalcommons.mtu.edu/michigantech-p/6022https://digitalcommons.mtu.edu/michigantech-p/9890https://nsuworks.nova.edu/cnso_bio_facarticles/455https://www.mdpi.com/1424-2818/15/3/399https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/577956-en.pdfhttps://collaborate.princeton.edu/en/publications/purging-of-strongly-deleterious-mutations-explains-long-term-pers/https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/84062/https://cgejournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40575-021-00111-4https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5249080https://www.frontiersin.org/journals/veterinary-science/articles/10.3389/fvets.2023.1140417/pdfhttps://aipl.arsusda.gov/publish/jds/2011/94_6153.pdfTabu, psychologia i prawohttps://edepot.wur.nl/547632https://cep.ucsb.edu/wp-content/uploads/2023/05/kinnature05510.pdfhttps://mcgill.ca/sociology/files/sociology/2009_--_ajs.pdfhttps://stafforini.com/works/haidt-2001-emotional-dog-its/https://dlab.sauder.ubc.ca/sjdm/journal/15/15405/jdm15405.htmlhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2605922/https://www.riksdagen.se/en/news/articles/2026/may/26/marriage-between-cousins-and-other-close-relatives_cms62ab44e1-8c3f-435e-87e7-4c1b622e21faen
Nie tworzyli ceramiki, chociaż tam, skąd przybyli, była ona dobrze znana. Domy budowali okrągłe - dokładnie takie jak w wielu miejscach świata przed tysiącami lat. W wiosce na wzgórzu żyli przez długie 1500 lat, a potem ją porzucili - bez paniki, z rozmysłem. I dlatego dziś wiemy, jak żyli i Wam o tym opowiadamy w wyjątkowym odcinku, który nagraliśmy - i sfilmowaliśmy - dla Was w terenie, w neolitycznej wiosce Chirokitia na Cyprze.Posłuchajcie i obejrzyjcie! Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem: https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dacJeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: https://patronite.pl/crazynaukaJeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:https://www.culture.gov.cy/dmculture/da/da.nsf/All/4EF92D50616EFE49C225719B00314171?OpenDocumenthttps://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0003426https://whc.unesco.org/en/list/848https://whc.unesco.org/en/list/0848/documents/https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_2009_num_35_2_5299https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_1983_num_9_2_4343https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3365171/https://doi.org/10.1038/s41598-024-60161-zhttps://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0033589406000949https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2352409X19301270https://www.nature.com/articles/nature24476https://www.nature.com/articles/nature13673https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4170574/https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_1990_num_16_2_5101https://whc.unesco.org/en/decisions/2753/








