WYWIADOWCY

Tomasz Czukiewski („Ciekawe Historie”) analizuje kondycję współczesnych mediów, mechanizmy manipulacji oraz wpływ algorytmów na polską debatę publiczną. Rozmawiamy o kryzysie tradycyjnego dziennikarstwa, nadchodzącej śmierci tradycyjnej telewizji oraz ekspansji dużych formatów wideo na YouTube. Pytamy o fenomen Kanału Zero oraz osobisty wpływ Krzysztofa Stanowskiego na walkę o narzucanie swojej narracji w tak zwanym mainstreamie. Tomasz Czukiewski diagnozuje patologie dzisiejszego rynku medialnego i zapowiada autorski projekt – redakcję, która będzie działała wbrew clickbaitowym trendom. Zamiast pogoni za sensacją skupi się na przekazywaniu informacji, a swoich odbiorców będzie traktować zgodnie z jasnym kodeksem zasad, opartym na określonych wartościach. Zdaniem naszego gościa, rzetelność faktograficzna oraz konsekwentne budowanie zaufania odbiorców dają dzisiaj realną szansę na niezależne finansowanie wiarygodnych mediów. W tym wywiadzie rozmawiamy także o kondycji systemu edukacji w Polsce oraz kursie maturalnym, nad którym Tomasz Czukiewski pracował przez ostatnie lata i który wkrótce zamierza udostępnić.

Powstają niebezpieczne technologie manipulacji mózgiem. Pracuje nad tym nie tylko Elon Musk i jego Neuralink. Dr Alicja Puścian, badaczka mózgu, kierowniczka Laboratorium Neuroekonomii w Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego przedstawia aktualny stan badań nad nowymi metodami inżynierii biomedycznej, takich jak optogenetyka oraz chemogenetyka, które umożliwiają precyzyjną aktywację i modyfikację wybranych obwodów neuronalnych - innymi słowy w jaki sposób nowe technologie umożliwiają uzyskanie wpływu na nasze mózgi. Dr Puścian analizuje metody, które wykraczają poza interfejs mózg-komputer, realizowany poprzez fizyczne wszczepianie diod elektrycznych do kory mózgowej. Nasz gość porusza również zagadnienia neuroprzewidywania (neuroforecasting) oraz neuromarketingu, wskazując, jak algorytmy wykorzystują wiedzę o funkcjonowaniu układu nerwowego człowieka do modelowania zachowań konsumenckich w czasie rzeczywistym. Dr Puścian zwraca uwagę, że współczesne technologie bioinżynierii mają wielki potencjał medyczny, ale niosą ze sobą także ogromne zagrożenia, są bowiem firmy, które opracowują metody regulacji ludzkich zachowań na skalę masową.

Czy nasza cywilizacja wkracza w fazę krytycznego przesilenia, a współczesne kryzysy geopolityczne, wojny oraz rewolucja sztucznej inteligencji mają swój pierwowzór w starożytności? Prof. Marek Węcowski, historyk starożytności i autor książki „Homer na nasze czasy” przekonuje, że czasy „Iliady” i „Odysei” były podobnie burzliwe jak nasze. Grecja Homera była bowiem szarpana licznymi konfliktami i doświadczała licznych katastrof, a do tego stała się inicjatorką rewolucyjnych zmian, które na wieki ukształtowały obraz świata. Również naszego świata. Prof. Węcowski wyjaśnia jak wiele zawdzięczamy Grekom. Jego zdaniem to właśnie rodacy Homera dali cywilizacji zachodniej narzędzia do osiągnięcia wielkości. Pierwszy alfabet, w którym można było zapisać każdy dźwięk, wolność polityczną, która podłożyła podwaliny dla demokracji, a także zdolność do samokrytyki, nieustannego kwestionowania siebie i swojej cywilizacji. Grecy dali nam jeszcze jedną unikalną w ich czasach cechę – zdolność do dostrzegania człowieka w obcym, również w najgorszym wrogu. Pięknie to widać właśnie u Homera, który w starciu Achillesa z Hektorem każe nam kibicować temu drugiemu. Z naszym gościem rozmawiamy także o „Odysei” Christophera Nolana i jak przyjęli ten film sami Grecy. Prof. Węcowski był bowiem obecny na oficjalnej premierze filmu w Atenach.

Jaki był wpływ starożytnej Persji i zaratustrianizmu na kształtowanie się pojęć stanowiących fundament chrześcijaństwa i judaizmu? Historyk starożytności, dziekan Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò odpowiada na pytania o ewolucję wierzeń monoteistycznych na przestrzeni wieków kluczowych dla kształtowania się religii Persów, Żydów i chrześcijan. Nasz gość rzuca światło na wydarzenia, w których zrodziła się idea transcendentnego Boga, oraz na rolę, jaką w tym procesie odegrały starożytne elity. Jahwe był jednym z wielu bóstw izraelickich i dopiero w wyniku ewolucji oraz w okolicznościach tzw. niewoli babilońskiej stał się jedynym Bogiem. Czy zatem inspiracją dla transcendentnego Jahwe mógł być bóg Persów – Ahura Mazda? Prof. Łukasz Niesiołowski-Spanò ma co do tej teorii poważne zastrzeżenia. Nie ulega jednak dla niego wątpliwości, że idee irańskiego reformatora religijnego Zaratustry w o wiele większym stopniu przeniknęły do chrześcijaństwa niż do judaizmu. Wyznawcy Jezusa, tworzący chrześcijaństwo w pierwszych wiekach po Chrystusie, mieli silne kontakty z kulturą irańską i inspirowali się wierzeniami Persów, co znajduje odzwierciedlenie w Nowym Testamencie. Z prof. Niesiołowskim-Spanò rozmawiamy także o historycznym Jezusie, próbując umiejscowić tę postać na mapie frakcji żydowskich jego czasów. Zdaniem naszego gościa Jezus z Nazaretu nie był – jak się często uważa – esseńczykiem. Nie był także ubogim człowiekiem z ludu. Zdaniem prof. Niesiołowskiego-Spanò Jezus był faryzeuszem, a do tego człowiekiem gruntownie wykształconym. Warto wysłuchać tego podcastu, aby poznać argumentację naszego gościa.

Tomasz Awłasewicz autor książek o polskim wywiadzie i kontrwywiadzie mówi o współczesnych zagrożeniach związanych z infiltracją Polski przez chińskie i rosyjskie służby. Nasz gość wyjaśnia, jak wywiady wykorzystują mechanizmy psychologiczne zaspokajania marzeń. Tłumaczy jak rozpoznać, że jest się obiektem zainteresowania wrogiego wywiadu. Doradza jak w sytuacjach zagrożenia komunikować się z ABW. Tomasza Awłasewicza pytamy również czy w polskim Sejmie mogą znajdować się agenci na usługach obcych państw i w jaki sposób wywiady wykorzystują polityków do siania dezinformacji. W rozmowie nawiązujemy do historycznych sukcesów polskiego wywiadu z okresu PRL, który na szeroką skalę prowadził tajne przeszukania placówek dyplomatycznych obcych państw. Polscy funkcjonariusze łamali szyfry sejfów za pomocą promieniotwórczych izotopów, płacąc za to dramatyczną cenę zdrowia. Wielu z nich zmarło bowiem na choroby nowotworowe.