Buro de Vries (Podcast)

It is kâld as wy de terminal fan Doeksen yn Harns útrinne. In skerpe wyn snijt troch jas en sjaal, mar Daan Bartels hat der sin oan. Hy wit de wei. Net allinnich troch de stêd, mar ek troch it libben fan Liesbeth List. Yn syn boek Het levenspad van Liesbeth List hat er fjouwer kuierrûtes fêstlein by plakken del dy't fan betsjutting wiene foar de sjongeres. Wy rinne de rûte troch Harns, de stêd dêr't har talint foar it earst echt sjoen waard. Liesbeth List gie as famke fan Flylân yn Harns nei de middelbere skoalle. Dêr siet se yn de kost en tegearre mei de buorren Davidson ûntduts se har sjongtalint. Tidens de kuiertocht fertelt Daan Bartels oer har libben.

Kin jo in èchte Fries wêze sûnder de taal te sprekken? Dy fraach waard aktuiel doe't Sylvana IJsselmuiden nei har Fedde Schurer-lêzing nochal wat kommintaar krych om't se dat yn't Hollânsk die. René Koster tôch troch de provinsje en lei it foar oan tal fan minsken út de wrâld fan taal, kultuer, wittenskip, iepenbier bestjoer en út de rest fan de Fryske mienskip.

  De ein fan it jier komt der oan. We nimme hast ôfskied fan it jier 2025. Mar der wiene in soad minsken, miskien jo thús ek wol dy't dit jier ôfskied nimme moasten fan wurk, of yn it slimste gefal fan ien yn je omjouwing dy't stoar. It oerkaam Lutz Jacobi. Nei it ferlies fan har man Koos yn 2024 ferliet se dizze simmer de PvdA. Dêr't se fjirtich jier lid fan wie. Se koe har net fine yn de fúzje mei Grien Links. Se herkent har net mear yn de partij.

Se krigen beide in earnstige sykte: Griet Wiersma en har man Leo. Griet is klear mei de behannelingen, Leo helle it net. It wie in dreech jier foar Griet Wiersma.

Us privacy rint gefaar. Dat sizze Bob en Sabine Hardus. Bob is sjoernalist en skriuwer yn Berlyn, syn mem Sabine is filosofe yn Ljouwert. Bob Hardus ûndersocht de lêste jierren it tsjokke stasidossier fan syn mem, dy't opgroeide yn de DDR. Yn it boek De prijs voor privacy fergeliket hy de metoades fan de Staatssicherheit yn de DDR mei dy fan de Big-Techbedriuwen no. Hardus sjocht njonken oerienkomsten ek in grut ferskil: de BigTechbedriuwen kinne hjoed-de-dei folle flugger ynformaasje sammelje oer minsken as de Stasi dat koe yn de foarige iuw. Neffens Bob en Sabine Hardus diele in soad minsken sûnder der by nei te tinken in soad ynformaasje oer harren sels mei sociale media en Amerikaanske Big Techbedriuwen, dy't harren net altyd oan de Europeeske privacyregels hâlde. Hardus pleitet der foar om goed nei te tinken oer wat je wol en net op Facebook-sette. Tink ek nei oer de tsjinsten der't je gebrûk fan meitsje, is syn advys. Hardus fynt Signal feiliger as Whatsapp. Ek foar de populêre sykmasine Google besteane neffens him feiliger altivernativen.

Kreakjende stimmen út in fier ferline dy't moaie ferhalen fertelle. Foar de lêste kear dizze tsjustere desimbermoanne dûke we yn de folksferhalen fan Ype Poortinga. It Fries Film en Audioarchief hat in skat fan dy ferhalen online setten. Ien fan Poortinga syn masterferteller wie Steven de Bruin. Syds Wiersma fan it Archief hat foar ús in pear moaie ferhalen fan de Bruin útsocht. En Inge de Bruin, dochter fan Steven, hellet oaninkens op oan hat bysûndere heit.

Jan Bakker fan Wynjewâld is de nije foarsitter fan feriening De Friese Elfsteden en dêrmei de opfolger fan Wiebe Wieling. Yn Buro de Vries praatten we mei de âld-rider dy't fan no ôf de foarsittershammer yn hannen hat.

It Fries Film en Audioarchief hat in skat oan folksferhalen fan Ype Poortinga online setten. Dizze wiken siket it Buro, tegearre mei Syds Wiersma fan it archief de moaiste peareltsjes derút. Hjoed hearre we iis en wetterferhalen. En, tink om it wek!

Steatsbosbehear is sûnt begjin dizze moanne op guon plakken flink oan it beammekappen. Ien sa'n plak is de Duurwoudsterheide by Bakkefean. Mear as 4000 beammen wurde mei de hân delhelle omdat se oantaasten binne troch de Lettersetter en dêrtroch dea binne. It buro wie by de start fan de kampanje om de Fryske bosken in oppepper te jaan...

Op it Fryske plattelân koe it eartiids goed spûkje, en ek de duvel kaam wolris foarby. Alteast, ast de âlde Fryske folksferhalen leauwe meist. Syds Wiersma fan It Fries Film en Audioarchief lit ús wer de moaiste folksferhalen fan Ype Poortinga hearre. Dizze wike ferhalen oer de dea en de duvel.

Se hawwe al in hiel soad rolstuollen, braces en oare saken regele. Yn it 20 jierrich jubileum fan it Foppe Fonds waard dêr fannewike by stilstien. It wie in jûn mei herinnerings en benammen ek it beneidrukken dat fûnsen as dit, hoe spitich it ek is noch altyd nedich binne. Dat fynt Foppe de Haan mar benammen ek de ambassadeurs en sporters. In ferhaal oer help en sukses.

It Fries Film en Audioarchief hat in skat oan folksferhalen fan Ype Poortinga online setten. Dizze wiken siket it Buro, tegearre mei Syds Wiersma fan it archief de moaiste peareltsjes derút. Hjoed dûke we yn de fabels en oare bisteferhalen.

Annigje van Dijk - Bajema. Dat is de frou dy't hjoed troch Tialda Hoogeveen yn it sintsje setten wurdt. Tialda is haadredakteur fan it Keninklik Frysk Genoatskip, en dy bestean yn 2027 200 jier. Om dat te fieren, jouwe sy in jubileumboek út mei dêryn oandacht foar 200 froulju dy't libbe hawwe tusken 1827 en 2027, en yn harren libben in opfallende prestaasje dien hawwe, of dêrnei in opfallende reputaasje krigen hawwe. Annigje van Dijk - Bajema hat har plak yn dy rige fertsjinne troch har prestaasjes op it iis.

Fryslân betinkt 50 jier ûnôfhinklik Suriname Yn de studio fan Buro de Vries wurdt dêr by stil stien mei twa Surinaamske Friezen: Gabriëlle Copini en Joy Kisoenpersad.

It wie in bealich fol wurk mar it hat in skat oan Fryske folksferhalen oplevere. It Fries Film en Audioarchief hat de bannen en kassettebantsjes fan skriuwer Ype Poortinga digitalisearre en online set. Yn de 70ere jierren reizge Poortinga mei in bânrecorder, letter waard dat in wat lytsere kassetterecorder, troch de provinsje om Fryske folksferhalen te sammeljen. Hy prate mei mear as 100 minsken en ferivige de ferhalen dy't se fertelden yn harren eigen stim. It Buro lit de kommende wiken de moaiste ferhalen hearre. Klazina Hofstee dûkte mei Syds Wiersma fan it Fries Film en Audio Archief yn de wrâld fan de folksferhalen.

Hoe liket it eins mei de ferhâlding man/frou yn de Fryske literatuer? En dan benammen yn de Fryske poëzij? Dy fraach hold Janneke Spoelstra dwaande en sy gie der mei oan'e slach. Se die foarwurk en socht út hoefolle froulike dichters meidogge oan de leechdrompelige dichtersjûnen en hoefolle froulike dichters úteinlik de top fan de literêre ljedder berikke: de Gybert Japicxpriis.  Boppedat ynterfjoede se tsien froulike dichters en bûten dat se in noflik petear hiene, stelde se alle tsien ek deselde tsien fragen. Dêrnei beskôge se de útkomsten en lei alles fêst yn it boek 'Wêr bliuwe de froulju?'

Yn 2000 naam journaliste Froukje Nijholt fan It Hearrenfean it inisjatyf foar in stichting om earme studinten yn Nepal te stypjen. Mear as 5000 studinten hellen sûnt dy tiid in kompjoeterdiploma. Hûnderten krigen in stúdzjebeurs. En der waarden tolve skoallen boud yn ûntagonklike berchgebieten. No nei 25 jier komt der in ein oan de stifting. It lokale bestjoer yn Nepal moat de taken oernimme.  Ferslachjouwer Gerrit de Boer makke in reportaazje oer 25 jier StudentenProjectNepal mei de frou fan de earste oere Froukje Nijholt en de hjoeddeistige foarsitter Gerda Breeuwsma.

Penjum is in doarp dat in mjuks is fan 'autochtoanen' en ymport. It doarpke oan 'e râne fan de ôfslútdyk is oantrekkelik foar minsken út Hollân dy't de hektyk fan bygelyks de grutte stêd ûntflechtsje. Ien fan de minsken dy't dat ek die is Otto Holman. Hy is heechleraar ynternsasjonale betrekkingen. Sûnt trije jier wennet hy yn it doarp en fynt dêr de rêst him te ferdjipjen yn Europa. Mar ek yn Spanje. Want dat is dochs syn grutte leafde. Op ferkiezingsdei makke ik in kuier mei Holman.

Buro de Vries stuts in wike nei de ferkiezingen de thermometer yn de Fryske mienskip om te peilen hoe't de flage der by hinget, We wiene yn Snits, Stiens en Steggerda en hearden optimistyske ferhalen, mar fernamen ek in soad ûnfrede oer asylsikers, it wenningtekoart, iensumens, ferkearsoerlêst, en it fâlske fingerwizen nei sûndebokken...

60.000 boeken binne der oant no ta ferkocht fan it boek "Liften naar de Hemel" fan Fries om utens Lex Paleaux. It is ien fan de boeken dy't nominearre is foar de NS Publieksprijs fan 2025. Earder dit jier hie dizze 5e roman fan Paleaux de Boekhandelsprijs al wûn. Lex Paleaux wennet yn Haarlem mar is hikke en tein yn Fryslân ûnder de reek fan Ljouwert. Koartlyn wie hy op besite by de nagelnije boekhannel De Grote Beer yn Frjentsjer, dêr't hy fertelde oer syn autobiografyske boeken en syn swiere jeugd yn Fryslân. Klazina Hofstee reizge ôf nei Frjentsjer en koe Lex tusken it sinjearjen fan boeken troch bûten even ynterviewe.