FD Toegevoegde Waarde

  We beginnen deze aflevering met het land waar ze ooit te maken hadden met 10 miljoen procent inflatie in een jaar, maar dat om heel andere redenen het nieuws beheerste deze week: Venezuela. Trump zei zaterdag in zijn speech dat de VS Maduro gevangen hadden genomen om een einde te maken aan drugstransporten naar de VS en de instroom van criminele migranten. Maar na een minuut of vijf in die speech kwam er een andere aap uit de mouw. Het gaat de Amerikaanse president om olie! Hij wil gewoon geld verdienen! Maar dat zit toch wat ingewikkelder in elkaar dan hij het doet voorkomen, dus we gaan uitpluizen hoe dat nou zit met die olie en de economie van Venezuela.   En daarna gaat het over de inflatie in eigen land. Want die bleek in 2025 te zijn uitgekomen op 3,3%! Is het nou erg dat die al jaren boven de gewenste 2% zit? En wat voor intergenerationeel trauma kan inflatie brengen? Daar gaat Marijn alles over vertellen. Tipje van de sluier: het heeft te maken met kruiwagens vol Duitse marken.  We beloven in de aflevering een linkje naar de allereerste Toegevoegde Waarde omdat die ook over inflatie gaat: Waarom streven we naar 2% inflatie? En het Duitse fragmentje over hyperinflatie komt hier vandaan. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie & montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde (uit het eerste seizoen) hoor je alles over de Nederlandse staatsschuld. Al decennia kent Nederland een torenhoge schuldenberg, maar aan wie is de staat dat geld eigenlijk verschuldigd? Hoe komen die leningen tot stand en nog belangrijker: moeten we die schulden niet aflossen? Daar gaan we het over hebben met Karen van der Wiel,  econoom en plaatsvervangend directeur bij het Agentschap bij ministerie van Financiën, het instituut dat zich dagelijks bekommert over onze staatsschuld. Van der Wiel legt uit hoe en waarom staatsobligaties worden uitgegeven en vertelt hoe dat eeuwen geleden ging toen er nog geen snelle computers of dealingrooms waren. Ook spreken we met econoom en ESB-hoofdredacteur Jasper Lukkezen, die bij het Centraal Planbureau jarenlang onderzoek deed naar de staatsschuld. Hij vertelt je meer over de rol van een staatsschuld in de economie én legt uit waarom het zelfs voor heel rijke landen goed kan zijn om een staatsschuld te hebben. Volgende week zijn Anna en Marijn weer terug met een nieuwe aflevering. Presentatie: Anna DijkmanRedactie: Anna de Haas, Paulien Sewuster en Anna DijkmanAudiovormgeving: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week in Toegevoegde Waarde kritiek op het rapport-Wennink én op onze behandeling ervan. Want we vroegen om jullie reacties en kregen die ook! We laten ze allemaal de revue passeren en pakken er ook nog wat reacties op het rapport zelf bij.  En het is de laatste aflevering van dit jaar dus we gaan ook terugblikken. Het was toch wel ‘the year of the tariffs’, ja sorry in het Engels, maar dat klinkt toch beter dan het Jaar van de Importheffingen. Maar de vraag is: wat was nou het effect op de economie? Want die is nog niet ingestort vooralsnog... Daar gaan we op in en we pakken er ook wat geschiedenisboeken bij. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week stond in het teken van het rapport van Peter Wennink. De oud-topman van ASML is door het kabinet gevraagd advies te geven over de Nederlandse economie en hoe we ons verdienvermogen kunnen vergroten. Al maanden wachten we hierop en vrijdag was het dan eindelijk zover, het rapport: De route naar toekomstige welvaart kwam uit, met de ondertitel: Een sterk Nederland in een relevant Europa. We gaan in op de zorgen van Wennink en kijken naar de oplossingen die hij biedt. We hebben lof, maar moeten zeker ook wat kritische kanttekeningen plaatsen.  In zijn rapport oppert Wennink ook een Nationale Investeringsbank. Daar hebben wij het eerder over gehad in Toegevoegde Waarde, zoals beloofd een link naar die aflevering.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel keiharde cijfers nog op zich laten wachten, lijken middelen zoals Ozempic en Wegovy een forse invloed te hebben op het aantal mensen met overgewicht. Wel zien we al concrete veranderingen in het gedrag van consumenten, voornamelijk in de VS. Restaurants passen het formaat van hun porties aan, kledingfabrikanten merken dat grotere maten minder hard over de toonbank gaan, en ook de verkoop van alcohol en tabak daalt. Anna legt uit welke invloed deze afslankspuitjes hebben op de economie. De enorme investeringen in AI gaan zelfs de cashflows van de grote Amerikaanse techbedrijven te boven. Grote spelers zoeken daarom naar allerlei vormen van financiering om de AI-race bij te benen. Een van de opvallendste vormen zijn zogeheten GPU’s ABS. Dit zijn obligaties (asset-backed securities) waarin chips (Graphic Processing Units) het onderpand zijn. Marijn vraagt zich echter af hoe stabiel deze financieringsvorm is in een markt waar de innovatie zo snel gaat, en waar dus een grote kans is op veroudering van het onderpand. De vragen van de week gaan over een eerdere aflevering over Argentinië. Meerdere luisteraars kwamen met aanvullingen en vragen. Toevalligerwijs sprak Marijn deze week Federico Sturzenegger in Den Haag, de Argentijnse minister van deregulering en staatshervorming.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan het in deze aflevering hebben over de WTO, de Wereldhandelsorganisatie, want daar is Marijn deze week. We kijken of de WTO nog leeft, wat het voor organisatie is, en wat er nog kan nu de Amerikanen de aanstelling van rechters voor het hoger beroep van de Wereldhandelsorganisatie blokkeren.  En op de arbeidsmarkt regent het ontslagen. Bij grote bedrijven in Amerika bijvoorbeeld, maar ook dichter bij huis kondigde deze week ABN Amro aan duizenden banen te schrappen. Is er sprake van een jobpocalypse, verdwijnen de banen? En hoe komt dat? Is het de economie? Is het AI??   Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een pizza hawaï klinkt misschien niet als de meest voor de hand liggende redder van de Nederlandse economie. Maar wanneer Marijn Jongsma hem in deze aflevering van Toegevoegde Waarde inzet als voorbeeld van hoe creatieve innovatie economische groei kan stimuleren, wordt het ineens een stuk aannemelijker. Innovatie leidt vaak tot de neergang van bestaande processen. Zo maakte de opkomst van de stoommachine veel vormen van handarbeid overbodig. Deze dynamiek — creative destruction, zoals econoom Joseph Schumpeter het noemde — vormt een motor van economische groei. Hoe staat het daarmee in de Nederlandse economie? De hypotheekrenteaftrek was bij de Tweede Kamerverkiezingen — net als eerder in het politieke debat — opnieuw een omstreden onderwerp. Wat gebeurt er precies als Nederland deze regeling afschaft? Leiden lagere belastingvoordelen tot dalende huizenprijzen, zoals partijen links van het politieke midden beweren? Of raken juist huiseigenaren in de problemen omdat zij het fiscale voordeel niet kunnen missen, zoals VVD-leider Dylan Yesilgöz stelt? Anna Dijkman zocht het uit. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde draait het om CO₂-certificaten. We onderzoeken hoe deze ‘carbon credits’ werken en of het systeem ook werkt. Zijn ze effectief? Een luisteraar suggereerde dat het interessant zou zijn daar eens wat meer over te horen en met de klimaattop in Brazilië leek dit ons een mooi moment. Verder gaan we het over de gevolgen van de brexit hebben, want de economische schade blijkt nog groter dan eerder verwacht. Bij de Post zat een paper getiteld The Economic Impact of Brexit, van economen bij onder meer Stanford, Bank of England en de Deutsche Bundesbank. De onderzoekers concluderen dat niet alleen de teruggelopen handel met de EU zorgde voor minder groei, maar dat vooral de onzekerheid een grote rol speelde.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voormalig ASML-topman Peter Wennink riep alle partijleiders in de politiek op met spoed in actie te komen tegen een dreigende stilstand van de economie. In deze aflevering van Toegevoegde Waarde kijken Anna Dijkman en Marijn Jongsma of die noodkreet terecht is. Deze week kwam Rabobank namelijk met de prognose dat de arbeidsproductiviteit de aankomende jaren weer harder zal groeien. Maar zal het genoeg zijn om andere landen in de wereld te kunnen bijhouden?  Naar aanleiding van een luistervraag bespreken we wat mogelijk de volgende crisis in het financiële systeem zou kunnen veroorzaken. Een mogelijke AI-bubbel of het omvallen van schaduwbanken zijn volgens het tweetal ontwikkelingen die tot zo’n penibele situatie kunnen leiden. Ze vergelijken de mate waarin huishoudens momenteel in AI investeren met de vertegenwoordiging van internetbedrijven in beleggingsportefeuilles tijdens de jaren van de dotcombubbel. De uitkomst van die vergelijking is opvallend. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Twee jaar geleden werd Javier Milei gekozen tot president van Argentinië. Nu hij afgelopen week ook verrassend de tussentijdse verkiezingen won, analyseren Anna en Marijn zijn economische koers. Zijn de forse bezuinigingen op overheidsuitgaven de juiste remedie voor de Argentijnse economie, of slaat Milei door in zijn radicale aanpak? Verder bespreken we de rol van de Verenigde Staten in de economische oorlogsvoering. Marijn las het boek Chokepoints van Edward Fishman en sprak de auteur kort voor deze aflevering. Elk land heeft zijn eigen sterke punten, maar sommige zijn echt uniek. In een tijd waarin machtspolitiek aan betekenis wint, kunnen juist die unieke troeven – zoals de status van een wereldmunt of de technologische dominantie van een chipmachinebouwer – worden ingezet als drukmiddel op het wereldtoneel. De vraag is alleen: hoe verstandig is dat? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In de vierde en tevens laatste verkiezingsspecial van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma het verkiezingsthema fiscaliteit. Voor deze aflevering schuift Martine Wolzak aan, FD-verslaggever in Den Haag. Zij heeft alle verkiezingsplannen doorgenomen om te vertellen wat de plannen zijn van partijen met het belastingstelsel.  In het gesprek gaan de drie in op hoe haalbaar de belastingplannen van partijen zijn en waar ze elkaar vinden. In de verkiezingsprogramma’s gaat het vaker over een simpeler en eerlijker belastingstelsel. Maar gaan die twee wel samen? En over dat laatste, wat is eerlijk, verschilt de mening per partij behoorlijk.  Wel zijn er wat algemene tendensen. Veel partijen willen arbeid minder, of in ieder geval niet extra, belasten. Alternatieven zijn het draaien aan de knoppen van het belasten van vermogen, winsten en consumptie. Waar kiezen de partijen voor? En hoe moet het verder met box 3? Het komt allemaal aan bod in deze aflevering. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Special guest: Martine Wolzak  Redactie en montage: Lisa van der Velde Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van de Toegevoegde Waarde-podcast duikt columnist Anna Dijkman, samen met parlementaire verslaggevers Martine Wolzak en Cor de Horde, in de nieuwste CPB-doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s 2025. Hoe belangrijk zijn deze analyses voor de kiezer? En welke politieke partij komt het beste uit de bus? Terwijl Marijn Jongsma afwezig is vanwege een bezoek aan het IMF in de Verenigde Staten, nemen Anna en haar gasten een duik in de cijfers van het Centraal Planbureau en bespreken ze wat de plannen écht betekenen. Cor blijkt groot fan van de doorrekeningen omdat het partijen verplicht concreet te worden over maatregelen. Dit maakt niet alleen duidelijker wat partijen nu precies willen maar het is ook goed voor het onderlinge debat. Martine plaatst wel een aantal kanttekeningen bij de mate waarin de plannen exactheid suggereren. De praktijk is volgens haar vaak weerbarstiger.  Presentatie: Anna Dijkman  Special guests: Martine Wolzak en Cor de Horde Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week duiken we in de verkiezingsprogramma’s op zoek naar alles over het vestigingsklimaat. De hele maand oktober staat Toegevoegde Waarde in het teken van de verkiezingen. We bespreken alle mooie plannen voor de Nederlandse economie en uiteraard ook het prijskaartje dat daaraan hangt. Vorige week ging het over de woningbouw en nu dus over het vestigingsklimaat. Of moeten we ondernemingsklimaat zeggen? Of ondernemersklimaat?  Hoe het ook zij, er zijn natuurlijk zorgen op specifieke onderwerpen en die gaan we bespreken in vijf blokjes: financiering, regeldruk, arbeidsmigratie, stikstof en het stroomnet, met een speciale gast. Deze week is dat Cor de Horde, “onze man in Den Haag”. Deze week ook een experiment, want met een kookwekker leggen we onszelf aan banden: vijf minuten per blok. De eerdere Toegevoegde Waarde over de nationale investeringsbank vind je hier. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Special guest: Cor de Horde Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In de eerste van vier verkiezingsspecials van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma een van de grootste verkiezingsthema’s: de woningmarkt. Voor deze aflevering schuift Bauke Schram aan, FD-verslaggever in Den Haag. Zij heeft alle verkiezingsplannen doorgenomen om te vertellen hoe partijen het woningtekort willen aanpakken.   In het gesprek proberen de drie het probleem terug te brengen tot een kwestie van vraag en aanbod. In hoeverre spelen bijvoorbeeld fiscale maatregelen, zoals de hypotheekrenteaftrek en het zwaarder belasten van vastgoedinvesteerders, een rol bij de komende verkiezingen? Aan de aanbodkant gaat het onder meer om de vraag waarom bouwen in de praktijk zo moeizaam verloopt. Gaan partijen iets doen aan de verlieslatende bouwopgaven voor woningcorporaties? Of sleutelen ze aan de winst op grond via een planbatenheffing? Het komt allemaal aan bod in deze aflevering. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma   Redactie en montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nobelprijswinnaar en econoom Paul Krugman bezocht deze week de redactie van het FD. Een mooie gelegenheid voor Marijn Jongsma en Anna Dijkman om te spreken over zijn zienswijze op Nederland, Europa en de wereldhandel. Hoewel Krugman zich bescheiden opstelde over zijn kennis van de Nederlandse economie, had hij een duidelijke boodschap voor de toekomst van Europa. De grote groei, zo stelde hij, komt uit het afbreken van handelsbarrières binnen Europa. Een politiek niet onomstreden verhaal – en nog veel meer over Krugman – in deze aflevering. De vraag van de week gaat over elektrische auto’s: hoe kan het dat de prijs van deze voertuigen minder hard daalt dan de prijs van accu’s? De vraag sloot overigens goed aan bij een opvallende brief die Anna ontving van de gemeente. Zij mag haar benzineautootje laten slopen en ontvangt daarvoor duizend euro. In hoeverre zijn dit soort stimuleringsmaatregelen daadwerkelijk goed voor het milieu, vragen de twee zich af. Marijn analyseert daarnaast nogmaals het basisinkomen, naar aanleiding van het grote aantal reacties op de afgelopen twee afleveringen. De aflevering van vorige week kun je luisteren via deze link See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde ploegen we de miljoenennota door. Had die vorig jaar nog als motto: Solide begroten voor welvaart en stabiliteit, dit jaar was het bij gebrek aan in elk geval politieke stabiliteit: Verantwoord begroten voor een sterke economie. Wat staat erin over koopkracht, middeninkomens en staatsschuld?  De Vraag van de Week gaat over baangarantie. De vragensteller vond de aflevering over het basisinkomen erg interessant en vraagt zich af of baangarantie een alternatief zou kunnen zijn voor het basisinkomen. Zou het effectiever zijn? Voordeel is, schrijft hij, ‘dat mensen zowel verzekerd zijn van inkomen als dat zij een actieve bijdrage leveren aan de samenleving’. We zoeken het uit.  Luister hier de eerdere Toegevoegde Waarde (van 17 februari 2024) over de middenklasse  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma  Redactie en montage: Nelleke van der Heiden  Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen met Frankrijk, dat er steeds meer uitziet als de zieke man van Europa. Het land móét hervormen, maar hoe? En dreigt er een nieuwe eurocrisis? Frankrijk krijgt de financiën maar niet op orde. Het begrotingstekort bedroeg vorig jaar 5,8%, bijna twee keer zo hoog als de toegestane 3% en staatsschuld is bijna 114% van het bbp. Het is ongelooflijk ingewikkeld om te hervormen, want de politiek is volledig verdeeld. Daardoor is het vrijwel onmogelijk om parlementaire meerderheden te vinden. Hoe komen impopulaire, maar noodzakelijke maatregelen er toch doorheen? Bij de post zat een boek. In een envelop zat een handzaam werk over bubbels op financiële markten, getiteld Windhandel. Ooggetuigen van 500 jaar speculatie, euforie en verlies op de internationale beurzen. Auteur Maarten Biermans, econoom en filosoof, waarschuwt voor ‘een van de hardnekkigste misverstanden’, namelijk het geloof dat dit keer alles anders is. Er komen veel bekende crises langs, zoals de dotcomcrisis en de kredietcrisis, maar het leuke van het boek Windhandel is dat er ook zeepbellen in worden behandeld die wat minder bekend zijn. Marijn pikt er drie bubbels van 1720 uit.  De Vraag van de Week draait om Hongarije. We kregen de vraag of het economisch gezien misschien wel slim is van premier Viktor Orbán om vrienden te worden met Rusland en China. Orbán is natuurlijk een dwarsligger in Europa, waardoor Hongarije ook EU-geld misloopt. Dat zou de economie enorm veel pijn moeten doen. Tegelijkertijd haalt Orbán miljardeninvesteringen binnen uit China en Rusland. Dus, luidt de vraag: is dit een politieke meesterzet?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week bespreken we de nieuwste ontwikkelingen in de aanhoudende strijd tussen Donald Trump en de Federal Reserve. Afgelopen week liet de president via Truth Social weten dat hij bestuurder Lisa Cook wil ontslaan vanwege vermeende hypotheekfraude. Trump dringt al langer aan op renteverlagingen door de Fed, en tegenstanders zien deze stap dan ook als een poging om druk uit te oefenen op de centrale bank — wat de onafhankelijkheid van het instituut in gevaar zou kunnen brengen. Als het daadwerkelijk tot een ontslag komt, zou dat een unicum zijn in het 112-jarige bestaan van de Federal Reserve.   Bij de post zit deze week een onderzoek over het basisinkomen. Na publicatie van NRC bespreken Anna en Marijn of het idee van het invoeren van een basisinkomen nu definitief van de baan is. En als dat niet de oplossing is, hoe pak je armoede dan wél effectief aan?  De vraag van de week gaat over stablecoins: hoe kun je controleren of deze gedekt zijn, en zou het creëren van nieuwe coins tot inflatie kunnen leiden?  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma  Redactie en Montage: Floyd Bonder  Muziek: Gijs Friesen See omnystudio.com/listener for privacy information.

We verdiepen ons deze week in dumping. En wel van Chinese goederen in de Europese Unie. In augustus werd bekend dat Europa bijna 17% meer invoert uit China dan een jaar geleden, dus wordt er gevreesd voor dumping. Maar kun je daar eigenlijk van spreken, en belangrijker, wat is ertegen doen? Bij de post zit deze keer een interessante podcast van Bloomberg, Odd Lots, waarin werd besproken hoe Chinese fabrikanten reageren op Trumps heffingen en de handelsoorlog. Te gast in de podcast was Cameron Johnson, een supplychain specialist in Shanghai. En die had heel interessante dingen te vertellen.  De vraag van de week komt van onszelf. Want Marijn ergerde zich groen en geel aan alle privéstranden in Noord-Italië, terwijl Anna hetzelfde merkte in het zuiden van Italië. Waarom heeft dat land zoveel privéstrand? En mag dat wel? Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en Montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wees eens eerlijk: voelt het als winst als je iets retourneert in een winkel en je geld terugkrijgt? Dat ‘gevoel’ is geen toeval, maar een psychologisch fenomeen dat mental accounting heet. Op social media wordt het ook wel girl math genoemd, een grappige term die suggereert dat alleen vrouwen zo denken, maar in het hoofd van een man werkt het precies hetzelfde. In deze aflevering praten we met hoogleraar consumentenethiek Marijke Leliveld (Rijksuniversiteit Groningen) over de slimme, maar soms ook misleidende rekensommen in ons hoofd, en wat dat zegt over ons allemaal en ons gedrag met geld.   Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker naar iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op ‘Universiteit van Nederland’ in je podcast-app. See omnystudio.com/listener for privacy information.