Ez gatoz Paristik

Bihotz bat taupaka. Amateur hitza kulunkatzen. Amateurrez hitz egitera baikatoz oraingoan. Merkatu logikak moldatutako kultur ereduak uzten dien tarte gero eta estuagoaz. Kulturgileen eta komunitatearen arteko loturaz. Gure kultur sistemaren balizko arritmiez. Ustezko basamortuez Uste basatiez. Laburbilduz: segidako elektrokardiograman ageri den guztiaz.

Bazen behin eztanda handi bat. Baziren gero izarrak, planetak, zulo beltzak... Eskolan erakutsi ziguten. Espazioan mututasuna nagusi dela ere bai. Dardarak badiren arren, ez dagoelako garraiatuko dituen airerik, bitartekaririk. Eskolatik kanpo ikasi genuen antzeko zerbait gertatzen dela kulturaren gure galaxian ere. Unibertso honetakoak garela, geuretik dardarak sortzen, baina espazioak ez digula oihartzun egiten. Eta gure kultura planeta beregain, satelite, asteroide edo Saturnoren eraztunetako harri puska ote den... Teoria ezberdinak daude. Elkarrizketatuak, Mikel Ayllon, Olatz Salvador eta Iñigo Arandia. ZUBI-MUSU BAT, Maite Arroitajauregi Mursego-k, John Cagek Gertrud Steinen hitzekin sortutako Story kantua berrasmatuz. HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Canok berak, Xanti Agirrezabalak, Erika Olaizolak eta Amagoia Gurrutxagak lokutatuta. Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. Entzun dituzu, Monsieur leCreperen M.L.C. (x YPSEN x LACASIA x PANDO); Skakeitanen Eklipse; Saguxarren Lurraren geruzak; Maialen Ibarraren Beti falta da zerbait; Turbo Retrobator-en Elektrik haiz; Kaskezurren Algoerritmo; eta Jupiter Jon-en Navajo kodigoan. Esker bereziak, Amaia San Vicenteri. Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. Soinu errealizazioa, Ander Mujikak, Azpeitiko Kulturaz Kooperatibatik. Babesle, Berria egunkaria. Laguntzaile, Irizar eta Laboral Kutxa.

Aizkoraren epaia erraldoiaren kontra. Enborra eraitsi arte zartaka. Eta enborra ohol, ohola mahai, mahaia epaimahai. Erakunde publikoek antolatutako sarien eta beken banatzeko. Gaur gaurkoz, sortzaileen eskubideen erauzketan zaildutako sistema bat. Sortzailea apo sentiarazteraino. Elkarrizketatuak, Ainara Azpiazu Axpi, Harkaitz Cano eta Castillo Suarez. ZUBI-MUSU BAT, Miren Narbaiza Martiartuk, Garazi Arrula Ruizen Lurraz beste liburuko Felicidad ipuineko pasarte bat musikatuz. HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Xanti Agirrezabalak, Erika Olaizolak eta Amagoia Gurrutxagak lokutatuta. Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. Entzun dituzu, Koraturen Aizkolari; Mikel Vegaren Hautua; Izaki Gardenak-en Baimen gabe; Turbo Retrobator-en Elektrik haiz; Zaldiboboren Kolore, kolore; eta Kokein-en Ate joka (Mursegorekin). Esker bereziak, Amaia San Vicenteri. Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. Soinu errealizazioa, Ander Mujikak, Azpeitiko Kulturaz Kooperatibatik. Babesle, Berria egunkaria. Laguntzaile, Irizar eta Laboral Kutxa.

Gauza jakina da: sormena eta kultur ekintza ezinbestekoak ditugu pertsona eta gizarte gisa hazteko, iruditeria pertsonal eta kolektiboa etenik gabe elikatzen segitzeko. Zein bizimodu opa die gure gizarteak, baina, euskarazko kulturaren orantza ontzea, jarduera artistikoari ekitea, erabakitzen duten sortzaileei? Sormena edota interpretazioa ogibide izan nahi izatea zenbateraino da hautu gauzagarri gurean, zenbateraino ameskeria? Artistarik kiskaltzen ote da gure kultur sistemaren labean? Galderoi datu zehatzekin erantzuten hasteko bidea ireki du LANARTEAk, aurkeztu berri duen Euskal Artisten Lan eta Bizi Baldintzei Buruzko I. Inkestarekin. Elkarrizketatuak, Lide Hernando, Nerea Loiola eta Oier Zuñiga. ZUBI-MUSU BAT, Ibon Rodriguezek, Sabin Muniategik Alatz pozgarria izenburuarekin euskarara ekarritako Juana de Ibarbourouren poema musikatuz. HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Xanti Agirrezabalak, Erika Olaizolak eta Amagoia Gurrutxagak lokutatuta. Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. Entzun dituzu, Beleren Beruna Urre; Sofaren Zelatun; LANARTEAren Euskal sorkuntza larrialdian koplak; Esan Ezinen Besterik ez (Habirekin); Turbo Retrobator-en Elektrik haiz; Delirium Tremensen Mundu zoragarria; eta Bloñen Erbiak. Esker bereziak, Amaia San Vicenteri. Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. Soinu errealizazioa, Ander Mujikak, Azpeitiko Kulturaz Kooperatibatik. Babesle, Berria egunkaria. Laguntzaile, Gipuzkoako Foru Aldundia, Irizar eta Laboral Kutxa.

Dinosauroa iratzarri zenean, matxismoak han segitzen zuen. Eboluzio behar handirik gabe. Dinosauroa iratzarri zenean, kulturaren ispiluak han segitzen zuen. Arrakala askorik gabe. Gizarteari isla egiten. Elkarrizketatuak, Itxaro Borda, Ane Garcia, Miren Artetxe eta Amancay Gaztañaga. ZUBI-MUSU BAT, Ines Osinagak, Miren Amurizaren kopla batzuk musikatuz. HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Canok berak, Xanti Agirrezabalak, Erika Olaizolak eta Amagoia Gurrutxagak lokutatuta. Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. Entzun dituzu, Maite Idirinen Ahizpatasuna; Verde Pratoren Agertokian neskatila; Habiaren Emazteen fabore; Gori Goriren Landare sakratuak; Xirula Mirularen Han zeuden; Turbo Retrobator-en Elektrik haiz; Hertzainak-en Guantanamera; eta Perlak-en Ahaztu hasteko. Esker bereziak, Amaia San Vicenteri. Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. Soinu errealizazioa, Ander Mujikak, Azpeitiko Kulturaz Kooperatibatik. Babesle, Berria egunkaria. Laguntzaile, Irizar eta Laboral Kutxa.

Zenbaterainoko plaza eskaintzen zaio euskal kulturari Euskal Herriko hedabideetan? Plaza horren neurria zenbateraino da herritarron kultur ohituren moldatzaile, zenbateraino kultur ohituron ispilu? Mundu gero eta konektatuago ꟷeta globalizatuagoꟷ honetan, zenbateraino normalizatuko dugu gure kulturarekiko deskonexioa? Etengabeko eraldaketak eta informazioaren gizarteak bizi gaituztela errepikatzea ez delako aski, kultura transmititzea eta biziaraztea ere mundua eta gizartea egiteko modu eraldatzaile bat dela ahazten badugu. Elkarrizketatuak, Libe Mimenza, Josu Martinez, Katixa Agirre eta Klara Badiola. ZUBI-MUSU BAT, Lumi-k, Karlos Linazasororen Sei ohe poema egokituz. HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Xanti Agirrezabalak, Erika Olaizolak eta Amagoia Gurrutxagak lokutatuta. Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. Entzun dituzu, Trigger-en Fck Biz​(​h​)​itza (Aurretiko Bista); Mikel Laboaren Komunikazio-Inkomunikazio. Lekeitio 5 - 1977; Joxe Ripiauren Paradisu Zinema; Moxalen Pelikulak; Turbo Retrobator-en Elektrik haiz; J Martinaren Paktua; eta Jai/Egun-en Alhacaba. Esker bereziak, Amaia San Vicenteri. Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. Soinu errealizazioa, Ander Mujikak, Azpeitiko Kulturaz Kooperatibatik. Babesle, Berria egunkaria. Laguntzaile, Irizar eta Laboral Kutxa.

Gasteizko Legebiltzarreko pasilloetan luzaz joan-etorrian ibili eta iritzi publikoan eztabaida zakarrak eragin ostean, Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Hezkuntza Lege berria onartu berri dute. Plaza politiko horretan eta beste zenbaitetan landutako legeek eta curriculumek gure kultur kapitala belaunaldi berrienganainoko eroale lana erraztuko ote duten, gero eta gehiagotan eteteko zorian dirudien kultur soka indartu ala ahuldu egingo ote duten, eragile ugariren gogoetagai da. Baita akuilu ere, gure hizkuntzaren eta kulturaren biziraupena ikastetxeetan ere jokatzen baita. Horren isla dira, besteak beste, Euskal Herriko ikasgeletan azken hamarkadetan aktibatu diren hainbat ekimen. Iritzia, Txuma Murugarrenek. Elkarrizketatuak, Amaia Agirre, Unai Elorriaga eta Iratxe Retolaza. ZUBI-MUSU BAT, Andoni Tolosa Morau-k, Juan Luis Zabalaren Urrunaren maitez poema musikatuz. HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Canok berak, Xanti Arrizabalagak eta Amagoia Gurrutxagak lokutatuta. Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. Entzun dituzu, Txost! taldearen Txori akademikoa; Joserra Senperenaren Ez dut bat buena egiten; Ines Osinagaren Dena aldatzen da; Beleren Oilo ipurdia; Barañaingo Alaitz ikastetxeko ikasleen Protesta bertsoak; Eibarko Juan Antonio Mogel ikastetxeko ikasleak, Haria, mataza, loria kantarekin sokasaltoan; Jabier Muguruzaren Dodoa; Anariren Aintzinako bihotz; Turbo Retrobator-en Elektrik haiz; Odolkiak Ordainetan taldearen kantu homonimoa; eta Habiaren Dilun dulun dan. Esker bereziak, Kulturaz Azpeitiko Kultur Kooperatibari, Amaia San Vicenteri. Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. Soinu errealizazioa, Ander Mujikak.

Hitz egiteko gaitasunak eta irudimenak egiten omen gaituzte humano. Hitz egiteko eta gure irudimenaren milioika emaitza prozesatzeko gaitasuna erantsi diegun makinak ere adimendunak al dira, beraz? Zein etorkizun opa digute Adimen Artifizialaren sustatzaile nagusiek, gure datuen kudeaketa negozio bihurtu duten multinazionalek? Itsu-itsuan egin behar al dugu datu kopuru erraldoiak kudeatzen trebatutako produktu informatikoen alde? Zein ondorio izan dezake gure iruditeria kolektiboa halako programen esku uzteak? Benetan sinesten al dugu makinek salbatuko dutela euskaldunon komunitatea? -Iritzia, Iñigo Martinez Peñak. -Elkarrizketatuak, Xabier Alkiza, Lorea Argarate eta Yurre Ugarte. -ZUBI-MUSU BAT, Don Inorrezek, Jon Benitoren Lagun Minak liburuko pasarte bat musikatuz. -HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Canok berak, Xanti Agirrezabalak, Amagoia Gurrutxagak eta Erika Olaizolak lokutatuta. -Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. -Entzun dituzu, Richard Wagnerren Walkirien Kabalkada (bariofono izeneko tresna mekaniko bidez 1932an grabatua), Pettiren Helduentzako sehaska kanta II, Las Tea Partyk egokitutako Zea Maysen Elektrizitatea, Gailuren Mongoloid, Palmenia Pizarroren El Porcentaje eta Nakarren Garaia Harri. -Esker bereziak, Kulturaz Azpeitiko Kultur Kooperatibari, Amaia San Vicenteri. -Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. -Soinu errealizazioa, Ander Mujikak.

Hauxe zen, beraz, kultur langilea izatea: Itzaltzea eta piztea. Norbere Ogi Bideko puntu beltzak bide-orri ustez serioenetan sekula ez agertzea. Euskal Artistaren Estatutua existitzen garenik ere ez dakiten Esne Bidetik kanpoko galaxiaren batetik etorriko zaigula nazkatu arte entzutea. Intermitente, keinukari bilakatu nahi izatea. Itzaltzea eta piztea. Artistaren estatutuari eta estatusari buruzko gogoetak dira atal honen ardatza, Lanartea elkarteak urriaren 21ean Oiartzunen antolatu zuen mintegian jasotakoak gehienak. Iritzia, Koldo Izagirrek. Solaskide, Odei Barroso, Xabier Barinaga-Rementeria, Maddi Goikoetxea eta Pantxika Telleria. ZUBI-MUSU BAT, Eñaut Elorrietak, Miguel Hernandezen Tipularen sehaska kanta musikatuz. HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Canok berak, Xanti Agirrezabalak eta Amagoia Gurrutxagak lokutatuta. Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. Entzun dituzu, Telmo Trenorren Ia guriak egin du, Odeiren Terapia, Joseba Tapiaren Real Politik, Asterixen Hamabi Probrak filmaren pasartea, Amoranteren Manuela eta Eireren Amaitu baino lehen. Esker bereziak, Kulturaz Azpeitiko Kultur Kooperatibari, Amaia San Vicenteri. Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. Soinu errealizazioa, Ander Mujikak.

Kukua kantuan entzun orduko eskua sakelera sartzen baduzu, ezagutzen dituzu haren koplak: udaberrian lehen aldiz entzutean poltsikoan dirurik baldin badaukazu, urte osoan sosak izango dituzula dioten horiek. Kukuari bestelako koplak ere jarri izan zaizkio, baina. Besteren habiatik arrautza bat bota, berea errun eta ospa egiten duelako kuku amak. Eta arrautza horretatik irten orduko, kuku-kumeak habiakide dituen txitoak amildu egiten baititu, parasitatzen duen habiaren zaindariek ahalik eta ugarien eman diezaioten jaten. Kukuarenak entzuten ari gara aspaldi Busturialdean ere, Urdaibaiko Biosferan beste Guggenheim bat egiteko proiektuaren harira: berri on iragarletzat dute batzuek; bertako ekosistema ekologiko, sozial eta kulturala amilduko duen ekimentzat besteek. - Iritzia, Onintza Enbeitak. - Elkarrizketatuak, Eneritz Artetxe, Xabier Gantzarain eta Joseba Zulaika. - ZUBI-MUSU BAT, Peru Galbetek, Itziar Ugarteren Ahopeko kantua poema musikatuz. - HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Felipe Murillok, Xanti Arrizabalagak, Aitor Bengoetxeak eta Amagoia Gurrutxagak lokutatuta. - Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. - Entzun dituzu, Kukuarena (Aretxabaletako Kurtzebarri eskolako ikasleak kantatuta, Ahotsak Ahozko Ondarea ekimenean); Audienceren Jai Alai Blues; Maite Larbururen 2daia1, Aitor Etxebarriaren Boga Boga, Turbo Retrobator-en Elektrik haiz, Beti Muganen Moztu ilea eta Ibil Bediren Lokatzarena. -Esker bereziak, Kulturaz Azpeitiko Kultur Kooperatibari, Amaia San Vicenteri. - Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. - Soinu errealizazioa, Ander Mujikak.

Kultur ekitaldi handiak, aurrekontu handiak, erakunde publikoen diru-laguntza handiak… Makro-ekitaldien aroa bizi gaitu. Milaka eta milaka bisitariren etorrera nahi duen eredua jasangarria al da gure natur eta kultur ekosistementzako, baina? Turismoa sustatzea helburu duen politika kultur politika ote da? Kulturismoaz ari gara atal honetan, kultura turismoa azkartzeko bitarteko soil gisa ulertzen duen ereduaz. Iritzia, Ihitz Iriartek. Elkarrizketatuak, Joana Barbier, Ula Iruretagoiena, Aitor Servier eta Jon Urzelai. ZUBI-MUSU BAT, Eneritz Furyak-ek, Nerea Arrienen Felis katua poema musikatuz. ‘HI BIZI HAIZ HI’, Harkaitz Canok idatzia eta Felipe Murillok, Xanti Arrizabalagak eta Nora Alberdik lokutatuta. Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. Entzun dituzu, Broken Brothers Brass Banden Kaletarrak, Ihitz Iriarten parte hartzearekin; Piztu Bilboren Piztu Bilbo Itzali MTV, Lumiren Sirena saldua, Turbo Retrobator-en Elektrik haiz eta Auntxa eta Iturbideren Urrestillako festetan. Esker bereziak, Kulturaz Azpeitiko Kultur Kooperatibari, Amaia San Vicenteri. Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. Soinu errealizazioa, Ander Mujikak.

Ez beldurtu. Edo bai. Ez goaz enbor-adarrik moztera, inor zatikatzera. Edo bai. Liburu batek, disko batek bizitzarik ba ote duen zuretzat, horren arabera… Horixe zatikatu dugulako atal honetan, metaforikoki bada ere: liburuak eta diskoak. Tira, artefaktuon barrunbeak zatikatu ditugu, sortzaileentzako puska zehazteko ahaleginean. Gure kultur sistemaren bizi indarraren neurgailutzat nola, idazleen, ilustratzaileen eta musikarien egoeraren ispilutzat ere har daitezkeelako. Edo ez. Iritzia, Patxi Zubizarretak Elkarrizketatuak, Joseba Baleztena, Eider Eibar eta Miren Narbaiza MICE. ZUBI-MUSU BAT, Gartxot Unsainek, Gabriel Arestiren Apur dezagun katea eta Orixeren Neretzat ote haiz poesia musikatuz. HI BIZI HAIZ HI, Harkaitz Canok idatzia eta Felipe Murillok, Xanti Agirrezabalak eta Amagoia Gurrutxagak lokutatuta. Sintonia, Iban Urizar Amorante-k, Nemesio Etxanizen Paristik natorren kantutik abiatuta. Entzun dituzu, Rukularen Jurassic Party, Makulu Ken-en Elefante, Hatxeren Panpina, MICEn Inor begira izanda ere, Joseba Irazokiren Egia eta Gezurra, John Williamsek JFK filmerako sortutako prologoa, Turbo Retrobator-en Elektrik haiz eta Olaia Inziarteren Lehengo Lepotikan Burua. Esker bereziak, Kulturaz Azpeitiko Kultur Kooperatibari eta Amaia San Vicenteri. Gidaritza, Amagoia Gurrutxagak. Soinu errealizazioa, Ander Mujikak.