Radboud Science Snacks

Kijk een politiek debat, en de kans is groot dat er allerlei retorische trucjes langskomen om je te overtuigen. Hoe herken je dit en hoe zorg je ervoor dat je niet wordt meegesleurd?   In politieke debatten lopen de emoties soms hoog op, en neemt men het met de feiten niet altijd even nauw. Wat maakt nu de ene politicus overtuigender dan de andere? Is de rol van emoties in het politieke debat gegroeid met de opkomst van het populisme? Wat is belangrijker: of een argument hout snijdt, of hoe het argument wordt gebracht? Retorica-expert Bé Breij vertelt waar je op kunt letten in het politieke spel en legt uit dat dit al eigenlijk 2500 jaar op dezelfde manier gespeeld wordt.

Een opdracht voor ChatGPT kost vijftien keer meer stroom dan een zoekopdracht in Google. Het commando aan Siri waarmee je je lamp uitdoet kost net zo veel stroom als diezelfde lamp een uur laten branden. We zijn ons steeds bewuster van de impact van vliegreizen en vleesconsumptie, maar ons datagebruik lijkt een blinde vlek. Vooral AI is nogal een energieslurper.    Bernard van Gastel houdt zich bezig met de duurzaamheid van onze digitaliseringsdrang: wat kunnen we doen om het stroomverbruik te beperken, en hoeveel hebben we in eigen hand? Leer van Bernards duurzame oplossingen en ontdek je eigen digitale voetafdruk.

Je wilt ergens bij horen. Omdat het gezellig is en omdat je vrienden nodig hebt, dat snappen we allemaal wel. Maar waarom wil je bij iets groots, vaags en ingebeelds horen, zoals een religie, een stad of een natie als Nederland? Luister naar historicus Adriaan Duiveman die betoogt dat we onderdeel willen zijn van een gemeenschap met een geschiedenis en met een toekomst.

De verdeling in zorgtaken tussen vaders en moeders is nog lang niet altijd gelijk. Waarom is dat zo lastig, en wat zijn de rolmodellen waar vaders van kunnen leren?  Je bent als vader allang niet meer alleen de man die op zondag het vlees snijdt. Tegenwoordig verwachten we niet alleen dat mannen brood op de plank brengen, maar ook dat ze hun (ver)zorgende rol in het gezin serieus nemen. Of dat altijd lukt, is een tweede. Socioloog Stéfanie André vertelt je alles over het vaderschap. Goed luisteren dus, papa's!

Wie bepaalt hoe God eruit mag zien? Waarom is God in de meeste hedendaagse verwijzingen mannelijk? Zijn er ook andere perspectieven op wie of wat God kan zijn?  In 2023 trapte een 83-jarige vrouw in het Bijbels Museum een kunstwerk kapot bestaande uit Asjera-beeldjes. Asjera is een godin die in het Oude Nabije Oosten lange tijd vereerd werd als vrouwelijke wederhelft van de mannelijke God. Waarom roept een afwijkende kijk op Gods gender weerstand op?  Theoloog Mariecke van den Berg vertelt over de mogelijkheid van het bestaan van een niet-mannelijke God en van een God die genders overstijgt.

Waarom geloven mensen in het bovennatuurlijke? Wat hebben we eraan om te denken dat geesten, demonen en engelen bestaan? Van de bovennatuurlijke wereld zeggen we dat die oneindig is, de geestenwereld heeft dus een functie. Wat halen wij daar zelf uit, met ons bestaan dat eindig is? En wat voor rol spelen tovenaars en magie hierin? Historicus Sándor Chardonnens doet onderzoek naar het bovennatuurlijke en vertelt over hoe tovenaars in het verleden én het heden mensen (of zichzelf) een handje helpen.

Waar eindigt jouw solidariteit? Eindigt die bij je buurvrouw waar je af en toe boodschappen voor doet? Of doe je ook weleens iets voor een ander die je nog nooit hebt ontmoet, in een ver land? Antropoloog en ontwikkelingsstudiesexpert Sara Kinsbergen doet onderzoek naar alledaagse solidariteit. Doe je meer voor iemand die ver weg woont als je meer kennis hebt over de situatie waar diegene in zit? Of kan al die kennis ook een belemmering zijn?

***This podcast is in English.*** Is there such a thing as infinity? Is one infinity bigger than another? Mathematician Walter van Suijlekom takes you on a journey into the world of infinite forms. He explains why infinity isn't something to be afraid of, but to use in the broadest sense of the word.

Wat gebeurt er met je online bestaan na je overlijden? Kunnen jouw Whats-app-gesprekken door je nabestaanden worden gelezen, of kan zelfs je beeltenis worden gebruikt voor van alles en nog wat? Notarieel jurist Lucienne van der Geld adviseert om ook dit allemaal in je testament te laten vastleggen en legt de risico's uit.

Waarom zijn verhalen en series met moreel vage hoofdpersonages zo populair? Een jaar of 20 geleden verschoven we van een voorkeur voor verhalen waar hele duidelijke goeierikken en slechterikken zitten, naar een liefde voor verhalen met ambigue hoofdpersonages.  Tony Soprano bijvoorbeeld, legde mensen om voor z'n werk en had een minnares - en toch hielden we van hem. Sindsdien buitelen moreel vage hoofdpersonages over elkaar heen: de mensen in Dexter, Game of Thrones, Breaking Bad en 13 Reasons Why zijn niet alleen maar goed of alleen maar slecht. Communicatiewetenschapper Serena Daalmans legt uit waarom we zo goed op zulke verhalen gaan en of we er nog iets van kunnen leren.

Hoe komt het dat het Oosten en het Westen maar niet door één deur lijken te kunnen? Rusland en het Westen liggen al decennialang op ramkoers. Soms lijkt het conflict wat af te zwakken, maar het laait ook steeds weer op. Zijn beide werelddelen gewoon te verschillend? Of is er een te lange geschiedenis van onderling wantrouwen, spionage, sabotage en bedreigingen?  Historicus Laurien Crump vertelt over de vraag of deze vijandschap oneindig is, of dat er een toekomst mogelijk is waarin Oost en West elkaar vinden?

Hoe werkt complotdenken en waarom zijn mensen er zo gevoelig voor? Wat gebeurt er als je de informatie die je vindt niet meer vertrouwt, maar eindeloos blijft googelen? En is er nog een weg naar buiten als je eenmaal “down the rabbit hole” bent gegaan? De oneindige krochten van het internet vormen een vruchtbare grond voor complottheorieën. Er is zó veel informatie beschikbaar dat mensen soms verdwijnen in zogenaamde ‘rabbit holes’: je blijft maar googelen, video’s kijken en op steeds obscuurdere links klikken. En voor je het weet, zit je tot over je oren in een complottheorie. Filosoof Harmen Ghijsen begeleidt ons weer uit het moeras.

Wie aan psychopaten denkt, denkt vaak aan de stereotype gewelddadige criminelen die nietsontziend alles en iedereen uit de weg ruimen. Maar in onze maatschappij lopen een heleboel “gewone” mensen rond die hoog scoren op psychopathie. Het zijn mensen die op een andere manier beslissingen nemen en waarbij de hersenen anders werken.  Neurowetenschapper Josi Driessen vertelt wat een psychopaat precies is, hoe zij hen onderzoekt en of je ook kunt “genezen” van psychopathie. Of zit je er voor altijd aan vast?

De textielbergen in West-Afrikaanse landen worden hoger en hoger, maar het grote publiek blijft kleding kopen bij merken als H&M, Zara, Mango en Primark. Cultuurwetenschapper Daniëlle Bruggeman vertelt over de schadelijke gevolgen van fast fashion in de nieuwe aflevering van Science Snacks.

Het idee dat mensen die in complottheorieën geloven wappies zijn en niet intelligent zijn, klopt niet, betoogt filosoof Harmen Ghijsen in de nieuwe aflevering van Radboud Science Snacks. ‘Of je gelooft in een complottheorie heeft niets met rationaliteit of intelligentie te maken.’

Al vanaf dat je veertig bent kun je te maken krijgen met leeftijdsdiscriminatie op de werkvloer of als je gaat solliciteren. Welke vooroordelen hebben we over ‘oudere’ mensen en waar komen ze vandaan? Arbeids-en organisatiepsycholoog Beate van der Heijden legt het uit in de nieuwe aflevering van Radboud Science Snacks.

Waarom plakt een koelkastmagneet wel aan je koelkast, maar niet aan je houten tafel? Als je het goed aanpakt, kan zelfs een magneet aan je tafel plakken, legt natuurkundige Johan Mentink uit in de nieuwe aflevering van Radboud Science Snacks.

Een testament dat in Amerikaanse series dramatisch in de open haard wordt gegooid, zorgt voor gedoe. In Nederland is dat scenario niet direct een probleem. Hoe komt dat? En wat gebeurt er als je vader op zijn 80e een nieuwe vriendin krijgt aan wie hij alles nalaat? Notarieel jurist Lucienne van der Geld legt het uit in de korte wetenschapspodcast Radboud Science Snacks.

We hebben allemaal wel een beeld bij de Dalai Lama. Maar wie is hij eigenlijk en wat doet hij precies? En heeft hij zelf voor die rol gekozen? Religiewetenschapper Paul van der Velde vertelt alles over de Dalai Lama in het tweede seizoen van Radboud Science Snacks.

We hebben allemaal weleens is naars meegemaakt. Maar wanneer wordt zo'n heftige ervaring een trauma? En is dat dan hetzelfde als PTSS? Antropoloog Tine Molendijk legt het uit in de aflevering 'PTSS' in het tweede seizoen van de wetenschapspodcast 'Radboud Science Snacks'.