Claim OwnershipWaterland - met Ties Rijcken en Matthijs Kok
Subscribed: 8Played: 278
Subscribe
© Ties Rijcken en Matthijs Kok
Description
Waterwetenschap en waterpolitiek: Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken onder leiding van Marco Visscher actualiteiten in de waterwereld.
Ties Rijcken is publicist en spreker over water, natuur en klimaat. Matthijs Kok is emeritus hoogleraar waterveiligheid aan de Technische Universiteit Delft. Marco Visscher is journalist.
Techniek: Roman van Ree.
Kijk voor meer informatie op www.waterforum.net
Stuur uw luisteraarsvraag naar redactie@waterforum.net
28 Episodes
Reverse
Het Hoogwaterbeschermingsprogramma is een van de grootste publieke investeringsprogramma's van Nederland. Het doel: ons land beschermen tegen overstromingen. Meer dan duizend kilometer dijken en honderden sluizen en gemalen moeten worden versterkt – een miljardenproject dat over enkele tientallen jaren loopt. Wat gebeurt daar precies? Hoe betrouwbaar is de beoordeling van waterkeringen eigenlijk? Dat motto, "sober en doelmatig": werkt dat wel in de praktijk? En missen we soms het grote plaatje doordat we dijk voor dijk werken in plaats van het grote systeem bekijken? Ties Rijcken en Matthijs bespreken waar het wringt en hoe het beter kan.
We beginnen het jaar met een speciale aflevering. Ties Rijcken en Matthijs Kok blikken terug op de belangrijkste gebeurtenissen in de watersector van het afgelopen jaar, maar vooral kijken ze vooruit naar het nieuw jaar. Welke thema's gaan de watersector domineren? Wat zal de herijking van het Deltaprogramma brengen? Wat gaat er veranderen bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma? En: waarover moeten we in 2026 maar eens ophouden?
Het Kennisprogramma Zeespiegelstijging heeft onlangs een spraakmakende verkenning uitgebracht: "Meegroeien", heet het. Het rapport presenteert oplossingen die tot voor kort onbespreekbaar waren: het herstellen van open verbindingen met de zee, het terugleggen van dijken, het opnieuw vormgeven van complete landschappen. De natuur kan ons land helpen, zeggen de onderzoekers, om de gevolgen van de stijgende zeespiegel op te vangen. Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken wat het rapport hier precies over zegt en waar de kansen en de risico's liggen van deze opvatting.
Nederland is veranderd van een zompig moeras in een modern, rijk land. Zo werd een nieuw ideaal deel van onze cultuur: maakbaarheid. Met genoeg kennis, techniek en overleg konden we de natuur naar onze hand zetten – het water, het klimaat. Nu we steeds vaker horen dat onze samenleving tegen natuurlijke grenzen aanloopt, brokkelt dat geloof af. Maar wat komt er precies voor in de plaats? Wat als steeds meer mensen denken dat niet alles is te weten, te plannen en te beheersen? Ties Rijcken en Matthijs Kok gaan erover in gesprek.
Tijdens de verkiezingscampagne stond woningnood hoog op de agenda. D66 bracht het idee voor tien nieuwe steden in Nederland. Eén van die plannen kreeg meteen een naam: IJstad, een nieuwe stad tussen Amsterdam en Flevoland, met ruimte voor zo'n 60 duizend woningen. Nu D66 de grootste partij is en Rob Jetten waarschijnlijk de nieuwe premier wordt – de man van "het kan wél" – vragen Ties Rijcken en Matthijs Kok zich af: hoe gaat IJstad er komen?
Het volk heeft gesproken. Binnenkort beginnen de eerste gesprekken om een regering te vormen. Hoe wordt er in de onderhandelingen gekeken naar de uitdagingen in de watersector? Zal water-bodem-sturend terugkeren in het beleid, of zou dat leiden tot minder woningen en zet het nieuwe kabinet in op een minder dwingend alternatief? Wat is er eigenlijk politiek aan thema's als waterkwaliteit en dijkversterking? In een speciale verkiezingsaflevering van Waterland bespreken Ties Rijcken en Matthijs Kok de mogelijke uitkomsten van de coalitieonderhandelingen.
De uitdagingen zijn groot in de kleinste provincie van het land. De waterveiligheid is verbeterd dankzij de Deltawerken, maar Zeeland heeft een tekort aan zoetwater en de natuur staat onder druk. Krijgt de verzoeting van het Grevelingenmeer een kans? En moeten die wisselpolders er niet tóch komen? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken de Zeeuwse dilemma's.
De Deltacommissaris heeft in september het Nationaal Deltaprogramman2026 aangeboden aan het kabinet. Het rapport biedt een visie op waterveiligheid, zoetwatervoorziening en ruimtelijke adaptatie in Nederland. Er vallen grote woorden: dit zou het startschot zijn van "het volgende hoofdstuk in onze watertraditie". Ties Rijcken en Matthijs Kok lazen het en delen hun bevindingen. Wat viel op? Waar liggen de uitdagingen? Wat probeert het Deltaprogramma dit jaar duidelijk te maken?
In deze extra lange aflevering van Waterland hebben we het over twee visies die ieder debat over water op scherp zetten: die van de tovenaar en die van de profeet. De profeet verklaart de natuur heilig, waarschuwt voor hoogmoed en wil gedragsverandering. De tovenaar gelooft in menselijk vernuft en wil technische oplossingen. In de waterwereld zien we deze uitersten voortdurend terug. De profeet wil dat water en bodem sturend zijn; de tovenaar wil een grote zeesluis aanleggen. Ze bakkeleien over drinkwater: moeten we besparen of boren we nieuwe voorraden aan? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken de grote dossiers in waterland – en of de tovenaar of de profeet gelijk heeft.
De druk op de drinkwatervoorziening in Nederland neemt toe. De Algemene Rekenkamer waarschuwde er onlangs nog voor: de vraag stijgt, besparing gaat te langzaam, de watervoorraad is kwetsbaar. De zorgen zijn groot, vooral in delen van Brabant en Twente. Wat moeten we doen? Waar moet al dat drinkwater vandaan komen? Wat zijn de wingebieden? Zijn die nog wel te vinden in een dichtbevolkt land dat op slot zit? Moeten we water gaan ontzilten? Of moeten we juist vol inzetten op besparing? Maar: werkt dat eigenlijk wel? Ties Rijcken en Matthijs Kok verkennen de toekomst en geven hun visie op de keuzes waar we voor staan.
Nederland zet niet alleen in op het verhinderen van verdere opwarming van de aarde, maar ook op het aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. Dat liegt er niet om: tekorten aan zoetwater, grotere kans op overstromingen, verzilting van kustgebieden. Hoe Nederland zich precies zal aanpassen, is nog de vraag. De Wetenschappelijke Klimaatraad, een adviesorgaan van de overheid, deed onlangs een voorzet in aanloop naar de NAS, de Nationale Klimaatadaptatiestrategie, die volgend jaar uitkomt. Over de keuzes en aanbevelingen van de raad gaan we het hebben met Ties Rijcken en Matthijs Kok.
De zomers in Nederland zullen steeds droger worden. Die extreem droge zomer van 2018 was ongekend en komt nu nog gemiddeld eens in de 20 jaar voor, maar dat zal rond 2050 al eens in de 5 jaar zijn en tegen het einde van de eeuw zelfs om het jaar. Dat blijkt uit droogtestatistieken die HKV en het KNMI onlangs maakten op basis van klimaatscenario's. De studie laat ook zien dat er binnen Nederland grote regionale verschillen zijn, wat gevolgen heeft voor de waterschappen. Wat zeggen deze statistieken ons? En hoe kunnen we ons voorbereiden op de drogere zomers? Daarover gaan Ties Rijcken en Matthijs Kok met elkaar in gesprek.
Op een aantal plekken langs de Nederlandse kust worden in de duinen kerven gemaakt, of, in de volksmond: gaten. Deze kerven zijn inkepingen die zand doorlaten. Zo worden de duinen steviger én komt er aanvoer van nieuw zand. Omwonenden zijn echter onaangenaam verrast. Zij denken dat de graafmachines de duinen kapotmaken. Is dit wel veilig? Ties Rijcken en Matthijs Kok bespreken de zin en onzin van deze kerven.
Vóór de zomer moet er een akkoord zijn tussen woningbouwers en de watersector. In Nederland moeten nog honderdduizenden huizen komen, maar tegelijk moeten wij ons voorbereiden op verdere klimaatverandering. Concreet: als er meer piekbuien en meer periodes van droogtes zijn, moeten de nieuwbouwwijken dan ook meer water kunnen bergen en afvoeren? Wat worden dan de normen? Een heet hangijzer in de onderhandeling draait om de normering van piekbuien: wordt het 70 mm of 100 mm? Drie centimeter lijkt niet veel, maar dit twistpunt onthult een wereld van verschil. Daarover gaan Ties Rijcken en Matthijs Kok in gesprek.
Sla een rapport over de toekomst van waterveiligheid open en je ziet ze weer: prachtige illustraties van grootse projecten die ons land zullen beschermen tegen de stijgende zeespiegel en extremer weer. Een zeesluis, de Rijnmondring, Delta21: ze zijn allemaal creatief ingetekend. Door de jaren heen zijn tientallen van zulke plannen bedacht. Over een paar jaar zullen er weer meer zijn. De vraag is: wat gebeurt er eigenlijk met die plannen? Moeten we niet eens keuzes maken en aan de slag? Welke megaplannen zijn het meest veelbelovend? En welke kunnen in de prullenbak? Ties Rijcken en Matthijs Kok vellen hun oordeel.
De waterwereld is in rep en roer. Bij de extreme rivierafvoeren in de jaren negentig werd veel zand en grind over de rivierbodem aangevoerd. Dat zorgde voor ophoping van sediment bij het Pannerdensch Kanaal, wat de afvoer deed leiden richting de Waal. Meetgegevens en computersimulaties, uit een onderzoek van een aantal universiteiten, waaronder TU Delft, wijzen nu op de mogelijkheid van een kantelpunt – en als dat inderdaad is bereikt, is het lastig terugkantelen. Wat is er precies aan de hand? Ties Rijcken en Matthijs Kok geven tekst en uitleg.
Nederland zal moeten omgaan met verdere stijging van de zeespiegel. De overheid heeft daarom het Kennisprogramma Zeespiegelstijging opgezet. Het doel: kennis vergaren over hoe Nederland zich kan voorbereiden op drie meter zeespiegelstijging, of meer. Enkele 'denkrichtingen' zijn al verkend: beschermen, zeewaarts, meebewegen. Waarom lukt het niet altijd om concreet te worden?
Om het water op veilige afstand te houden, is er een dijk en even verderop is er natuur. De scheiding tussen die twee is vaak een harde grens. Dijkversterking is een staaltje techniek, zoals een damwand, en de natuur staat er los van. Dat kan anders. Dijken en natuur kunnen samenkomen. Dat is het idee achter een innovatieproject van het HWBP, het Hoogwaterbeschermingsprogramma van waterschappen en Rijkswaterstaat dat de komende dertig jaar werkt aan versterking van de dijken in Nederland. Is het nuttig om dijken en natuur te combineren? Is het haalbaar? Is het betaalbaar?
Maakbaarheid – dat idee dat we de natuur kunnen scheppen, herscheppen, zoals wij dat willen – is in de menselijke geschiedenis een vrij nieuw idee. Eeuwenlang waren we onderworpen aan de grillen van de natuur, en dan ineens, of eigenlijk, beetje bij beetje: de industriële revolutie. We vinden technieken uit, we zetten de natuurlijke omgeving naar onze hand. In Nederland is die maakbaarheid vooral zichtbaar in hoe we ons drassig stukje polder, deels onder zeeniveau, bewoonbaar hebben gemaakt voor nu ruim 17 miljoen inwoners dankzij een complex systeem met alles van dijken en slootjes tot vertakte rivieren en kanalen. En nu, in 2025, waar is dat idee van maakbaarheid in de waterwereld eigenlijk gebleven? Ties Rijcken en Matthijs Kok gaan hierover in gesprek.
'Een fundamentele omslag in onze omgang met water': dat bepleit de Sociaal-Economische Raad in een recent rapport. Want de zorg voor de kwaliteit, veiligheid en beschikbaarheid van ons water komt zozeer in het geding, dat 'een breder en samenhangend perspectief' nodig is. Vaker zijn dit soort termen te zien in analyses van bureaus van buiten (en binnen) de sector. Wat wordt er eigenlijk precies mee bedoeld? Hoe nuttig zijn dergelijke rapporten? Ties Rijcken en Matthijs Kok gaan hierover in gesprek.
Comments
Download from Google Play
Download from App Store
United States