Ludzie w Ubraniach

Powiązanie mody z totalitaryzmem ma niestety nie tylko historyczny aspekt. Razem z dziennikarką i krytyczką mody - Karą Becker rozmawiamy o narodzinach faszystowskiej estetyki w międzywojennych Włoszech i o systemie mody, który ustanowiła polityka Mussoliniego, w ramach którego ubranie stało się narzędziem formacyjnym dla ciała społecznego państwa. Nowy styl dla nowych Włoch. Znakiem tego czasu w modzie są między innymi czarne koszule, ideał mammy, bella figura i idea uniformizacji przy jednoczesnym rozwoju przemysłu i rzemiosła. Zastanawiamy się także jak udało się faszystom skutecznie zaprząc modę na swój użytek, jakie to miało konsekwencje dla włoskiej mody w ogóle i w jaki sposób także dziś mogą się powtarzać podobne schematy, jak je zauważać i im zapobiegać.

Iza Moczarna-Pasiek w swojej twórczości podejmuje tematy związane z różnymi wymiarami doświadczania kobiecości na różnych etapach życia. W ramach projektu "Czerwony namiot, ćwiczenia z krwawienia",  zapraszała kobiety do udziału w warsztatach "Siostrzeństwo krwi" i dzielenia się swoimi opowieściami menstruacyjnymi. Powstałe podczas spotkań elementy stworzyły patchworkową instalację artystyczną "zbudowaną z artefaktów krwi i kolektywnej energii osób, które je tworzyły". Rozmowa o sztuce, krwi, tkaninie i niechcianych plamach na niej. Gościn: Iza Moczarna-Pasiek - artystka wizualna, fotografka.

W jak sposób cyfrowe rewolucje, big techy, sztuczna inteligencja wpływają na to, co i dlaczego nosimy, jak i po co kupujemy. Wspólnie z ekspertkami - ekspertką do sprawy mody w Google Magdalena Boroś-Paciorek oraz projektantką UX/UI Natalią Parandyk - rozmawiamy o tym, jak i czy komputery kwantowe, algorytmy, AI mogą przyczynić się do rozwoju mody dla lepszego świata, zastanawiamy się, jak połączyć naukę i nowe pomysły na wearables czy aplikacje z humanistycznymi wartościami.

Arafatka, Labubu i buty Tabi. W ostatnim odcinku Ludzi w ubraniach w 2025 roku wraz z Zuzanną Krzątałą z Vogue Polska podsumowujemy miniony rok w świecie mody i branży odzieżowej.

A historii tego swetra i tak byś nie zrozumiał... Olga Drenda w rozmowie z Karoliną Sulej podjęła próbę wyjaśnienia historii swetrów i ich wizerunków w popkulturze.

Grzegorz Matląg projektuje już od ponad 20 lat. Zaczynał jako awangardowy projektant w latach, a jego zadziorne kolekcje w surrealistycznym stylu trafiały na łamy wpływowych miejskich magazynów i na pierwsze polskie wystawy mody. Każdy jego pokaz był równocześnie performancem, znany był z prowokacji i zdecydowanych opinii. Po wyjeżdzie do Berlina otworzył butik Wsiura. Kilka lat temu powstał drugi, siostrzany butik w... Paryżu. To nie są zwykłe sklepy, to przestrzenie sztuki, które wypełniają ubrania z drugiej ręki, z pierwszorzędnymi historiami. Są tam także niegdyś luksusowe marki jak Lacroix czy Mugler oraz dawne i nowe projekty Matląga - wszystkie z recyclingu. Można kupować, ale przede wszystkim poznać projektanta, jego filozofię mody, poznać jak sprawdzić jakość ubrania, jego autentyczność...

Beanies, dokerki, uszatki, czapki-kubełki, kominiarki. Jacques Custeau, hipsterzy, żeglarze i robotnicy, Leon Zawodowiec i Kurt Cobain. Czapka chroni nas przed zimnem, stawia kropkę nad "i" w stylizacji. Może być uniwersalna, wygodna, wyrazista lub wtapiająca nas w tłum. "Załóż czapkę!" - mówiła mama. I miała rację. Goście: Kuba Wojtaszczyk - dziennikarz GQ.pl oraz Łukasz Chomyn - właściciel marki czapkowej.

Skarpetka - mała rzecz, a tak wiele historii. Skarpetki nosimy od czasów starożytnych - nie tylko dlatego żeby stopy nam nie marzły i nie obcierały się w butach. Skarpetki opowiadają o naszym nastawieniu do świata, o tożsamości, są rekwizytem buntu, sportu, elegancji (lub braku takowej). Kolorowe, wesołe, prowokujące, długie, stopki, frotte, wełniane. W dzisiejszym odcinku próbujemy choć zmapować ten skarpetkowy wszechświat. Goście: Łukasz Milanowski, producent i projektant skarpet oraz Arek Zagata, dziennikarz mody i kultury.

Rozmowa o historyczce sztuki Irenie Huml wokół wystawy "Herstorie stosowane: Irena Huml" w Fundacji Arton. Centralnym punktem ekspozycji jest prywatna kolekcja miniatur tkackich, które przez lata Irena Huml otrzymywała od artystek i artystów. Te niewielkie prace, pełne osobistych historii i emocji, tworzą rodzaj materialnej opowieści o wdzięczności, zaufaniu i wzajemności. Każda z nich jest śladem współpracy, spotkań i wystaw, które Irena Huml współorganizowała, a zarazem świadectwem niezwykle bliskich relacji, jakie budowała ze światem artystycznym. Goście: Justyna Bacz - córka Ireny Huml, polska piosenkarka, lingwistka, autorka tekstów i przekładów piosenek z francuskiego i rosyjskiego, autorka koncertów-spektakli poświęconych piosence francuskiej oraz Adam Parol - badacz, współkurator wystawy.

Kiedyś żałoba była obowiązkową praktyką obyczajową. Czym jest dziś i czy w ogóle jeszcze się ją nosi? Jakie są osobiste sposoby pokazywania cierpienia po stracie? A jak żałoba manifestuje się w tym, co zachowujemy albo czego nie chcemy zachować z garderoby i rzeczy ukochanej osoby? O różnorakich sposobach radzenia sobie ze smutkiem poprzez materialne, zmysłowe rytuały i zachowania oprowadzają nas towarzyszka w żałobie i założycielka Instytutu Dobrej Śmierci - Anja Franczak oraz socjolożka i uczennica kurpiowskich śpiewaków pogrzebowych - Marta Tarnowska.

Joanna Czopowicz - artystka wizualna, rekonstruktorka historyczna, nauczycielka plastyki i wieloletnia badaczka historii sprawczyń w obozach koncentracyjnych i zagłady. Rozmowa o roli, jaką rekonstruktorzy pełnią w kształtowaniu pamięci o przeszłości, szczególnie w obszarach, których nie chcemy przekłamać i których prawdę chcemy zachować, mimo że wydarzenia oddalają się w czasie.

Około pięć tysięcy artefaktów. Każdy to osobna opowieść i fragment historii mody - buty Wallis Simpson, kostium Catherine Deneuve. rękawiczki Madame Schiaparelli. suknie haute-couture, wachlarze, biżuteria... Adam Leja kolekcjonuje modę i biżuterię od kilkunastu lat, jest historykiem sztuki, galerzystą, a jego kolekcja stanowi podstawę wielu polskich wystaw, w tym aktualnej, epickiej w rozmachu ekspozycji na Zamku Królewskim, opowiadającej o roli wyglądu w kulturze - "Niech nas widzą! Wizerunek, strój, ciało". Poznajemy historie najcenniejszych skarbów z tej kolekcji.

Agnieszka Beczek - tanatokosmetolożka i edukatorka funeralna, znana z mediów społecznościowych jako Pani z Domu Pogrzebowego. Swoją pracę, która polega na przygotowywaniu zmarłych do pogrzebu, w tym wykonywaniu makijaży pośmiertnych, traktuje jako szczególną misję. Porozmawiamy o tym, dlaczego ubrania i wygląd są dla ludzi ważne nie tylko za życia, o tzw. trumniakach i przygotowanych na dnie szafy trumiennych strojach babć, a także o tym, co nam, żyjącym, wydaje się ważne w ostatnim pożegnaniu z perspektywy ubrań i przedmiotów. Agnieszka Beczek opowiada również o swojej drodze zawodowej i o tym, jak wygląda uczenie się tej profesji.

Przypominamy marcową rozmowę z Katarzyną Kulpą - blogerką, edukatorka i testerką bielizny, znaną szerzej jako Stanikomania. Opowieść o patriarchacie, feminizmie, wyzwoleniu, prawie do piękna i komfortu na własnych zasadach...

Jana Shostak - polska artystka i aktywistka pochodząca z Białorusi pokazuje czym dla polityki i sztuki może stać się na przykład... konkurs miss albo sukienka z dekoltem, kolor czerwony, biały czy zielony. Jana - używając swojego głosu i ciała pokazuje, czym jest sprzeciw, gdzie jest krzywda, jak pamiętać. Przez ostatnie kilka lat, jak sama mówi, stała się symbolem wolnej Białorusi, feminizmu, ubrań w służbie przekazu, manifestu. Opowiada o znaczących wzorach na materiale, o pomaganiu modą i o tym, że wizerunek dla artystki jest jednocześnie obciążeniem i szansą.

Rozmowa z Irminą Gadowską i Adamem Drozdowskim - autorami książki "Republika kobiet. Wizerunek modnej łodzianki na łamach dzienników. 1929-1939". Ta książka odsłania świat łódzkich elegantek. Poprzez analizę stylu, zastanawialiśmy się nad emancypacją, aspiracjami i społecznym statusem kobiet. Z autorami nie tylko poznaliśmy ówcześnie obowiązujący kanon tego, co modne, ale także zaglądaliśmy do zakładów krawieckich i przemysłowych.

Jak tworzyła się subkultura punk w Polsce epoki PRL? Jakim przekształceniom poddała ją transformacja i masowa konsumpcja? Skąd czerpano wzorce? Jakie są jej wyznaczniki? Jak robiło się punkowe ciuchy w Polsce? Kto był wzorem? Jak ubierali się chłopcy, a jak punkowy? O rozmaitościach punkowych wyglądów i ubiorów opowiada Rafał Księżyk - dziennikarz i pisarz badającym kulturę i popkulturę, autor m.in książek "Dzika Rzecz" i "Fala" oraz Sylwia Chutnik - pisarka, kulturoznawczyni i osoba, która w tamtych czasach dorastała i wciąż szuka w tej filozofii aktualnych tropów. Wpinamy w kurtki agrafki i przypinki, zakładamy koszulki DIY, wywijamy nogawki spodni i idzimy w pogo.

Zoriana Varenia to dziennikarka, pochodzi z Kijowa, ale w Warszawie mieszka z przerwami od dziesięciu lat. Jako dziennikarka jest wnikliwą obserwatorką tego, jak wygląda codzienność - ta wojenna, z której musiała uciekać i ta polska, w której teraz stara się nie zwątpić w swoją nową wspólnotę. Opowiada o tym, jak widzi wojnę, uchodźstwo, emigrację  przez pryzmat rzeczy osobistych i stroju. Rozmowa o tym, jakie podejście do mody mają Ukrainki i Ukraińcy. Jak się kształtowało, jak określiłaby styl swojego rodzinnego miasta. Zastanawiamy się też, jak można ubraniem pomagać i dodawać sobie otuchy, o wspólnych obszarach gustu i ciekawych różnicach między Polską a Ukrainą i co może z tego wynikać w przyszłości.

Nie tylko z firanek... także z zasłon, tkanin obiciowych, kawałków dżinsów i niechcianych koszul... Czy można świadomie nie dążyć do maksymalizacji zysków i sprzedaży i wciąż mieć rosnącą bazę wielbicieli swoich ubrań? Kolekcje Jackoba Buczynskego to bardziej projekty niż propozycja trendów. Jego twórczość to bardziej materialny wyraz jego życiowej filozofii niż modowa marka. Wszystko zaczęło się od dżinsowej koszuli i rzeczy po babci. W ciągu ostatnich kilku lat zdążył stworzyć kolekcję z sukni ślubnych z drugiej ręki, przerobić ubrania wielu spotkanych na ulicy przechodniów, wszedł we współpracę z przedsiębiorstwem przetwórstwa ubrań, a przede wszystkim udało mu się - i udaje nadal - popularyzować modę cyrkularną i upcycling nie jako smutną konieczność czy interesujący dodatek w szafie, ale jako część codzienności, która daje radość, pobudza kreatywność i zmienia myślenie o rzeczach, które nas otaczają.

Radek Anais Laro opowiada o swojej ścieżce do świata mody, wyjeździe do Londynu, spotkaniu z Lee Alexandrem McQuinnem i tworzeniu unikalnej biżuterii artystycznej, która ma swoje źródła w jego osobistych doświadczeniach.