Schaduwoorlog

Terwijl de aandacht een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten de meeste aandacht trok, waren er de afgelopen weken verschillende incidenten rondom de zogeheten Russische schaduwvloot. Op de Middellandse Zee vloog een LNG-tanker in brand na te zijn aangevallen, waarschijnlijk met een drone. En op de Noordzee voerde België vorige week een militaire operatie uit. Op welke manier probeert Rusland met de schaduwvloot onder economische sancties uit te komen, en wat doet Nederland om daar tegen op te treden? Onderzoeksjournalist Laurie Treffers schuift aan om er alles over te vertellen. Meer weten: Oekraïne voert aanvallen op Russische tankers op Nederland wil schepen van Russische schaduwvloot harder aanpakken Zo zien de Oekraïense waterdrones eruit Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Zaterdag kwam de Opperste Leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, om het leven bij een Amerikaans/Israëlisch precisiebombardement op Teheran. Ook de minister van Defensie, het hoofd van de Revolutionaire Garde en tientallen andere hooggeplaatste militairen en politici kwamen om. Hoe wisten de Amerikaanse en Israëlische inlichtingendiensten zo precies waar zij zich bevonden? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Schaduwoorlog analyseren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de opkomst van ‘Car Intelligence’, een nieuw inlichtingenveld waarin moderne auto’s fungeren als geavanceerde spionage-instrumenten. De transitie van de auto van een mechanisch object naar een ‘computer op wielen’ heeft geleid tot een enorme toename in datacollectie: van gps-locaties en rijgedrag tot microfoonopnamen en sensordata van onderdelen zoals de banden.Samen met Omer Benjakob, cybersecurity-verslaggever bij de Israëlische krant Haaretz, bespreken Huib en Annieke hoe voertuigen tegenwoordig gigabytes aan persoonlijke data genereren, van je exacte locatie en rijgedrag tot aan signalen van sensoren in de banden en microfoons voor handsfree bellen. Benjakob legt uit hoe inlichtingendiensten deze datastromen inmiddels zien als een nieuwe goudmijn om doelwitten ongemerkt te schaduwen en sociale netwerken in kaart te brengen. Meer weten: Der Spiegel: Massive Data Breach at VW Raises Questions about Vehicle Privacy Podcast Revisionist History met Malcom Gladwell: Blame Game Barr Group vindt software-fouten in Toyota’s Software-expert kan de fout bij Toyota reproduceren Haaretz: Your Car Is Spying on You – and Israeli Firms Are Leading the Surveillance Race Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk – met cybersecurity-expert Willem Zeeman als gast – analyseren de hack op de Nederlandse politie in 2024, waarbij via een ‘pass-the-cookie’-aanval de e-mailadressen, functies, contactgegevens en in sommige gevallen zelfs foto’s van agenten werden buitgemaakt. De aanval wordt gelinkt aan de Russische cybergroep Laundry Bear, die een methode gebruikte die draait om het stelen van sessiecookies via malware. Dat illustreert hoe opportunistische aanvallen op talloze organisaties wereldwijd mogelijk zijn, mede door standaardinstellingen die gebruiksvriendelijk zijn maar daardoor absoluut niet maximaal beveiligd.  Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is veel te doen over Palantir, het machtige en mysterieuze Amerikaanse databedrijf van oprichter Peter Thiel die gelooft dat democratie en vrijheid niet verenigbaar zijn. Annieke en Huib onderzoeken wat het bedrijf in Nederland doet en hoeveel zorgen we ons daarom moeten maken. Internationaal is er veel kritiek. Palantir helpt immigratiedienst ICE bij het identificeren van immigranten, het Israëlische leger bij het beschieten van Palestijnen en werkt aan wapensystemen die autonoom functioneren. Het is volgens critici betrokken bij mensenrechtenschendingen. Wat doet dat bedrijf in Nederland bij de politie en het ministerie van Defensie? Kan Palantir bij Nederlandse persoonsgegevens? En misschien wel het belangrijkste: in hoeverre is het een instrument van de regering-Trump?       Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Lois van der NoortArtwork: Matteo Bal      See omnystudio.com/listener for privacy information.

Poolse energienetwerken werden eind 2025 getroffen door een geavanceerde cyberaanval. Alles wijst erop dat Russische hackers erachter zitten. De aanval past in het bekende patroon van Russische hybride oorlogsvoering en eerdere operaties van de beruchte hackersgroep Sandworm. Ze onderstreept tegelijk hoe kwetsbaar duurzame energienetwerken zijn - ook in Nederland. Meer weten? Polen heeft een Russische aanval afgeslagen, zegt Poolse minister:https://www.reuters.com/sustainability/climate-energy/massive-cyberattack-polish-power-system-december-failed-minister-says-2026-01-13/Toespraak Poolse premier Donald Tusk:https://www.youtube.com/watch?v=uXacOXBCHwUInformatie over de verstoring van de openingsceremonie van de Olympische Winterspelen 2018 uit het boek 'Sandworm' van Andy Greenberghttps://andygreenberg.net/books Rapport Eset:https://www.eset.com/us/about/newsroom/research/eset-research-russian-sandwormapt-attacks-energy-company-poland-with-dynowiper/Rapport Dragos:https://www.dragos.com/blog/poland-power-grid-attack-electrum-targets-distributed-energy-2025Rapport Poolse digitale autoriteit:https://cert.pl/en/posts/2026/01/incident-report-energy-sector-2025/Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Lois van der NoortArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Frankrijk zou inmiddels het grootste deel van de inlichtingen leveren waarop Oekraïne leunt in de oorlog met Rusland. Die opvallende claim van president Macron markeert een verschuiving in de inlichtingenwereld. Hoe hebben de Franse inlichtingendiensten die vooraanstaande rol kunnen pakken? Hoe zijn ze georganiseerd, wat kunnen ze en hoe zijn ze erin geslaagd zich in korte tijd zo onafhankelijk op te stellen van de Amerikanen? Onderzoeksjournalisten Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk duiken erin, bijgestaan door de voormalige Franse inlichtingenofficier Guilhem Giraud en oud-AIVD’er Tim Bosch. Meer weten: Macron zegt dat Frankrijk tweederde van inlichtingen levert aan Oekraïne Amerikanen willen Fransen helpen, maar die willen de hulp niet Welke inlichtingen verstrekken Fransen aan Oekraïne? Deense militaire dienst adviseert ambtenaren en agenten altijd hun bluetooth uit te zetten vanwege het risico op interceptie Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Terwijl in Iran de protesten oplaaien, trekt het regime aan de digitale noodrem. Het internet gaat op zwart, satellietverbindingen worden verstoord en beelden van geweld moeten koste wat kost binnen de landsgrenzen blijven. Deze aflevering belichten onderzoeksjournalisten Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de manier waarop Iran digitale middelen inzet in tijden van binnenlandse onrust. Annieke en Huib leggen uit hoe het Iraanse internet is georganiseerd en hoe het regime probeert de informatiestroom naar buiten te beperken. Daarnaast gaat het over de inzet van cyber- en spionagemiddelen buiten Iran. Van het verstoren van satellietcommunicatie tot het volgen en intimideren van dissidenten in Europa, waaronder Nederland. Hoe past deze digitale strategie binnen de hybride oorlogsvoering, en wat zijn daarvan de gevolgen voor journalisten, activisten en Iraanse Nederlanders? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Op oudejaarsdag raakte een telecommunicatiekabel tussen Finland en Estland beschadigd. Al snel werd een vrachtschip aangehouden en de Russische bemanning gearresteerd op verdenking van sabotage. Dat soort kabelbreuken komen vaker voor. Maar is er wel altijd kwade opzet in het spel? Deze week onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg wat er aan de hand is, en waarom schepen soms ‘vergeten’ het anker op te halen. Meer weten? Cijfers over kabelverstoringen Finland klaagt bemanningsleden Eagle S aan Documentaire ‘60 Minutes’ over kabelverstoringen Finse rechtbank oordeelt over Eagle S Statement ICPC, 27 november 2024 Voormalig hoofd Estse inlichtingendienst noemt verstoringen toeval Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In het holst van de nacht werden de Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn vrouw afgelopen weekend van hun bed gelicht. Hoe werd deze bliksemactie van het Amerikaanse leger voorbereid? En welke rol speelde ‘CyberCom’ in deze operatie? In deze aflevering van Schaduwoorlog zoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg uit hoe Amerikaanse hackers het stroomnet van Caracas konden binnendringen en hoe goed beveiligd dit soort ‘industrial control systems’ eigenlijk zijn. Daarbij worden ze geholpen door Jos Wetzels, onderzoeker bij een digitaal securitybedrijf. Hij schetst drie scenario’s hoe de VS in Venezuela het licht uit hebben gedaan. En, tot slot: kunnen Chinese hackers via onze slimme meters (made in China) ook in Nederland de elektriciteit plat te leggen? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze laatste aflevering van het jaar beantwoorden Annieke en Huib nog meer luisteraarsvragen, deze week met een focus op drones, onderwaterspionage, cyberaanvallen op infrastructuur en de kwetsbaarheid van Nederland in de digitale strijd.  Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo Bal  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voert het Westen ook een schaduwoorlog in Rusland? Hoe werken veiligheidsdiensten samen met hackerscollectieven? Waar meld je iets verdachts, en moet Nederland, net als Polen, een app krijgen om dit door te geven? En waarom worden spionnen uitgezet en niet gearresteerd?  In deze een-na-laatste aflevering van het jaar beantwoorden Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg algemene vragen van jullie, de luisteraars. En dit is pas deel één: volgende week gaan Huib en Annieke dieper in op specifieke vragen over drones, kritieke infrastructuur en de kwetsbaarheid van Nederland in de digitale strijd.  Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering bespreken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk een ongebruikelijke Chinese inlichtingenoperatie waarbij namen van Nederlandse en Taiwanese spionnen zijn gelekt via buitenlandse sites. Was dit als intimidatie en vergelding bedoeld vanwege de Nexperia-zaak? En hoe past dit in een bredere trend van een brutaler opererend China in Europa? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Vol trots presenteerde China in 2017 het eerste zelfgebouwde passagiersvliegtuig: de C919. Een mijlpaal in de luchtvaartindustrie, maar achter deze ‘Made in China’-prestatie kent een dubieuze voorgeschiedenis. Om deze technologie te ontwikkelen, zette China een geraffineerde strategie in: spionage, sabotage en het misbruik van economische samenwerking. Zo werd cruciale kennis van westerse bedrijven als General Electric en Safran gestolen, met een kopie van hun motor als resultaat. In deze aflevering analyseren Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg hoe China met zijn ‘hele staatbenadering’ de wereldwijde technologieoorlog voert. Wat betekent het dat economische samenwerking steeds vaker een dekmantel blijkt voor spionage? Hoe kwetsbaar zijn bedrijven en overheden voor deze aanpak? En hoe symboliseert de C919 China’s ambities om in 2040 op militair, economisch en technologisch vlak te domineren? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een Russisch schip met spionageapparatuur, lasers en onderwaterdrones duikt op voor de kust van Schotland en later dichtbij Nederland. De Yantar staat te boek als een onderzoeksschip, maar alles wijst erop dat het veel meer doet dan alleen zeebodemonderzoek.  In deze aflevering duiken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg met hulp van marinejournalist Jaime Karremann in de activiteiten van de Yantar. Wat gebeurt er precies op en onder water? Hoe kwetsbaar zijn de onderzeese kabels die onze moderne samenleving draaiende houden? En wat moeten we denken van de lasers die op Britse piloten werden gericht?  Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Geen enkele inlichtingendienst spreekt zo tot de verbeelding als de Mossad. Van spectaculaire operaties zoals het oppakken van Adolf Eichmann tot geruchtmakende moorden op Iraanse kernwetenschappers: de Israëlische dienst is overal ter wereld actief en schuwt geen enkel middel om de nationale veiligheid te waarborgen. Maar wat maakt de Mossad zo uniek? In deze aflevering duiken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg in de wereld van Israëlische spionage en geheime operaties. Hoe werkt de Mossad samen met andere diensten? Waarom zijn ze bereid ver te gaan, zelfs als dat betekent dat onschuldige burgerslachtoffers vallen? En wat zegt hun werkwijze over de ethiek van internationale spionage? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo Bal Studenten lezen gratis de Volkskrant! Sluit nu een gratis studentenabonnement af via volkskrant.nl/studentenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Er waait een ultraconservatieve wind door Europa. Van een conferentie waar Geert Wilders pleit voor traditionele waarden, tot een motie tegen het erkennen van abortus als mensenrecht in Nederland: ultraconservatieve ideeën winnen terrein. Wat ligt er achter deze ideologische verschuiving?  In deze aflevering onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg de krachten en geldstromen die deze bewegingen voeden. Hoe wordt deze lobby ingezet als hybride wapen? Wat is het doel van deze machtsstrategie? En hoe raakt dit het Nederlandse politieke landschap? Met Jelle Postma van stichting Justice for Prosperity. Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo Bal Studenten lezen gratis de Volkskrant! Sluit nu een gratis studentenabonnement af via volkskrant.nl/studentenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denemarken, Duitsland en Polen doken de afgelopen maanden mysterieuze drones op. Vluchten worden stilgelegd, luchtruimen gesloten, maar niemand weet precies wie erachter zit.  In deze aflevering onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg hoe drones het nieuwe wapen zijn geworden in de schaduwoorlog: inzetbaar voor spionage, intimidatie en verwarring. Van de Amerikaanse Reapers tot de Iraanse Shaheds en de kleine toestellen die nu boven Europa vliegen: steeds vaker vervaagt de grens tussen oorlog en afschrikking. Wat proberen de Russen hiermee te bereiken? Waarom is Europa zo slecht voorbereid? En wanneer wordt een onschuldig zoemend onbemand vliegtuigje een teken van iets veel groters? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo Bal Studenten lezen gratis de Volkskrant! Sluit nu een gratis studentenabonnement af via volkskrant.nl/studentenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De klassieke spion lijkt een relikwie uit de Koude Oorlog: geen geheime ontmoetingen meer in achterafcafés, geen koffers met dubbele bodem. Maar is hij echt verdwenen? In deze aflevering onderzoeken Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg hoe het spionagevak is veranderd, van diplomaten die voor de Russische inlichtingendienst werken tot tieners die via Telegram worden geronseld. Wat gebeurt er als James Bond botst met de digitale werkelijkheid van gezichtsherkenning, hacktools en dataspionage? En waarom blijft de menselijke spion, ondanks alles, onmisbaar? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo Bal Studenten lezen gratis de Volkskrant! Vanaf vandaag is het mogelijk een gratis studentenabonnement af te sluiten via volkskrant.nl/studentenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Desinformatie: we horen er vaak over, maar hoe groot is het effect ervan nou echt? In deze aflevering onderzoeken we hoe nepnieuws en geruchten zich verspreiden en polarisatie veroorzaken. Van drones boven Polen en de hardnekkige Aids-complottheorie tot MH17 en zelfs een flinterdun Israëlisch rapport dat de Tweede Kamer haalde: steeds blijkt dat buitenlandse campagnes pas echt kracht krijgen wanneer binnenlandse stemmen ze versterken. Wat zegt de wetenschap hierover? Welke rol spelen emoties? En hoe kwetsbaar is Nederland zelf, met verkiezingen in aantocht? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib ModderkolkMontage en redactie: Tiemen HagemanEindredactie: Corinne van Duin en Jasper VeenstraArtwork: Matteo BalSee omnystudio.com/listener for privacy information.