De Universiteit van Nederland Podcast

De magnetron heeft een slechte reputatie. Van “je krijgt er kanker van” tot “het sloopt alle voedingsstoffen”. De mythes zijn hardnekkig, maar kloppen ze ook? Samen met levensmiddelentechnoloog Matthijs Dekker (Wageningen University) ontrafelen we de grootste misverstanden. En laten we je zien waarom de magnetron vaak juist gezonder is dan andere manieren van koken. Plus wat tips voor complete verse maaltijden die je zelf kunt bereiden in de magnetron.See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Heb jij weleens een vulkaan in het echt gezien? En je afgevraagd wat je moet doen als die zou uitbarsten? En wat nou als alle vulkanen ter wereld tegelijk zouden uitbarsten? In deze aflevering beantwoordt Bernd Andeweg, geoloog bij de Vrije Universiteit Amsterdam, jullie 5 vragen over vulkanen. Zo laat hij zien waar de Nederlandse vulkanen zijn en legt hij uit waarom elke vulkaan er anders uitziet.  Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland beantwoordt Bernd nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Wil je meer zien van Bernd? In deze video legt hij uit of we aardbevingen kunnen voorspellen: https://www.youtube.com/watch?v=oszSQVjROdo!See omnystudio.com/listener for privacy information.

De haai sterft uit, maar bijna niemand maakt zich er druk om. We redden bijen, knuffelen panda’s, maar haaien? Dankzij films als Jaws en Sharknado staan ze bekend als moordmachines, terwijl haaien in werkelijkheid cruciaal zijn voor een gezonde planeet. Niet alleen in de oceaan, maar ook op het land. Het is dus tijd voor een campagne vóór de haai! Ecoloog én haaienfan Guido Leurs van de Wageningen Universiteit vertelt je waarom de haai juist jouw liefde verdient. Link naar de viswijzer: https://www.goodfish.nl/See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ruizen, piepen, continu herrie in je hoofd, en dan zegt de arts: daar is niks aan te doen. Of toch wel? Psycholoog Rilana Cima (Maastricht University) ontwikkelde een behandeling voor tinnitus. Het geheim? Niet bang zijn voor je tinnitusgeluid. Tinnitus behandeling Adelante  556. Gaat dit apparaatje tinnitus genezen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor een depressie zijn allerlei behandelingen mogelijk: van praten met een psycholoog tot medicijnen. Keuze genoeg, en dan is een probleem. Want niemand weet welke optie gaat aanslaan, ook artsen niet. Dat kan anders, vindt psycholoog Guido van Wingen (Universiteit van Amsterdam). Hij gebruikt AI om te voorspellen welke behandeling het beste werkt voor welke patiënt en zo depressie veel sneller te genezen. Deze aflevering is onderdeel van Deprikunde. Een driedelige serie waarin je hoort over de nieuwste ontdekkingen uit de wetenschap. Van genen tot AI en elektriciteit. Bijgestaan door neurowetenschapper Yara Toenders, met de nodige basislessen over depressie. Heb je behoefte om te praten over depressie, kijk dan op de site van bijvoorbeeld De Luisterlijn, Kindertelefoon of Mind Hulplijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ons brein is één en al elektra. Dat klinkt misschien gek, maar dat is hoe elektrotechnicus Wouter Serdijn (Technische Universiteit Delft) naar de hersenen kijkt. Als een netwerk van stroompjes. Dat geeft een hele andere kijk op depressie. Want als depressie wordt veroorzaakt door kortsluiting in het brein, een soort storing, dan kun je die storing misschien wel verhelpen en zo depressie voorgoed uit het brein hacken. Deze aflevering is onderdeel van Deprikunde. Een driedelige serie waarin je hoort over de nieuwste ontdekkingen uit de wetenschap. Van genen tot AI en elektriciteit. Bijgestaan door neurowetenschapper Yara Toenders, met de nodige basislessen over depressie. Heb je behoefte om te praten over depressie, kijk dan op de site van bijvoorbeeld De Luisterlijn, Kindertelefoon of Mind Hulplijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie wel of niet een depressie krijgt is een mysterie. Een mysterie dat steeds verder wordt opgelost, bijvoorbeeld door te kijken naar genen. De kans op een depressie wordt namelijk voor een derde bepaald door je DNA. Floris Huider (Vrije Unversiteit) is op zoek naar exact die genen die betrokken zijn. Want als je weet welke genen een rol spelen, dan kun je daar misschien wel medicijnen voor ontwikkelen. Of zelfs voorspellen wie het meeste risico loopt op het ontwikkelen van een depressie. Deze aflevering is onderdeel van Deprikunde. Een driedelige serie waarin je hoort over de nieuwste ontdekkingen uit de wetenschap. Van genen tot AI en elektriciteit. Bijgestaan door neurowetenschapper Yara Toenders, met de nodige basislessen over depressie. Heb je behoefte om te praten over depressie, kijk dan op de site van bijvoorbeeld De Luisterlijn, Kindertelefoon of Mind Hulplijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toenemende droogte, ijskoude winters in Europa en een meter extra zeespiegelstijging. Dat zouden de gevolgen kunnen zijn als een van de belangrijkste golfstromen, de AMOC, stilvalt. Meteoroloog  Michiel Baatsen (Universiteit Utrecht) berekende dat dat sneller kan gebeuren dan gedacht. Hij legt op het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht uit hoe de golfstroom werkt en waarom het afzwakken en stilvallen een belangrijk kantelpunt in het klimaatsysteem is. Wat zijn de gevolgen voor Nederland? Wordt het hier over 50 jaar echt min dertig in de winter? Aflevering met groene tips: 410) Kun je in je eentje de wereld redden?: https://open.spotify.com/episode/3MqXzGEKqaphtqh3ZSiLpR?si=0c40cc5813c34d44 Andere afleveringen over duurzame ontwikkelingen: 779) Zeilende vrachtschepen: dit is waarom we die nodig hebben https://open.spotify.com/episode/0B54FLryny4Ojd3ggGVJHR?si=53eadd79dcec4f6a 726) Plas-patat: hoe laat jouw urine aardappels groeien? https://open.spotify.com/episode/1brI690SobtjFxbompfGQU?si=d8f5a480d74c413a 693) Vliegen zonder uitstoot: is dit de oplossing? https://open.spotify.com/episode/5AQQQncK9mEg6XewpQR4gc?si=aa5ef20ac96e43cd 676) Eindelijk gelukt: échte kaas zonder koe https://open.spotify.com/episode/2LxlnNVdpzyl518THVPb8C?si=8654ab1df99c4466See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mediteren wordt vaak afgedaan als zweverig, maar is dat wel terecht? In deze aflevering onderzoekt psychiater Anne Speckens van het Radboud UMC hoe mindfulness het brein kan veranderen en welke effecten dat heeft op onze gezondheid.  Aan de hand van hersenonderzoek en een mindfulness­training laat zij zien hoe deze methode kan helpen bij stress, angst en depressie. Ook maakt ze duidelijk waarom het voor iedereen belangrijk kan zijn om af en toe stil te staan en bewust even niets te doen. 00:00 Is mindfulness zweverig, of kan het écht je leven verbeteren? 00:22 Waar helpt mindfulness bij? 01:28 Wat is mindfulness precies? 02:14 De mindfulness-oefening met een rozijn uitgelegd 03:28 Hoe meet je mindfulness wetenschappelijk? 04:23 Wat zegt de wetenschap over mindfulness? 04:47 Wat er in je brein gebeurt door mindfulness-training 05:38 De oorsprong van mindfulness in het boeddhisme 06:30 Hoe mindfulness zijn weg vond naar de zorg en wetenschap 08:26 Mindfulness en emotieregulatie: wat kun je beïnvloeden? 09:21 Hoe jij mindfulness zelf kunt toepassenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Jezelf laten invriezen om over duizend jaar weer wakker te worden. ‘Cryosleep’ klinkt als pure sciencefiction, bekend uit films en series. Maar ook in het echt bestaan er bedrijven waar je je kunt laten invriezen - voor zo’n 200.000 euro. Het doel? Wachten tot de technologie ver genoeg is om je hersenen te uploaden naar een server, of je lichaam weer tot leven te wekken.Maar heeft dat eigenlijk zin? Ilja Voets van de TU Eindhoven zou haar 200.000 euro liever aan iets anders besteden. Toch doet zij wel onderzoek naar het invriezen van mensen. Niet zozeer om mensen in de toekomst wakker te maken, maar omdat de technieken ook op andere manieren levens kunnen redden. Daarom doet haar lab - als enige in Nederland - onderzoek naar de stoffen die het invriezen van menselijk weefsel mogelijk maken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Licht doet veel meer dan je misschien denkt: het beïnvloedt je reactiesnelheid, concentratie, humeur en biologische klok. Om te laten zien hoe groot die invloed is, loopt lichtonderzoeker Karin Smolders (TU/Eindhoven) een dag mee met de redactie van de Universiteit van Nederland. Zij onderzoekt hoe licht onze gezondheid en prestaties beïnvloedt en deelt acht praktische, wetenschappelijk onderbouwde tips om je verlichting thuis en op het werk te optimaliseren. Zo ben je overdag fitter en alerter, slaap je ’s avonds beter én kom je de donkere winterdagen beter door. 00:00 intro 00:42 Hoe wordt je fris wakker? 02:06 Hoe werkt je biologische klok? 04:18 Helpt een wake-up light om wakker te worden? 04:50 Waarom is het goed om een uur later te beginnen met school of werk? 05:39 Word je slimmer van goed licht?  06:35 Hoeveel licht heb je nodig op je werk? 08:00 Welke invloed heeft licht op je humeur? Winterdepressie? 08:32 Hoe goed werkt lichttherapie? 09:25 Wat is het ideale moment voor een wandeling? 10:26 Hoe slecht is licht van je scherm? 10:55 Hoeveel licht is 's avonds goed voor je?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna elk jaar, om zes minuten voor twaalf, wordt hij ingestart door de radio-dj’s van NPO Radio 2: Bohemian Rhapsody van Queen. Het nummer stond de afgelopen jaren meer dan twintig keer op nummer één in de door luisteraars gekozen muzieklijst, de Top 2000. Voor veel kijkers en luisteraars roept het lied een sterk gevoel op van verbinding, geluk en warmte. Volgens psycholoog Ad Vingerhoets van Tilburg University is daar een wetenschappelijke verklaring voor. Die zit in een bijzondere combinatie van donkere dagen, samenzijn en vooral: nostalgie. In deze gouwe ouwe aflevering van de Universiteit hoor je hoe nostalgische herinneringen — die juist tijdens de koude feestdagen zo sterk naar boven komen — je zowel fysiek als mentaal beter laten voelen en zorgen voor een groter gevoel van verbondenheid. Je krijgt het er zelfs letterlijk warmer van. Best handig, tijdens die koude feestdagen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat verraadt jouw lichaam, nog vóór je iets zegt? Een subtiele frons, een opgetrokken wenkbrauw of de manier waarop je een kamer binnenloopt: het laat vaak zien hoe jij je echt voelt. Psycholoog Guldan Turgut van de Vrije Universiteit Amsterdam is gespecialiseerd in het lezen van die onbewuste signalen. In deze aflevering legt ze uit hoe je lichaamstaal leert herkennen bij anderen én hoe je die kennis kunt inzetten om zelf sterker over te komen. Van een oprechte glimlach tot een zelfverzekerde houding en stemgebruik dat vertrouwen uitstraalt. Ideaal voor sollicitaties, dates en gesprekken waarin je indruk wilt maken. 00:00 Wat zijn micro-expressies? 01:47 Lichaamstaal tijdens een sollicitatie 02:29 Hoe herken je verschillende emoties? 04:20 Hoe herken je een echte glimlach of een neppe lach? 05:24 Hoe kun je gebruik maken van lichaamstaal? 07:15 Wat is een goede lichaamshouding? 09:20 Hoe kun je je stem het beste gebruiken? Bronnen: Wanneer lichaamstaal niet overeenkomt met woorden ► Jacob, H., Kreifelts, B., Brück, C., Nizielski, S., Schütz, A., & Wildgruber, D. (2013). Nonverbal signals speak up: Association between perceptual nonverbal dominance and emotional intelligence. Cognition and Emotion, 27(5), 783–799. https://doi.org/10.1080/02699931.2012.739999 Onderzoek met vechters in de ring ► Vaccaro, C. A., Schrock, D. P., & McCabe, J. M. (2011). Managing emotional manhood: Fighting and fostering fear in mixed martial arts. Social Psychology Quarterly, 74(4), 414–437. https://doi.org/10.1177/0190272511415554See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het oude Griekenland kon je contact leggen met de Goden, via orakels. En die orakels bepaalden vervolgens het lot van hele steden en rijken. Koningen als Croesus lieten hun oorlogen afhangen van de raad van een priesteres in trance, en kolonies werden gesticht op basis van cryptische voorspellingen of het lezen van organen van offerdieren. Historicus Rebecca van Hove van de Rijksuniversiteit Groningen legt in deze aflevering uit hoe de Grieken met deze raadselachtige boodschappen omgingen en waarom het eigenlijk helemaal niet zo vreemd is dat ze geloofden in hun directe lijntje met God. Het was niet raar dat ze hun toekomst lieten bepalen door een vrouw die soms brabbelde in een tempel. Want omgaan met onzekerheid, dat doen wij eigenlijk nog steeds… alleen onze orakels zien er nu anders uit.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uitstellen kan voelen als falen, alsof je jezelf saboteert. Maar wist je dat ons brein simpelweg gebouwd is, om die moeilijke lange termijn taken uit te stellen? Gelukkig zijn er manieren om die uitstel-reflex van je hersenen te hacken. In deze aflevering legt neurowetenschapper Job van den Hurk (Maastricht University) uit hoe.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe laat gaat jouw trein? Grote kans dat je dat op de minuut nauwkeurig weet, net als hoe lang je overstap is. Al die tijden staan vastgelegd in de dienstregeling van de NS, en die wordt door een handjevol mensen gemaakt. In deze tijd van AI en slimme computers zou je verwachten dat je met één klik op de knop zo'n schema kan maken, maar niet dus. Hoe dat zit hoor je van econometrist Rolf van Lieshout van de Technische Universiteit Eindhoven. Hij werkt aan oplossing om de dienstregeling wél met de computer te maken en zo de perfecte dienstregeling te vinden. Zo hoef jij in de toekomst hopelijk nooit meer te rennen voor je overstap. 00:00 Hoe wordt de dienstregeling van de NS gemaakt? 01:00 Waarom is het maken van de NS-dienstregeling zo ingewikkeld? 02:00 Waaraan moet de NS-dienstregeling voldoen? 02:50 Wat is de ‘perfecte’ dienstregeling? 03:44 Waarom kan AI geen dienstregeling maken? 04:00 Wat is het belangrijkste station van Nederland? 05:05 Hoe maakte een computer vroeger de dienstregeling? 06:57 De eerste keer dat de dienstregeling werd ingezet 08:52 Hoe werkt het computermodel dat toekomstige dienstregelingen kan maken? Met dank aan het Spoorwegmuseum in Utrecht.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom gaat de één lekker op flitsende lampen op de maat van de muziek, terwijl de ander er een epileptische aanval van krijgt? Neuroloog Sandra van der Salm van UMC Utrecht wil ontrafelen wat stroboscopische licht precies met het brein doet. Want één op de twintig mensen krijgt ooit in zijn leven een epileptische aanval en mag daarna - uit voorzorg voor een mogelijke tweede - vaak niet meer naar de club.Maar dat wringt: de meeste mensen krijgen namelijk nooit een tweede aanval. Sandra en haar collega's willen die kans op herhaling beter kunnen inschatten. Daarom bouwden ze een pop-up disco op het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht, waar ze voor het eerst meten hoe gezonde breinen reageren op lichtflitsen. Die nulmeting moet straks helpen bepalen wie écht risico loopt op een nieuwe aanval, en wie gewoon weer veilig kan dansen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onze spieren doen veel meer dan bewegen. Ze zorgen dat suiker uit ons eten wordt opgenomen en houden onze stofwisseling op peil. Maar wat gebeurt er als spieren plotseling stilvallen? Spierfysioloog Gul Turan (Wageningen University) zet daarvoor onze stagiaire Zinzi tijdelijk in het gips. Niet omdat ze iets gebroken heeft, maar als proefpersoon om te zien wat er gebeurt als je jouw spier absoluut niet kan bewegen. En de resultaten zijn verbluffend: al na twee dagen nemen spieren 40% minder suiker op. Gul laat zien hoe snel stilstand het hele lichaam uit balans kan brengen en waarom bewegen zoveel meer betekent dan spierkracht alleen. Oproep deelnemers voor onderzoek ► Gül is nog hard opzoek naar deelnemers voor haar vervolgonderzoek. Ze is op zoek naar mensen zonder gezondheidsproblemen en ook specifiek nog naar mensen met diabetes type 2. Wil jij meedoen? Hier vind je meer info + kan je je aanmelden: https://www.diabetesfonds.nl/onderzoeken/spieren-goed-houden-als-je-niet-kunt-bewegen Bronnen: Onderzoek naar spieren die 40% minder suiker opnemen ► https://academic.oup.com/jcem/article/105/1/276/5586896?login=false#323955710See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat werkt beter: een celstraf of huisarrest met een enkelband? Strafrechtjurist Jacques Claessen (Maastricht University) laat zien dat bijna de helft van de ex-gevangenen opnieuw de fout ingaat. Volgens Jacques ligt de sleutel niet in strenger straffen, maar in een andere manier om misdaad aan te pakken. Zo kunnen huisarrest en taakstraffen de kans dat iemand opnieuw de fout ingaat aanzienlijk verkleinen. Jacques pleit in deze aflevering dan ook voor een radicaal andere blik op straf: geen wraak, maar herstellen van je fouten en vooral: voorkomen dat je nog een keer in de fout gaat.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vergeet de huidige, vaak dure en vervelende methoden zoals scans of het chirurgisch weghalen van een stukje tumor met een lange naald om te achterhalen of het kwaadaardig is. Wereldwijd werken onderzoekers aan een revolutie in de kankerdiagnostiek. Ze speuren in het bloed naar sporen van kanker: DNA sporen. Hiermee is heet steeds beter mogelijk om vast te stellen óf iemand kanker heeft, maar ook wáár in het lichaam het zit en hoe ernstig het is. Eén van die onderzoekers is Daan Hazelaar, die samen met zijn collega’s van het kankerinstituut van het Erasmus MC probeert te bewijzen hoe goed deze techniek werkt. 00:00 Kun je via bloed kanker opsporen? 00:25 Hoe wordt kanker normaal gevonden? 01:18 Bloedtesten: de toekomst van vroege opsporing? 03:31 Hoe ontstaat kanker eigenlijk? 05:31 Hoe komt DNA in je bloed terecht? 06:11 Hoe spoor je kankersporen op in bloed? 08:35 Hoe bepaalt een arts welk type kanker je hebt? 09:55 Wat vertelt de lengte van DNA over kanker? 10:20 Computers als hulpmiddel bij kankeropsporing 11:15 Wat kan bloed zeggen over je gezondheid?See omnystudio.com/listener for privacy information.