PHI - Przyszłość historii i ideologii

Czy kapitalizm to maszyna, która wymknęła się spod kontroli, czy raczej jedyny silnik zdolny naprawdę przyspieszyć historię i przeprowadzić nas przez mrok, przed którym i tak nie ma ucieczki? W kolejnym odcinku PHI z Patrickiem Leftwichem rozmawiamy o akceleracjonizmie i politycznych fantazjach przyszłości, eksplorując te rewiry bardzo współczesnej myśli politycznej, w których mroczne oświecenie dotyka praktyki ideologii.Patrick LeftwichTeoretyk, tłumacz Nicka Landa i Marka Fishera, poeta, należy do jednostki badawczej HOMAR. Laureat Nagrody Kraków Miasto Literatury UNESCO

Ósmy odcinek PHI to rozmowa o tym, jak szukać porozumienia ponad skrajnościami i na czym polega postsekularyzm – jako gotowość do chwilowego „zawieszenia” własnych przekonań, by usłyszeć racje drugiej strony.W odcinku: co łączy wiarę i ideologię (religia instytucjonalna jako ideologia), od czego zależy to, w co wierzymy (socjalizacja, kultura, emocje i lęk; koncepcja 3B: behaving–belonging–believing) oraz jaka może być przyszłość religii do ok. 2050 roku (odejście od twardych tożsamości, możliwy wpływ AI, „imperatyw heretycki” jako krytyczne, niezależne myślenie).Gość: prof. Stanisław Obirek – polski teolog, historyk i antropolog kultury, profesor nauk humanistycznych i profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, były jezuita.

W najnowszym odcinku „Przyszłości Historii i Ideologii” dr dr Roland Zarzycki rozmawia z prof. Pawłem Frelikiem o fantastyce i science fiction w kontekście historii oraz ideologii, a także o ich wielowymiarowym znaczeniu dla zrozumienia otaczającej nas rzeczywistości. Postaramy się odpowiedzieć na pytania: co fantastyka mówi nam o nas samych jako gatunku, jak fikcja może powiedzieć nam więcej o świecie niż nauka oraz czy samo science fiction ulega starzeniu i jak zmienia się wraz z naszymi fantazjami o rzeczywistości.Paweł Frelik to badacz i krytyk kultury popularnej, specjalizujący się w science fiction, mediach audiowizualnych i grach wideo. Współpracuje z czasopismami naukowymi jak Science Fiction Studies, Extrapolation i Journal of Gaming and Virtual Worlds, a także współredaguje serię monografii New Dimensions in Science Fiction. W latach 2013–2014 był pierwszym prezydentem spoza Ameryki Północnej w historii Światowego Stowarzyszenia Badań nad Science Fiction. Jego dorobek akademicki i publicystyczny czyni go jednym z najważniejszych głosów w globalnej dyskusji o kulturze spekulatywnej.

W kolejnym odcinku podcastu „Przyszłość Historii i Ideologii” dr Roland Zarzycki rozmawia z dr hab. Elżbietą Korolczuk – socjolożką, badaczką ruchów społecznych i społeczeństwa obywatelskiego, profesorką Uniwersytetu Södertörn w Sztokholmie i wykładowczynią w Ośrodku Studiów Amerykańskich UW – o tym, jak anty-gender stał się jedną z kluczowych ideologii napędzających projekty illiberalne. Skąd wziął się „straszak gender” i dlaczego tak dobrze działa? Jak anty-genderowe kampanie łączą Kościół, skrajną prawicę i część konserwatywnych liberałów? W jaki sposób hasła o „obronie rodziny”, „praw rodziców” i „wolności religijnej” przykrywają demontaż praw kobiet, osób LGBTQ+ i instytucji liberalnej demokracji? Co odróżnia tradycyjny konserwatyzm od zorganizowanej ofensywy anty-gender – i dlaczego ta druga jest tak skuteczna w przejmowaniu języka praw, emancypacji i obywatelskości? To odcinek dla osób, które chcą lepiej zrozumieć, jak spór o gender staje się narzędziem przebudowy porządku politycznego – i co z tego wynika dla przyszłości demokracji, praw człowieka oraz codziennego życia rodzin i wspólnot.

W najnowszym odcinku dr dr Roland Zarzycki rozmawia z dr Barbarą Markowską-Marczak o tym, jak populizm kształtuje narracje o przeszłości. Na podstawie jej koncepcji populizmu historycznego przyglądamy się temu, jak obrazy historii stają się narzędziem w budowaniu tożsamości zbiorowych, wytwarzaniu afektów i legitymizowaniu działań politycznych.Czym różni się logika różnicy od logiki ekwiwalencji Ernesta Laclaua? Jak „Lud-w-Narodzie” funkcjonuje jako fantazmatyczny podmiot populistycznych narracji? I dlaczego przeszłość coraz częściej staje się areną wojen kulturowych?To rozmowa o tym, jak historia w rękach populistów zamienia się w polityczną broń – i jakie ma to konsekwencje dla demokracji.dr Barbara Markowska-MarczakFilozofka i socjolożka, adiunkt w Instytucie Socjologii Collegium Civitas. Absolwentka Szkoły Nauk Społecznych przy IFiS PAN. Jej badania koncentrują się na krytycznej perspektywie w socjologii kultury i teorii społecznej, socjologii wiedzy, pamięci zbiorowej oraz filozofii polityki.Doświadczenie zdobywała m.in. w projektach dotyczących analizy mowy nienawiści (Fundacja Batorego), mechanizmów partycypacji publicznej („Decydujmy razem”), diagnozy kapitału kulturowego w Białowieży, a także badań nad pamięcią i tożsamością w Europie Środkowo-Wschodniej.

W najnowszym odcinku podcastu „Przyszłość Historii i Ideologii” rozmawiamy z prof. Andrzejem Lederem – filozofem, psychiatrą, jednym z najważniejszych współczesnych myślicieli zajmujących się przemianami kultury, społeczeństwa i pamięci zbiorowej.Tematem rozmowy jest kondycja człowieka w świecie późnej nowoczesności. Czy największym zagrożeniem staje się dziś nadmiar – informacji, możliwości, bodźców – czy przeciwnie: dotkliwy brak sensu, więzi, struktury? Jakie są psychiczne i społeczne skutki kapitulacji wobec reguł ekonomii i logiki zysku?Poruszamy też tematy związane z wojną, kryzysem liberalnego porządku i narastającym lękiem egzystencjalnym. Prof. Leder analizuje, jak współczesna kultura perwersji i odwracania sensów wpływa na nasze relacje ze światem, sobą i innymi ludźmi.To rozmowa, która nie daje prostych odpowiedzi – ale pomaga lepiej zrozumieć, w jakim momencie historii się znaleźliśmy.

Czy możliwe jest życie bez ojca i fikcji? Co dzieje się, gdy upadają autorytety, symbole i struktury wyobrażeniowe, które do tej pory porządkowały nasze społeczne i kulturowe życie? W odcinku zatytułowanym "Życie bez ojca i fikcji. Czyli co nas czeka po końcu władzy symbolicznej?" dr Roland Zarzycki rozmawia z dr. Krzysztofem Świrkiem – socjologiem, badaczem teorii ideologii, marksizmu i psychoanalizy – o kryzysie wyobraźni politycznej, przemianach ideologii i potrzebie nowych form porządkowania rzeczywistości.

W drugim odcinku wicedyrektor Instytutu, dr Roland Zarzycki, rozmawia z dr Przemysławem Witkowskim oraz Katarzyną Kwiatkowską - Moskalewicz o Aleksandrze Duginie. Poznaj szokującą historię Aleksandra Dugina, zwanego „mózgiem Kremla”. Jak to możliwe, że marginalny myśliciel o radykalnych poglądach stał się jednym z najbardziej wpływowych ideologów Rosji, a jego wizje stały się podstawą rosyjskiej doktryny wojennej?W tym podcaście ujawniamy, w jaki sposób „Podstawy Geopolityki” Dugina z 1997 roku, opisujące aneksję Krymu i podbój Ukrainy, stały się proroczym planem Rosji. Przyjrzymy się, jak jego ekstremalne idee, czerpiące z nazizmu i okultyzmu, przeniknęły do rosyjskiego establishmentu, wpływając na globalną politykę.

W pierwszym odcinku wicedyrektor Instytutu, dr Roland Zarzycki, rozmawia z Dominikiem Puchałą — współtwórcą projektu PHI i badaczem w Instytucie Narutowicza — o tym, dlaczego warto czytać Aleksandra Dugina i słuchać Menciusa Moldbuga, jeśli chce się zrozumieć współczesną geopolitykę. A także o tym, dlaczego koncepcja zrównoważonego rozwoju jest wewnętrznie sprzeczna oraz jakie jest znaczenie badań nad przyszłością historii i ideologii dla naszego życia codziennego.