De jaren

Het tij kan snel keren: in 2024 nam woordkunstenares en schrijfster Hind Eljadid het tijdens een performance op voor de Palestijnen. Tot haar ontzetting belandde ze daarvoor 6 uur in een cel. Een paar maanden later kreeg ze voor diezelfde actie de Prijs voor de Mensenrechten. Hoe knoop je dat aan elkaar? Hoe moet je omgaan met bedreigingen en felicitaties tegelijk? Hind Eljadid was als kind mantelzorger voor haar zieke moeder en kent het leven al een beetje. Taal en boeken hebben haar gered.

Rita Törnqvist-Verschuur is vertaler van Astrid Lindgren en schrijver van kinderboeken. Nu is ze de kaap van de 90 voorbij en in haar boek ‘Als meisjes stoer zijn’ blikt ze terug op haar leven. Ze groeide op in het naoorlogse Nederland, studeerde Zweeds en trouwde met een Zweedse man, maar leeft sinds haar 50ste alleen. Haar moeder verliet haar gezin tijdens de oorlog, en nu kan ze daar iets van begrijpen. Zelf maakte ze het ooit uit met een vriendje toen de trouwjurk al klaar was.

Heleen Debruyne blikt met schrijver en literatuurwetenschapper Guido Snel terug op de Joegoslavische oorlogen. Snel ging op zijn 22ste in dienst bij het Nederlandse leger om in het oorlogsgebied te gaan tolken. Hij had immers ook Slavische talen geleerd. Maar na 3 weken nam hij ontslag. Hij vond de blik van het leger op de streek waar het moest opereren, te cynisch. Het drama in Srebrenica moest nog komen. Guido Snel vertelt ook over zijn fascinerende documentaire roman 'Reger'.

Schrijver en journalist Maurits de Bruijn heeft een Joodse moeder. Ze overleefde de holocaust als baby; de rest van het gezin kwam om. Hij had zich voorgenomen om nooit meer naar Israël te reizen maar voor zijn boek 'Geweten' besloot hij het toch te doen. Wat heeft de confrontatie met de oorlog hem geleerd in verband met medeplichtigheid en empathie? En hoe verhoudt dat alles zich tot zijn eigen familiegeschiedenis, die hem leerde dat bevriende buren je zomaar kunnen verraden?

Annelies Verbeke is schrijfster en houdt zich niet aan één genre. Ze schrijft romans, poëzie, heeft een voorkeur voor korte verhalen, maar maakt ook theaterteksten. Vorig jaar won ze nog de Toneelschrijfprijs 2025 voor 'Wunderbaum speelt live (online gaat het mis)'. Met de Nederlandse acteursgroep Wunderbaum ging ze op middelbare scholen het sociale media gebruik van leerlingen onderzoeken. Kun je ooit de literaire canon halen wanneer je als schrijver niet onder één hoedje te vangen bent?

Kati Verstrepen is mensenrechtenadvocaat en voorzitter van de Liga voor Mensenrechten. Al vroeg wist ze dat ze advocaat wilde worden. Haar eerste jaren aan de balie verbreedden haar blik toen ze een praktijk begon aan het Sint-Jansplein in Antwerpen en in contact kwam met buurtbewoners met zware levensverhalen. Sindsdien strijdt ze voor gelijke toegang tot het recht. In De Jaren legt ze uit waarom mensenrechten geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde voor een waardig leven zijn.

'Als we willen samenleven met verschillende groepen, is empathie het cement.' Frank Westerman, journalist, voormalig ingenieur in de ontwikkelingssamenwerking en schrijver van waargebeurd proza, gebruikt wat hij ziet en meemaakt om verhalen te maken. In De Jaren vertelt hij hoe reizen hem bewust maakten van zijn eigen witheid, hem leerden verschillen te begrijpen en zijn empathie te verdiepen.

‘Wij gaan toneel maken voor de mannen van de voetbal.’ Met die overtuiging begon Bart Van Nuffelen theater te maken. Opgegroeid ver van culturele codes zocht hij als tiener een andere taal om de wereld te begrijpen. Vandaag is hij regisseur en schrijver bij Martha!tentatief en podcastmaker, onder meer van De Kunst van het Verdwijnen. In De Jaren vertelt hij hoe theater pas werkt wanneer het drempels wegneemt, waarom Louis Paul Boon een blijvende inspiratiebron is en wat hij leert van zijn vrouw.

Manfred Sellink was als kind al gefascineerd door het verleden. Geïnspireerd door een bevlogen leerkracht geschiedenis en het werk van Johan Huizinga, groeide die interesse uit tot een loopbaan in de kunstgeschiedenis. Als museumdirecteur bouwde hij een indrukwekkende carrière op en wordt hij internationaal erkend als Bruegel-expert. In De Jaren vertelt hij over musea als plekken van beleving en de blijvende relevantie van Bruegel.

Contentus abundat: wie tevreden is, heeft overvloed, dat is het motto van Annick Segal. In haar jeugd wekte een tante haar liefde voor cultuur door haar mee te nemen naar theater en opera. Als actrice, bekend van Thuis, haalt ze veel inspiratie uit literatuur. In De Jaren vertelt ze over haar bewondering voor Mary Beard, de vrouwen die haar vormden, de acceptatie van ouder worden en de kracht van verhalen.

Mariam Harutyunyan stelde als kind al alles in vraag. Die vroege nieuwsgierigheid groeide uit tot een blijvende fascinatie voor het menselijk lichaam. Ze studeerde biomedische wetenschappen, specialiseerde zich in consumer neuroscience, werd ondernemer en is vandaag voorzitter van de Vrouwenraad. In De Jaren vertelt ze waarom feminisme iedereen aangaat en waarom echte gelijkheid pas mogelijk is wanneer alle stemmen worden meegenomen.

‘Het is een wonder dat ik leef’, zegt schrijfster Mira Feticu. Ze werd geboren in Roemenië en groeide op in angst en honger onder het communistische regime. Boeken bleken haar redding. Later werd ze zelf schrijver: eerst in het Roemeens, vervolgens omarmde ze de taal van haar nieuwe thuisland Nederland. De dood van haar man bracht diepe rouw en een stem in haar hoofd: het personage Erika.

Als kind discussieerde Jochanan Eynikel na de zondagsmis al aan tafel over mensenrechten. Met twee godsdienstwetenschappers als ouders en een grootvader die hem de filosofie binnenloodste, leek zijn pad al vroeg uitgestippeld. Hij studeerde filosofie en journalistiek. Als businessfilosoof begeleidt hij bedrijven bij ethische vraagstukken. In De Jaren vertelt hij hoe De wereld van Sofie van Jostein Gaarder hem inspireerde en waarom in morele situaties onze intuïtie vaak sneller is dan de rede.

Khalid Benhaddou werd op zijn achttiende imam. Pas na het religieuze ontwaken, kwam het grote lezen en daarmee de aandrang om de eigen vertrouwde denkkaders te verlaten. Boeken uit alle hoeken, achtergronden en contreien vormden zijn denken tot wat het nu is.

Tomas Vanheste is journalist en auteur. Hij komt oorspronkelijk uit het West-Vlaamse Leffinge, maar groeide op in het Nederlandse Nijmegen, een dubbele achtergrond die hem blijvend heeft gevormd. In De Jaren vertelt hij hoe een boek van Etty Hillesum hem leerde naar binnen te kijken, en hoe de confrontatie met zijn onvruchtbaarheid hem aanzette tot reflectie over mannelijkheid.

‘Ik heb er nooit bij stil gestaan dat mensen eerst mijn lichaam zien en dan mijn werk’, zegt Gaea Schoeters, auteur van romans, essays en libretti. Als jonge lezer identificeerde ze zich altijd met de mannelijke personages in een boek. Nu wekt ze interessante, maar vergeten vrouwen tot leven in de Dead Ladies Show. Een gesprek over wat ze leerde uit reality-tv, reizen op de motor en het werk van de Britse auteur Jeanette Winterson.

Wat als je als vrouw een andere rol hebt in de buitenwereld dan thuis? Over dat spanningsveld schreef emeritus hoogleraar sociologie Christien Brinkgreve het boek Beladen huis. Ze groeide op in een kunstenaarsgezin waar schoonheid centraal stond. In De Jaren vertelt ze over die vormende omgeving en over vrouwenemancipatie en machtsverhoudingen.

Als kind was theatermaker Stefan Perceval al heel goed in het voordragen van poëzie. Toch passeerde hij eerst langs de hotelschool vooraleer hij de acteursopleiding in Studio Herman Teirlinck ontdekte. Nu leidt hij Het Gevolg, een theaterhuis met een groot hart voor al wie buiten het reguliere maatschappelijke circuit valt. In De Jaren vertelt hij over de kunst om onzichtbaar te zijn en waarom er een ministerie van dromen moet komen.

Margot Brouwer is natuur- en sterrenkundige en kampt al van kinds af aan met existentiële vragen. Op driejarige leeftijd lokte de confrontatie met de dood een eerste paniekaanval uit. Vanuit een religieuze omgeving maakte Brouwer de sprong naar wetenschap. Een gesprek over opgroeien met God, de aantrekkingskracht van de 17de-eeuwse filosoof Baruch Spinoza en de oneindige ruimte naast het hier en nu.

Sigrid Adriaenssens is burgerlijk ingenieur en professor aan Princeton University. Op haar achttiende trok ze naar het Verenigd Koninkrijk, aanvankelijk voor een cursus Engels van drie maanden. Die drie maanden werden negen jaar: ze begon er aan haar ingenieursstudie en behaalde er haar doctoraat. In De Jaren vertelt ze over de IKEA-poster die haar liefde voor architectuur wekte, over de koepel van het Duitse Scheepvaartmuseum die ze mee ontwierp en haar fascinatie voor algoritmes in de natuur.