Claim Ownershipเล่ารอบโลก
Subscribed: 899Played: 6,853
Subscribe
© Thai PBS Podcast Copyright
Description
เปิดโลกกว้างทางความคิดด้วยมุมมองใหม่ ทำให้คุณเข้าใจเรื่องราวต่าง ๆ ด้วยสายตาที่ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป พบกับ ดร.ปิติ ศรีแสงนาม นักเล่าเรื่องที่เจาะลึกและไขความลับหลากประเด็น หลายมุมมอง จากทั่วทุกภูมิภาคบนโลกใบนี้
235 Episodes
Reverse
2,200 - 2,800 ปีที่แล้วคือยุค Axial Age ที่ก่อกำเนิดศาสดาอย่างพระสมณโคดม มหาวีระ ขงจื๊อ และเล่าจื๊อ เช่นเดียวกับนักปรัชญาอย่าง อริสโตเติล โสคราติส ยุคสำคัญนี้มีจุดร่วมกัน 3 เสาหลัก นั่นคือ การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีการผลิต, การเกิดขึ้นของระบบการเงินการธนาคาร และการเกิดขึ้นของมหานครสมัยใหม่ .เกิดอะไรขึ้นใน ดินแดนจงหยวน, ชมพูทวีป และหมู่เกาะในทะเลอีเจียน เรามาหาคำตอบไปพร้อมกัน
1เคยสงสัยไหมว่า ทำไมจู่ ๆ ในช่วงเวลาไล่เลี่ยกัน โลกของเราถึงได้ให้กำเนิดสุดยอดนักคิด ศาสดา และปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่พร้อม ๆ กันในหลายมุมโลก? ทางฝั่งตะวันออกมีพระพุทธเจ้า ขงจื๊อ เล่าจื๊อ ทางฝั่งตะวันตกมีโสกราตีส เพลโต อริสโตเติล ส่วนทางตะวันออกกลางก็มีโซโรอัสเตอร์.พวกเขาไม่ได้นัดหมายกัน ไม่ได้มี Line หรือ FB เชื่อมต่อถึงกัน แต่พวกเขาต่างตั้งคำถามถึง "ความหมายของการมีชีวิต" และ "การจัดระเบียบสังคมใหม่" ในยุคที่โลกกำลังเผชิญกับวิกฤตการณ์อย่างรุนแรง สิ่งนี้ไม่ใช่ความบังเอิญ แต่เป็นสิ่งที่นักประวัติศาสตร์ปรัชญาเรียกว่า Axial Age
สำหรับประเทศอาเซียนภาคพื้นทวีป คือ เมียนมา, ไทย, สปป.ลาว, กัมพูชา และเวียดนาม น้ำพริกคืออัตลักษณ์ร่วมที่รับประทานกันมาพร้อม ๆ กับการสั่งสมภูมิปัญญา น้ำพริกที่หรูหราที่สุดมีไว้ล้อมวงกินในห้วงเวลาแห่งการเฉลิมฉลองในวันดีคืนดี เศรษฐกิจดี แต่ในวันที่เลวร้าย ข้าวยากหมากแพง น้ำพริกคือสิ่งที่เป็นหลักประกันความมั่นคงทางอาหาร การันตีได้ว่า เพียงข้าวสวยร้อน ๆ กับผักพื้นเมืองริมรั้ว อาเซียนก็อยู่รอดได้ ขอเชิญมารู้จักกับน้ำพริกจาก 11 ประเทศอาเซียน ซึ่งร่วมทั้งน้องใหม่อย่าง ติมอร์ เลสเต ที่ก็เปิปน้ำพริกเช่นกัน
3 เสาหลักอันศักดิ์สิทธิ์ของน้ำพริกคือ พริก + วัตถุดิบที่เป็นที่มาของความอุมามิ (ปลาแห้ง กะปิ น้ำปลา กุ้งจ่อม มะเขือเทศ) + ความเปรี้ยว (มะนาว ส้มจี๊ด มะขามเปียก) แต่ทั้ง 3 เสาหลักจะไม่ได้ความอร่อยแบบสุดยอดหากไม่ถูก “ตำ” มาลองลิ้มชิมรสกันว่าในประเทศไทย อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ บรูไน เขาตำน้ำพริกแสนอร่อยกันอย่างไร
11 ประเทศอาเซียนต่างมีน้ำพริกเป็นอาหารติดบ้าน ข้าวกับน้ำพริกคือวัฒนธรรมร่วม น้ำพริกแห่งอาเซียนที่แสนอร่อยจะเกิดขึ้นได้ ต้องบูรณาการจากองค์ประกอบศักดิ์สิทธิ์ 3 องค์ นั่นคือ พริกที่เผ็ดร้อน ความเค็มจากการหมักจนมีรสอุมามิ และความเปรี้ยวที่ทำให้เกิดความสดชื่น แต่คุณผู้ฟังทราบหรือไม่ว่า “พริก” ที่เป็นเสมือนอัตลักษณ์ของอาหารอาเซียนนั้น แท้จริง เราพึ่งจะรู้จักกินพริกเมื่อไม่นานมานี้เอง และนี่คือปรากฏการณ์ครั้งสำคัญที่สุดของกระแสโลกาภิวัฒน์ระลอกแรกของมวลมนุษยชาติ
ทั้ง 11 ประเทศอาเซียนมีวัฒนธรรมการกินข้าวเกรียบ ข้าวเกรียบคือภูมิปัญญา อินโดนีเซียมีข้าวเกรียบเป็นหนึ่งในอาหารประจำชาติ และวันนี้เราจะพาทุกท่านมารู้จักกับอาหารชนิดนี้ที่หลากหลาย ทั้งรสชาติ วัตถุดิบ แต่ทุกแห่งล้วนมีอัตลักษณ์ร่วมกัน นั่นคือ ความกรุบกรอบ
ดัชต์ อิส อินดีส หรือ หมู่เกาะอินเดียตะวันออกของดัชต์ อยู่ภายใต้อำนาจเจ้าอาณานิคมยาวนานกว่า 300 ปี ขบวนการเอกราชเองก็พึ่งจะเริ่มต้น แต่แล้วเหตุการณ์ไม่คาดฝันก็เกิดขึ้น นั่นคือ ญี่ปุ่นบุก สงครามมหาเอเชียบูรพา คือ ตัวเร่งสำคัญที่ทำให้หมู่เกาะแห่งนี้เดินเข้าสู่ทางแพร่ง ที่ทางเลือกหนึ่งคือเข้ากับญี่ปุ่น อีกทางเลือกคือ ต่อต้านญี่ปุ่น เรามาเรียนรู้ไปพร้อมกันว่า ซูการ์โน และ ฮัตตา จะเลือกทางเลือกไหน เพื่อนำพาประเทศไปสู่เอกราช
ถ้าอินโดนีเซียคือรถยนต์ ซูการ์โน คือ คันเร่ง ที่เหยียบให้รถพุ่งไปข้างหน้าด้วยความเร็วและพลังมหาศาล ส่วน ฮัตตา ก็คือ พวงมาลัยและเบรก ที่คอยควบคุมทิศทางให้รถคันนี้ไปถึงเป้าหมายอย่างปลอดภัยและมีหลักการ พวกเขาทั้งคู่ถูกคนอินโดนีเซียยกย่องว่า “ทวิ ตุลกัล” หรือ 2 จิตวิญญาณในร่างเดียว วันนี้เรามาทำความรู้จักนักเศรษฐศาสตร์สหกรณ์ที่มีหัวใจคือประชาธิปไตยชุมชนคนนี้ไปด้วยกัน "โมฮัมหมัด ฮัตตา"
ผ่านมา 300 ปีหลังจากการก่อตั้งบริษัทอินเดียตะวันออกของดัชต์ (VCO) รัฐบาลดัชต์ก็เปลี่ยนนโยบายจากขูดรีดสูบทรัพยากรจากหมู่เกาะอิสต์อินดิส สู่การเริ่มต้นสร้างโรงเรียนแห่งแรกและอนุญาตให้คนในอาณานิคมได้เรียนหนังสือในปี 1901 ซึ่งนั่นเป็นปีเดียวกันกับที่เด็กชายคนหนึ่งได้ถือกำเนิดขึ้นที่เมืองสุราบายา ในครอบครัวที่มีพ่อที่เป็นครูในโรงเรียนมุสลิม และมีคุณแม่เป็นชาวบาหลีเชื้อสายพราหมณ์ เด็กชายคนนั้นเติบโตขึ้นมาจนกลายเป็นบุรุษผู้มีอนุสาวรีย์และมีรูปถ่ายมากที่สุดในประเทศอินโดนีเซียในปัจจุบัน เขาผู้นั้นคือ ซูการ์โน
ในสายตาของดัชต์ นี่คือเรื่องของการค้า ความมั่งคั่ง ความกล้า การสำรวจ และความสำเร็จแต่ในสายตาของคนพื้นเมือง นี่คือเรื่องของการสูญเสีย ทั้งแผ่นดินบ้านเกิด ทั้งชีวิตของคนอันเป็นที่รัก และทั้งอิสรภาพของตนเอง.ประวัติศาสตร์อาณานิคม อาจจะไม่ใช่แค่เรื่องอดีต แต่มันอธิบายให้เราเข้าใจโลกปัจจุบัน ทั้งความเหลื่อมล้ำ โครงสร้างเศรษฐกิจ และการต่อสู้เพื่อศักดิ์ศรี และบางทีการเข้าใจสองมุมมองคือก้าวแรกของการไม่ทำผิดซ้ำอีกครั้ง
การก่อกำเนิดของ Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) หรือ บริษัทอินเดียตะวันออกของดัชต์ บรรษัทข้ามชาติแห่งแรกของโลก บริษัทที่เปิด IPO ขายหุ้นให้กับประชาชนและสามารถซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ได้เป็นบริษัทแห่งแรกในโลก คือ จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ทั้งหมู่เกาะของประเทศอินโดนีเซียในปัจจุบันกลายเป็นผู้สูญเสียเอกราชและตกเป็นอาณานิคม
โปรตุเกสเดินทางมาถึงมะละกาในปี ค.ศ.1511 และในปี ค.ศ.1529 สเปนก็เข้ามาเคลมฟิลิปปินส์ ทั้งสองต่างมุ่งหน้าอ้างข้ออ้างในการสำรวจโลก แต่เหตุผลเบื้องหลังคือ มันเป็นยุค 3G: Gold (ทองคำและทรัพยากรธรรมชาติ ในที่นี้คือ เครื่องเทศ) Glory (ความมั่งคั่งรุ่งเรืองแห่งจักรวรรดิ์) และ God (เผยแผ่ศาสนาคริสต์) และนั่นทำให้โศกนาฏกรรมครั้งใหญ่เกิดขึ้นกับผู้คนแห่งหมู่เกาะที่ได้รับการขนานนามว่า อินเดียตะวันออก หรือ อินโดนีเซียในปัจจุบัน
อะไรคือสาเหตุที่ทำให้ประเทศที่มีน้ำมันดิบสำรองมากที่สุดในโลก กลายเป็นหนึ่งในประเทศที่ทั้งยากจน ด้อยพัฒนา และประชาชนส่วนใหญ่ยากจนแสนสาหัส ทำไมประเทศที่มีเมืองหลวงที่เต็มไปด้วยตึกระฟ้า ถนนเต็มไปด้วยยานยนต์ ห้างสรรพสินค้ามีแต่ของแบรนด์เนม แต่เมื่อออกไปนอกเมืองคุณกลับเจอสลัมลอยฟ้าที่เบียดเสียดอยู่บนหน้าผาของภูเขา และล้อมรอบไปด้วยหมู่บ้านที่ต้องสร้างกองกำลังป้องกันตนเอง บางครั้งทรัพยากรมหาศาลก็กลายเป็นฝันร้าย
วิกฤตการณ์เปลี่ยนแปลงระเบียบโลก ที่สหรัฐฯ เริ่มเปิดปี 2026 โดยการใช้กองกำลังบุกเข้าจับตัว Nicolas Maduro ประธานาธิบดีแห่ง Venezuela ทำให้หลาย ๆ คนตั้งคำถามถึงระเบียบโลกที่แปรเปลี่ยนไป สัปดาห์นี้ เล่ารอบโลก ขอนำเสนอประวัติศาสตร์ประเทศที่น่าสนใจแห่งนี้
ทำไมเวลาดูรูปเก่า ๆ คนอินโดนีเซียไม่เห็นคลุมฮิญาปกันเลย ? พวกเขากลับมาเคร่งกันเมื่อไร ? ทำไมในอินโดนีเซียมีพรรคการเมืองที่เป็นกลุ่มศาสนาอิสลาม ? ทำไมทั่วโลกถึงยกย่องว่า มุสลิมอินโดนีเซีย เป็นสายกลางที่สมควรยึดถือเป็นแบบอย่าง ? ในอินโดนีเซียมีโรงเรียนปอเนอะหรือไม่? เล่ารอบโลกมีคำตอบ
แน่นอนว่าตำนานนักบุญทั้ง 9 ที่เราเล่าผ่านมาแล้ว 4 คน และนั่นทำให้เราได้เห็นการผสมผสานระหว่างศาสนาอิสลามที่เข้ามาใหม่ กับประเพณี วัฒนธรรม ความเชื่อ หรือแม้แต่ตำนานเทพเจ้าฮินดู จนจับอกจับใจมหาชน คนชั้นกลางบนเกาะชวา คำถามสำคัญคือ แล้วสำหรับกษัตริย์ นักรบ คนยากคนจน คนชายขอบห่างไกล หรือ แม้แต่คนที่อยู่นอกเกาะชวา การเผยแผ่ศาสนาอิสลามเกิดขึ้นและครองใจประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศหมู่เกาะที่ได้ชื่อว่า เป็นประเทศมุสลิมที่ใหญ่ที่สุดในโลกแห่งนี้ ที่มีนามว่า อินโดนีเซีย ได้อย่างไร เล่ารอบโลก ตอนนี้มีคำตอบ
เคยสงสัยไหมว่าในประเทศที่มีศาสนาอิสลามเป็นศาสนาประจำชาติ และศาสนาอิสลามมีพระเจ้าเพียงองค์เดียว แต่ในอินโดนีเซีย รามายณะที่เป็นเรื่องการอวตารของพระนารายณ์กลับกลายเป็นเครื่องมือหลักในการเผยแผ่ศาสนาอิสลามได้อย่างไร วันนี้เรามีคำตอบในรายการเล่ารอบโลก
ประวัติศาสตร์ช่วงที่สำคัญที่สุดของดินแดนแห่งหมู่เกาะที่ในปัจจุบันเรียกว่า ประเทศอินโดนีเซีย คือการรับเอาศาสนาอิสลาม เข้ามาเป็นเสาหลักแห่งศรัทธาและกลายเป็นอัตลักษณ์สำคัญของประเทศในปัจจุบัน ตำนานนักบุญมุสลิมทั้ง 9 ท่านในนาม Wali Songo จึงมิใช่เพียงตำนานพื้นบ้าน หากแต่คือ รากของความเป็นอินโดนีเซีย ประเทศมุสลิมที่ใหญ่ที่สุดในโลก
หลังจาก 2 อาณาจักรพุทธ-พราหมณ์ ที่ยิ่งใหญ่อย่างศรีวิชัย (ศตวรรษที่ 7–13) และมัชฌปาหิต (ศตวรรษที่ 13–15) เริ่มสูญเสียอำนาจ ในขณะที่เส้นทางการค้าเชื่อมโย งอาหรับ-เปอร์เซีย-เอเซียใต้-อ่าวเบงกอล-ทะเลจีนตอนใต้ กำลังพัฒนาถึงขีดสุด การเข้ามาของเส้นทางการค้า ก็มาพร้อมกับการเผยแพร่ศาสนาใหม่ ๆ ที่พร้อมจะผสมผสานกับความเชื่อท้องถิ่นดั้งเดิม (ผี พราหมณ์ พุทธ) .และนั่นทำให้ อาณาจักรอิสลามที่ยิ่งใหญ่บนดินแดนหมู่เกาะที่ปัจจุบันรู้จักกันในนาม "อินโดนีเซีย" มีรูปแบบการพัฒนาอิสลามในแบบ “คีโตปุลันกัน (Islam Nusantara)" ซึ่งผสานความเชื่อพื้นเมืองเข้ากับหลักการศาสนา ทำให้เกิดรูปแบบศาสนาที่ไม่ปะทะกับโครงสร้างสังคมเดิม และเป็นอัตลักษณ์สำคัญของมุสลิมแห่งเอเซียตะวันออกเฉียงใต้
จุดจบของยุครณรัฐคือการสร้างมหาอาณาจักรขนาดใหญ่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฉิน กำแพงของรัฐฉิน จ้าว เฮี้ยน และฉี ถูกเชื่อมเข้าด้วยกันอะไรคือปัจจัยสำคัญที่ทำให้ ฉิน สามารถรวมชาติได้สำเร็จ ติดตามในรายการเล่ารอบโลก
Comments
Download from Google Play
Download from App Store
United States