Het kan ook anders

Voor deze aflevering reist Esther Didden naar Maastricht voor een ontmoeting met Ben Leenen. Ondanks zijn 76 jaar staat hij nog iedere dag in het atelier en, zegt hij zelf, het werk wordt alleen maar beter. Na het overlijden van zijn partner, nu elf jaar geleden, bleef hij werken vanuit haar atelier. Die plek, vol herinnering en concentratie, gaf zijn kunstenaarschap nieuwe richting. Ook het contact met de Oostenrijkse dichter Friederike Mayröcker was een belangrijk kantelpunt. Wat begon met een brief groeide uit tot een dierbare uitwisseling. Haar advies blijft hem bij: blijven werken helpt.Mede-mogelijk gemaakt door Pictoright en Mondriaan Fonds.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Esther Didden reist naar Goes en gaat daar in gesprek met Iris van ’t Bosch. Lange tijd werkte Iris in wat zij zelf de designhoek noemt, als colorist. Maar zo’n twintig jaar geleden liet ze haar ogen laseren, en dat pakte verkeerd uit. Een half jaar lang zag ze niet scherp en kon ze niet lezen, wat enorm vermoeiend was. Juist die periode bracht haar tot een belangrijk inzicht: ze wilde haar tijd niet langer verdoen. Ze besloot kunstenaar te worden, kantelpunt één. Een tweede kantelpunt volgde in 2019, toen ze verhuisde van Flevoland naar Zeeland. Daar belandde ze in een totaal ander kunstklimaat. Het duurde even voordat ze haar plek vond en haar draai als kunstenaar kon maken.Mede-mogelijk gemaakt door Pictoright en Mondriaan Fonds.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Esther Didden reist deze week naar Haarsteeg en gaat daar in gesprek met Margriet Luyten. Margriet begon, inmiddels geruime tijd geleden, als beeldhouwer. Haar praktijk bloeide: musea namen haar werk op in hun collecties en ook particuliere verzamelaars toonden grote belangstelling. Toen haar moeder ziek werd, nam Margriet een groot deel van de zorg op zich en verdween het atelier naar de achtergrond. Ze begon het stervensproces van haar moeder vast te leggen. Dat moment markeerde een kantelpunt in haar kunstenaarschap: ze liet het driedimensionale werk los en vond een nieuwe vorm in het tweedimensionale.

Deze week is Esther Didden in Evertsoord op de woon- en werkplek van Agata Siwek. Agata studeerde aan de kunstacademie in Krakau en later aan de Rijksakademie in Amsterdam. Haar kunstenaarschap kende meerdere kantelpunten: waar ze in Polen status had als kunstenaar, werd ze in Nederland geconfronteerd met wantrouwen en teleurstelling in de kunstwereld. Na een periode van succes, maar ook veel loze beloftes, besloot ze te stoppen met kunst en zich tien jaar lang te richten op het verbouwen van huizen in Polen en Nederland. Toen ze terugkeerde, bleek de kunstwereld veranderd. Langzaam maar vastberaden vindt Agata opnieuw haar plek.

Esther Didden is deze week in gesprek met Dani Ploeger in Vlissingen. Dani studeerde klassieke muziek, maar een intens verblijf van twee jaar in Ramallah waar hij muziekles gaf aan jonge Palestijnen, veranderde zijn kunstenaarschap radicaal. In een context van geweld, politieke spanning en ongelijkheid begon hij te twijfelen aan de rol van muziek en kunst. Hij stopte met muziek en besloot kunst te maken die zich direct verhoudt tot de wereld van nu. Vandaag onderzoekt hij de relaties tussen technologie en macht, onder andere in Rojava en Kenia, en stelt hij via zijn werk de vraag hoe we een andere, rechtvaardigere samenleving kunnen bouwen.Mede-mogelijk gemaakt door Pictoright en Mondriaan Fonds.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Esther Didden is op bezoek in Maastricht in het atelier van Sanne Vaassen. Op haar vijfentwintigste is Sanne net klaar op de Jan van Eijck Academie in Maastricht. Al in die periode valt ze af en toe, bijvoorbeeld van een ladder. Het vallen is onverklaarbaar, maar ze staat er niet lang bij stil. Maar dan. Tijdens een reis door Vietnam krijgt ze een aanval van epilepsie. Het duurt lang voordat die diagnose, uiteindelijk in Nederland, wordt gesteld. Nu, bijna tien jaar later, is de epilepsie dankzij medicatie onder controle. De ziekte heeft haar werk veranderd. En er is ook dat enorme gevoel van urgentie om kunstenaar te zijn.

Esther Didden is deze week in Well, op de woon- en werkplek van Morena Bamberger. Morena groeide op in een woonwagenkamp binnen de Sinti-gemeenschap. Studeren, autonoom zijn en kunstenaar worden: het werd haar niet gemakkelijk gemaakt. Ze mocht niet op kamers, laat staan naar Maastricht, waar ze toch naar de kunstacademie ging. Van jongs af aan moest ze haar kunstenaarschap bevechten. Tegelijk is Morena een wegbereider en inspirator voor haar familielijn en andere jongeren. Ze laat zien dat je als jonge sintivrouw je diepste dromen kunt waarmaken. In haar werk onderzoekt ze hoe ze zich kan losmaken van de projecties op haar achtergrond, zonder die te ontkennen. Tussen slachtoffer en held, binnen en buiten de cultuur, zoekt ze naar een eigen positie en een eigen waarheid.Mede-mogelijk gemaakt door Pictoright en Mondriaan Fonds.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Esther Didden is in het Meemaakatelier van Nieke Koek in het Amsterdam UMC. In haar werk onderzoekt Nieke het vermogen én onvermogen van het menselijk lichaam. Na een ongelukkige master Scenografie in Groningen volgde een kantelpunt: een andere master, een tentoonstelling bij Museum De Fundatie en een steeds sterkere verweving van zorg en kunst. In het ziekenhuis zoekt Nieke naar taal voor wat vaak onuitgesproken blijft, vanuit de positie van patiënt, arts of kunstenaar.Mede-mogelijk gemaakt door Pictoright en Mondriaan Fonds.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Esther Didden is in Weesp, in het atelier van Pim Palsgraaf. In 2003 studeerde hij af aan de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. De jaren daarna waren zoekend: hij klopte aan bij galeries, maar kreeg zelden reactie. Tot hij contact opnam met MK Galerie, aan de Witte de Withstraat, gerund door Emmo Grofsmid en Karmin Kartowikromo. Zij reageerden wel. Wat begon als professionele steun, groeide uit tot mentorschap en vriendschap. In 2011 kwam daar abrupt een einde aan: beide galeriehouders kwamen om bij een auto-ongeluk. Voor Palsgraaf viel een fundament weg. Hoe vind je als kunstenaar opnieuw richting wanneer zo’n dragende basis plotseling verdwijnt?Mede-mogelijk gemaakt door Pictoright Mondriaan Fonds.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Esther Didden bezoekt Hans Broek in zijn atelier in Kortenhoef. Hans woonde in Los Angeles tijdens een periode waarin interraciale spanningen in de VS opliepen en wereldwijd zichtbaar werden. Denk aan de mishandeling van Rodney King, denk aan het proces tegen OJ Simpson. Jaren later leest Hans in een oud familieboekje over een voorouder die in de zeventiende eeuw bestuurslid was van de Admiraliteit van Amsterdam en betrokken was bij de slavenhandel. Wat hij in Amerika had gezien, kreeg ineens een persoonlijke geschiedenis. Die confrontatie, tussen maatschappelijke onrust en familie-erfenis, legde een directe lijn naar zijn eigen positie als maker. Zijn werk veranderde.Mede-mogelijk gemaakt door Pictoright Mondriaan Fonds.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Esther Didden bezoekt Hellen Abma in haar werkplek in Wesepe. Hellen studeerde in 1998 af aan de Constantijn Huygens Academie in Kampen, als beeldhouwer, in een tijd waarin kunstenaars nog strikt per discipline werden opgeleid. Ze maakte een vliegende start met exposities, een startersbeurs en opdrachten in de openbare ruimte. Die trajecten vroegen veel: participatie, educatie, lange processen. Toen ze moeder werd, verschoof er iets fundamenteels. Thema’s en prioriteiten veranderden en de sensitiviteit die ze daarin zocht, vond steeds minder ruimte in het ruimtelijke werk. Ook merkte ze dat de gelaagde praktijk van langdurige kunstopdrachten niet meer bij haar paste. Ze begon te tekenen. Dat bleek geen zijstap, maar een omslag. De beeldhouwer werd tekenaar.Mede-mogelijk gemaakt door Pictoright Mondriaan Fonds.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Esther Didden bezoekt deze week Tamara Dees in haar werkplek in Axel, een kleine stad die tegen de Belgische grens aan ligt. Er zijn meerdere kantelpunten in haar leven geweest, de meest recente dateert van 3 juli 2023. Zelf noemt ze die datum sindsdien: de verjaardag van mijn nieuwe ik. Tamara werd toen geopereerd aan een goedaardige hersentumor. De operatie was geslaagd, maar vrij snel traden er complicaties op en bleek ze een bacteriële hersenvliesontsteking te hebben. Er was nog een operatie nodig. Ze heeft sindsdien - zoals dat officieel heet - niet-aangeboren hersenletsel (NAH). Ze revalideerde langdurig, eigenlijk nog steeds. Ze moet opnieuw leren focussen en zichzelf heruitvinden als kunstenaar. Haar onderwerp is niet veranderd, de omgang ermee wel.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Esther Didden bezoekt in Breda het atelier van Carlos Blaaker. Geboren in Suriname, opgeleid in New York, jarenlang actief in Rotterdam en later op Curaçao, woont en werkt hij sinds anderhalf jaar in Breda. Een echte wereldburger. Zijn tijd op Curaçao, vooral in de wijk Otrobanda met grote sociaaleconomische contrasten, heeft zijn werk sterk gevormd. Hij knapte er panden op, waaronder een bronsgieterij, en begon met beeldhouwen en bronsgieten. Het bronsgieten liet hij later los; beeldhouwen doet hij nog steeds. Terugkijkend ziet hij hoe ingrijpend de overgang van Willemstad naar Breda is, en hoe die verandering zijn kunstenaarschap diep beïnvloedt.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Deze week is Esther Didden in Bierum op de woon- en werkplek van Paula Biemans en Klaas Kloosterhuis. Paula en Klaas leerden elkaar kennen in 90’s kennen, toen ze beiden studeerden aan de Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem (het huidige ArtEZ). Na hun afstuderen zochten ze een betaalbare plek om te wonen en zo kwamen ze in Bierum terecht, een dorpje boven Groningen. Ze kregen samen drie kinderen. Toen het laatste kind uit huis ging om te gaan studeren, bleek dat een kantelpunt voor hen allebei. Ze gingen samen kunst maken, iets wat ze nog niet eerder hadden gedaan.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

In Rotterdam ontmoet Esther Didden Laurien Dumbar. Jarenlang schilderde ze, tot reuma in haar handen dat onmogelijk maakte. Wat eerst een beperking leek, werd een bevrijding. Ze liet het doek los, ging opnieuw zoeken en vond andere vormen om te werken. Nu gebruikt ze fotografie, blijft ze spelen met abstractie, en beweegt ze vrijer dan ooit als kunstenaar.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Deze week is Esther Didden in Breda bij Cécile Verwaaijen. In de jaren ’90 schilderde ze om erbij te horen, schilderen was toen het medium dat serieus werd genomen in de kunstwereld. Haar liefde voor textiel hield ze op afstand, bang dat het niet gewaardeerd zou worden. Maar na het moederschap, en het verlies van haar moeder en zus, veranderde haar blik. Ze vond haar eigen stem, met textiel, durf en vrijheid.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Deze week bezoeken we Tommy van der Loo in Tilburg. Opgegroeid tussen bronsgietvormen en mallen in het atelier van zijn vader, leek zijn pad als kunstenaar al bijna voor hem uitgestippeld. Maar op de academie ontdekte Tommy dat het juist níét de bedoeling was om te maken wat hij al kende. Vorm maakte plaats voor experiment en daarna, via een studie Kunstgeschiedenis, voor kritische vragen en zelfkennis. Nu bouwt hij aan een eigen praktijk, geworteld in traditie maar met een open blik vooruit. Soms begint anders zijn precies met weten waar je vandaan komt.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Na zeven ateliers in zeven jaar besloot Cecilia Rebergen dat het anders moest. Steeds weer verhuizen, werk weggooien, opnieuw beginnen, het maakte haar werk vluchtig. Tot er iets bijzonders gebeurde: ze kreeg een hangar aangeboden op de voormalige vliegbasis in Soesterberg. Groot, stil en voor minstens vijftien jaar. Sindsdien maakt ze werk dat blijft. Monumentaal, soms voor buiten, altijd met ruimte om te ademen.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Na een chronische ziekte en een verkeersongeval besloot Faisel Saro zijn leven om te gooien. Hij zegde zijn baan bij de Belastingdienst op en koos voor de kunstacademie in Groningen. Zijn Surinaamse opa zei altijd: “Als je op wegen loopt waar je niet moet lopen, slaat de winti jou daar weg.” Nu vormt zijn lichaam, dat al die tegenspoed droeg, de kern van zijn werk.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling

Toen in 2008 een brand zijn hele atelier verwoestte, moest schilder Bert Loerakker volledig opnieuw beginnen. Die gebeurtenis werd een kantelpunt, maar zijn eigenwijze karakter hield stand. Tweedeling loopt als een rode draad door zijn leven: de katholieke opvoeding van zijn protestantse vader, het gevoel in het verkeerde nest te zijn gegooid én de spanning in zijn werk tussen Monet en Mondriaan: tussen gevoel en structuur.Interviews en research: Esther DiddenTechniek: Operator Radio (Pim van Os)Marketing en communicatie: Michelle Witvoet en Xandra Nibbeling