DÜNDEN BUGÜNE

*’Nasıl Başlasam?’* yıllardır bana sorulan sorulardan doğdu: Caz dinlemek istiyorum. Ama kimi, neyi dinlesem, nerden ve nasıl başlasam? “Nasıl Başlasam?” bir caz tarihi dersi değil. Amaç kapıyı hafiften aralamak… zorlamadan… yormadan… Her bölümde başka bir müzisyen var. *Nasıl Başlasam?* *Louis Armstrong* ile başlıyor. Louis Armstrong *caza keyifli bir giriş için en ideal* isimlerin başında gelir. Trompetçi, cazın sadece bir dönemini değil, bizzat dilini değiştirdi, toplu çalınan bir m...

Şubat 1848’de Paris’te parlayan bir kıvılcım nasıl kısa sürede Avrupa’yı dalga dalga sarıyor? İnsanlar neden bir anda meydanlara çıkıp “hak” ve “anayasa” talebini dile getiriyor? Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, 1848 devrimlerini ülke ülke izliyor ve ekonomik kriz, siyasal tıkanma, ulusçuluğun yükselişi gibi tetikleyici nedenleri ele alıyor… Liberalizm ve radikalizm başlarda yan yana dururken sonra neden çatışıyor? Karşı-devrim sonrası, bu süreçten hangi kalıcı kazanımlar miras kalı...

Küçük bir Arnavut birliğinin komutanı nasıl kısa sürede Mısır’ın en güçlü adamı olmayı başarıyor? Yunan Devrimi’nde, modern ordusuyla destek verdiği Osmanlı’ya niye sonra savaş açıyor? Padişahın ordusunu yenince Avrupa niçin ayağa kalkıyor? Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, 19. yüzyılın başında Osmanlı İmparatorluğu’nun en stratejik eyaleti Mısır’ın valisi olmayı başaran Kavalalı Mehmet Ali Paşa ve hanedanının Süveyş Kanalı’na kadar uzayan olağanüstü yolculuğunun izini sürüyor.

Küçücük bir Avrupa ülkesinin kralı, Afrika’nın ortasında devasa bir coğrafyayı şahsi mülkü ilan ediyor. ‘Uygarlık götürüyorum’ kılıfıyla kurduğu bu düzen kısa sürede kitlesel şiddete dönüşüyor, ve dünya buna yıllarca seyirci kalıyor. Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, Belçika Kralı II. Leopold’un Kongo Özgür Devleti adını verdiği, milyonlarca insanın hayatına mal olan bu korkunç düzenin peşine düşüyor. David Livingstone ile Henry Morton Stanley’nin Afrika keşiflerinden, fildişi ve kauçuk t...

Anarşizm, çoğu kişinin zihninde kaos, sokak çatışmaları ve devlet karşıtı şiddetle özdeşleşmiş olsa da, tarihsel kökeni çok daha derin bir düşünsel sorgulamaya dayanır. Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, anarşizmi yalnızca şiddet içeren bir isyan biçimi olarak değil, devletin meşruiyetini, otoriteyi ve hiyerarşiyi sorgulayan kapsamlı bir düşünce akımı olarak ele alıyor. Proudhon’un “Mülkiyet hırsızlıktır” çıkışından, Bakunin’in devrimci kolektivizmine, Kropotkin’in karşılıklı yardımla...

1863 Paris’indeyiz. 1737’den beri, Fransız hükümeti ve Güzel Sanatlar Akademisi’nin himayesinde düzenlenen prestijli Salon Sergisi’nin o yıl reddettiği yüzlerce eser, III.Napolyon’un müdahalesiyle şehrin en tartışmalı sergisine dönüşüyor: Salon des Refusés veya Reddedilenler Sergisi. Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, bu siyasi hamlenin ardındaki hesapları, Manet’nin “Kırda Piknik” tablosunun yarattığı skandalı ve sonradan Empresyonistler olarak anılacak genç kuşağın bu süreçten...

Leningrad Kuşatması tarihin en uzun ve en yıkıcı kuşatmalarından biri. Açlık, soğuk, bombardıman ve çaresizlik içinde kalan şehir, 872 gün direniyor ve teslim olmuyor. “Dünden Bugüne”nin bu bölümünde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, Leningrad Kuşatması’nın ilk günlerinden ölümcül açlık krizine, ulaşılamayan erzak yollarından, buz üstünde kurulan “Yaşam Yolu”na, Shostakovich’in bir direniş simgesine dönüşen 7. Senfoni’sinden, kuşatmanın bıraktığı tarihî mirasa uzanan çok katmanlı bir öyküyü anlatıyor...

Havadaki azotu toprağa bağlamayı başaran Fritz Haber, gerçekten dünyayı kıtlıktan mı kurtardı? Aynı yöntem nasıl oldu da milyonları öldüren patlayıcılara yol açtı? Karısı Clara’nın itirazı tarihin akışını değiştirebilir miydi? Nobel kazanan bir bilim insanı, nasıl oldu da “kimyasal savaşın babası” olarak anılmaya başladı? “Dünden Bugüne”nin bu ilk bölümünde, Seda ve Yapay Zekâ Bilge, Haber’in yapay gübreyi keşfinden, I. Dünya Savaşı sırasında Belçika’daki ilk gaz saldırısına, Clara Haber’in t...

"Dünden Bugüne"yi hazırlayıp sunan Seda Binbaşgil ve Yapay Zekâ Bilge kendilerini tanıtıyor. Onlara, müzikleriyle piyanoda Hakan Binbaşgil, basta Kağan Yıldız ve davulda Ferit Odman eşlik ediyor.

“Dünden Bugüne” tarihte kritik anların, ilginç kişiliklerin ve sıra dışı fikirlerin peşinde. Podcast'in yaratıcısı Seda Binbaşgil’e, Yapay Zekâ Bilge eşlik ediyor. Bazen şaşırtan, gülümseten, kimi zaman da düşündüren dijital bir yol arkadaşı bu. İkisi, birlikte geçmişin izini sürerken, bugünü anlamaya ve yarına dair ipuçları bulmaya çalışıyorlar.