Mentale Kracht Defensie: de HOOFDtaak

Binnen Defensie trainen, oefenen en evalueren we voortdurend. Maar hoe vaak sta je eigenlijk stil bij je eigen ontwikkeling? In deze aflevering praten we over collega coaching: een manier om te reflecteren, te groeien en sterker te worden in wat je al kunt. Niet omdat het misgaat, maar juist preventief.In deze aflevering gaat Eva Rumke, opleidingspsycholoog op het RAETC en collega coach, in gesprek met Andrea Klein, leiderschapsadviseur bij het Expertisecentrum Leiderschap Defensie, met als aandachtsgebied o.a. coaching en tevens zelf ook coach. We bespreken met welke vragen je bij een coach terechtkunt, hoe een traject eruitziet en waarom coaching binnen Defensie een logische en waardevolle vorm van ondersteuning is. Want coaching is er niet om je te repareren, maar om je te versterken.Wil je meer weten of je aanmelden als coach of coachee (gecoacht worden)? Kijk dan op de sharepoint van ECLD Collega Coaching via het intranet.

In deze aflevering bespreken we het belang van het thuisfront voor de mentale kracht van militairen én andersom: hoe het werk en leven van militairen de mentale kracht van hun familie en naasten beïnvloedt.Host van deze aflevering is Rebecca Bogaers, kernexpert mentale kracht bij DGI, en al ruim 10 jaar thuisfronter, gaat in gesprek met twee gasten die zowel professioneel als persoonlijk ervaring hebben:Dave van Alfen: werkzaam geweest bij de BSB en DSI en werkt nu als coach bij de KMA, en ook thuisfronter.Tessa Teerling: werkzaam bij Duurzaam Inzetbaar Defensie en zelf ook thuisfronter.Samen bespreken ze praktische tips en inzichten voor zowel militairen als hun thuisfront. Wat kun je zelf doen om elkaar te ondersteunen? Welke rol speelt Defensie hierin? En hoe houd je de mentale kracht van zowel militair als thuisfront gezond, zelfs in uitdagende periodes?Contact voor het thuisfront:https://www.defensie.nl/onderwerpen/thuisfront/praktisch/telefoonnummers Bronnen:https://journals.healio.com/doi/abs/10.3928/00485713-20090201-11   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21521089/https://www.cambridge.org/core/journals/european-psychiatry/article/longterm-development-of-posttraumatic-stress-symptoms-and-associated-risk-factors-in-military-service-members-deployed-to-afghanistan-results-from-the-prismo-10year-followup/4BA80CC2324C96E12E78AF053694349Fhttps://www.nlveteraneninstituut.nl/publicaties/alles-rustig-aan-thuisfront/

Of je nu traint voor een grote wedstrijd, je voorbereidt op een militaire opleiding of eindelijk die plinten in huis eens wilt afmaken: iedereen werkt met doelen. Maar hoe stel je doelen zodat je daadwerkelijk beter gaat presteren? En wat heeft doelen stellen eigenlijk te maken met je zelfvertrouwen en je mentale kracht?In deze aflevering duikt Eva Rumke, opleidingspsycholoog op het RAETC samen met twee experts in de wereld van doelen stellen: Gerald Weltevreden, werkzaam bij de UvA waar hij zich bezighoudt met de master Sport- en Prestatiepsychologie en onderzoeker op het gebied van groeimindset, motivatie, talent en expertise. Cherien Parinussa, senior instucteur bij de Luchtmobiele Brigade én eigenaar van een eigen gym.We onderzoeken wat doelen stellen betekent als mentale vaardigheid, en hoe je deze kunt inzetten om je voornemens voor 2026 wél vol te houden.

Naast de MGGZ, benoemd in de eerste aflevering van de reeks ‘ik zoek hulp’ zijn er ook andere plekken binnen Defensie waar je terecht kunt voor mentale ondersteuning. Vandaag gaan we verder in gesprek over welke werkzaamheden zij hebben, welke trends zij signaleren en waarvoor je bij hen terecht kunt. Rebecca Bogaers, kernexpert mentale kracht bij DGI, gaat hierover in gesprek met Maj. Edith Mes-Simons, teamleider BMW Zuid-West, Kapitein Elisa Bruggemans, voormalig werkzaam bij het Expertisecentrum van Dienst Bedrijfsmaatschappelijk Werk (DBMW) en Gert van der Ende, hoofdkrijgsmachtpredikant bij Diensten Geestelijke Verzorging (DGV).Contact met Bedrijfsmaatschappelijk werk (BMW)Tijdens kantooruren is het BMW-loket bereikbaar op (088) 950 50 10.NoodsituatiesDefensiemedewerkers, thuisfront, veteranen, dienst- en oorlogsslachtoffers kunnen 24 uur per dag hulp krijgen bij noodsituaties. Bel daarvoor de hulpverleningslijn: 0900-415 55 55. Contact Geestelijke VerzorgingDe geestelijke verzorging is 24 uur per dag en 7 dagen per week te bereiken via telefoonnummer 088-950 22 50. Bellers worden doorverbonden met de geestelijk verzorger die op dat moment dienst heeft.

Iedereen loopt in het leven wel eens ergens tegenaan waarbij ze hulp nodig hebben van een ander. Soms is de hulp van een directe naasten genoeg, maar soms heeft iemand baat bij professionele hulp. Maar waar kan je dan terecht bij Defensie? Uit onderzoek blijkt dat militairen wel weten dat er hulp beschikbaar is binnen Defensie, maar dat zij vaak niet weten waar ze heen kunnen met welke hulpvraag. Defensie heeft hele goede hulp beschikbaar, en met deze aflevering willen we graag bijdragen aan de vindbaarheid van deze hulp. In deze aflevering gaat Rebecca Bogaers in gesprek met Maj. Annelie Katerberg, stafofficier en GZ psycholoog bij de MGGZ. Zij zal met haar verschillende casussen bespreken, maar ook algemene tips bespreken als het gaat om het zoeken van hulp.Contact MGGZIn veel gevallen verwijst uw onderdeelsarts u als militair door naar de geestelijke gezondheidszorg. Voor verwijzingen kunt u terecht bij het Centraal Aanmeld Team van de MGGZ, telefoonnummer (030) 250 25 99.Contact met Bedrijfsmaatschappelijk werk (BMW)Tijdens kantooruren is het BMW-loket bereikbaar op (088) 950 50 10.NoodsituatiesDefensiemedewerkers, thuisfront, veteranen, dienst- en oorlogsslachtoffers kunnen 24 uur per dag hulp krijgen bij noodsituaties. Bel daarvoor de hulpverleningslijn: 0900-415 55 55.Contact Geestelijke VerzorgingDe geestelijke verzorging is 24 uur per dag en 7 dagen per week te bereiken via telefoonnummer 088-950 22 50. Bellers worden doorverbonden met de geestelijk verzorger die op dat moment dienst heeft. 

In deze aflevering nemen we je mee in de mentale kant van de wereld van de Dienst Speciale Interventies - de DSI. Misschien ken je ze van het nieuws: de tramaanslag in Utercht, de gijzeling in de Apple Store, of de kroeg in Ede. Als de situatie levensgevaarlijk en onzeker is, zijn zij het die in actie komen. De operators van de DSI, vaak te herkennen aan hun spijkerbroek en sneakers onder het kogelwerend vest, stappen in de meest risicovolle scenario's. Hun taak? Rustig blijven, snel schakelen en beslissingen nemen waar levens van afhangen. Kapitein Hanna Peereboom, opleidingspsycholoog op het RAETC, gaat in gesprek met Ralph Tier, psycholoog van de DSI, en Maik, DSI operator en trainer prestatiegedrag. In deze aflevering hoor je:Welke mentale tools gebruikt de DSI?Wat is actie-intelligentie en hoe wordt het ingezet?Zijn de operators echte rouwdouwers? Heb je vragen over de (mentale) voorbereiding op een sollicitatie bij de DSI? Neem dan contact op met Ralph via Ralph.Tier@politie.nl

Regelmatig emigreren militairen voor het werk naar het buitenland. Emigratie is niet alleen een fysieke verplaatsing, maar ook een psychologisch proces dat stress, aanpassing en soms conflicten met zich meebrengt — zowel voor de militair zelf als voor het thuisfront. En na de emigratie volgt ook weer het proces van remigratie. Wat weer andere uitdagingen met zich mee kan brengen. Wat kan je doen om je eigen mentale kracht tijdens dit proces te ondersteunen? Rebecca Bogaers, kern-expert mentale kracht bij Duurzaam Gezond Inzetbaar gaat in gesprek over dit onderwerp met Kapitein Dave van Alfen. Hij is werkzaam geweest bij de BSB en DSI en momenteel werkzaam als coach bij de KMA. Daarnaast is hij net terug van 3,5 jaar wonen op Sint-Maarten als partner van. Hij schreef, samen met Renaldo Ishaak, een programma voor militairen en het thuisfront om de mentale kracht te ondersteunen tijdens het proces van emigratie en remigratie.Bronnen:Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2012). Self-determination theory. Handbook of theories of social psychology, 1(20), 416-436.Black, J. S., Mendenhall, M., & Oddou, G. (1991). Toward a comprehensive model of international adjustment: An integration of multiple theoretical perspectives. Academy of management review, 16(2), 291-317.  

Kapitein Thomas van Dijk deelt in deze aflevering zijn verhaal over veerkracht en kwetsbaarheid in zijn werk bij de luchtmachtbrandweer. Zeven jaar geleden verloor hij zijn zoontje. Een verlies dat je leven voorgoed verandert. Toch moest en wilde Thomas blijven functioneren in zijn werk bij de brandweer, juist in een vak waarin hij vaak met ingrijpende situaties te maken krijgt. Zo ook die ene keer, toen er een melding binnenkwam over een peuter te water. Hij vertelt hoe hij, ondanks dit grote verdriet, door middel van de mentale tools deze inzet tot een succesvol einde heeft weten te brengen.

Ademhaling als afstandsbediening - Militaire mentale vaardigheden deel 5.Ademhalen… We doen het allemaal. En toch, als je bewust wordt van jouw ademhaling, heeft dit een groot effect op hoe je je voelt en hoe je presteert. Andersom werkt het ook: door jouw ademradar te ontwikkelen, weet je eigenlijk al door te letten op hoe je ademt, hoe het met je gaat. In deze aflevering gaat kapitein Hanna Peereboom in gesprek met Rick van Dijk, sportfysiotherapeut en ademtrainer. Hij legt je in duidelijke taal uit wat de basis is van een goede ademhaling. Vooral binnen hoogrisicoberoepen. Ook vertelt hij wat je voor, tijdens of na een inzet kunt inzetten om beter te focussen, te ontspannen of te herstellen. Voor meer informatie over Rick van Dijk en zijn techniek, check www.health-ki.nl

Dit is een korte, praktische oefening uit aflevering #3: Mindfulness bij Defensie. Deze oefening kun je gebruiken om te ontspannen en wat meer in het moment te zijn. Even pas op de plaats te maken. Wil je hier meer over weten? Luister dan de hele aflevering.

Dit is een korte, praktische oefening uit aflevering #11: Militaire Mentale Vaardigheden deel 4: Visualisatie. Deze oefening kun je gebruiken om je voor te bereiden op een spannend moment, door middel van visualisatie. Wil je hier meer over weten? Luister dan de hele aflevering.

In deze aflevering hebben we het over de psychologische selectie voor militairen. Voor veel mensen een grote black box. Selectiepsycholoog & teamleider Hanna Terpstra geeft hier in deze aflevering een inkijkje in. Hoe selecteren we militairen op psychologisch vlak? Wat zegt je verleden over je toekomstig functioneren? En kun je je eigenlijk voorbereiden op de psychologische selectie? Dit en meer veel gestelde vragen en kritieken worden door Hanna behandeld.Vragen of opmerkingen over deze aflevering? Mail dan naarselectieplanning@mindef.nl

In deze aflevering gaan we aan de slag met ACT – Acceptance and Commitment Therapy. Klinkt misschien als iets voor in een behandelkamer, maar ACT is juist verrassend praktisch en toepasbaar in het dagelijks leven – ook (en misschien juist) binnen Defensie.We hebben het over dingen die we allemaal herkennen:✔️ Accepteren wat je toch niet kunt veranderen✔️ Met meer afstand kijken naar je gedachten✔️ Wat het verschil is tussen pijn en lijden✔️ En waarom je niet álles hoeft op te lossen – ook al ben je daar als militair goed inWant laten we eerlijk zijn: je hoofd is soms net een radio die je niet hebt aangezet, maar die toch de hele nacht op volle toeren draait. ACT helpt je om daar anders mee om te gaan – niet door harder te vechten, maar door flexibeler te reageren.We gaan hierover in gesprek met Majoor Pascal Baremans, militair verpleegkundig specialist bij de Militaire Geestelijke Gezondheidszorg (MGGZ). Zoals hij het mooi zegt: “Het leven is geen ponykamp.” Dus hoe ga je om met de hobbels, obstakels en mentale rommel die je onderweg tegenkomt?We delen in deze aflevering meerdere praktische oefeningen die je meteen kunt doen.Aanvullend materiaal:The struggle switch: https://www.youtube.com/watch?v=rCp1l16GCXI

Herstel is geen luxe, maar een operationele noodzaak. En dat is waar deze aflevering over gaat. Te gast bij Dr Rebecca Bogaers is Yannick Balk, sport- en prestatiepsycholoog bij het opleidings- en trainingscentrum van de Koninklijke Marechaussee. Niet geheel toevallig dat hij te gast is voor dit onderwerp, aangezien hij hierop gepromoveerd is!Op fysiek vlak is het al ingebakken binnen de militaire context: 'pak je rust wanneer dat kan'. Meestal doelen we dan op fysieke rust. Even zitten, ogen dicht en misschien een powernapje. Mentaal herstel wordt vaak nog onderschat, waar we vooral focussen op doorzetten, je grenzen verleggen en presteren. Zonder voldoende herstel stapelt stress zich op, met als gevolg: verminderde besluitvaardigheid, verhoogde prikkelbaarheid, slechtere fysieke prestaties en op de lange termijn zelfs uitval. Zonder herstel is er geen sprake van groei maar van slijtage.Maar hoe doe je dat dan, mentaal herstellen? Daar kom je achter in deze aflevering!

Visualisatie is een krachtige tool die je in kunt zetten om beter te presteren. Uit onderzoek blijkt dat je zelfs je spiermassa kunt vergroten door middel van visualisatie. Als dat al kan, wat kan je er dan allemaal nog meer mee? Kom daar achter in deze aflevering!In deze aflevering gaat Eva Rumke, opleidingspsycholoog van de Koninklijke Militaire School Luchtmacht, in gesprek met Ruud van de Veerdonk en Bauke. Ruud werkt bij de politie en is daar betrokken geweest bij de uitrol van het programma mentale kracht. Hij heeft ook een achtergrond in het opleiden van leden van arrestatie teams en is momenteel ook trainer mentale vaardigheden bij onder andere de Korps Mariniers. Bauke is sportinstructeur bij de luchtmacht op Vliegbasis Woensdrecht. In het verleden heeft hij het fysiek en mentaal trainingsplan voor de Algemene Militaire Opleiding mede ontwikkeld en nu is hij mede verantwoordelijk voor de brandweer en de Elementaire Militaire Vliegeropleiding. Ook voor deze eenheden ontwikkelde hij een fysiek en mentaal trainingsplan en past deze toe in de praktijk. Bronnen:Blomkvist, A., & Marks, D. F. (2023). Defining and ‘diagnosing’aphantasia: Condition or individual difference?. Cortex, 169, 220-234.Vragenlijst beelddenken:https://aphantasia.com/study/vviq/

Vliegen bij Defensie is naast heel technisch, ook zeer mentaal uitdagend. Niet voor niks dat we binnen de Luchtmacht een speciale afdeling hebben die zich bezighoudt met de mentale component van het vliegen.Hanna, opleidingspsycholoog op de Koninklijke Militaire Schoon Luchtmacht, gaat in deze aflevering in gesprek met Lynn en Luna. Lynn werkt als vliegerpsycholoog bij het Centrum Mens en Luchtvaart. Zij traint, coacht en begeleidt luchtvarenden op het mentale vlak. Luna is vlieger van de Apache en MQ9 en nu werkzaam bij de militaire luchtvaartautoriteit. Hij is een zeer ervaren vlieger en ook instructeur, en is zelf ook op mentaal vlak uitdagingen tegen gekomen, waar we het in deze aflevering over gaan hebben.

In deze aflevering gaat Dr. Rebecca Bogaers in gesprek met Marc Pollen en Eva de Krijger-Feringa. Marc Pollen is de host van de podcast Scherpschutters en voormalig tactisch commandant M-squadron van de Marsof en Majoor Eva de Krijger-Feringa is GZ psycholoog bij de MGGZ en onderzoeker bij het Expertisecentrum van de MGGZ waar zij onderzoek doet naar emotional awareness. Wat zijn emoties eigenlijk? En welke functie hebben ze? Hoe makkelijk wordt er gepraat over emoties bij Defensie? Moeten we dat eigenlijk promoten of liever niet? En hoe kan ruimte maken voor emoties bijdragen aan Hoofdtaak 1 van Defensie?Bronnen:de Krijger, E., Willems, R., Ten Klooster, P., Bakker, E., Miedema, H., Drossaert, C., & Bohlmeijer, E. (2022). Further validation of a Dutch translation of the Sussex Oxford compassion for the self scale in samples of crisis line volunteers, military personnel and nursing students. Frontiers in psychology, 13, 895850.https://www.expertisecentrummggz.nl/onderzoek/alle-onderzoeken/verbeteren-van-mentale-prestatie-en-gezondheid/emotional-awareness/emotional-awareness

In deze aflevering hebben we het over Autisme Spectrum Stoornis bij Defensie. Kapitein Hanna Peereboom, opleidingspsycholoog op de Koninklijke Militaire School Luchtmacht, gaat in gesprek met Jose van Echtelt, projectleider van het kenniscentrum Neurodiversiteit van Defensie, en Adjudant Ivo Straub, die zelf recentelijk de diagnose heeft gekregen. Deze diagnose roept altijd veel vragen op. Kun je wel militair zijn met autisme? Moeten we tegenwoordig met iedereen rekening houden? En heeft niet iedereen een beetje autisme? Luister naar onze ervaringen over de militaire opleiding en het militair zijn, maar ook naar ervaringen over het dagelijkse werk in teams binnen Defensie.

Drie militairen met ADHD gaan in gesprek over hoe het is om ADHD te hebben binnen Defensie. Kapitein Hanna Peereboom, opleidingspsycholoog op de Koninklijke Militaire School Luchtmacht, gaat in gesprek met adjudant Arthur Bak en sergeant Martijn Mouws. Luister naar onze ervaringen en tips over de militaire opleiding, maar ook in het dagelijks werk in teams.

We gaan het in deze aflevering hebben over de mentale vaardigheid focus. Een wat minder bekende misschien, want bij mentale vaardigheden denken we vaak aan ademhaling of gedachten. Maar ook met het trainen van focus is veel winst te behalen. Denk maar aan het volgende voorbeeld: op de schietbaan schiet je de sterren van de hemel, tot je het wooord examen hoort, en ineens laat je andere dingen zien. Hoe werkt dat? Hier krijg je de tips en tools om hier mee aan de slag te gaan, niet alleen voor militairen maar ook voor burgers. In deze aflevering gaat opleidingspsycholoog Eva Rumke in gesprek met Nick Swart en Adjudant Ed van Harten. Nick is militair geweest bij de Korps Commandotroepen en geeft nu met zijn bedrijf Daring Minds trainingen in mentale vaardigheden in hoogrisico beroepen. Ed heeft veel ervaring in het trainen van mentale vaardigheden in de opleidingswereld van Defensie, bij onder andere Luchtmobiel. Bronnen:Schuijers. R. (2018). Focus, beter presteren door cirkeltraining. Deventer: Dam uitgeverij.TGTF: Handboek Presteren onder druk. 2023 TGTF: Reader Militaire Mentale Vaardigheden. 2021