Claim OwnershipHet Spreekuur
Subscribed: 527Played: 3,708
Subscribe
© 2026 Erik Scherder, Leonard Hofstra, Brechje van Bladel / Corti Media & Quest
Description
Je hersenen en hart zijn je meest kostbare bezit. Maar hoe zorg je er goed voor, als de adviezen je om de oren vliegen en de wachttijden bij de huisarts alleen maar oplopen?
In Het Spreekuur gaat maker Brechje van Bladel wekelijks in gesprek met niemand minder dan neuropsycholoog Erik Scherder en cardioloog Leonard Hofstra. Samen duiken ze in de vragen die jou bezighouden: van grote thema’s als dementie en diabetes tot alledaagse onderwerpen als slaap, voeding, relaties en de verrassend invloed van muziek op je welzijn.
Wat zegt de wetenschap écht en wat kun je er vandaag nog mee? Het Spreekuur is jouw wekelijkse check-up voor een gezonder hoofd en hart.
Over de makers
Erik Scherder (1951) is hoogleraar neuropsychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en een van de bekendste wetenschappers van Nederland. Met zijn energieke colleges, tv-optredens en lezingen maakt hij ingewikkelde hersenprocessen begrijpelijk voor een breed publiek. Hij schreef meerdere boeken over het brein, bewegen en gezondheid, waarvan de laatste over AI: ‘Liever moe dan lui’. Naast zijn werk zet hij zich in om beweging en het uitdagen van je brein op de maatschappelijke agenda te krijgen, altijd met zijn kenmerkende enthousiasme en humor.
Leonard Hofstra (1965) is cardioloog en richtte een eigen centrum voor cardiologie op in Utrecht, waar jaarlijks duizenden patiënten terechtkunnen voor snelle diagnostiek en behandeling. Naast zijn klinische werk doet hij onderzoek naar preventie van hart- en vaatziekten en de rol van leefstijl en voeding daarbij. Leonard schreef samen met Erik verschillende boeken over de invloed van optimisme en bewegen op het hart en het brein.
Brechje van Bladel (1996) is mediamaker en doet de redactie en research voor een breed scala aan podcastseries. Daarbij ziet ze online veel informatie en adviezen voorbij komen en vraagt zich geregeld af wat wel of niet de moeite waard is. In ‘Het Spreekuur’ probeert ze niet alleen voor zichzelf, maar ook voor de luisteraars een weg te vinden door tegenstrijdige gezondheidstips en hardnekkige lifestylemythes.
24 Episodes
Reverse
Maken mindfulness en meditatie je gezonder? Waar gebeurt er allemaal in de kleine hersenen, het onderdeel van je brein met de meeste zenuwcellen? En zijn cholesterolverlagers een goed idee, of niet? Erik, Leonard en Brechje bespreken de voordelen van meditatie, de functies van het cerebellum en hoe medicijnen als statines je kunnen helpen in de strijd tegen een hartinfarct.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Kun je je stress al doorgeven aan je kind vóórdat het geboren is? En wat zijn de do’s en don’ts tijdens een reanimatie? Zo blijkt dat langdurige stress tijdens een zwangerschap het kinderbrein wel degelijk kan beïnvloeden. Maar, zo waarschuwt Erik, daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen gezonde spanning en schadelijke stress. Leonard vertelt wat je kan doen als iemand plotseling neervalt: hoeveel tijd heb je dan en met welke handelingen kan jij mogelijk een leven redden?See omnystudio.com/listener for privacy information.
Dat genoeg water drinken van levensbelang is weten we inmiddels wel, want we worden doodgegooid met goedbedoelde waarschuwingen. Maar: waarom is dat nou eigenlijk zo belangrijk? Wat gebeurt er dan in je lijf als je te weinig drinkt? En kan je dan het beste een vruchtensapje, frisdrank of gewoon water in je glas gieten? Erik en Leonard vertellen wat water met ons hart en onze hersenen doet en geven je praktische tips om het drinken in je dagelijkse routine te integreren.See omnystudio.com/listener for privacy information.
De puberteit: Voor het eerst verliefd, een achtbaan van emoties en onverklaarbare honger om half elf ’s avonds. Er verandert veel met een lichaam tijdens de puberteit. Wat gebeurt er dan in het hart en de hersenen van die pubers? Groeit het hart bijvoorbeeld net zo snel mee met het lichaam in deze periode? Waarom is het niet goed voor je ontwikkeling om te snel volwassen te worden? En wat voor pubers waren Erik en Leonard zelf eigenlijk? Je hoort het in dit Spreekuur.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Hadden mensen in de middeleeuwen dezelfde hartproblemen die we nu kennen? En hoe kan het dat iemand die je vorige week nog zag, je in de supermarkt straal voorbij loopt? Net als vorige week vuurt Brechje een paar korte, nieuwsgierige vragen af op Erik en Leonard. Die leiden je langs het oude Egypte, de zoutvlaktes van Peru en de besneeuwde Alpen; hadden mensen toen dezelfde gezondheidsklachten als wij? Ook verkennen we de mysterieuze aandoening agnosie, waarbij je voorwerpen of gezichten niet meer herkent.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Hoe is het eigenlijk om hersenen vast te houden? Kan je smartwatch een hartritmestoornis opsporen? En gebruiken we écht maar 10% van ons brein? Dit Spreekuur gooien we het over een andere boeg: drie korte vragen over drie totaal verschillende onderwerpen. Erik kijkt terug op de magische keren dat hij het brein heeft mogen vasthouden en legt uit waarom het onmogelijk is om maar gedeeltelijk gebruik te maken van je hersencapaciteit. Leonard maakt ondertussen live een ECG-scan van zijn hart en legt uit hoe smartwatches tegenwoordig vaak levensreddend kunnen zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Pijn is het meest directe signaal dat je lichaam kent. Het kan scherp of zeurend zijn, plotseling opkomen of jaren aanwezig blijven. Soms weet je precies waar het vandaan komt, soms heb je geen idee. Maar wat is pijn nu precies: hoe komt het tot stand, hoe voel je het? En waarom kan het je leven volledig beheersen, terwijl het je ook beschermt? Erik legt uit hoe pijn ontstaat in de hersenen en wat er misgaat bij chronische pijn; wanneer je alarmsysteem blijft afgaan terwijl de oorspronkelijke oorzaak verdwenen is. Leonard zoomt in op een hartinfarct: wat gebeurt er dan, waarom is die pijn vaak zo lastig te lokaliseren en wanneer moet je wél - of juist niet — ongerust zijn?See omnystudio.com/listener for privacy information.
Het is januari: de dagen zijn kort, je wekker gaat in het donker en ook wanneer je thuiskomt, is de zon alweer verdwenen. De perfecte omstandigheden voor een ‘winterdip’; je hebt minder energie en voelt je een beetje neerslachtig. Maar: is die winterdip nou écht een ding, of praten we het onszelf vooral aan?Leer in deze aflevering wat een gebrek aan zonlicht doet met je suprachiasmatische kern, oftewel: je biologische klok. En wist je dat je je niet alleen vermoeider voelt in de winter, maar je ook een grotere kans hebt op een hartinfarct? Gelukkig krijg je ook genoeg tips van Erik en Leonard om de resterende donkere wintermaanden door te komen.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Ouder worden: we doen het allemaal, maar liever niet te snel. Brechje is bijna 30 en worstelt met het gevoel dat er een nieuwe levensfase voor haar aanbreekt. Maar: is ouder worden het afscheid van allerlei mogelijkheden — of juist de start van nieuwe ervaringen?Wat blijkt? Enkel de manier waarop je naar je leeftijd kijkt, heeft al invloed op je gezondheid. Wie zichzelf oud denkt, gaat ook oud leven. Gelukkig komen Erik en Leonard met een geruststellende boodschap: het idee dat het leven op een bepaalde leeftijd minder wordt en de beste jaren dan achter je liggen - dat is vooral een verhaal dat we elkaar vertellen en kan je zelf heel effectief omdraaien. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Waarom is het soms zo moeilijk te stoppen met dingen waarvan we weten dat ze niet goed voor ons zijn? Verrassend genoeg is daar best een logische verklaring voor als je naar je lichaam kijkt. In deze aflevering leer je wat er gebeurt in het brein wanneer je verslaafd bent: hoe je beloningssysteem wordt gekaapt, welke rol dopamine daarbij speelt en hoe je hersenen en hart zich aanpassen aan bijvoorbeeld een stof als nicotine - één van de hardnekkigste verslavingen die er zijn. Hoe keer je dan toch het tij en hoe snel herstel je van een verslaving als je wel stopt? Je hoort het in dit Spreekuur. See omnystudio.com/listener for privacy information.
Het einde van het jaar nadert, dus tijd om de goede voornemens weer uit de kast te trekken en af te stoffen: meer sporten, minder schermtijd, gezonder eten, stoppen met roken. Ze klinken vaak zo simpel, maar waarom zijn goede voornemens zo moeilijk vol te houden?Erik legt uit wat er in je brein gebeurt wanneer je een gewoonte probeert te doorbreken en waarom we door stress snel terugvallen in oud gedrag. Pure wilskracht is zelden genoeg. Volgens Leonard zit duurzame verandering dan ook niet in harder je best doen, maar kun je beter gebruikmaken van een paar slimme aanpassingen.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Wat gebeurt er in je lichaam wanneer je een hechte groep om je heen hebt? En wat doet het met je hart en hersenen als dat sociale vangnet wegvalt? In deze aflevering duiken Erik, Leonard en Brechje in het verrassend krachtige effect van community op je gezondheid.Leonard vertelt over een beroemde studie die laat zien dat niet geld, niet bewegen en zelfs niet voeding de sleutel is tot gezond oud worden, maar betekenisvolle relaties. Ook hoor je waarom eenzaamheid een biologische stressreactie in gang zet, die zelfs kan leiden tot ontstekingen in je lichaam. Erik legt uit hoe eenzaamheid je brein beïnvloedt, waarom hybride werken soms meer risico’s met zich meebrengt dan we denken. Hoe bouw je zelf een sterke community op, zeker als je alleen woont? En wat kun je vandaag doen om je sociale gezondheid te versterken? In het doktersvoorschrift hoor je het antwoord.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Het is één van de indrukwekkendste eigenschappen van je lichaam: het vermogen om zich aan te passen aan de talloze situaties waar je tijdens je leven in terechtkomt. Want - hoe volwassen je ook bent - je brein en hart kunnen altijd nieuwe verbindingen aanmaken.Zo laat Erik zien hoe het leren van een nieuwe taal of hobby bepaalde ‘hubs’ in je hersenen activeert en versterkt - en dat onderprikkeling juist een tegengesteld effect veroorzaakt. Het hart beschikt op haar beurt ook over een bijzondere eigenschap, volgens Leonard. Zo kan een gedeelte in een heuse ‘winterslaap’ komen. Maar, wees gerust: zowel je brein als je hart kunnen beiden ook weer herstellen van een mindere periode.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Bewegen op de meest laagdrempelige manier die er is: wandelen. Je doet het elke dag, maar staat er waarschijnlijk niet bij stil dat die simpele beweging een hoop doet voor je gezondheid. Hoe zorgt een dagelijks blokje ervoor dat ons hart en brein beter gaan werken? En hoe zit het precies met die beroemde 10.000 stappen per dag? Zijn die écht noodzakelijk om er gezondheidsvoordelen uit te halen?Deze vragen beantwoorden Erik en Leonard deze week voor je in Het Spreekuur. Ze leggen je ook uit wat precies het verschil is tussen staan, lopen of een uurtje sportschool en of je beter een lang stuk kan lopen, of meerdere korte afstanden.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Tijdens een boodschappenrondje ineens de weg naar huis niet meer weten, of een vriendin die steeds stiller wordt in groepsgesprekken omdat ze de draad kwijt is. Dementie is een ingrijpende hersenziekte die niet alleen het leven van de patiënt, maar ook van de naasten compleet verandert.Wat gebeurt er in de hersenen wanneer deze progressieve achteruitgang begint? En is het te voorkomen, of in elk geval uit te stellen? Erik en Leonard leggen in dit Spreekuur uit dat dementie zich niet enkel in de hersenen afspeelt en je meer kan doen dan je denkt om het verloop van deze ziekte zo lang mogelijk uit te stellen. Ook bespreken ze de druk die ons zorgsysteem op mantelzorgers legt en krijg je tips om zelfs in de lastigste, laatste fase nog contact te krijgen met een dementerende vriend of familielid.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Voor veel mensen hoort alcohol bij de leuke momenten in het leven: gezellig een wijntje bij een diner met vrienden, een biertje tijdens de derde helft in de kantine of een cocktail in de zon op het terras. Dat dat gevolgen voor je gezondheid heeft, weten we wel - maar wegen die op tegen het plezier dat je eraan beleeft? En één glas per dag zou toch ook juist gezond voor je zijn?Erik en Leonard leggen deze week alle feiten over alcohol voor je op tafel, zodat je zelf de afweging kan maken of dat ene drankje het eigenlijk wel waard is voor jou. Want ondanks gezonde stoffen in wijn en de sociale voordelen van alcohol, is ook aangetoond dat alcohol de kans op kanker wel degelijk vergroot en de prestaties van je brein bijna direct achteruit laat gaan.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Waarom is het glas voor de één half leeg, terwijl de ander ‘m toch echt halfvol ziet? Deze week hebben we het over de kracht van optimisme. Want de manier waarop jij naar de wereld kijkt, heeft niet alleen invloed op je stemming, maar ook op je lichaam!Maar toch: hoopvol blijven wanneer je aan de lopende band slecht nieuws voorgeschoteld krijgt - makkelijker gezegd dan gedaan. Wanhoop niet langer, want een gezonde dosis optimisme kan je trainen! Erik en Leonard geven je handvatten hoe je dit toch voor elkaar krijgt. En wat blijkt? Een klein beetje pessimisme is van tijd tot tijd ook nog niet zo’n slecht idee.See omnystudio.com/listener for privacy information.
Tot rust komen na een drukke werkdag, een extra zetje richting de sportschool of dat onvergetelijke nummer op een begrafenis of bruiloft: muziek is overal in ons leven. Vaak heb je het niet eens in de gaten, maar je lichaam reageert duidelijk op datgene dat jij aanzet op je koptelefoon of speaker.Welk effect hebben klanken op je stemming, hartslag en ademhaling? En maakt het dan nog uit welke muziek je luistert? Erik en Leonard nemen fascinerende onderzoeken met je door, waarbij muziek voor baanbrekende resultaten zorgde: zo kan klassieke muziek zorgen voor een sneller herstel en kunnen bepaalde nummers voor plotselinge herinneringen zorgen bij mensen met Alzheimer.See omnystudio.com/listener for privacy information.
De koekjes in de kast. Een zak chips op de bank. Of die reep chocola die alweer op is, voordat je er erg in hebt. Herkenbaar? Waarom krijgen we elke dag weer die onweerstaanbare trek in een snack? En wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam als je je ingeeft aan die ‘sugar crave’? Erik en Leonard leggen je uit dat zulke verlangens eigenlijk afstammen uit onze oertijd en dat die suikers misschien leiden tot een kort geluksmomentje, maar op de lange termijn toch wel hun sporen achterlaten. Gelukkig is er ook een oplossing: je kunt je lichaam trainen om minder behoefte aan suiker te hebben. Hoe? Je hoort het in dit Spreekuur!See omnystudio.com/listener for privacy information.
Razendsnel informatie vinden met een chatbot, je wildste fantasie omtoveren tot een levensechte video, en slimme algoritmes die betere diagnoses stellen dan artsen – AI is overal, en de mogelijkheden lijken eindeloos.Maar: is dat wel een goed idee voor ons brein? Erik is sceptisch: voor hem staat AI voor ‘Afnemende Intelligentie’. Als we ons denken te veel uitbesteden aan technologie, worden onze hersenen lui door ‘underuse’, waarschuwt hij – met uiteindelijk zelfs ‘brainrot’ als gevolg. Leonard ziet juist kansen tot snellere diagnoses tot levensreddende toepassingen in de zorg. In het voorschrift beantwoorden de heren de vraag: hoe blijf je scherp in een tijd van AI-gemak?See omnystudio.com/listener for privacy information.
Comments
Download from Google Play
Download from App Store
United States