Onderwijscafé

Je hebt maanden gewerkt aan een prachtig curriculum. Het ontwikkelteam is trots. En toch: het grotere team haakt af, of de organisatie werkt tegen. In deze aflevering gaan Lisa en Marleen in gesprek met collega Marion over wat er vaak misgaat bij de implementatie van onderwijsvernieuwing: Niet de inhoud is het struikelblok, maar het eigenaarschap. Aan de hand van twee herkenbare casussen bespreken ze hoe je een team betrekt in plaats van informeert, hoe je omgaat met weerstand en waarom de vier R's: richting, ruimte, resultaat en rekenschap, het verschil maken. Dit is deel twee van het drieluik over curriculumontwikkeling. Meer weten over dit onderwerp: https://metis-onderwijsadvies.nl/kennisbank/curriculumontwerp-het-is-net-schaken/

Curriculumontwikkeling is geen vanzelfsprekend onderdeel van het leraarschap, maar een vak op zich. Toch wordt dat vaak onderschat. In deze aflevering laten we zien dat sterke curriculumontwikkeling niet draait om vakinhoud, maar om hoe teams samenwerken en leren. Vijf competenties staan centraal, zoals systeemdenken, leerpsychologisch inzicht en samenwerkingsvolwassenheid. De kern: goed onderwijs ontwerpen vraagt om bewuste keuzes, gezamenlijke verantwoordelijkheid en ruimte om te leren. We maakten ook een praktische download die helpt om als team het gesprek te voeren: waar staan we en wat hebben we nodig?

“Mijn collega’s hebben weinig ambitie. Hoe bouw ik dan ooit collective teacher efficacy op?” In deze aflevering van Het Onderwijscafé ontrafelen Marleen en Lisa een hardnekkig misverstand. Want wat vaak wordt gezien als ‘lage ambitie’, blijkt in de praktijk vaak iets heel anders te zijn. We bespreken het verschil tussen carrière-ambitie en professionele ambitie, kijken naar de verschillende fases in de loopbaan van docenten en verkennen wat teams en leiders kunnen doen om ambities beter te benutten. Want sterke teams ontstaan niet doordat iedereen hetzelfde wil. Maar doordat verschillen in ambitie professioneel georganiseerd worden. Download: 'De levenscyclus van docenten - M. Huberman'

In deze aflevering verkennen Lisa en Marleen waarom teamontwikkeling pas écht kans van slagen heeft als er sprake is van psychologische veiligheid. Ze leggen uit hoe ons brein reageert op sociale dreiging, wat er gebeurt als het ‘veiligheidsbrein’ het overneemt, en waarom dat een directe blokkade vormt voor leren, eigenaarschap en samenwerking.Ook bespreken ze:Waarom teamprocessen stilvallen ondanks goede intentiesHoe leiders onbedoeld veiligheid ondermijnen door symptoombestrijdingDe invloed van data als controle-instrument op vertrouwen binnen teamsPraktische handvatten voor het versterken van veiligheid en professionele dialoogWaarom kwetsbaarheid tonen als leider cruciaal is voor het teamklimaatEen aflevering vol inzichten uit zowel de neurowetenschap als de onderwijspraktijk.

In deze aflevering van het Onderwijscafé duiken Lisa en Marleen in een thema waar veel onderwijsteams mee worstelen: hoe zet je data in als middel tot verbetering, in plaats van als controlemiddel? Ze onderscheiden interne en externe data, bespreken waarom data vaak als bedreigend voelt, en laten zien hoe een team zélf de regie kan pakken. Ook bespreken ze de rol van schoolleiders en hoe kleine stappen, zoals het bespreken van studentfeedback, al kunnen bijdragen aan collectieve professionalisering. Met als rode draad: maak het klein, maak het van jullie, en zet het in als brandstof voor groei. Gratis download 'Poster interpretatiesessie'.

Fusies in het onderwijs zijn aan de orde van de dag. Maar hoe zorg je ervoor dat twee teams met een eigen identiteit, cultuur en werkwijze samen één worden? In deze aflevering van het Onderwijscafé duiken Lisa en Marleen in de menselijke kant van fusies. Ze bespreken waarom het vaak lastig is om écht samen te werken na een fusie en hoe je als team opnieuw een collectief kunt vormen. Aan de hand van theorie (zoals Collective Teacher Efficacy) en praktijkvoorbeelden krijg je concrete tips om als team opnieuw richting, veiligheid en verbinding op te bouwen.

In deze aflevering duiken Lisa en Marleen in een veelvoorkomend, maar lastig thema: afspraken die niet worden nagekomen binnen onderwijsteams. Ze bespreken waarom dit zo vaak gebeurt, welke onbewuste groepsdynamieken hieraan ten grondslag kunnen liggen (zoals de ‘alsof-modus’ en secundaire ziektewinst), en wanneer er zelfs sprake is van sabotage. Met hulp van Peter Loonen ontrafelen ze het verschil tussen symptoombestrijding en duurzame verandering. Een aflevering vol inzichten, herkenbare casussen en praktische handvatten voor iedereen die werkt aan teamontwikkeling in het onderwijs.

In deze aflevering duiken we in een thema dat in bijna ieder onderwijsteam schuurt: de professionele dialoog. Wat verstaan we daar nu écht onder? Hoe voer je gesprekken die er toe doen – gesprekken die direct raken aan het leren van studenten?Lisa en Marleen onderzoeken waarom teams zo vaak blijven hangen in roosters, taakuren en frustraties, terwijl de vragen over onderwijsverbetering liggen te wachten. Ze bespreken het model van Meijer & Mulder (oppervlaktestructuur, harde structuur, dieptestructuur), laten zien hoe onderstroom en oud zeer professionele groei kunnen blokkeren, en verkennen hoe inquiry based professional learning helpt om cyclisch en onderbouwd te leren als team.Aan de hand van een praktijkcasus – een mbo-team dat vastloopt in oude patronen – bellen ze collega Natascha in, expert in groepsdynamiek. Zij geeft een concrete aanpak: werken met een historielijn, het zichtbaar maken van ervaringen en patronen, en vanuit daar bouwen aan vertrouwen, structuur en heldere afspraken.In deze aflevering hoor je: • wat een professionele dialoog wel en niet is; • hoe je als team voorbij logistiek komt en het gesprek voert over studentleren; • waarom veiligheid en groepsdynamiek essentieel zijn; • hoe je met drie teamstructuren (oppervlakte, hard, diep) beter kunt kijken naar gedrag; • een praktische casus én een directe interventie die je zelf kunt toepassen.Hier vind je een download: Bouwen aan vertrouwen – een werkblad van collega Natascha dat je direct kunt gebruiken in je team.Heb je zelf een casus of voorbeeld dat je wilt delen? Laat het ons weten. Misschien hoor je jouw situatie binnenkort terug in het Onderwijscafé.

Hoe zorg je dat teamdoelen meer worden dan een papieren plan? In deze aflevering bespreken Lisa Van Der Pol en Marleen Soetens waarom gezamenlijk doelen stellen zo vaak misloopt en hoe je daar verandering in brengt. In het kort: Veel plannen stranden door gebrek aan draagvlak of te vage formuleringen. Effectieve teamdoelen voldoen aan 5 voorwaarden: Gericht op leerlingresultaten Realistisch en meetbaar Samen geformuleerd Gebaseerd op data en feedback Verankerd in een ritme van doen, reflecteren en bijstellen Tools zoals de onderwijsspiegel, ambitiekaarten en kwaliteitskaarten helpen om focus en eigenaarschap te versterken. Met 5 gewoontes kun je morgen al starten – klein, maar doelgericht. Download onze ambitiekaart en kwaliteitskaart ga met jouw team aan de slag.

In deze aflevering van het Onderwijscafé duiken Lisa en Marleen in de eerste van vijf gewoontes die bijdragen aan collective teacher efficacy: het delen en vieren van successen. Niet als gezellig extraatje, maar als professionele gewoonte die structureel bijdraagt aan vertrouwen, motivatie en teamleren.Ze bespreken inzichten van o.a. Fullan, Deci & Ryan en Fredrickson, en vertalen die naar concrete voorbeelden uit de praktijk, zoals het werken met een verbeterbord. Daarnaast delen ze vier gewoontes die je helpen om successen duurzaam te verankeren in je team.Download hier het verbeterbord voor teams

In deze eerste aflevering van Het Onderwijscafé stellen Lisa en Marleen zich voor en leggen ze uit waarom deze podcastreeks is ontstaan. Centraal staat het begrip Collective Teacher Efficacy: het gedeelde geloof van een onderwijsteam in hun gezamenlijke impact op studentontwikkeling. Aan de hand van praktijkervaringen en inzichten uit onderzoek (zoals het werk van John Hattie), laten zij zien waarom dit een van de sterkste voorspellers is van leerresultaten. De aflevering biedt een inleiding op vijf praktische gewoontes die teams kunnen versterken en eindigt met een uitnodiging om casussen of succesverhalen in te sturen.