Klub Trójki

Skromność i pokora - ciche postawy, które na co dzień nie krzyczą i nie zwracają na siebie uwagi. Czy i gdzie jest na nie miejsce we współczesnej kulturze? O tym rozmawialiśmy w Klubie Trójki z dziennikarką i etyczką Małgorzatą Terlikowską oraz filozofem i działaczem społecznym Dariuszem Gzyrą.

Rozmowa o blaskach i cieniach życia młodzieży i dzieci z rozszczepem kręgosłupa, o brakach systemowych rozwiązań i godnym życiu mimo wszelkich przeciwności. Rozmowa o życiu na własnych warunkach - mimo wózka, wolnego tempa i rozszczepu kręgosłupa. Młodzież z fundacji SPINA wyrusza w swoją pierwszą samodzielną podróż do Norwegii, aby sprawdzić jak tam żyje się ich znajomej z podobną niepełnosprawnością. Gościnie: Dominika Madaj-Solberg - prezeska fundacji SPINA oraz Barbara Garncarek-Zuber - koordynatorka Klubu Bez Spiny.

W wieku 94 lat zmarł pisarz i dramaturg Wiesław Myśliwski. Autora m.in. "Traktatu o łuskaniu fasoli" i "Ostatniego rozdania" wspomina Michał Nogaś, który niejednokrotnie rozmawiał z pisarzem. Wraz z nim w studio zasiedli: Justyna Sobolewska - krytyczka literacka, dziennikarka "Polityki", przez lata kuratorka festiwalu "Stolica języka polskiego" w Szczebrzeszynie, teraz "Festiwalu Początek Sezonu" w Bydgoszczy, Tomasz Pańczyk - przyjaciel domu Państwa Myśliwskich, przez lata współtwórca festiwalu "Stolica języka polskiego" w Szczebrzeszynie, a teraz "Festiwalu Początek Sezonu" w Bydgoszczy oraz Wojciech Bonowicz - przyjaciel Wiesława Myśliwskiego, poeta, felietonista, redaktor.

Przesilenie wiosenne chcemy potraktować metaforycznie i zastanowić się od strony filozoficznej i psychologicznej, czym jest zmiana, kryzys, żegnanie starego, żeby mogła przyjść wiosna i narodziło się nowe. Straty to jedno, ale wzrost potraumatyczny po zaopiekowanym odpowiednio kryzysie umożliwia nam budowanie rezyliencji, czyli odporności psychicznej, gotowej na kolejne „sprawdziany” od życia. Jakie zmiany dotyczą nas jednostkowo, ale też społecznie? W jakich narodzinach „nowego” możemy asystować? Gościnie: prof. Barbara Czerska, filozofka, filolożka, publicystka, Marta Iwanowska-Polkowska, psycholożka, coachka, autorka książki "Kiedy życie mówi sprawdzam", specjalistka od rezyliencji, odwagi i terapii ACT.

Według obrońców praw człowieka, w rosyjskich więzieniach przebywa obecnie około 20 000 ukraińskich cywilów, w tym ponad 2000 kobiet. Wiele z nich trafiło do niewoli jeszcze przed pełnoskalową agresją Rosji w 2022 roku. Są zastraszane, torturowane, doświadczają przemocy fizycznej i seksualnej. Znajdują się w prawnej próżni, ponieważ z reguły nie ma po nich śladu w oficjalnych dokumentach. O wojennej przemocy wobec kobiet i sytuacji Ukrainek w niewoli i po niej, rozmawiamy z Ludmiłą Husejnową - byłą więźniarką i założycielką organizacji "Numo, sestry!", Joanną Mosiej - redaktorką naczelną portalu Sestry.eu oraz Draginją Nadażdin - serbsko-polską działaczką praw człowieka.

Rozmowa o wstrząsającym raporcie Ministerstwa Edukacji Narodowej "Diagnoza Młodzieży 2026". Rząd oficjalnie przyznaje, że wśród młodych ludzi mamy do czynienia z poważnym kryzysem w kwestiach: zdrowia psychicznego (60 proc. żyje w chronicznym stresie, 40 proc. wykazuje objawy depresyjne), uzależnień i zagrożeń cyfrowych (71 proc. deklaruje uzależnienie od telefonów), niepewności ekonomicznej (60 proc. ma trudności ze znalezieniem satysfakcjonującej pracy), zablokowanego startu w dorosłość (53 proc. osób w wieku 25-34 lata mieszka z rodzicami), przeciążonego i przestarzałego systemu edukacji (35 proc. pozytywnie ocenia jakość usług publicznych), wykluczenia komunikacyjnego (28 proc. doświadcza wykluczenia). Jak działać, aby poprawić tę krytyczną sytuację? Goście: Paweł Mrozek - założyciel Akcji Uczniowskiej, Aleksandra Szczygieł - wiceprezeska Fundacji Impuls Dla Młodych oraz Laura Dąbkowska przedstawicielka Młodzieżowej Rady Warszawa.

W tym reportażu człowiek schodzi na plan dalszy! Opowieść Michaliny Kowol i Filipa Lemmericha o łosiach, zwierzętach, które udało nam się uratować. Po II wojnie światowej łosie w Polsce były bliskie wyginięcia. Przetrwały głównie w dolinie Biebrzy. Po pół wieku, liczba łosi wzrosła na tyle znacząco, że zdecydowano się na wznowienie polowań. I wtedy niespodziewanie na pomoc tym zwierzętom ruszyli myśliwi: na ich wniosek w 2001 roku wprowadzono moratorium zakazujące polowania na łosie. Co się stało, że pomysł polowań na łosie znowu wraca? Łoś dalej jest zwierzyną łowną, a w Polsce nie brakuje osób, które chętnie pochwaliłyby się takim trofeum. Są trzy argumenty, które najczęściej powracają w tej dyskusji: że łosi w Polsce jest zbyt dużo, że coraz częściej dochodzi do wypadków z ich udziałem oraz że powodują straty w uprawach i lasach. Zmierzymy się z każdą z tych wątpliwości. Gość: Radosław Miazek - fotograf i obserwator przyrody, łosiolub.

Przyglądamy się ropie naftowej w obecnym konflikcie zbrojnym w Iranie z innej strony - bardziej edukacyjnej, historycznej, kontekstowej, kulturowej. Kiedy ropa stała się nowym złotem gospodarki, jak rosły kraje Zatoki, jakie kryzysy naftowe mamy w historii i co nam pokazują, jak Iran w przeszłości próbował znacjonalizować ten surowiec i co z tego wyniknęło. Goście: Karolina Cieślik-Jakubiak - iranistka, orientalistka, publicystka, redaktorka prowadząca serii literatury bliskowschodniej "Rahla" w Wydawnictwie ArtRage, dr Andrzej Krajewski - publicysta ekonomiczny, dziennikarz Dziennika Gazety Prawnej, autor książki, monografii ropy naftowej "Ropa. Krew cywilizacji".

Annę Kowalczyk - naszą redakcyjną koleżankę - słuchacze znają z Klubów Trójki i autorskiego cyklu Brakująca Połowa Dziejów. To także tytuł książki Ani - o historii kobiet na ziemiach polskich. Książki, która właśnie doczekała się kontynuacji. "Brakująca połowa dziejów 2. Nowa historia kobiet na ziemiach polskich” - opowiada o kobietach - działaczkach, aktywistkach, lekarkach, artystkach, architektkach, wreszcie królowych, które powinny odzyskać należne im miejsce w zbiorowej pamięci i świadomości.

Długowieczność jest jednym z trzech prognozowanych tzw. megatrendów. Poza nią wskazuje się sztuczną inteligencję i biotechnologię. Długowieczność to nie tylko styl życia, ale przede wszystkim biologia starzenia i związane z nią wyzwania ekonomiczne, gospodarcze i cywilizacyjne. Żyjemy dłużej i średnia wieku będzie rosnąć w naszym kraju, to pewnik. Polska ma potencjał, by dokonać cywilizacyjnego skoku w obszarze wydłużania życia w zdrowiu i stać się jednym z liderów tego procesu w Europie. Wymaga to jednak odwagi w myśleniu strategicznym, współpracy między sektorami oraz jasnej wizji kierunku zmian. Co dziś najbardziej ogranicza naszą zdolność do budowania długiego życia w zdrowiu? Goście: prezeska Unilink Aleks Friedel, lider długowieczności w naszym kraju w ujęciu medycznym - kardiolog prof. Marek Postuła i wiceprezes mBank - Marek Lusztyn.

Prezentujemy reportaż o przemocy, która narastała latami. 19‑letni Mikołaj zabił ojczyma, zadając mu 12 ciosów nożem. Chłopak przez cztery lata żył w domu pełnym agresji: był bity, wyzywany, jego rzeczy niszczono. Przemoc dotykała także jego matkę, która mimo niebieskiej karty ukrywała prawdę. Ostatnia awantura zakończyła się śmiercią ojczyma. Czy ta tragedia była nieunikniona? Czy służby zrobiły wszystko, by przerwać spiralę przemocy? Te wszystkie trudne pytania zadaje swoim bohaterom Magda Skawińska, autorka i reporterka ze Studia Reportażu Polskiego Radia. Jej reportaż "12 ciosów" to przejmująca analiza sytuacji, w której niesłyszany młody człowiek z bezsilności popełnił zbrodnię.

Wychodząc od najnowszego raportu Instytutu Zrównoważonej Gospodarki rozmawiamy o suwerenności żywnościowej, produkcji żywności, polskiej specyfice rolniczej i transformacji sektora rolniczo-żywnościowego w kontekście suszy i katastrofy klimatycznej. Jak czytamy w raporcie: Polska traci rocznie od 3 do 11 miliardów złotych z powodu suszy, a problemy z wodą będą się pogłębiać. Przy obecnych trendach biofizycznych i produkcyjnych, do 2050 roku plony mogą spaść o blisko 20 procent. W kontekście wojny Iran-Izrael-USA zadajemy też pytanie o możliwe zakłócenia w łańcuchu dostaw żywności i to, jak rynek ropy naftowej może wpłynąć na ceny nawozów i produktów spożywczych.

Rozmawiamy o sytuacji na Bliskim Wschodzie i zastanowimy się jakie będą długofalowe konsekwencje trwającej wojny pomiędzy Iraem a USA i Izraelem. Zastanawiamy się czy czeka nas kolejny globalny kryzys paliwowy. Omawiamy zasady globalnego handlu ropą naftową i tlumaczymy dlaczego cieśnina Ormuz jest tak ważna. Czy na wojnie z Iranem zyskają Chiny i Rosja oraz jakie będą konsekwencje tej wojny dla walczącej Ukrainy? Goście: Stanisław Smoleń - dyplomata, znawca bliskiego wschodu, ambasador RP w Iraku w latach 2010-2012; Leszek Wiwała - prawnik, znawca międzynarodowego rynku paliw, Prezes Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego; Mariusz Borkowski - ekonomista, politolog, ekspert z zakresu problemów krajów arabskich Bliskiego Wschodu.

Mowa o społecznej i profilaktycznej inicjatywie "Głosy z Houston” Macieja Sikorskiego - reżysera i dyrektora krakowskiego Teatru Exit - aby z wierszy i piosenek autorstwa pacjentów szpitala psychiatrycznego im dr. Babińskiego w Krakowie stworzyć spektakl oraz wystawę plakatów. Celem jest pokazanie, że ludzie przeżywający kryzysy psychiczne, osoby cierpiące, to często jednocześnie twórcze osobowości, które potrzebują empatii i zrozumienia. W Klubie postawmy sobie pytania - czy pobyt w szpitalu psychiatrycznym musi wykluczać ze społeczeństwa? Czy choroba afektywna dwubiegunowa to wstydliwy temat tabu? I czy sztuka może leczyć? Goście: Maciej Sikorski - reżyser, Paweł Podgórski - pacjent i poeta, Aneta Kosin - artystka plastyczka z Łodzi.

Reportaż "Siła przyjaźni" Jakuba Tarki to opowieść o więzach i wspólnocie, która pozwala przetrwać nawet najtrudniejsze chwile. Iza Zasztowt jest skrzypaczką Orkiestry Polskiego Radia w Warszawie. Ze zmarłą w 2025 roku Anną Lemiszką - również skrzypaczką - znała się od podstawowej szkoły muzycznej, obie razem kończyły studia. W orkiestrze zaczęła się ich wieloletnia przyjaźń. Połączyły je także podobne życiowe zawirowania. Gdy parę lat temu Ania zachorowała na nowotwór, Iza była przy niej, wspierała, dodawała otuchy. Gdy sama zachorowała na nowotwór, Ania była już weteranką walki o zdrowie i teraz ona mogła dać wsparcie przyjaciółce... Po reportażu rozmowa z Katarzyną Moszczyńską, psycholożką z kliniki medycyny paliatywnej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

2026 to Rok Andrzeja Wajdy - jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów filmowych i teatralnych. 6 marca przypada setna rocznica jego urodzin. Ten wieczór w "Klubie Trójki" poświęcimy autorowi słynnej w świecie "Ziemi obiecanej". Wspomnimy życie i twórczość laureata Oscara. Przypominamy jego największe dzieła. Sięgniemy również do materiałów archiwalnych oraz zapowiadamy wiele wydarzeń związanych z jego wielkim dorobkiem artystycznym, które towarzyszyć nam będą w całym kraju do końca roku. Wśród gości m.in. Miłosz Stelmach, Bronisława Zamachowska, Grzegorz Molewski i Paulina Kwiatkowska.

Rozmawiamy o codzienności, czyli relacjach sąsiedzkich Polaków i wzajemnym zaufaniu. O tym, czy w najbliższym otoczeniu możemy na sobie polegać. Jak wskazują badania, jak to ma się do narracji o polaryzacji - czy w sąsiedztwie konflikt jest opłacalny, czy w mikroskali jesteśmy jednak ostrożniejsi? Goście: Jakub Wygnański - socjolog, prezes Fundacji Stocznia i Jan Mencwel - współzałożyciel ruchu miejskiego Miasto Jest Nasze, działacz społeczny, radny m.st. Warszawy.

Piekło kobiet - hasło, które w polskiej kulturze przewijało się jak cień od czasów publicystyki Tadeusza Boya-Żeleńskiego, dziś wraca w zupełnie nowej formie, w centrum debaty o prawach, ciele i władzy nad własnym losem. W serialu "Piekło kobiet", który swoją premierę będzie miał 6 marca, historia międzywojennej Warszawy staje się lustrem współczesnych sporów o autonomię i godność kobiet. Produkcja opowiada o świecie, w którym kobiety wciąż muszą walczyć o własny głos, prawo do decydowania o sobie i o godność, a dawne obyczaje splatają się z niegasnącymi kontrowersjami społecznymi. Gościnie: reżyserka serialu Anna Maliszewska oraz prof. Katarzyna Sierakowska - historyczka i badaczka dziejów kobiet z Polskiej Akademii Nauk.

Reportaż "Pamiętnik z wieżowca Małgorzata", autorstwa Małgorzaty Nabel-Dybaś ze Studia Reporterów Kukułcza 1 Radia Zachód, powstawał przez kilka miesięcy i stał się osobistą i zarazem uniwersalną opowieścią o życiu mieszkańców jednego z zielonogórskich wieżowców, który spółdzielnia mieszkaniowa nazwała "Małgorzata". To opowieść o ludziach, którzy w latach 80- tych wprowadzili się do nowego wieżowca przy ulicy Lisiej. Reportaż jest pretekstem do opowieści o więzach jakie tworzy architektura. Gościem Anny Dudzińskiej był architekt i historyk architektury Grzegorz Piątek.

Co robić z nadmiarem rzeczy, które sami gromadzimy i tych, które dziedziczymy po zmarłych? Co o nas mówią codzienne przedmioty, jak nimi rozsądnie zarządzić, gdzie oddawać, komu przekazać? I czy wyrzucanie rzeczy jest w porządku w dobie nierównej dystrybucji, czy one naprawdę komuś mogą się przydać? Goście: pisarz, krytyk literacki Krzysztof Varga oraz Agata Jagielska z Fundacji Idylla, koordynatorka projektu Dzielnie: Nie marnuję-dzielę się, wspófinansowanego przez Miasto Warszawa.