Discover
Prawda czasu i prawda ekranu
Prawda czasu i prawda ekranu
Author: Polskie Radio S.A.
Subscribed: 92Played: 1,487Subscribe
Share
© Copyright Polskie Radio S.A. w likwidacji
Description
Czy Janosik faktycznie był szlachetnym zbójem o rysach Marka Perepeczki? Ile bzdur zdołał upchnąć Ridley Scott w „Napoleonie”? W podcaście „Prawda czasu i prawda ekranu” przyjrzymy się kinowym i serialowym premierom oraz klasykom filmu i sprawdzimy, co jest w nich prawdą, a co fikcją. Nie od dziś wiadomo przecież, że jest prawda czasu i prawda ekranu.
72 Episodes
Reverse
Nowy serial osadzony w świecie "Gry o tron" nie tylko przywraca fanom wiarę w uniwersum, ale też przybliża rycerskie zwyczaje panujące w Westeros. George R.R. Martin znany jest z tego, że z historii czerpie pełnymi garściami. Czy tak jest i w tym przypadku? Odpowiada Michał Drzewiecki, rekonstruktor i popularyzator, autor kanału "Poprzez wieki"
Jolanta Wadowska-Król (Joanna Kulig) przy pomocy pielęgniarki Wiesławy Wilczek (Kinga Preis) od września 1974 roku prowadziła akcję badania tysięcy dzieci mieszkających w katowickiej dzielnicy Szopienice. Ta historia stała się inspiracją dla serialu „Ołowiane dzieci” bardzo śląskiego reżysera Macieja Pieprzycy. I wydaje mi się, że inspirowany to w tym przypadku bardzo ważne słowo. Jak było naprawdę? Odpowiadają Anna Kowalczyk i Michał Jędryka
Film Wielki Marty (oryg. Marty Supreme) w reżyserii Josha Safdiego z Timothée Chalametem w roli tytułowej przedstawia nam historię Marty’ego Mausera, młodego sprzedawcy obuwia z Nowego Jorku w latach 50., który dąży do tytułu mistrza świata w tenisie stołowym. Film jest luźno, by nie powiedzieć bardzo luźno, inspirowaną biografią legendarnego amerykańskiego tenisisty stołowego Marty’ego Reismana, wielokrotnego mistrza świata i legendy swojej dyscypliny sportowej
"Czołg" ("Der Tiger"), film Dennisa Gansela, przedstawia samobójczą misję załogi niemieckiego czołgu Tygrys podczas II wojny światowej na tyły wroga, ale okazuje się, że nic nie jest takie, jakby się mogło wydawać... Czy film wiernie oddaje charakter walk pancernych? I jak wpisuje się w niemiecką politykę historyczną? Odpowiada Norbert Bączyk, historyk i współautor podcastu "Wojenne historie".
Film "Hamnet" w reżyserii Chloé Zhao, na podstawie powieści Maggie O'Farrell zabiera widza za progi domostwa Williama Szekspira (Paul Mescal) i jego żony Agnes (Jessie Buckley - Złoty Glob), by przyjrzeć się ich reakcji na traumę utraty jedynego syna - tytułowego Hamneta. Intymny obraz żalu po stracie dziecka bazuje na hipotezie, że to właśnie to wydarzenie doprowadziło do powstania dzieła, które na zawsze zmieniło historię literatury.
Nowy rok rozpoczął się w polskich kinach od premiery superprodukcji "Dziki" Macieja Kawulskiego. Filmu, obok którego niełatwo było przejść obojętnie. Fabuła jest całkowicie fikcyjna i raczej pretekstowa. "Dziki" to jednak film historyczny dla polskiego kina w tym sensie, że jest to pierwsza rodzima produkcja nakręcona za pomocą kamery Arri Alexa 65.
Czy "Faraon" Jerzego Kawalerowicza na podstawie powieści Bolesława Prusa przedstawia prawdziwą historię starożytnego Egiptu? Czy Ramzes XIII istniał naprawdę a faraonowie musieli walczyć o władzę z kapłanami? Czy film wytrzymał próbę czasu i czy można czerpać z niego wiedzę o starożytnym Egipcie? Odpowiada dr Filip Taterka, egiptolog z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN.
Heweliusz w reżyserii Jana Holoubka do scenariusza Kaspra Bajona to bez wątpienia serialowe wydarzenie roku. Nie brakuje głosów, że to polski odpowiednik kapitalnego „Czarnobyla” z 2019 roku. Twórcy zaznaczają, że tylko inspirowali się wydarzeniami z nocy z 13 na 14 stycznia 1993 roku i największą katastrofą w powojennej historii polskiej żeglugi, co pozwala im stosować pewne skróty fabularne. Z drugiej strony prowokuje do pytania o to, co w serialu jest prawdą, a co fikcją. Odpowiedzi udziela Roman Czejarek, autor podcastu "Heweliusz. Prawdziwa historia".
80 lat temu, 20 listopada 1945 roku, w Norymberdze rozpoczął się proces niemieckich nazistowskich zbrodniarzy wojennych. Na ławie oskarżonych zasiedli najbardziej prominentni przedstawiciele reżimu III Rzeszy. Temat wdzięczny, zwłaszcza dla Amerykanów, którzy grali w procesie pierwsze skrzypce w procesie i rozmiłowani są w dramatach sądowych. James Vanderbilt, scenarzysta i reżyser filmu "Norymberga", który 28 listopada zagości na ekranach polskich kin, odbiega jednak nieco od tej konwencji na rzecz próby zmierzenia się z dramatem psychologicznym. Ale czy odbiega też od faktów? Odpowiada historyk Norbert Bączyk.
Serial "Śmierć od pioruna" zabiera widzów do brutalnego świata polityki końca XIX wieku w Ameryce. To podwójny portret – prezydenta Jamesa Garfielda i jego mordercy Charlesa Giteau – rzucający światło na bezkompromisową walkę o władzę w łonie Partii Republikańskiej. •Czy James Garfield faktycznie był tak nieskazitelnym kandydatem, jak przedstawia go serial? •Czy Charles Giteau rzeczywiście był członkiem komuny, w której praktykowało się wolną miłość? •Czy przyczyną śmierci Garfielda była zabójcza terapia, którą zaserwował mu prezydencki lekarz? Gościem Bartłomieja Makowskiego jest amerykanista Rafał Michalski.
Heweliusz w reżyserii Jana Holoubka do scenariusza Kaspra Bajona to bez wątpienia serialowe wydarzenie roku. Nie brakuje głosów, że to polski odpowiednik kapitalnego „Czarnobyla” z 2019 roku. Twórcy zaznaczają, że tylko inspirowali się wydarzeniami z nocy z 13 na 14 stycznia 1993 roku i największą katastrofą w powojennej historii polskiej żeglugi, co pozwala im stosować pewne skróty fabularne. Z drugiej strony prowokuje do pytania o to, co w serialu jest prawdą, a co fikcją. Odpowiedzi udziela Roman Czejarek, autor podcastu "Heweliusz. Prawdziwa historia".
"Franz Kafka" - film Agnieszki Holland i polski kandydat do Oscara - to obraz, w którym wybitny pisarz jest co prawda uwięziony w przestrzeni, bo Praga to równorzędny bohater filmu, ale wymyka się ramom czasu wyczuwając echa przyszłości. Już przez sam ten zabieg reżyserka zdaje się nam mówić, że umysł autora nam się wymyka. Ale ramą filmu jest jednak biografia artysty i o niej powiedzieć możemy nieco więcej. A nikt nie może tego zrobić lepiej niż Remigiusz Grzela, kierownik literacki Teatru Żydowskiego i Festiwalu Warszawa Singera, autor audycji i wideocastu Polskiego Radia "Wywiad rzeka", a także co dla nas najważniejsze autor książki "Poszukiwany Franz Kafka".
Antologia "Potwory" wraca powróciła do serwisu Netflix tym razem z serią poświęconą postaci Eda Geina, mordercy aktywnego na przełomie lat 40. i 50., który zamordował co najmniej dwie osoby i wykopał z grobów zwłoki kolejnych dziesięciu, by później robić z ich skóry bibeloty, rękawiczki i maski. Historia Eda Geina - sama w sobie przerażająca - jest przez twórców serialu dodatkowo udramatyzowana. Gdzie manipulują, a gdzie zupełnie mijają się z faktami?
"Chopin, Chopin!" w reżyserii Michała Kwiecińskiego z Erykiem Kulmem w roli głównej to artystyczna wizja zmagania się wielkiego kompozytora z własnym przemijaniem w obliczu śmiertelnej choroby. To monumentalny koncert, ale czy nie ma w nim fałszywych nut, jeśli mowa o odwzorowanie biografii geniusza? O tym opowiada dr Artur Szklener, dyrektor Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina.
Bartek Makowski w podcaście "Prawda czasu i prawda ekranu" razem z dr. Andrzejem Grajewskim, autorem książki "Agca nie był sam. Wokół udziału komunistycznych służb specjalnych w zamachu na Jana Pawła II", analizuje film Władysława Pasikowskiego o zamachu na papieża Jana Pawła II. Jak przebiegały wydarzenia z 1981 roku? Czy Ali Ağca faktycznie miał zostać zlikwidowany po zabiciu biskupa Rzymu? Jaką rolę w przygotowaniu zamachu pełniły polskie służby?
W serwisie Netflix pojawił się drugi sezon serialu "1670". Serial to satyra na współczesność, ale sztafaż XVII wieku prowokuje do spojrzenia na dzieło również okiem historyka. Czy Adamczycha i przygody rodziny Jana Pawła Adamczewskiego to trafny portret nie tylko współczesności, ale też realiów życia szlachty i chłopów? Opowiada Artur Wójcik, historyk, podcaster i bloger, autor bloga "Sigillum Authenticum" i książki "Sarmatia. Czarna legenda złotego wieku".
Polsko-amerykańska koprodukcja "Triumf serca" przybliża ostatni etap życia o. Maksymiliana Kolbe, świętego Kościoła Katolickiego, który zgłosił się na śmierć, na ochotnika, w zastępstwie innego więźnia w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i obozie Zagłady Auschwitz. Film skupia się na jego śmierci w celi głodowej obozu, ale retrospektywy rzucają też światło na wcześniejszą działalność duchownego. Co jest w filmie prawdą, a co fikcją? Opowiada dr Tomasz Terlikowski, filozof i publicysta, autor książki "Maksymilian M. Kolbe Biografia świętego męczennika".
A gdyby tak rzucić wszystko i jechać w Bieszczady, to znaczy na Galapas? Na taki pomysł wpadli bohaterowie filmu "Eden". Ale po seansie nowego obrazu Rona Howarda z Judem Lawem, Vanessą Kirby i Sydney Sweeney w rolach głównych, stracicie ochotę na realizację takich planów. Bo miejsce, które miało stać się dla grupy niemieckich kolonistów rajem, stało się piekłem. Historia będąca kanwą filmu "Eden" wydarzyła się naprawdę, ale część scen, które zobaczymy na ekranie jest tylko owocem domysłów scenarzystów.
Znakomity japoński film "Cesarz w sierpniu" przybliża dramatyczne wydarzenia, które poprzedzały bezwarunkową kapitulację ostatniego państwa Osi, prowadzące do zamachu stanu, który przeszedł do historii pod nazwą incydentu Kyūjō. Obraz Masato Harady śledzi losy najważniejszych bohaterów wydarzeń: cesarza Hirohito (Masahiro Motoki), premiera Kantarō Suzukiego (Tsutomu Yamazaki) i generała Korechiki Anamiego (Kôji Yakusho). Wydarzenia, które stały się kanwą filmu przybliża dr Michał Piegzik, doktor prawa na Napier Edinburgh University, badacz i pasjonat dziejów wojny na Pacyfiku.
"Człowiek słoń" to obraz, w którym David Lynch wykorzystuje historię człowieka cierpiącego z powodu znacznej deformacji ciała, by opowiedzieć przypowieść o ludzkim okrucieństwie i człowieczeństwie. Historia tytułowego bohatera oparta jest na losach prawdziwego Josepha Merricka, żyjącego w wiktoriańskim Londynie. Gdzie film Lyncha mija się z rzeczywistością? Nominowany do Oscara w ośmiu kategoriach film Davida Lyncha powraca na ekrany kin w nowej, cyfrowo odświeżonej wersji 22 sierpnia.



