Plik tekstowy

Mela Muter malowała wybitnych ludzi swoich czasów - Żeromskiego, Sienkiewicza, Ravela i Rollanda - dlatego jej obrazy są dziś uznawane nie tylko za wspaniałe dzieła sztuki, lecz także niezwykłe portrety całej epoki. Z kolei jej życie prywatne było pełne namiętnych relacji i dramatycznych wydarzeń. Po burzliwym romansie ze Staffem pocieszał ją Reymont, a z Gottliebem dzieliła nie tylko pracownię. Małżeństwo stało się dla niej więzieniem, straciła jedynego syna i doświadczyła koszmaru obu wojen światowych. Mimo tych trudności nigdy nie przestała tworzyć, a Paryż stał się jej nowym domem. Sylwia Zientek nie tylko opowiada jej historię, ale w końcu oddaje głos artystce.

"Słowa kłamią albo wszystko było kłamstwem" - to słowa Liny Fischman, głównej bohaterki nowej książki autorstwa Agnieszki Daukszy. Autorka pisze o uwikłaniu postaci w strategie przetrwania, asymilacji i awansu. Docieka, co w ich losach jest najbardziej prawdopodobne, zestawia sprzeczne racje, nie rozstrzyga cudzych i własnych wątpliwości. Pyta, jak określać status pogubionych dzieci i matek, jak mówić o osobach bez pochodzenia, o ludziach rozbitkach. Które więzy są ważniejsze: z krwi czy z wyboru? I ile granic trzeba przekroczyć, by miejsce urodzenia odczuwać jako własne? Dauksza subtelnie wykorzystuje różne konwencje - literatury faktu, eseju, prozy poetyckiej - by stworzyć tekst podający w wątpliwość pewniki historyczne i biograficzne, skłaniający do czujności wobec formy, która zwodzi.

Po II wojnie światowej jedną z najważniejszych obietnic nowej władzy było wprowadzenie powszechnej opieki zdrowotnej. Medycyna - tak jak prąd i oświata - miała dotrzeć do wszystkich. Wykształceni w dużych miastach, jechali leczyć do miasteczek, osad, osiedli, wsi. Czasem z poczucia misji, czasem z nakazu pracy. Przywozili ze sobą wiedzę, nowoczesne rozwiązania techniczne i nowe standardy higieny. Zaczynali często w warunkach polowych - bez mieszkań, mebli i wyposażenia gabinetów. Marcin Stasiak fascynująco opowiada o ich losach. Z fragmentów biografii, wspomnień oraz pamiętników lekarzy, stomatologów, felczerów, pielęgniarek i położnych wydobywa nie tylko historię modernizacji, ale także opowieść o przemianach polskiego społeczeństwa w pierwszych dwudziestu pięciu powojennych latach.

Co nas drażni po stracie bliskiej osoby, a co daje nam siłę? Czemu parskamy śmiechem w domu pogrzebowym? Jak zachwycać się światem w pojedynkę? W swojej najbardziej osobistej książce Agnieszka Taborska - pisarka, historyczka sztuki i specjalistka od surrealizmu, kreuje erudycyjną autofikcję, dołączając do takich twórców jak Joan Didion czy Roland Barthes. "Bez skóry.." wyrasta z bólu, jednak zamiast o śmierci, mówi o życiu. I o tym, co pomaga nam poczuć się mniej samotnie. Agnieszka Taborska była gościnią Maxa Cegielskiego.

Kim był Homer? Czy w ogóle istniał? I dlaczego, po upływie trzech tysięcy lat, wciąż czytamy "Iliadę" i "Odyseję"? Przez stulecia uczeni spierali się o niego, spekulowali na jego temat i popadali w obsesje. Szukali go starożytni filologowie i romantyczni nacjonaliści, którzy widzieli w nim duszę narodu. Mickiewicz i Tołstoj czerpali z niego garściami, pisząc swoje epokowe dzieła. Psychiatrzy leczyli "Iliadą" weteranów wojennych. A sam Homer przez lata towarzyszył żołnierzom na wojnach, również tych współczesnych – zagrzewał ich do walki w okopach Gallipoli i w ruinach Mariupola - i pomagał zrozumieć, jak przemoc wpływa na człowieka. "Iliada" i "Odyseja" powracają do nas w najkrytyczniejszych momentach dziejów...