DiscoverCuntrasts HD
Cuntrasts HD
Claim Ownership

Cuntrasts HD

Author: Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Subscribed: 9Played: 78
Share

Description

Il num Cuntrasts è program. L’emissiun viva da cuntrasts da stil, da differentas avischinaziuns a temas variads. Ils Cuntrasts, l’emissiun emnila da 25 minutas, preschenta e reflectescha temas, midadas, svilups e moviments dal mund rumantsch, relevants per la Rumantschia e per il Grischun.
82 Episodes
Reverse
Reto Cavigelli malegia mintga di. Dapi passa 45 onns. Cun il temp è creschì in’ovra vasta ed impressiunanta. Maletgs expressivs che siglian en fatscha ad ins, dentant er maletgs ruassaivels e quietants. Maletgs ch’èn adina puspè er in spievel da l’intern. Expressiun da temps stgirs, plain dubis e cumbats, ma er da regurdientschas da l’uffanza a Siat. Il cineast Gieri Venzin ha visità Reto Cavigelli en ses atelier a Turitg. Co lavura in pictur artist da 75 onns e co vegn el tar ses maletgs?
Ils films da Gion Peter Casanova èn ils pli vegls films da 35mm da la Surselva, maletgs unics dal mintgadi d’avant prest 100 onns. Uss èn las rollas da film digitalisadas e per l’emprima giada insumma san ins vesair ils maletgs. Per exempel: la lavur da guaud en la Val Dadens da Silgin, ils umens che lavuran en las navadas cun tschop e chapè. U lura ils purs che vegnan l’enviern cun lur chargias (chargiunas) da fain a val. In’autra sequenza mussa la processiun da perdunanza a Vrin, e grazia a Jovita Vincenz-Solèr èsi pussaivel dad identifitgar il plevon ed il mattet cun costum da mariner e chapè da strom. Era en la Cadi ha Gion Peter Casanova filmà, numnadamain la bova da Zignau dal 1927. Tenor Oscar Nay da Zignau èn quests maletgs animads vegnids mussads en kinos americans. En il film «Il stgazi da John Peter Casanova – Segunda part: las istorgias» mussan ils «Cuntrasts» ils films dal filmader da Vrin, commentads da persunas che han udì a raquintar da lezs onns sco era da spezialists per lavurs d’antruras e da vegls utensils agriculs.
Els n’appartegnan betg a la gruppa da ristg: la giuventetgna. Tuttina èn els pertutgads dal coronovirus e sias restricziuns. Els han forsa damain quitads economics ed existenzials, persuenter malavita da betg pudair s'entupar cun collegas. Ed en scadin cas han blers dad els temp liber da sfarlattar. Tge prender per mauns cun tut quest temp? Ils «Cuntrasts» visitan sis giuvnas e sis giuvens che mussan tge ch’els fan en quest temp da corona, sin tge ideas ch’els vegnan e tge ch’els creeschan.
«Jau sun il fotograf da las brentas» – uschia sa preschenta Gérard Benoit à la Guillaume a ses visavi. L’avischinaziun artistica è tut autra che tipica, precis sco ses num che para dad esser d’in auter tschientaner. L’idea è naschida e creschida cun posiziunar brentas da latg or en la natira. Betg duas u trais, na, 300 brentas ch’el inscenescha tenor il gir da las stagiuns en cuntradas verdas, en la naiv, en la citad u en il desert. Mintga installaziun è efemera, daventa motiv per fotografias e cartas postalas e svanescha lura puspè. Tschertas installaziuns fan surstar. La prusadad e l’innocenza da las brentas er. Cun grond umor transfurmescha Gérard Benoit à la Guillaume mintga brenta en ina pitschna persunalitad simpatica, e quai sulettamain cun metter il viertgel in zic a travers sin la brenta. Ina reportascha realisada da Dominique Clément da la RTS.
Dapertut vegnì spargnà. U i stuess almain vegnir spargnà. Expert en chaussa è Marcus Weber. El ha investì 150 milliuns en las pendicularas ed en in ressort da vacanzas a Mustér. «In bun investur è fitg spargnus. El spargna il dretg temp en il dretg lieu», di il multi-interprendider. E tge recepts da spargnar datti en temps da Corona? «Cuntrasts» discurra cun in expert da finanzas che tradescha, sch’igl è uss in bun temp d’investir u betg. Spargnà na vegn dentant betg mo daners, mabain er temp, calorias e paisa. Per Micha Steiner quinta mintga gram per esser pli spert en la cursa. El optimescha ses equipament d’ir en muntogna e di da sasez ch’el haja in pau in regl da spargnar paisa.
Atgnamain è Arthur Casanova da Trun daventà musicist mo per casualitad: ses frar aveva survegnì da mat ina ghitarra sco regal da Nadal. Ma sunar na sunava el mai. Uschia ha Arthur adoptà la ghitarra ed ha cumenzà a sunar gia durant ses temp d’emprendissadi a Cuira. Oz è el enconuschent en l’entira Svizra sco Arturo Casanova, ha producì gia ils onns 60 duas plattas fonograficas cun chanzuns rumantschas ed ha fundà in’agentura ed ina scola da musica. Sia finamira da pudair viver da la musica ha el pudì realisar. Oz ha Arturo Casanova 77 onns, è dentant anc fitg bain en gamba e va anc adina regularmain a giugar a ballape. Grazia a sia cundiziun po el sunar anc oz 12 uras senza pausas pli grondas. Beat Manetsch ha accumpagnà el al tschaiver da Domat durant ina da quellas notgs lungas.
Il coronavirus ha mess la vita sin il chau. Luvrar a chasa, emprender a chasa, tegnair distanza. Tge fa quai cun nus? Avain nus damain motivaziun, damain pazienza, damain plaschair? Co reageschan las persunas en stizun, las cartentas ed ils cartents? Trais persunas tschertgan respostas. La moderatura Anna Serarda Campell è stada tar Judith Schnider ch’inscuntra di per di la clientella en ina fatschenta da victualias a Laax. È la clientella pli malcuntenta, pli egoistica u pli sensibla? U ha la glieud schizunt tema da la situaziun? Cornelia Camichel Bromeis è decana da la Baselgia refurmada grischuna. Ella raquinta, co ch’ils cartents e las cartentas reageschan en la situaziun che sclauda tut ils ritus e rituals religius. San Murezzan è il lieu da lavur da Reto Stifel, il schefredactur da la Posta Ladina/Engadiner Post. Actualmain vala l’Engiadin’Ota dentant er sco in dals hotspots da corona. Tge resuns ha il schurnalist da sias lecturas e ses lecturs?
Las cifras èn monstrusas: 1’436’300’000’000 novas fotografias vegnin nus a far mo quest onn. 3000 fotografias mintga secunda vegnan chargiadas sin Facebook… Nus vivain en in mund plain fotografias. Ma pertge vulain nus fotografar tut e tuts ed il pli gugent nus sezs? Tge è insumma ina buna fotografia? E tge munta quai da viver en in mund plain fotografias en temps da social media? Casper Nicca, che fotografescha sez, va en tschertga da respostas. El accumpogna Martina Bisaz da Latsch, ina da las pli enconuschentas influenzras svizras sin Instagram, Mathias Kunfermann, il fotograf professiunal da Sched e Benny Melchior da Andeer, che fa impressiunantas fotografias da cuntradas. Ed el guarda cun Retus Sgier tge ch’i dovra per ch’ina fotografia chatta la via sin las plattafurmas da las medias socialas. Il film «Clic!» è in’avischinaziun persunala da l’autur Casper Nicca a la fascinaziun da la fotografia.
Il coronavirus cumonda il mintgadi da Grischuns e Grischunas. Ma er sut cundiziuns pli grevas funcziunescha bler: Las scolas han cumenzà ad instruir online, la Confederaziun ha empermess sustegn finanzial per fatschentas pitschnas e blers lavuran en il homeoffice. Ma tge capita cun l'olma? Co èsi pussaivel da tegnair or la dolur, da betg pudair sepulir in parent charezzà, betg pudair far in battaisem u betg pudair maridar? Co èsi da viver en las valladas dal sid dal Grischun u en Tessin? E co vegn la societad a frida cun l'isolaziun?
Analisas, cifras, valitaziuns – expertas ed experts vegnan betg be a pled di per di, ma ura per ura. La derasaziun dal coronavirus fa midar la situaziun ad in midar. Ma tge fan las Grischunas ed ils Grischuns en, cun e da questa situaziun? Per vegnir a savair quai han trais teams da RTR fatg ils 19 da mars in viadi da reportascha tras il Grischun. 3 lieus, 1 tema – Breil, Susch e Savognin.
Dacurt ha gì lieu a Cuira in eveniment istoric: ils 47 praschuniers dal Sennhof èn vegnids transportads en la nova praschun a Cazas Tignez. Sulettamain RTR ha dastgà accumpagnar quella bardigliada cun in team da camera. Il film «Dal Sennhof a Tignez» mussa las preparaziuns per la nova praschun da Tignez, actualmain la pli moderna ch’i dat. Ed il cumià dal Sennhof ch’era ina da las pli veglias e diras praschuns en Svizra. A pled vegnan: Ines E. Follador-Breitenmoser, la directura da la nova praschun grischuna, il maister da la scrinaria Ignaz Flepp ed il survegliant Isidor Derungs. Omadus lavuran dapi decennis ensemen cun praschuniers.
Els èn ina pitschna miracla. Sin 1000 naschientschas datti mo quatter giadas schumellins d’in ov. Dus pops cun exact ils medems gens enina. E quai è l’entschatta d’in viadi da vita en dus. Nus avain purtretà sis pèrins da schumellins ed ina schumellina en chasa d’attempads. Els han raquintà a nus co che quella relaziun fitg stretga è sa midada en il decurs da la vita, davent da l’uffanza ensemen sur prender distanza durant la pubertad fin tar sustegnair in l’auter en la vegliadetgna. Els han raquintà d’ina vita ensemen fin il di ch’ina schumellina resta enavos – suletta.
Oz èn il tempo ed il tact trumf: Per far viadi cun il tren na dovri betg pli l’infrastructura dad in buffet da staziun che porscha suttetg e proviant. Tgi che sa ferma oz en il buffet da staziun, fa quai betg perquai ch’el sto, ma perquai ch’el u ella vul. Cun quests midaments èn sa sviluppads er ils buffets da staziun. Per ils «Cuntrasts» ha Isabelle Jaeger dà in cuc en quatter dad els: En il Bistro Casti, ch’è daventà in «li d’antupada» surregiunal, en il Bistro Staziun Lavin, il café il pli cultig da la Svizra (tenor la bibla gastronomica GaultMillau), en l’Ustria dalla Staziun a Sedrun tar Maria Do Carmo Ramos dos Santos, ch’è Portugaisa e Tuatschina enina, e sin in dals pli legendars buffets da staziun, sin l’Alp Grüm. Quatter buffets – quai èn quatter differents munds cun lur tut atgna vista sin ils conturns ed ils umans, che vivan là.
Oz èn il tempo ed il tact trumf: Per far viadi cun il tren na dovri betg pli l’infrastructura dad in buffet da staziun che porscha suttetg e proviant. Tgi che sa ferma oz en il buffet da staziun, fa quai betg perquai ch’el sto, ma perquai ch’el u ella vul. Cun quests midaments èn sa sviluppads er ils buffets da staziun. Per ils «Cuntrasts» ha Isabelle Jaeger dà in cuc en quatter dad els: En il Bistro Casti, ch’è daventà in «li d’antupada» surregiunal, en il Bistro Staziun Lavin, il café il pli cultig da la Svizra (tenor la bibla gastronomica GaultMillau), en l’Ustria dalla Staziun a Sedrun tar Maria Do Carmo Ramos dos Santos, ch’è Portugaisa e Tuatschina enina, e sin in dals pli legendars buffets da staziun, sin l’Alp Grüm. Quatter buffets – quai èn quatter differents munds cun lur tut atgna vista sin ils conturns ed ils umans, che vivan là.
Dus terzs da tut ils Rumantschs e las Rumantschas vivan dador il territori tradiziunal rumantsch. Ina mesadad en vitgs tudestgs entaifer il chantun Grischun e tschella mesadad sparpagliada en tut la Svizra. Quai mussan las cifras las pli novas da l’Uffizi federal da statistica. Per ina minoritad linguistica èn quai dentant dapli che be in pèr cifras. Anzi, fatgs fatals. La statistica mussa numnadamain era, che la lingua minoritara va normalmain a perder il pli tard cun la segunda generaziun. Nus giain a la tschertga dals Rumantschs e da las Rumantschas giu en la Bassa e da lur nischas per il rumantsch en lur mintgadi tudestg. In «Cuntrasts» tranter provas da l’ultim chor viril rumantsch e l’unica canorta rumantscha dador il chantun Grischun, tranter studentas e terzos rumantschs giu en la Bassa.
In Gedenken an Eduard Curtins, 1930-2019. Gion Tschuor hatte im Jahr 2006 einen Bauern aus seinem Heimatdorf Rueun porträtiert. Nicht von ungefähr fiel seine Wahl auf Eduard Curtins, ein Original in Denken und Handeln. Manchmal trägt er einen Vollbart, manchmal ist er glattrasiert. Manchmal raucht er die Pfeife, manchmal die Toscani. Viele Ruener kennen ihn zwar vom Sehen, mehr wissen sie jedoch nicht über ihn. Eduard ist lieber allein als in schlechter Gesellschaft, am Liebsten allein oben auf seinen verschiedenen Maiensässen. Im Engadin nennt man sie Prümarans, doch in der Surselva funktioniert alles ganz anders. Eduard verbringt nämlich auch den Winter im Maiensäss. Das taten früher fast alle, heute nur noch er. Eduard, der Bauer auf den Maiensässen.
Dus terzs da tut ils Rumantschs e las Rumantschas vivan dador il territori tradiziunal rumantsch. Ina mesadad en vitgs tudestgs entaifer il chantun Grischun e tschella mesadad sparpagliada en tut la Svizra. Quai mussan las cifras las pli novas da l’Uffizi federal da statistica. Per ina minoritad linguistica èn quai dentant dapli che be in pèr cifras. Anzi, fatgs fatals. La statistica mussa numnadamain era, che la lingua minoritara va normalmain a perder il pli tard cun la segunda generaziun. Nus giain a la tschertga dals Rumantschs e da las Rumantschas giu en la Bassa e da lur nischas per il rumantsch en lur mintgadi tudestg. In «Cuntrasts» tranter provas da l’ultim chor viril rumantsch e l’unica canorta rumantscha dador il chantun Grischun, tranter studentas e terzos rumantschs giu en la Bassa.
Otganta u novanta pertschient? Ins na sa betg. Tge ch’ins dastga dentant pretender francamain: la pli gronda part da las lavurs vegnan prestadas davos las culissas. Ina buna raschun da guardar davos culissas, per exempel tar Baseli Huonder che prepara sin l’Alpsu tut per che la sutgera saja pronta per ils giasts. Per il hotel da tschintg stailas IN LAIN ed il Schweizerhof da quatter stailas na taschan cordialitad e qualitad betg per esser bainvis tar lur clientella. Ils dus hotels han in’ulteriura strategia davos las culissas: intgantar lur giasts cun savurs. Dapi passa in onn èn las chaumas per il clima omnipreschentas. Las duas giuvnas Rosalina Müller e Selina Arquint èn co-organisaturas da las demonstraziuns en Grischun. In impressiunant engaschi davos culissas. En il ver senn dal pled lavura Ursina Schmid davos las culissas. Ella è costumista e prepara gist ils vestgids per l’actur e las acturas dal toc «Loneliness kills Anna».
Corsin Hösli da Zernez valeva sco grond talent da passlung. Cun 15 onns alura il schoc: cancer. Per in film da «Cuntrasts» aveva el filmà sez ses mintgadi durant la chemoterapia. Scenas co ch’el trenava, malgrà ch’el n'aveva nagins musculs pli. Tge fa Corsin Hösli oz, 12 onns pli tard? Il nov film «Corsin e ses cunfin» è l’istorgia d’in sportist che ha cumbattì il cancer e che ha suenter cumenzà il cumbat per rivar en l’elita mundiala dal passlung. Ina via cun blers obstachels, insaquants highlights e la fin finala la conclusiun, d’esser arrivà ad in cunfin.
Tgi vegn? Tgi resta? U: Co e nua ch’ins chatta la fortuna. Mintg’onn cumenzan passa 100'000 persunas ina nova vita en Svizra. E mintg’onn turnan era pliras 10'000 persunas enavos en lur veglia patria. La Televisiun svizra ha accumpagnà ed observà quatter famiglias durant plirs onns. Per exempel la famiglia dal manager indic Rahul Budhwar ch’è vegnì sco CEO en Svizra, la Lisa Maria Araujo è suenter la separaziun da ses um vegnida a Glion a lavurar per pudair finanziar sia famiglia en il Portugal, il magister Iain McKay, oriund da la Scozia, ha bandunà Meissen en la Germania dal vest per tschertgar a la Scola claustrala da Mustér ina nova sfida, ed il medi sirian Aziz ch’ha stuì fugir cun sia famiglia da la guerra en la Siria ed ha chattà en Svizra franzosa ina nova vita en segirtad. In film da Mitja Rietbrock.
loading
Comments 
Download from Google Play
Download from App Store