DiscoverKant, en klaar!
Kant, en klaar!
Claim Ownership

Kant, en klaar!

Author: Klara

Subscribed: 1,458Played: 4,349
Share

Description

Een denkende podcast
12 Episodes
Reverse
Voor wetenschapsfilosoof en -socioloog Trudy Dehue was de Kant-vraag ‘Wat kan ik weten?’ altijd al de leidraad, en meer bepaald: Wat kan wetenschappelijk onderzoek weten? Want misschien worden we misleid als we classificaties voetstoots aannemen als letterlijke afspiegelingen van de werkelijkheid. Als we geloven wat we eerst zelf gecreëerd hebben. Zo bv in de psychiatrische diagnostiek: 'Eerst plaatsen psychiaters grote hoeveelheden menselijke eigenschappen in de DSM (psychiatrisch handboek) als tekenen van een psychische stoornis, en vervolgens stellen ze dat de menselijke gekte talloze vormen aanneemt.' In haar bekroonde boek ‘De depressie-epidemie’ klaagde ze de ‘ban op bedachtzaamheid’ aan, om de tijd nemen om ergens bij stil te staan. Dehue en Kant lijken hetzelfde motto te delen: Durf te denken!
Hertog, kosmoloog en professor theorethische fysica aan de KUL, noemt wijlen Stephen Hawking zijn soulmate. Ze dachten samen na over de oerknal en over de grondvragen: Waarom zijn we hier? Waar komen we vandaan? En Hertog voegt daar zijn versie van de Kant-vraag 'Wat is de mens' aan toe: zullen we onszelf nog herkennen in de verre toekomst? Vorig jaar werd hun nieuwe theorie gepubliceerd over de oorsprong van het heelal, die stelt dat we in een eindig universum leven, dat minder complex is dan we dachten. Maar wat betekent dat voor ons? Wat is onze plaats in dat universum? Een aflevering die zich tussen ver verleden en toekomst bevindt, in een eindig heelal, en toch helemaal over ons gaat.
De Britse zoöloog George Monbiot bereidt wel eens doodgereden dieren, maakte een folk-album met protestsongs, en schreef in zijn columns in The Guardian over zijn prostraatkanker. ‘I will not be prostrated by my prostate.’ Monbiot is uitgegroeid tot een gereputeerd journalist en denker. Hij schrijft boeken over zijn bescheiden oplossingen voor onze zieke wereld, waarin ongelijkheid, eenzaamheid en milieuproblemen groeien als pompoenen op een mestvaalt. Volgens Monbiot hebben we een verkeerd idee van wat de mens is. Altruïsme maakt deel uit van onze kern, en net dat besef is onze redding.
Psychoanalyticus en hoogleraar Paul Verhaeghe wordt in zijn praktijk geconfronteerd met onze angsten, die dikwijls te maken hebben met de dwang van het nooit genoeg, en die maken dat we bij god niet meer weten wie we zijn. Bij Verhaeghe wordt Kant’s grote vraag uitgebreid tot: Wat is de mens hier en nu? En waar zitten we precies mee te sukkelen? Produceert elke tijd zijn eigen overdrijvingen en stoornissen?
Maxim Februari is auteur, NRC columnist, filosoof en man. Maxim heette namelijk Marjolein, tot hij enkele jaren geleden aan zijn transitie begon. Nu is dat man-zijn een evidentie en wil hij gewoon weer verder schrijven. Literatuur is van groot belang. ‘Toen ik 20 was, heb ik een jaar met ‘Herzog’ van Saul Bellow onder de arm rondgelopen.’ Februari vraagt zich af hoe we onze toekomst zien, nu de digitale wereld overal lijkt binnen te dringen, als een nieuwsoortige godheid in ‘the Cloud’. Onzichtbaar en onbekend. ‘Zeggen we als mensheid: nou, we heffen onszelf op?’ Want: ‘De grootste vraag van deze tijd is hoe de mens greep houdt op zijn leefwereld.’
Psychiater en filosoof Damiaan Denys is afdelingshoofd psychiatrie in het Academisch ziekenhuis van Amsterdam (AMC), en wordt er dagelijks geconfronteerd met de Kant-vraag: Wat is de mens? Het houdt hem zodanig bezig dat hij ook op het podium staat met een monoloog over onze wankele positie tussen angst en vrijheid. De mens als brein-machine is te beperkt. ‘Een neurobioloog stopte een dode zalm onder de scanner, en zelfs daar lichtten dingetjes op in de hersenen!’ Maar de illusie dat we autonome wezens zijn, klopt ook niet. ‘De kern van wat we in de psychiatrie doen, is dat proberen samendenken.’
Filosoof en econoom Toon Vandevelde werd onlangs professor emeritus, maar laat dat niet aan zijn hart komen. Hij gaat gewoon verder met les geven, nadenken over wat geluk betekent of gelijkheid, gedichten lezen, studeren, tuinieren, hardlopen, konijnen kweken, imkeren, en we vergeten vast nog wel wat. Voor hem is dat samengaan van het aardse met wat boven ons uitstijgt, tekenend voor de menselijke conditie. Ook het fenomeen van de vluchtigheid fascineert hem. Hoe moeten we leven met het besef dat alles voorbij gaat? Waar kunnen we onze hoop op bouwen, als alles zo onbestendig is?
De Britse godsdiensthistorica Karen Armstrong was jarenlang allergisch voor religie, nadat ze ontmoedigd het klooster verliet als jonge twintiger. Ze struikelde later toch weer over God en godsdiensten, en dat zette een leven van studie en engagement in gang. Ze schreef bestsellers als ‘Een geschiedenis van God’ (vertaald in 45 talen) en reist de wereld rond met haar Charter for Compassion, ook al is haar studiekamer thuis in Londen haar favoriete plek. ‘God heeft dit huis voor me gekocht’, grapt ze altijd. Over de praktijk van compassie en hoop in barre tijden. ‘I’d say to my younger self: don’t give up! You don’t know what’s round the corner.’
Filosoof Lode Lauwaert doceert techniekfilosofie aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte in Leuven, en onderzocht in zijn doctoraat hoe Franse filosofen over Markies de Sade nadachten. Lauwaert is dan ook gefascineerd door geweld als filosofisch thema. Hoe kunnen we geweld in deze tijd begrijpen? Is agressie een blinde drift waar we amper verweer tegen hebben? Staat de neiging tot geweld in ons geschreven? Maar hoe moeten we dan naar de daders van terroristische aanslagen kijken? En naar onszelf?
Filosofisch essayist Joke Hermsen is begaan met de hedendaagse mens. Dat toonde ze al in boeken als ‘Stil de Tijd’ en ‘Kairos’, en in de vele lezingen die ze geeft. We hebben het druk, verliezen ons in de oneindige zijwegen van de virtuele wereld, laten ons afleiden door elke *bleep*, - en toch zoeken we, paradoxaal genoeg, naar rust. Met Kant vragen we ons af: Wat is de mens? En waar zit onze vrijheid dan wel verborgen, als we ons chronisch laten verleiden door dingen buiten ons?
loading
Comments 
loading
Download from Google Play
Download from App Store