LIFO POLITICS

H άνετη εκλογική επικράτηση του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελεί ορόσημο για τη μεταπολεμική Γερμανία και, ταυτόχρονα, ένα ακόμη σημάδι της βαθιάς μετατόπισης του ευρωπαϊκού πολιτικού τοπίου προς τα δεξιά.Μετανάστευση, ακρίβεια, οικονομική και κοινωνική επισφάλεια, οι συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία, μια γενικότερη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς και στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και η αίσθηση ενός σημαντικού τμήματος της κοινωνίας ότι τα παραδοσιακά κόμματα δεν εκφράζουν πλέον τις αγωνίες του, δημιουργούν πρόσφορο έδαφος που επιτρέπει στην ακροδεξιά να επιχειρήσει να εμφανιστεί ως «σωτήρας», ενδεδυμένη έναν ριζοσπαστικό, «αντισυστημικό» μανδύα.Η μεγαλύτερη νίκη της ακροδεξιάς, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι μια σειρά θέσεις της «υιοθετούνται», είτε αυτούσιες είτε πιο «εξευγενισμένες», από ένα μεγάλο κομμάτι του πολιτικού συστήματος των ευρωπαϊκών χωρών, και όχι μόνο από το συντηρητικό. Το πολιτικό σύστημα καθαυτό, δηλαδή το ίδιο το λεγόμενο δημοκρατικό τόξο, δεν είναι άμοιρο ευθυνών όσον αφορά την απήχηση που γνωρίζουν τα ακροδεξιά ιδεολογήματα, τα οποία πια δεν συνιστούν κάποιο περιθωριακό πολιτικό ρεύμα, αλλά έχουν γίνει «mainstream».Η συλλογική μελέτη με τίτλο «How (not) to fight the far right» (Foundation for European Progressive Studies-FEPS), που μόλις κυκλοφόρησε στα αγγλικά με τη συμμετοχή του Αντώνη Γαλανόπουλου, ήταν ένα ακόμα σημείο αναφοράς στην κουβέντα μας, στην οποία, μεταξύ άλλων, σταθήκαμε στις αξιοσημείωτες διαφορές της σύγχρονης από την «παραδοσιακή» ακροδεξιά, οι οποίες περιλαμβάνουν και τη μαζική διαδικτυακή «αντεπίθεση» που παρατηρούμε τελευταία και στην Ελλάδα.Εστιάσαμε, επίσης, στη σύγχρονη εγχώρια εκδοχή της ακροδεξιάς όπου, μεταξύ άλλων, είδαμε τα μεγάλα τηλεοπτικά κανάλια να παριστάνουν ότι δεν διδάχτηκαν τίποτα από το πού οδήγησε δεκατρία χρόνια πριν το «σιγοντάρισμα» της Χρυσής Αυγής από το τότε μιντιακό –και το πολιτικό, βεβαίως– κατεστημένο.

Είναι η ακρίβεια ένα οικονομικό ή πολιτικό, καταρχάς, ζήτημα; Είναι κατά βάση εισαγόμενη ή σχετίζεται περισσότερο με το πώς είναι οργανωμένη η εγχώρια αγορά, είτε μιλάμε για τις τιμές των προϊόντων στα ράφια των σούπερ μάρκετ είτε για τα ενοίκια, τους λογαριασμούς των ΔΕΚΟ, τα καύσιμα κοκ;Με δεδομένες τις σχετικές εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ και την πολιτική αντιπαράθεση που τροφοδότησαν, πώς και πόσο η πολιτεία θα μπορούσε να παρέμβει στο πεδίο αυτό, ανεξαρτήτως κυβέρνησης; Τι φταίει που ακόμα και ένας εργαζόμενος στην Ελλάδα, ο οποίος λαμβάνει έναν μέσο μισθό –που παραμένει, ωστόσο, από τους χαμηλότερους στην Ευρώπη–, καταφέρνει να ζει οριακά αξιοπρεπώς;Ο έλεγχος των τιμών, η μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, οι επιδοτήσεις στο ρεύμα και τα καύσιμα, είναι μέτρα αποτελεσματικά ή απλώς «ασπιρίνες» αν δεν εντάσσονται σε ένα ευρύτερο σχέδιο αντιμετώπισης της ακρίβειας που θα περιλαμβάνει μείωση της φορολογίας, αύξηση των επενδύσεων, τόνωση του ανταγωνισμού και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου;Μήπως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι το πώς θα πέσουν οι τιμές και πώς θα «ξεφουσκώσουν» οι λογαριασμοί; Ποιο βιοτικό επίπεδο θεωρεί ανεκτό η κοινωνία και ποια πολιτική θα χρειαστεί για να το εξασφαλίσει;

Ο θανάσιμος τραυματισμός στο κεφάλι από αστυνομικούς της ΟΠΚΕ του 20χρονου Ελληνορώσου Θοδωρή Ζαβραδινού-Καράμπαμπα, όταν δεν υπάκουσε σε σήμα τους να σταματήσει, επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για την αστυνομική βία. Σε αυτήν ακριβώς τη «θεσμική», και άρα θεωρούμενη ως νόμιμη, βία, της οποίας ο άτυχος νεαρός ήταν το πιο πρόσφατο θύμα, εστιάζει η συζήτησή μας με την Αναστασία Τσουκαλά, εγκληματολόγο και συγγραφέα του βιβλίου «Η συστημική φύση της αστυνομικής βίας στην Ελλάδα» (εκδόσεις Τόπος, 2024). Με βάση τα πορίσματα οργανώσεων όπως η Διεθνής Αμνηστία και τις επανειλημμένες σχετικές καταδίκες από όργανα όπως το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σε συνδυασμό με τις πολύ σπάνιες καταδίκες αστυνομικών που βιαιοπραγούν απρόκλητα σε βάρος πολιτών, δύσκολα μπορούμε να μιλήσουμε για λογοδοσία και αξιόπιστους μηχανισμούς ελέγχου. Αν ισχύει ότι, σύμφωνα με την έρευνα της συνομιλήτριάς μου, «ένα στα δύο περιστατικά αστυνομικής βίας δεν διερευνάται ποτέ», αληθεύει ότι το πρόβλημα της αστυνομικής βίας, εκτός από πολιτικό, είναι «πρωτίστως αξιακό», καθώς λέει; Πού μπαίνει το όριο μεταξύ της «νόμιμης άμυνας» και της κατάχρησης εξουσίας; Είναι θέμα εκπαίδευσης και μεταρρυθμίσεων ή πολιτικής βούλησης το να αλλάξει αυτή η εικόνα; Ποιες κοινωνικές ομάδες απειλούνται περισσότερο από τον «υπερβάλλοντα ζήλο» κάποιων αστυνομικών οργάνων και την ευκολία με την οποία μπορεί να χρησιμοποιήσουν ένα κλομπ, μια κρότου-λάμψης ή και το υπηρεσιακό τους όπλο; Τι ρόλο παίζουν τα ΜΜΕ και τα κοινωνικά δίκτυα στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας τέτοιων περιστατικών; Πόσο έχει σκληρύνει η αστυνομική βία και καταστολή διεθνώς; 

Μπορεί η φαρμακευτική όπως και η βιομηχανική κάνναβη να έχουν αποποινικοποιηθεί τα τελευταία χρόνια και στην Ελλάδα δίνοντας ανακούφιση σε πολλούς ασθενείς για τους οποίους η χρήση της συστήνεται αφενός, δημιουργώντας έναν ολόκληρο επαγγελματικό κλάδο αφετέρου, όμως υπάρχουν πολλά ακόμα κενά και άλυτα επιμέρους προβλήματα στο πεδίο. Ταυτόχρονα η ψυχαγωγική κάνναβη, σε αντίθεση με αρκετές άλλες χώρες της ΕΕ, παραμένει εκτός νόμου ακόμα και για προσωπική χρήση, διαιωνίζοντας έτσι την ύπαρξη μιας «γκρίζας ζώνης» που πριμοδοτεί τη μαύρη αγορά και το «κυνήγι μαγισσών». Σε ποιο σημείο βρισκόμαστε σήμερα στην Ελλάδα και διεθνώς; Υπάρχει στη χώρα μας πολιτικό περιβάλλον που θα επέτρεπε μια σοβαρή συζήτηση γιατην αποποινικοποίηση και της ψυχαγωγικής χρήσης καθώς επίσης για μια ολοκληρωμένη ρύθμιση σε ό,τι αφορά το φυτό, τις χρήσεις και τα παράγωγά του με βάση τις βέλτιστες πρακτικές που ακολουθούνται αλλού;Τι αιτήματα μέλλον μπορεί να έχουν και πόσο δύνανται να συμβάλλουν στην απασχόληση και τον παραγωγικό τομέα οι «δουλειές με φούντες;»; Γιατί ένα από τα συνθήματα του φετινού 21ουLegaliseCannabisProtestivalπου διεξάγεται σήμερα Σάββατο 27/6 στην πλατεία Θησείου (έναρξη 6μμ) λέει ότι «η ελευθερία αρχίζει από το σπίτι»; «Η κάνναβη δεν είναι πια ένα περιθωριακό θέμα. Είναι ζήτημα δημόσιας υγείας, δικαιωμάτων, αγροτικής ανάπτυξης, κοινωνικής δικαιοσύνης και βιώσιμης οικονομίας», βεβαιώνει ο συνομιλητής μου. 

Τα Προσφυγικά της λεωφόρου Αλεξάνδρας αποτελούν ένα από τα πιο εμβληματικά μνημεία της νεότερης ιστορίας της Αθήνας, και είναι συνδεδεμένα με τη μνήμη των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής αλλά και με τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα της πόλης. Σήμερα, η απόφαση της Περιφέρειας Αττικής να προχωρήσει στην αποκατάσταση και επανάχρησή τους ως χώρων κοινωνικής κατοικίας έχει ανοίξει έναν έντονο δημόσιο διάλογο.  Από τη μια πλευρά, η Περιφέρεια υποστηρίζει ότι το έργο θα διασώσει τα ιστορικά κτίρια και θα προσφέρει αξιοπρεπείς συνθήκες στέγασης σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Από την άλλη, οι σημερινοί κάτοικοι και οι συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται στον χώρο εκφράζουν ανησυχίες για το μέλλον της κοινότητας που έχει διαμορφωθεί εκεί τα τελευταία χρόνια. Για να φωτίσουμε όλες τις πτυχές αυτού του σύνθετου ζητήματος, συζητάμε σήμερα με τη δημοσιογράφο της LiFO Ντίνα Καράτζιου την ιστορία των Προσφυγικών, το σχέδιο ανάπλασης, τις αντιδράσεις που έχουν προκληθεί και τις προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η πολιτεία.