Marella

Il «Magliacudeschs» preschenta quatter novs cudeschs rumantschs che raquintan da curaschi, desideri e da giustia. «Il chavrer da Valdretta» da Jon Bardola tematisescha gia ils onns 1930 dumondas da la societad surprendentamain modernas. Nina Dazzi raquinta da ses debut da lirica «Papardets» e tradescha co che sias poesias naschan. En «Sur ils nivels» da Xenia Berther scuvra ina vulp curiusa il mund, entant ch’in buob da 11 onns vegn confruntà en «Mieu amih Cour da fier» da Daniel Badraun cun mobing ed in ami misterius. Nina Dazzi e Mevina Puorger èn giasts en la «Marella» ed envidan a scuvertas litteraras rumantschas.

Datti sper las actas uffizialas ed ils cudeschs d’istorgia gronds insatge pli fascinant che las regurdientschas persunalas d’ina da las davosas perditgas dal temp da guerra? Cun tadlar l’istorgia da Balser Fried, ch’aveva be tschintg onns il 1944, pon ins survegnir l’impressiun ch’i na dettia nagut pli viv. Dentant – il silenzi da la famiglia e la tema da quel temp na fan betg pli simpel da mussar il curaschi da ses bab Valentin, anzi. La «Marella» guarda sur la spatla al posttenent da Martina, cura ch’el telefonescha, s’agitescha, roga u ristga ses post per salvar fugitivs al cunfin tranter la Svizra e l’imperi naziunalsocialistic. Quant sensibla che questa istorgia sper l’En è, mussa er il fatg ch’ella para d'exister be anc en la memoria dal mattet d'ina giada. Oz ha Balser Fried 87 onns ed el raquinta en la «Marella» dals muments che na laschan anc oz betg liber el – dals schuldads da la SS che prendan encunter fugitivs dals Grischuns, da la dunna che vul najentar ses uffant u dals aviuns ch'eran en viadi per bumbardar Dresden.

A chasa, en la recepziun da l’hotel, sut la duscha – quasi mintgin e mintgina sa, nua ch’el era ils 11 da settember 2001 ch’è ì en l’istorgia sco «9/11». Il di che terrorists han rapinà quatter aviuns per attatgar ils Stadis Unids en ils centers da lur pussanza. Els hajan subit realisà la vieuta epocala, raquinta Casper Selg ch’era manader da l’«Echo der Zeit» da radio SRF a la «Marella». 2’977 umans èn vegnids assassinads quel di. Blers als èn seguids – sin nivel geopolitic en la vendetga americana da la «guerra cunter il terror», ma era directamain a New York cun murir anc onns suenter dad intoxicaziuns da la pulvra che las turs han causà cun sballunar. Da quai quinta la schurnalista dal radio SRF Barbara Colpi. Lur raquints – en ina «Marella» da turs, terror e trauma.

La professiun dals siemis: Per ils ins èsi quella ch'els han gia emprendì da giuven. Auters percorschan pir onns pli tard ch'els vulessan far insatge tut auter. Pertge midan ozendi uschè bleras persunas lur professiun – e co chattan ins l'atgna via? Quatter istorgias persunalas mussan con differentas che biografias professiunalas pon esser: dal lennari che na vuless mai pli midar sia professiun fin tar persunas che han gì il curaschi da cumenzar anc ina giada – u schizunt insaquantas giadas – dal tuttafatg da nov. Mintgatant maina ina sviada numnadamain precis là, nua ch'ins vuleva atgnamain ir.

Visita d’ina controlla da bio ad Andeer. En butia empermettan labels da bio sin mangiativas ina producziun persistenta, reglas rigurusas e dapli bainstar dals animals. Ma co vegn garantì ch’igl è propi en bio, là nua che stat scrit si bio? En il rom dal program da stad da RTR repetin nus questa emissiun da l’avrigl, nua che Andrina Caprez è sa deditgada a questa dumonda: Ella ha accumpagnà il controllader Simon Raguth Tscharner durant ina controlla da bio sin il bain puril da Rico e da Ricarda Michael ad Andeer – da la pavlada dals animals fin a la documentaziun da biro. Plinavant ha ella discurrì cun il co-president da Bio Grischun Claudio Gregori davart las fermezzas e las flaivlezzas da l’agricultura biologica. In sistem cun bleras sfidas e ch’emprova da sa megliurar cuntinuadamain – en ina realitad cumplexa tranter persvasiun, pretensiun e realisabladad.