Discover
Profil
Profil
Author: Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)
Subscribed: 23Played: 1,285Subscribe
Share
© 2026 SRG SSR
Description
In’ura. Ina persuna. Istorgias che restan. Quai è il podcast rumantsch da RTR cun il num «Profil». Persunas che han passentà insatge. Persunas che han insatge interessant da raquintar. Giuven e vegl, enconuschent e nunenconuschent, raquinta da lur vita, lur experientschas, anecdotas, siemis e musica preferida. Discurs persunals, istorgias surprendentas ed invistas en la vita da persunas dal Grischun – «Profil» per tadlar, reflectar e scuvrir.
Eine Stunde. Eine Person. Geschichten, die bleiben. Das ist der rätoromanische RTR-Podcast «Profil». Menschen, die etwas erlebt haben. Menschen, die etwas zu sagen haben. Jung und alt, bekannt und unbekannt erzählen von ihrem Leben, ihren Erfahrungen, Anekdoten, Träumen und ihrer Lieblingsmusik. Persönliche Gespräche, überraschende Geschichten und Einblicke in das Leben von Menschen aus Graubünden – «Profil» zum Zuhören, Mitdenken und Entdecken.
Eine Stunde. Eine Person. Geschichten, die bleiben. Das ist der rätoromanische RTR-Podcast «Profil». Menschen, die etwas erlebt haben. Menschen, die etwas zu sagen haben. Jung und alt, bekannt und unbekannt erzählen von ihrem Leben, ihren Erfahrungen, Anekdoten, Träumen und ihrer Lieblingsmusik. Persönliche Gespräche, überraschende Geschichten und Einblicke in das Leben von Menschen aus Graubünden – «Profil» zum Zuhören, Mitdenken und Entdecken.
325 Episodes
Reverse
Sco in dals pitschens da 15 fragliuns ha Gion Battesta Manetsch vesì pauc dal mund durant l’uffanza e l’adolescenza a Mumpé Medel. Il Planthof ha avert ses orizont. Oz guarda l’um da 71 onns enavos sin duas ovras, dus cudeschs ch’el ha scrit davart ses vitg nativ e sia famiglia.
Dapi sia naschientscha viva el en la bella fracziun cun vista idillica sin il massiv dal Péz Ault ed il territori da skis da Mustér. Gion Battesta Manetsch è naschì il di da sontga Gada l’onn 1955 a Mumpé Medel sco quattordeschavel da 15 uffants. Si ’uffanza, la famiglia, la vita purila, ma er ils abitants e las abitantas da Mumpé Medel han marca sia vita uschè ferm ch’el ha deditgà in cudesch a ses aclaun nativ: «Mumpé Medel – ils Gualsers e lur istorgia». Questa ovra reflectescha la vita, la societad, las tradiziuns, la religiun ed il svilup economic, ma era disgrazias capitadas a Mumpé Medel, p.ex. l’incendi dramatic dal 1836 causa la mancanza d’aua en il vitg. Quai è mo ina da bleras istorgias che van sut la pel ch’ins chatta en il cudesch, cumparì l’onn 2024.
Il cumenzament da november preschenta Gion Battesta Manetsch in segund cudesch. Quel è deditgà a sia famiglia. «L’istorgia da nossa famiglia po esser in model da bleras autras famiglias che han vivì en relaziuns simplas e temps difficils», declara l’autur. Tge che ha motivà il pur da Mumpé Medel da scriver, malgrà il ferm engaschament en uniuns ed uffizis e pertge che la scolaziun al Plantahof è stada la scola da la vita, quai tradescha Gion Battesta Manetsch en il «Profil» da RTR.
Las ragischs da Gion Peder Uffer (77) èn a Savognin. Creschì si è el dentant a Zug. Là è el ì a scola, ha fatg l’emprendissadi ed è lura ì cun 20 onns a Savognin, atgnamain per restar e passantar sia vita en Surses. El ha fatg part da la suprastanza communala ed è s’engaschà en diversas uniuns, fin
Il plan da Gion Peder Uffer era ils onns 1970 da restar en Surses. Cun survegnir l’offerta da surpigliar ina lainaria a Cham, èn el e sia famiglia giuvna però returnads en il chantun da Zug.
I saja stada la dretga decisiun, era perquai che sia dunna che vegn da la Spagna na saveva pigliar a mauns nagut cun las muntognas. Avant 17 onns èn el, sia dunna e tut la famiglia vegnids tutgads d’in trist destin. La figlia è morta cun 28 onns d’in accident da traffic. «I na dat nagin di senza in patratg a nossa figlia», raquinta l’um da 77 onns.
Sper la dumonda dal pertge restan era las renfatschas envers l’agir da la polizia en quel cas. El na saja betg vegnì contactà sco emprim da la polizia, mabain da l’ospital universitar da Turitg cun la dumonda da donaziun d’organs. I saja ì fitg bler sbaglià, raquinta il bab. Anc oz haja el bleras dumondas che nagin na veglia u na sappia respunder.
Gion Peder Uffer ha chantà blers onns en il Chor viril da Zug. Suenter ch’il chor è sa schlià la primavaira, han el e trais collegas fundà a curta vista in nov chor. Il Chor maschadà da Zug e conturn. Quels dis ha il chor cumenzà cun las emprovas e natiralmain saja il chor avert per tut las persunas interessadas a litteratura da chant rumantscha, di il president cun luschezza.
S’engaschar per musica da chor, la cuminanza ed il rumantscha, quai saja insatge che fetschia simplamain plaschair ad el.
Giochen Bearth ha blers onns experientscha en la medischina veterinara. . El ha gì in’atgna pratica a Sumvitg. Dapi il 2019 è el veterinari chantunal dals chantuns Grischun e Glaruna. El è il manader da l’uffizi per la segirezza da victualias e per la sanadad d’animals.
«Jau surprenda gugent responsabladad e vi er effectuar insatge», di Giochen Bearth davart la motivaziun da midar da la pratica da Sumvitg en la birocrazia a Cuira. L’emprim ha el lavurà tar la partiziun epidemia d’animals. Dapi il 2019 maina el l’uffizi ch’è in uffizi da protecziun. L’incumbensa è da controllar, dad intervegnir e da curreger. «Ch’il client n’è betg adina cuntent cun las mesiras è clar», di Giochen Bearth en il profil.
«Nus avain noss principis, stuain esser chapaivels, consequents, uniforms e lura funcziuni en ils pli blers cass», manegia il veterinari chantunal. Delicat vegni là nua ch’i dat escalaziuns. E quellas datti adina puspè. Quai sentan cunzunt las persunas ch’èn sin il plaz. Giochen Bearth sez ha mai gì tema pervia dad escalaziuns. Ma i ha er gia dà situaziuns nua ch’els han duvrà l’agid da la polizia. Er en ils chantuns Grischun e Glaruna ha l’uffizi dad exequir scumonds da tegnair animals. «Nus numnain quels menaschis menaschis en il focus. Quai è menaschis ch’ins accumpogna sur onns», di Giochen Bearth vinavant. Accumpagnar na vul betg dir dad ir a baiver in café, mabain accumpagnar cun mesiras. Cun la finamira da surmuntar ils problems per vegnir en in stan normal.
Mort, cumià e malancurada èn temas ch’accumpognan Gianina Guetg gia ditg.
La dunna da 42 onns è oriunda da Savognin e viva oz cun ses um e blers animals sin in bain puril ad Azmoos en il chantun da Son Gagl. Sco assistenta veterinara è ella confruntada regularmain cun il laschar ir. Oz accumpogna ella era persunas en lur malencurada suenter la perdita d’in carstgaun u d’in animal. Atgnas experientschas han profundà sia relaziun cun quests temas. En il «Profil» raquinta Gianina Guetg da sia lavur e da la finitadad da la vita ed explitga, pertge che la dolur dal cumià è per ella a medem temp in grond segn d’amur.
L’onn 1997 è Aita Largiadèr da Santa Maria ida per l’emprima giada ad alp. Suenter quella emprima stad sin l’alp Prasüra sur Santa Maria ha ella ditg: «Ina giada e mai pli». Tuttina èn lura suandadas bleras autras stads si d’alp.
Questa stad è la dunna da 52 onns stada per la 30avla giada si d’alp. Aita Largiadèr è creschida si sco figlia d'in pur a Santa Maria, en la Val Müstair. Gia da pitschna era ella fascinada dals animals. La fascinaziun per ils animals, per la vita purila, per il viver ensemen cun la natira ed l'avair quità da quella è restada. Il pli gugent lavura Aita Largiadèr cun ils animals, en spezial cun las vatgas. Sin d’alp pavla e mulscha la pastra e signuna las vatgas.
Dal latg che quellas dattan mintga di fa ella gist al lieu chaschiel, paintg e jogurt. Ils mais da stad passenta Aita Largiadèr sin l’alp Prasüra. Per finanziar la vita quotidiana è la dunna, che va gia dapi 30 onns ad alp, dependenta d’ina professiun durant l’entir onn. Uschia lavura ella ils mais d’enviern tar la Spitex en la Val Müstair. Tgirar insatgi – quai accumpogna pia ella ils mais da stad si d’alp, ma er ils mais d’enviern sco collavuratura da la Spitex.



