Woordwaarde

Toen Renée Broekmeulen eind jaren negentig werd aangesteld als speechschrijver bij het ministerie van OCW, kreeg ze een werkruimte weggestopt in de kelder. Hier en daar werden wenkbrauwen gefronst: hebben we zo iemand wel echt nodig? Tegenwoordig hebben speechschrijvers een fatsoenlijk kantoor en is er direct contact met een minister. Toch opereren speechschrijvers altijd in de luwte en zo hoort het ook, vindt Broekmeulen. Dat is de magie van het vak. In haar boek De Speechschrijver beschrijft ze hoe het is om in de schaduw te werken, waar een goede speech aan moet voldoen en met welke dilemma's speechschrijvers soms worstelen: ‘Aan het eind van de dag is de speech van de spreker, het is hún verhaal’. Gast Renée Broekmeulen heeft bijna 25 jaar ervaring in het vak van speechschrijven. Ze werkte voor verschillende ministeries. Ze is nu al jaren zelfstandig speechschrijver en werkt ook in opdracht van het bedrijfsleven. Broekmeulen is de oprichter van de Speechschrijvers vakschool. Informatie over haar boek De Speechschrijver is hier te vinden. Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 18 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als er één ding is waar mensen zich graag over opwinden dan zijn het wel taalfouten. Die van anderen welteverstaan. Voorbeelden genoeg maar ‘hun hebben’ geldt als de ergste in het rijtje. Taalexpert Wouter van Wingerden wordt juist heel vrolijk van taalfouten omdat hij snapt waarom we ze maken. In deze aflevering van Woordwaarde ontleedt hij enkele hardnekkige klassiekers. Ja maar.. In zijn boek ‘Maar zo heb ik het geleerd’ duikt Wouter van Wingerden in vijftig taalkwesties waar vaak verwarring over is. Wie ooit wel eens om de oren is geslagen over een taalfout, kan in het boek bruikbare munitie vinden. Sommige taalregels zijn helemaal niet zo zwart-wit als ze er op school zijn ingestampt. In het onderwijs is volgens Van Wingerden te weinig ruimte om de nuances mee te nemen. Het lijkt een oplossingsstrategie van docenten, begrijpelijk, maar zo worden mensen onzeker gemaakt. Grip op de wereld Taalregels geven houvast, grip op de wereld en dat is fijn in een tijd waarin de informatie continu over je heen rolt. Dat verklaart ook waarom sommige mensen zo aan de regels hangen, denkt Van Wingerden. De taal van anderen corrigeren of ridiculiseren is een minder mooie eigenschap. Daar zitten vaak allerlei sociale oordelen achter. Van Wingerden smult juist van ‘taalfouten’ omdat ze laten zien dat sommige regels onlogisch zijn. Hij pleit voor minder taalmoraal en meer taalverwondering. ‘Als je wil dat het Nederlands nooit meer verandert, moet je stoppen met Nederlands spreken. Dan wordt het een dode taal. Echte taal is juist gesproken taal’. Gast Wouter van Wingerden is taaladviseur, lid van de Commissie Spelling en auteur van het boek 'Maar zo heb ik het geleerd'. Volg Wouter op twitter of lees zijn blog over actuele taalkwesties.  Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 18 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat doe jij als je tijdens een wandeling in het park met een lege koffiebeker voor een volle afvalbak staat? Loop je door naar de volgende bak, of prop je die beker erbij? De tekst die op de afvalbak staat, zou wel eens de doorslag kunnen geven. Jeanine Mies is taalexpert in gedragsverandering en deelt in Woordwaarde lessen over effectief sturen op ‘goed gedrag’ via taal. Ze heeft een eigen aanpak ontwikkeld met ‘magneetwoorden’. Agenderen Wil je iets agenderen dan ben je ergens tégen, wil je iets veranderen dan ben je ergens vóór. Dit is het motto van Jeanine Mies. Als tekstschrijver en trainer komt ze nog veel voorbeelden tegen van activerende campagnes die in het probleem blijven hangen. Zet een streep door discriminatie bijvoorbeeld. Wat verwacht je dan van mensen? Wat wil je dat ze doen? Een goede campagne die stuurt op positief gedrag, heeft altijd een handelingsperspectief nodig: een concrete actie die je kan uitvoeren. Je kan denken aan: ‘mishandeling, meld je vermoedens’. Dit in tegenstelling tot een campagne rond kindermishandeling met de tekst ‘ik kijk niet weg’. De niet-boodschap is zelden effectief, legt Mies uit. Weerstand wegnemen Opvallend is dat succesvolle campagnes vaak met humor of zachte aanmoediging werken. Bij instructies ervaren mensen doorgaans weerstand. Ze krijgen iets opgedragen en dat gaat in tegen een gevoel van autonomie. Op het moment dat je met een woordgrap bezig bent in plaats van met de instructie valt de weerstand weg. Sowieso zijn we meer geneigd iets op te volgen als we vrolijk zijn. Ervaring leert dat een angstscenario voorspiegelen niet werkt. Daarom kiest het ministerie van Justitie en Veiligheid in een campagne over online veiligheid voor een pratende kat. Bij delicate onderwerpen moet je natuurlijk oppassen met humor, waarschuwt Mies, maar ook daar kan je inzetten op een positieve uitkomst. Maatwerk We zien aan de corona-instructies hoe lastig het is om één duidelijke boodschap te maken voor 18 miljoen Nederlanders. En daarin barst het van handelingsperspectief. Een campagne voor het netjes parkeren van je fiets in Amsterdam onder de noemer ‘vak die fiets’ zou in in een kleinere plaats misschien niet werken. De stad Groningen verslikte zich eerder in een campagne onder de noemer fietsaso. Later werd die omgedoopt tot fietsheld. Fietsers die netjes parkeerden kregen een gouden zadelhoesje. Het goede werd aangemoedigd in plaats van de foutparkeerders te shamen. Fietsheld, dat is volgens Mies bij uitstek een magneetwoord. Luister de podcast voor meer inspirerende voorbeelden. Gast Jeanine Mies is ruim 20 jaar zelfstandig tekstschrijver en trainer, neerlandicus, en gespecialiseerd in taal in gedragsverandering. Mies doet veel opdrachten voor de Rijksoverheid en blogt over magneetwoorden. Je kan Jeanine ook via twitter volgen. Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 18 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Merkwaarde Het is tijd voor een ander beeld van vrouwen in reclames, zowel op de schermen als erachter. Dat is de missie van Kiona de Vries en Geerke Catshoek, oprichters van creatief bureau Calamity Jane. Ze adviseren merken hoe ze minder stereotype campagnes kunnen ontwikkelen. Vaak leunen de beslissers in de creatieve teams nog op achterhaald onderzoek. Ze zijn bang om het 'fout' te doen en kiezen dan voor een veilige, traditionele verhaallijn. Bij een jongere generatie hoef je daar niet mee aan te komen, volgens Catshoek en De Vries. Recent onderzoek laat juist zien dat je merkwaarde toeneemt als je inclusieve en non-stereotype reclames maakt. Langs de meetlat De male gaze, het mannelijke perspectief, is nog dominant in reclames, zegt Kiona de Vries. Dat komt deels doordat maar heel weinig bureaus een vrouw als creative director hebben. Daarnaast zijn we allemaal zo opgegroeid met dat perspectief dat ook vrouwen via die 'mannelijke lens' kijken en denken. Het zit in verhaallijnen, in taalgebruik en in kleine details. In deze podcast leggen Catshoek en De Vries met host Maria Punch drie bekende merken langs de meetlat: Renault, Albert Heijn en Starbucks. Spoiler: twee krijgen een onvoldoende. Luister de aflevering en kom erachter welk merk wél positief verrast. Gasten Geerke Catshoek en Kiona de Vries zijn de oprichters van Calamity Jane, een creative agency. Calamity Jane gaat voor vrouwelijke inclusiviteit in advertising: een realistische rol van vrouwen in reclame, zonder stereotypen. En een betere man-vrouw balans in creatieve functies in de branche. Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 17 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Strategieën voor ouders Hoe zorg ik dat mijn kinderen mijn taal blijven spreken? Deze vraag wordt het vaakst gesteld aan Unsworth. Soms lukt het niet om een tweede of derde taal levend te houden in een gezin. Ook hebben ouders wel eens te maken met weerstand. Als gouden tip noemt Unsworth noodzaak. Zoek situaties waarin kinderen niet anders kunnen dan jouw taal spreken. En wanhoop niet als kinderen toch liever die andere taal spreken. Zolang ze jouw taal horen en begrijpen, zijn ze toch meertalig! Luister via deze link ook het eerste deel van het gesprek tussen Maria Punch en Sharon Unsworth. Gast Sharon Unsworth is taalwetenschapper, onderzoeker en docent aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze maakt een podcast over meertaligheid bij kinderen getiteld Kletsheads. Host Maria Punch is stemcoach, schrijftrainer en taalwatcher bij BNR. Ze wil alles weten over de impact en functionaliteit van de taal die we elke dag gebruiken. Maria heeft 17 jaar ervaring in de journalistiek als radionieuwslezer, redacteur, samensteller en trainer. See omnystudio.com/listener for privacy information.